Uyuşturucu Mesajları Tek Başına Delil Olur mu?

Uyuşturucu soruşturmalarında WhatsApp, Telegram, SMS ve diğer mesajlar sıklıkla ticaret iddiasının dayanağı yapılır. Peki uyuşturucu mesajları delil olur mu? Fakat bir mesajın telefonda bulunması, tek başına mesajı kimin yazdığını, kullanılan ifadelerin uyuşturucuya ilişkin olduğunu veya teslimin gerçekten gerçekleştiğini her durumda kanıtlamaz.

Bu yazının esas konusu genel HTS veya dijital arama şartları değil; uyuşturucuya ilişkin olduğu ileri sürülen mesajların TCK m.188 bakımından hangi koşullarda delil değeri taşıyabileceğidir. Genel dijital arama ve iletişimin denetlenmesi şartları ayrı CMK 134 ve CMK 135 içeriklerine bırakılmıştır.

Hukuki dayanak

CMK m.134 bilgisayar ve dijital materyallerde arama, kopyalama ve elkoymayı; CMK m.135 iletişimin tespiti, dinlenmesi ve kayda alınmasını; CMK m.206 ve 217 hukuka uygun delil şartını düzenler. TCK m.188 ve 191 bakımından dijital kayıtlar suçun amacı ve seçimlik hareketlerin ispatında kullanılabilir.

Maddi unsur, fail ve manevi unsur

Dijital mesaj tek başına suçun maddi unsuru değildir. TCK m.188’de satış, başkasına verme, sevk, nakil veya ticaret amacıyla bulundurma gibi bir hareketin ispatlanması gerekir. Failin hattın abonesi olması, mesajı mutlaka onun yazdığını göstermeyebilir.

Kast yönünden mesajların gerçek anlamı, öncesi ve sonrası, tarafların ilişkisi ve maddi olayla bağlantısı incelenir. “Mal”, “ürün” veya sayı gibi ifadeler bağlamdan koparılarak otomatik biçimde uyuşturucu kodu sayılamaz.

Telefonun kullanıcıya aidiyeti

Abonelik kaydı, cihazın fiilî kullanıcısı ve mesaj hesabının sahibi birbirinden farklı olabilir. IMEI, SIM değişiklikleri, cihaz şifresi, profil bilgisi, diğer yazışmalar ve ele geçirme yeri birlikte değerlendirilmelidir.

Ortak kullanılan telefon veya başkasının adına kayıtlı hat bulunan dosyalarda kullanıcı tespiti yapılmadan mesajların belirli kişiye yüklenmesi hukuki risk taşır.

WhatsApp ekran görüntüsü delil olur mu?

Ekran görüntüsü başlangıç delili olabilir; fakat kolaylıkla kesilebilmesi veya değiştirilebilmesi nedeniyle asıl cihaz, mesaj veri tabanı, tarih bilgileri ve bütün konuşma akışı araştırılmalıdır.

Yalnız seçilmiş birkaç mesaj yerine konuşmanın öncesi ve sonrası getirtilmelidir. Gönderen numara, profil adı ve ekrandaki kişi kaydı gerçek kullanıcıyı tek başına kanıtlamaz.

Mesajları destekleyebilecek diğer deliller

Mesajların ispat gücü, uyuşturucunun ele geçirilmesi, kontrollü alım, kamera görüntüsü, para transferi, paketleme, alıcı beyanı veya fiziki takip gibi bağımsız verilerle uyum gösterdiğinde artabilir.

HTS yalnız iletişim kurulduğunu; baz kaydı yaklaşık kapsama alanını gösterebilir. Bunlar mesajın içeriğini veya uyuşturucu teslimini tek başına kanıtlamaz. Yeni makale bu teknik konuları tekrarlamak yerine mesaj ile maddi olay arasındaki bağlantıya odaklanır.

Dijital arama ve elkoyma

Telefon incelemesinin hangi karara dayandığı, kararın kapsamı, imaj alma işlemi, hash değeri, kopyanın muhafazası ve incelemeyi yapan birim kontrol edilmelidir. Cihazın tamamında sınırsız arama yapılması ölçülülük sorununa yol açabilir.

Rıza ile telefon teslim edildiği ileri sürülüyorsa rızanın özgür ve bilgilendirilmiş olup olmadığı ayrıca incelenmelidir.

Nitelikli hâller, teşebbüs, iştirak ve içtima

Mesajlaşma kullanılması tek başına TCK m.188 bakımından bağımsız nitelikli hâl değildir. Mesajlar suçun üç veya daha fazla kişiyle ya da örgüt kapsamında işlendiği iddiasında kullanılabilir; ancak ortak suç planı ayrıca gösterilmelidir.

Teslim gerçekleşmeden yakalanan olaylarda mesajlar teşebbüsün başlangıcını gösterebilir. Farklı kişilerin ortak iletişim grubunda bulunması tek başına iştirak için yeterli değildir. Her kişinin icraya katkısı belirlenmelidir.

Şikâyet, uzlaştırma, görev, zamanaşımı ve yaptırım

TCK m.188 ve m.191 şikâyete bağlı değildir ve uzlaştırma kapsamında bulunmaz. TCK m.188 için ağır ceza, TCK m.191 için asliye ceza mahkemesi görevlidir. Zamanaşımı kabul edilen suç vasfına göre hesaplanır.

