TCK 190 uyuşturucu kullanımını kolaylaştırma suçu, başkasının uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanmasını kolaylaştırmak amacıyla özel yer, donanım ya da malzeme sağlamayı; kullananların yakalanmasını zorlaştıracak önlem almayı veya kullanma yöntemleri hakkında bilgi vermeyi cezalandırır. Temel yaptırım beş yıldan on yıla kadar hapis ve bin günden on bin güne kadar adlî para cezasıdır.

Madde ayrıca uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanılmasını alenen özendirmeyi ya da bu nitelikte yayın yapmayı aynı yaptırıma bağlar. Suçu uyuşturucu ticaretinden ayıran temel nokta, failin uyuşturucu maddeyi başkasına vermesi değil, kullanım için ortam, araç, yöntem veya koruma sağlamasıdır. Maddenin bizzat sağlanması hâlinde farklı ve daha ağır bir hukuki nitelendirme gündeme gelebilir.

TCK 190 Güncel Madde Metni

Aşağıdaki metin 15 Ağustos 2026 tarihinde Adalet Bakanlığının güncel mevzuat kaydı üzerinden kontrol edilmiştir. Hapis cezalarıyla birlikte adlî para cezası ve üçüncü fıkradaki mesleki sıfatlara bağlı artırım yürürlüktedir.

Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanılmasını kolaylaştırma

Madde 190- (1) Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanılmasını kolaylaştırmak için;

a) Özel yer, donanım veya malzeme sağlayan,

b) Kullananların yakalanmalarını zorlaştıracak önlemler alan,

c) Kullanma yöntemleri konusunda başkalarına bilgi veren,

Kişi, beş yıldan on yıla kadar hapis ve bin günden onbin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.

(2) Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanılmasını alenen özendiren veya bu nitelikte yayın yapan kişi, beş yıldan on yıla kadar hapis ve bin günden onbin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.

(3) Bu maddede tanımlanan suçların tabip, diş tabibi, eczacı, kimyager, veteriner, sağlık memuru, laborant, ebe, hemşire, diş teknisyeni, hastabakıcı, sağlık hizmeti veren, kimyacılıkla veya ecza ticareti ile iştigal eden kişi tarafından işlenmesi halinde, verilecek ceza yarı oranında artırılır.

Madde Gerekçesi

Gerekçede, uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanımını kolaylaştıran hareketlerin bağımsız suç olarak düzenlendiği belirtilir. Özel yer, donanım veya malzeme sağlama bakımından önemli ayrım, uyuşturucu maddenin kendisinin verilmemesidir. Sağlanan şey kullanım ortamı veya uyuşturucu dışında kalan araç ve gereçtir. Kolaylıktan yararlanan kişinin maddeyi gerçekten kullanması suçun tamamlanması için aranmaz.

Yakalanmayı zorlaştıran önlemler alınması ve kullanma yöntemleri konusunda bilgi verilmesi de ayrı seçimlik hareketlerdir. Gerekçe ayrıca kullanımın alenen özendirilmesini ve özendirici yayını toplum sağlığı bakımından bağımsız tehlike olarak ele alır. 2014 değişikliği cezaları önemli ölçüde artırmış; 2017 düzenlemesi güncel fıkra yapısını ve adlî para cezasını oluşturmuştur.

Yürürlükteki Metin ile Tekliflerin Ayrılması

Bu yazı yalnız yürürlükteki metne dayanır. Kanunlaşmamış teklifler, taslaklar veya kamuoyuna açıklanan öneriler mevcut hüküm gibi aktarılmamıştır. Suç tarihindeki düzenleme ile daha sonra yürürlüğe giren hükümler, lehe kanun değerlendirmesinde ayrıca karşılaştırılmalıdır.

Korunan Hukuki Değer

Suçla öncelikle toplum sağlığı ve bireylerin beden ve ruh sağlığı korunur. Uyuşturucu kullanımını mümkün, kolay veya cazip hâle getiren davranışların engellenmesi; bağımlılığın yayılmasının ve kullanım ortamlarının oluşmasının önüne geçilmesi amaçlanır.

Alenen özendirme ve yayın bakımından özellikle belirsiz sayıdaki kişilerin etkilenme tehlikesi önemlidir. Düzenleme, uyuşturucu kullanımının olağan, çekici veya teşvik edilebilir bir davranış olarak sunulmasına karşı kamusal koruma sağlar.

