İnşaat Sözleşmelerinde Hakediş Raporları ve Alacağa Etkileri

İnşaat sözleşmelerinde hakediş raporları, yüklenicinin alacağının belirlenmesinde belirleyicidir. Yapım İşleri Genel Şartnamesi m.39-40 uyarınca yüklenici geçici veya kesin hakedişe usulüne uygun ihtirazi kayıt koymazsa, hakedişi olduğu gibi kabul etmiş sayılır; bu düzenleme delil sözleşmesi niteliğinde olup mahkemece re’sen gözetilir. Ayrıca geçici hakediş ödemeleri avans niteliğinde olduğundan, kesin hesap yapılmadan kazanılmış hak oluşturmaz. Gecikme cezasında ise fazla imalatın teslim süresine etkisi ayrıca değerlendirilir. Makalemizde ihtirazi kaydın nasıl konulacağını, hakedişe itiraz sürelerini ve son dönemdeki önemli bir mevzuat gelişmesini yüklenici ve iş sahibi açısından güncel içtihatlarla açıklıyoruz.

Yapı İşleri Genel Şartnamesi yanlar arasındaki sözleşmenin eki niteliğindedir. Anılan şartnamenin 39. maddesi uyarınca yüklenicinin geçici hak edişlere itirazı olduğu takdirde karşı görüşlerin neler olduğunu ve dayandığı gerekçeleri idareye vereceği ve bir örneğini de hakkediş raporuna ekleyeceği dilekçesinde açıklaması ve hakediş raporunun idareye verilen … tarihli dilekçemde yazılı ihtirazi kayıtla cümlesini yazarak imzalaması gerekir. Yüklenici itirazlarını bu şekilde bildirmediği takdirde hakkediş olduğu gibi kabul etmiş sayılır.¹

Hakediş ödemeleri avans niteliğinde olup, geçici hakedişler kesin ödeme niteliğinde olmadığından ödemeler kazanılmış hak oluşturmaz.²

Kesilen gecikme cezasından kimin sorumlu olacağı hususunda; eser sözleşmelerinde kural olarak bedelin ödendiğini kanıtlama külfeti iş sahibine aittir. Bu nedenle sözleşmede kararlaştırılan imalâtın dışında fazladan iş yaptırıldığı gözetilerek fazla imalatın teslim süresine etkisi saptanarak, bunu teslim süresine eklenmeli, böylece yüklenicinin gecikme cezasının ne kadarından sorumlu olduğu uzman bilirkişilerce hesaplanmalıdır. ³

Yapım İşleri Genel Şartnamesinde kabul komisyonunun tespit attığı eksikliklerin belirlenen sürede yüklenici tarafından giderilmemesi halinde geçecek her gün için giderilecek eksikler durumuna göre sözleşmesinde gecikme cezası olarak yazılı olan miktarın belli bir oranında günlük ceza uygulanacağı belirtilmiş olabilir. Bu nedenle eksikliklerin durumuna, işin mahiyet ve gecikmedeki etkenlere bağlı olarak cezanın belli bir oranda uygulanması sözleşme gereğidir.⁴

Karar	Tarih	Konu ile bağı	Yön
Yargıtay 6. HD 2024/2246 E., 2025/1416 K.	10.04.2025	YİGŞ m.39-40 uyarınca ihtirazi kayıt konulmadan imzalanan hakedişin olduğu gibi kabul edilmiş sayılması (delil sözleşmesi); yüklenicinin talep hakkının düşmesi	İş sahibi lehine
Yargıtay 6. HD 2025/3625 E., 2026/1375 K.	09.04.2026	Ara/geçici hakediş ödemelerinin avans niteliğinde olması; kesin hesap yapılmadan fazla ödemenin kesinleşmemesi	İş sahibi lehine
Yargıtay 6. HD 2024/2978 E., 2025/4186 K.	04.12.2025	Yapım işinde süre uzatımı ve gecikme cezası; hakedişlerden kesilen cezanın sözleşme ve YİGŞ çerçevesinde denetimi	İş sahibi lehine

Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “Geçici hakediş raporları” başlıklı m.39/4-(e) bendi, ihtirazi kayıt yükümlülüğünün hak arama özgürlüğünü kısıtladığı gerekçesiyle Danıştay 13. Dairesi’nin 2024/884 E., 2024/4402 K. sayılı 01.11.2024 tarihli kararıyla iptal edilmiştir (karar İDDK temyizine açıktır). Buna karşın Yargıtay, iptalden önce imzalanmış sözleşmeler bakımından ihtirazi kayıt kuralının, sözleşmenin eki ve delil sözleşmesi niteliğinde olması nedeniyle uygulanmaya devam ettiğini kabul etmektedir. Bu ayrım, davacı vekili olarak dava stratejinizde belirleyici olacaktır.