TCK m.188/3 bakımından on yıldan az olmamak üzere hapis ve adli para cezası; TCK m.191 bakımından iki yıldan beş yıla kadar hapis ve özel erteleme-denetimli serbestlik sistemi öngörülür.

Deliller ve savunma başlıkları

1. Telefonun ele geçirme tutanağı.
2. CMK m.134 kararı.
3. Adli bilişim imajı ve hash değerleri.
4. Mesajların tam konuşma akışı.
5. Hesap ve cihaz kullanıcı tespiti.
6. HTS ile mesaj zamanlarının uyumu.
7. Baz kapsama ve teknik bilirkişi raporu.
8. Uyuşturucu ele geçirme ve kriminal rapor.
9. Para transferleri.
10. Fiziki takip ve kamera görüntüleri.

Savunma yalnız “telefon benim değil” açıklamasına bırakılmamalı; cihazın fiilî kullanıcısını gösteren teknik veriler istenmelidir.

Mesajların doğrulanması ve bütünlüğü

Dijital mesajın gönderildiği tarih, saat dilimi, cihaz saati ve sunucu kayıtları arasında farklılık bulunabilir. Adli incelemede bu farklılıkların açıklanması gerekir. Mesaj dışa aktarımı, ekran görüntüsü ve cihaz veri tabanı aynı ispat gücüne sahip değildir.

Bir mesajın silinmiş olarak kurtarılması hâlinde verinin hangi yöntemle elde edildiği, bütünlüğünün nasıl korunduğu ve başka bir konuşmaya ait olup olmadığı raporda gösterilmelidir. Hash değerleri, inceleme kopyasının sonradan değiştirilmediğinin denetlenmesine yardımcı olur.

Kodlu konuşmaların yorumlanması

Gündelik sözcüklerin uyuşturucu ticaretinde kod olduğu ileri sürülüyorsa bu kabul somutlaştırılmalıdır. Aynı kelimenin tarafların olağan ilişkisinde başka bir anlam taşıyıp taşımadığı, mesajın öncesi ve sonrası ve teslim olduğu ileri sürülen olayla zaman uyumu incelenir.

Kolluk değerlendirmesi tek başına teknik veya dilbilimsel kesinlik sağlamaz. Anlam konusunda ciddi uyuşmazlık varsa bilirkişi incelemesi ve tarafların açıklamaları değerlendirilmelidir.

Mevcut CMK 134 ve CMK 135 yazılarıyla sınır

Devam eden haberleşmenin dinlenmesi ile ele geçirilen telefonun geçmiş verilerinin incelenmesi farklı koruma tedbirleridir. Bu ayrıntılar yeni yazıda yeniden kurulmayacak; mevcut CMK 134 ve CMK 135 sayfalarına bağlamsal bağlantı verilecektir.

Yeni sayfanın özgün değeri; mesajın gerçekliği, kullanıcı aidiyeti, kodlu ifadeler, konuşmanın bütünü ve mesajla uyuşturucu teslimi arasındaki ispat bağlantısıdır. Böylece genel CMK sayfalarıyla anahtar kelime yamyamlığı azaltılır.

Soruşturma ve kovuşturma aşamasında talepler

Müdafii, cihaz imajının ve inceleme raporunun verilmesini, eksik mesajların tamamlanmasını, hattın fiilî kullanıcısının araştırılmasını ve baz verileri için teknik bilirkişi incelemesi yapılmasını isteyebilir. Karşı tarafça sunulan ekran görüntülerinin asıl cihazla doğrulanması talep edilebilir.

Mahkeme mesajı suç delili kabul edecekse hangi ifadenin hangi seçimlik hareketi kanıtladığını gerekçesinde göstermelidir. Yalnız genel şüphe veya kişi ilişkisi, TCK m.188’in maddi unsurlarının yerine geçmez.

İki kısa örnek

Örnek 1: HTS kayıtları iki kişinin aynı gün beş kez görüştüğünü göstermektedir; konuşma içeriği ve uyuşturucu teslimine ilişkin maddi delil yoktur. Bu veri iletişimi kanıtlar, görüşmenin konusunu değil.

Örnek 2: Telefonda teslim yeri ve miktar yazışmaları bulunmuş, mesaj saati kamera ve para transferiyle örtüşmüştür. Dijital kayıtların ispat gücü bağımsız delillerle birlikte artar.

Sık sorulan sorular

HTS kaydıyla uyuşturucu cezası verilir mi?

HTS tek başına konuşma içeriğini göstermez. Maddi olay ve diğer delillerle birlikte değerlendirilir.

Silinen WhatsApp mesajları kullanılabilir mi?

Hukuka uygun adli bilişim incelemesinde elde edilen veriler kullanılabilir. Verinin bütünlüğü ve elde edilme yöntemi denetlenmelidir.

Telefon başkasının adına kayıtlıysa ne olur?

Abonelik tek başına fiilî kullanıcıyı belirlemez. Cihaz ve hesap kullanımına ilişkin diğer veriler araştırılır.

Kodlu mesaj kesin delil midir?

Hayır. İfadenin anlamı bağlam, taraf ilişkisi ve maddi delillerle ortaya konulmalıdır.

Sonuç

WhatsApp, HTS ve baz kayıtları önemli olmakla birlikte farklı teknik anlamlara sahiptir. Kullanıcı tespiti, tam konuşma akışı, hukuka uygun dijital inceleme ve maddi suç delilleri bulunmadan bu kayıtların kesin ticaret delili sayılması doğru değildir.