Suçun Konusu

Birinci fıkrada suçun konusu yalnız uyuşturucu maddenin kendisi değildir. Kullanımı kolaylaştıran özel yer, donanım, malzeme, gizlenme önlemi veya yöntem bilgisi fiilin konusunu oluşturabilir. Sağlanan aracın uyuşturucu madde olması hâlinde TCK 188 uyuşturucu madde imal ve ticareti yönünden değerlendirme gerekir.

İkinci fıkrada özendirici açıklama, görüntü, ses, metin veya yayın suçun maddi konusuyla bağlantılıdır. İçeriğin bütünlüğü, erişim çevresi, paylaşılma biçimi ve uyuşturucu kullanımını teşvik eden anlam taşıyıp taşımadığı birlikte incelenmelidir.

Fail ve Mağdur

Birinci ve ikinci fıkralardaki suçların faili herkes olabilir. Özel bir sıfat aranmaz. Bununla birlikte üçüncü fıkrada sayılan sağlık, kimya ve ecza alanındaki kişiler suçu mesleki sıfatlarıyla işlediğinde ceza yarı oranında artırılır.

Belirli bir kişi doğrudan mağdur olarak gösterilmez; toplum suçtan zarar gören konumundadır. Kullanımı kolaylaştırılan kişi veya özendirici içerikten etkilenen kişiler, olayın özelliğine göre tanık ya da ilgili sıfatıyla dosyada yer alabilir.

Maddi Unsur ve Seçimlik Hareketler

Özel Yer Sağlamak

Başkasının uyuşturucu kullanmasını kolaylaştırmak için belirli bir mekânı kullanımına sunmaktır. Yer konut, oda, işyeri, depo veya araç olabilir; belirleyici olan mekânın kullanım için özel olarak sağlanması ve kolaylaştırma amacıdır.

Aynı ortamda tesadüfen bulunmak veya bir defalık kullanım davranışına engel olmamak tek başına yeterli değildir. Failin yeri hangi amaçla sunduğu ve kullanım üzerindeki bilgisi somut delillerle ortaya konulmalıdır.

Donanım veya Malzeme Sağlamak

Uyuşturucu dışında kalan ve tüketimi kolaylaştıran araç ya da gerecin bilinçli biçimde verilmesidir. Donanımın niteliği, kullanım amacı ve olayın bağlamı araştırılır. Gündelik kullanım eşyasının varlığı, kolaylaştırma kastı gösterilmeden otomatik olarak suç oluşturmaz.

Yakalanmayı Zorlaştıracak Önlem Almak

Uyuşturucu kullananların kolluk tarafından tespit veya yakalanmasını güçleştirmek için gözcü koyma, kamera sistemiyle çevreyi izleme, girişleri denetleme ya da uyarı düzeni kurma gibi davranışlar bu kapsamda olabilir.

Her güvenlik önlemi bu suçu oluşturmaz. Önlemin uyuşturucu kullananların yakalanmasını güçleştirme amacıyla alındığının kanıtlanması gerekir.

Kullanma Yöntemleri Hakkında Bilgi Vermek

Uyuşturucu veya uyarıcı maddenin nasıl hazırlanacağı, hangi araçlarla ya da hangi biçimde kullanılacağı konusunda başkasına bilgi verilmesidir. Bilginin somut olarak kullanım yöntemine yönelik ve kolaylaştırıcı nitelikte olması gerekir.

Sağlık risklerini açıklayan bilimsel, önleyici veya tedavi amaçlı bilgilendirme suçun amacıyla aynı değildir. İçeriğin bağlamı ve failin amacı birlikte değerlendirilir.

Alenen Özendirme ve Özendirici Yayın

İkinci fıkra iki seçimlik hareket içerir: uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanılmasını alenen özendirmek ve bu nitelikte yayın yapmak. Özendirme, kullanımı çekici göstermek, teşvik etmek veya kişileri kullanmaya yöneltecek bir anlatım kurmaktır.

Aleniyet, davranışın belirsiz sayıda kişi tarafından algılanabilir olmasıdır. Herkese açık sosyal medya paylaşımı, internet yayını, video veya kamusal konuşma bu açıdan değerlendirilebilir. Sınırlı ve kapalı bir iletişimde aleniyetin oluşup oluşmadığı erişim koşullarına göre incelenir.

Manevi Unsur

Birinci fıkradaki fiillerde uyuşturucu kullanımını kolaylaştırma amacı aranır. Failin yer, araç, önlem veya bilgiyi başka bir amaçla sağlaması ve kolaylaştırma amacını taşımaması hâlinde bu özel unsur oluşmaz.

Alenen özendirme veya yayın bakımından fail, içeriğin uyuşturucu kullanımını teşvik edici niteliğini ve aleniyetini bilerek hareket etmelidir. Eleştiri, haber verme, bilimsel açıklama, tedaviye yönlendirme veya zararları anlatma ile özendirme birbirinden ayrılmalıdır.

Hareket, Netice ve Suçun Tamamlanması

Suç soyut tehlike niteliğindedir. Özel yer veya araç sağlandığında, yakalanmayı güçleştirici önlem alındığında ya da yöntem bilgisi verildiğinde suç tamamlanabilir; kolaylık sağlanan kişinin uyuşturucu kullanması şart değildir.

Alenen özendirme veya özendirici yayın da içeriğin erişilebilir hâle gelmesiyle tamamlanabilir. İçeriğin herhangi bir kişiyi gerçekten uyuşturucu kullanmaya yöneltmiş olması aranmaz.

Hukuka Uygunluk ve Hata

Bilimsel araştırma, tıbbi bilgilendirme, bağımlılıkla mücadele eğitimi, haber verme veya sanat faaliyeti kendiliğinden suç oluşturmaz. İfade özgürlüğü ile toplum sağlığının korunması arasında içerik, bağlam, amaç ve sunum biçimi üzerinden somut değerlendirme yapılmalıdır.

Failin sağladığı yerin veya aracın uyuşturucu kullanımına tahsis edildiğini bilmemesi kastı etkileyebilir. Ancak hata savunması, iletişim kayıtları, mekânın düzeni, tekrar eden kullanım ve failin davranışlarıyla birlikte incelenir.

Teşebbüs

İcra hareketleri bölünebildiğinde teşebbüs mümkündür. Kullanım için hazırlanan özel yerin failin elinde olmayan nedenle kullanıcılara sunulamaması veya özendirici yayının yayımlanmadan engellenmesi buna örnek olabilir.

Yer, araç veya bilgi fiilen sağlandığında ya da içerik aleniyet kazandığında suç tamamlanır. Kullanımın gerçekleşmemesi, tamamlanmış suçun varlığını ortadan kaldırmaz.

İştirak

Suça müşterek faillik, azmettirme veya yardım etme biçiminde katılmak mümkündür. Mekânın birlikte hazırlanması, gözcülük sisteminin bilinçli biçimde kurulması ya da özendirici yayının ortak iradeyle hazırlanıp yayımlanması olayın şartlarına göre iştirak oluşturabilir.

Yalnız aynı yerde bulunmak veya teknik hizmeti içeriğin amacını bilmeden sunmak yeterli değildir. Her kişinin kastı, katkısı ve fiil üzerindeki hâkimiyeti ayrı belirlenmelidir.

İçtima ve Komşu Suçlardan Ayrım

Fail aynı olayda uyuşturucu maddeyi başkasına veriyor, satıyor veya sevk ediyorsa TCK 188; kişisel kullanım amacıyla bulunduruyor ya da kullanıyorsa TCK 191 uyuşturucu kullanma ve bulundurma suçu gündeme gelebilir. TCK 190 ise kullanım ortamı, araç, gizlenme veya yöntem bilgisi sağlama ile alenen özendirmeyi düzenler.

Birden fazla fiilin aynı hukuki değer ve aynı suç işleme kararı içinde gerçekleşmesi hâlinde zincirleme suç ve genel birleşme hükümleri incelenir. Farklı suç tiplerinin unsurları oluşmuşsa tek fiil veya gerçek birleşme kuralları somut olaya göre uygulanır.

Nitelikli Hâl

Suç; tabip, diş tabibi, eczacı, kimyager, veteriner, sağlık memuru, laborant, ebe, hemşire, diş teknisyeni, hastabakıcı, sağlık hizmeti veren, kimyacılıkla veya ecza ticaretiyle uğraşan kişi tarafından işlendiğinde ceza yarı oranında artırılır.

Artırım için failin listedeki sıfatı taşıması tek başına yeterli görülmemelidir. Fiilin bu mesleki konumun sağladığı bilgi, imkân veya güven ilişkisiyle bağlantısı ve suçun işleniş biçimi dosyada açıkça belirlenmelidir.

Yaptırım

Birinci fıkradaki kolaylaştırma fiilleri ile ikinci fıkradaki alenen özendirme veya yayın için beş yıldan on yıla kadar hapis ve bin günden on bin güne kadar adlî para cezası öngörülür. Hapis ve adlî para cezası birlikte uygulanır.

Üçüncü fıkradaki mesleki nitelikli hâl oluşursa belirlenen ceza yarı oranında artırılır. Adlî para cezasının gün sayısı belirlendikten sonra bir gün karşılığı miktar, failin ekonomik ve kişisel durumuna göre hesaplanır.

Şikâyet ve Uzlaştırma

Suç şikâyete bağlı değildir. Savcılık fiili öğrendiğinde soruşturmayı kendiliğinden yürütür; belirli bir kişinin şikâyeti veya şikâyetten vazgeçmesi soruşturmanın devamı için belirleyici değildir.

TCK 190 kapsamındaki suçlar uzlaştırmaya tabi değildir. Taraflar arasında anlaşma sağlanması kamu davasını kendiliğinden sona erdirmez.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

Görevli mahkeme asliye ceza mahkemesidir. Üst sınırın on yıl olması ve suçun kanunen ağır ceza mahkemesine bırakılan özel suçlar arasında yer almaması bu sonucu doğurur.

Yetki kural olarak suçun işlendiği yere aittir. İnternet yayını veya birden fazla yerde erişilebilir içerik bakımından yayın, erişim ve sonuç bağlantıları ile ceza muhakemesinin özel yetki kuralları birlikte değerlendirilir.

Dava Zamanaşımı

Cezanın üst sınırı on yıl olduğundan genel dava zamanaşımı süresi on beş yıldır. Nitelikli hâl, kesilme ve durma nedenleri ile suç tarihindeki kanun ayrıca hesaba katılmalıdır.

Yayın internette kalmaya devam etse bile suç tarihinin belirlenmesi, içeriğin ilk yayımlanması, yeniden paylaşılması ve failin sonraki davranışları bakımından somut inceleme gerektirir.

Deliller

• Arama, elkoyma ve olay yeri tutanakları,
• Mekânın kullanım biçimini gösteren fotoğraf ve kamera kayıtları,
• Donanım, malzeme ve bunlara ilişkin kriminal incelemeler,
• Mesajlar, grup yazışmaları, arama kayıtları ve dijital cihaz incelemeleri,
• Sosyal medya paylaşımı, video, ses kaydı, yayın tarihi ve erişim verileri,
• Tanık anlatımları, para hareketleri ve mekân giriş-çıkış kayıtları,
• Failin mesleki sıfatı ile faaliyet alanını gösteren belgeler.

Dijital içerikte hesabın gerçek kullanıcısı, paylaşımın bütün hâli, görünürlük ayarları ve kayıtların değişmeden korunup korunmadığı araştırılmalıdır. Ekran görüntüsü tek başına hesap sahipliğini ve içeriğin bağlamını her zaman göstermeyebilir.

Uygulamada Sık Yapılan Hatalar

• Aynı ortamda uyuşturucu kullanılmasını otomatik olarak özel yer sağlama saymak,
• Uyuşturucu maddenin verilmesi ile kullanım aracının sağlanmasını ayırmamak,
• Gündelik eşyada kolaylaştırma amacını araştırmadan sonuca ulaşmak,
• Kapalı iletişim ile alenî paylaşım arasındaki farkı gözden kaçırmak,
• Haber, eleştiri veya sağlık bilgilendirmesini bağlamından kopararak özendirme saymak,
• Dijital hesabın faille bağlantısını ve verinin elde edilme usulünü incelememek,
• Mesleki sıfatın üçüncü fıkradaki listeye ve olayın işlenişine uygunluğunu denetlememek.

Somut Olay Kontrol Listesi

• Suç tarihi ve o tarihteki madde metni belirlendi mi?
• Failin kolaylaştırma amacı somut delillerle gösterildi mi?
• Sağlanan şey uyuşturucu madde mi, yoksa yer, donanım veya malzeme mi?
• Mekân kullanım için özel olarak tahsis edilmiş mi?
• Alınan önlem gerçekten kullanıcıların yakalanmasını zorlaştırmaya mı yönelik?
• Verilen bilgi kullanım yöntemini kolaylaştırıcı nitelikte mi?
• Paylaşım belirsiz sayıdaki kişiye açık mı?
• İçerik kullanımın zararlarını mı anlatıyor, yoksa kullanımı teşvik mi ediyor?
• Dijital hesabın ve paylaşımın faille bağlantısı doğrulandı mı?
• Arama, elkoyma ve dijital inceleme işlemleri hukuka uygun mu?
• Fail üçüncü fıkrada sayılan meslek veya faaliyet grubunda mı?
• TCK 188 ve TCK 191 ile ayrım doğru yapıldı mı?

TCK 190 Hakkında Sık Sorulan Sorular

TCK 190 suçunun cezası nedir?

Beş yıldan on yıla kadar hapis ve bin günden on bin güne kadar adlî para cezasıdır. Üçüncü fıkrada sayılan meslek veya faaliyet gruplarındaki fail bakımından ceza yarı oranında artırılır.

Uyuşturucu kullanılan her evi açmak bu suçu oluşturur mu?

Hayır. Mekânın uyuşturucu kullanımını kolaylaştırma amacıyla özel olarak sağlanması ve failin bu amacı bilerek hareket etmesi gerekir. Tesadüfî kullanım veya yalnız aynı yerde bulunma tek başına yeterli değildir.

Uyuşturucu maddenin kullanılmış olması şart mıdır?

Hayır. Yer, donanım, malzeme, koruyucu önlem veya yöntem bilgisi sağlandığında suç tamamlanabilir. Kullanıcının maddeyi gerçekten tüketmesi aranmaz.

Sosyal medya paylaşımı suç oluşturabilir mi?

Herkese açık paylaşım uyuşturucu kullanımını özendiriyorsa veya bu nitelikte yayın içeriyorsa ikinci fıkra kapsamında değerlendirilebilir. İçeriğin tamamı, amacı, bağlamı ve erişim çevresi incelenmelidir.

Uyuşturucunun zararlarını anlatmak özendirme sayılır mı?

Önleyici, bilimsel, tıbbi veya eleştirel bilgilendirme kural olarak özendirme amacı taşımaz. Yine de başlık, görsel, anlatım biçimi ve bütün içerik birlikte değerlendirilir.

Fail sağlık çalışanıysa ceza nasıl değişir?

Fail üçüncü fıkradaki meslek veya faaliyetlerden birine giriyor ve nitelikli hâlin şartları oluşuyorsa belirlenen ceza yarı oranında artırılır.

Suç şikâyete veya uzlaştırmaya bağlı mıdır?

Hayır. Soruşturma kendiliğinden yürütülür ve uzlaştırma prosedürü uygulanmaz.

TCK 190 ile TCK 191 arasındaki fark nedir?

TCK 190 başkasının uyuşturucu kullanımını kolaylaştırmayı veya alenen özendirmeyi düzenler. TCK 191 ise kişinin kendi kullanımı için madde satın alması, kabul etmesi, bulundurması ya da kullanmasına ilişkindir.

Sonuç

TCK 190 uyuşturucu kullanımını kolaylaştırma suçu; kullanım için özel yer, araç veya bilgi sağlama, kullanıcıların yakalanmasını zorlaştırma ve uyuşturucu kullanımını alenen özendirme fiillerini ağır yaptırıma bağlar. Maddenin uygulanmasında failin özel amacı, sağlanan imkânın niteliği, aleniyet ve içeriğin bütünü belirleyicidir.

Somut dosyada suç tarihindeki metin, maddenin kim tarafından sağlandığı, mekânın kullanım amacı, dijital verilerin bütünlüğü, yayın çevresi, mesleki sıfat ve TCK 188 ile TCK 191’den ayrım birlikte incelenmelidir.

Kaynakça

• Adalet Bakanlığı – 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu güncel metni (erişim: 15 Ağustos 2026).
• TBMM – 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu kabul metni.
• TBMM – Türk Ceza Kanunu Komisyon Raporu ve madde gerekçesi.
• TBMM – 6545 sayılı Kanun, madde 67.
• Öne çıkan fotoğraf: Yannis H / Unsplash.

Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Somut olayın suç tarihi, delilleri ve usulî durumu değerlendirilmeden hukuki görüş yerine kullanılamaz.