TCK 191 uyuşturucu kullanma ve bulundurma suçu, kişinin kullanmak amacıyla uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almasını, kabul etmesini, bulundurmasını ya da bu maddeleri kullanmasını yaptırıma bağlar. Temel ceza iki yıldan beş yıla kadar hapistir. Düzenlemeyi uyuşturucu ticaretinden ayıran başlıca unsur, maddenin başkasına devredilmesi veya kazanç amacıyla dolaşıma sokulması değil, kişisel kullanım amacıdır.

Bu suçta soruşturma açıldığında kural olarak beş yıl süreyle kamu davasının açılması ertelenir. Erteleme içinde en az bir yıl denetimli serbestlik uygulanır; gerekli görülürse tedavi kararı verilebilir. Dosyanın sonucu yalnız ele geçirilen maddenin miktarına göre değil, kullanım amacı, bulundurma biçimi, olayın şartları ve bütün deliller birlikte değerlendirilerek belirlenir.

TCK 191 Güncel Madde Metni

Aşağıdaki metin, 15 Ağustos 2026 tarihinde Adalet Bakanlığının güncel mevzuat kaydı üzerinden kontrol edilmiştir. İkinci ve üçüncü fıkralardaki 2023 değişiklikleri metne işlenmiştir.

Kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, kabul etmek veya bulundurmak ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanmak

Madde 191- (1) Kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alan, kabul eden veya bulunduran ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanan kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

(2) Bu suçtan dolayı başlatılan soruşturmada şüpheli hakkında 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 171 inci maddesindeki şartlar aranmaksızın, beş yıl süreyle kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verilir. Cumhuriyet savcısı, bu durumda şüpheliyi, erteleme süresi zarfında kendisine yüklenen yükümlülüklere uygun davranmadığı veya yasakları ihlal ettiği takdirde kendisi bakımından ortaya çıkabilecek sonuçlar konusunda uyarır. Erteleme kararı kolluk birimlerine de bildirilir.

(3) Erteleme süresi zarfında şüpheli hakkında asgari bir yıl süreyle denetimli serbestlik tedbiri uygulanır. Bu süre denetimli serbestlik müdürlüğünün teklifi üzerine veya resen Cumhuriyet savcısının kararı ile altışar aylık sürelerle en fazla iki yıl daha uzatılabilir. Hakkında denetimli serbestlik tedbiri verilen kişi, gerek görülmesi hâlinde denetimli serbestlik süresi içinde tedaviye tabi tutulabilir. Cumhuriyet savcısı, erteleme süresi zarfında uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanıp kullanmadığını tespit etmek için yılda en az iki defa şüphelinin ilgili kuruma sevkine karar verir.

(4) Kişinin, erteleme süresi zarfında;
a) Kendisine yüklenen yükümlülüklere veya uygulanan tedavinin gereklerine uygun davranmamakta ısrar etmesi,
b) Tekrar kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alması, kabul etmesi veya bulundurması,
c) Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanması,
hâlinde, hakkında kamu davası açılır.

(5) Erteleme süresi zarfında kişinin kullanmak için tekrar uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alması, kabul etmesi veya bulundurması ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanması, dördüncü fıkra uyarınca ihlal nedeni sayılır ve ayrı bir soruşturma ve kovuşturma konusu yapılmaz.

(6) Dördüncü fıkraya göre kamu davasının açılmasından sonra, birinci fıkrada tanımlanan suçun tekrar işlendiği iddiasıyla açılan soruşturmalarda ikinci fıkra uyarınca kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı verilemez.

(7) Şüpheli erteleme süresi zarfında dördüncü fıkrada belirtilen yükümlülüklere aykırı davranmadığı ve yasakları ihlal etmediği takdirde, hakkında kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir.

(8) Bu Kanunun;
a) 188 inci maddesinde tanımlanan uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti,
b) 190 ıncı maddesinde tanımlanan uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanılmasını kolaylaştırma,
suçundan dolayı yapılan kovuşturma evresinde, suçun münhasıran bu madde kapsamına girdiğinin anlaşılması hâlinde, sanık hakkında bu madde hükümleri çerçevesinde hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilir.

(9) Bu maddede aksine düzenleme bulunmayan hâllerde, Ceza Muhakemesi Kanununun kamu davasının açılmasının ertelenmesine ilişkin 171 inci maddesi veya hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin 231 inci maddesi hükümleri uygulanır.

Madde Gerekçesi ve Değişikliklerin Amacı

2004 tarihli ilk gerekçe, uyuşturucu kullanan kişinin yalnız cezalandırılmasını değil, tedavi edilmesini ve yeniden kullanımdan korunmasını da gözetmiştir. Kanun koyucu bu nedenle kişisel kullanım fiilleri için tedavi ve denetim odaklı özel bir sistem kurmuştur.

6545 sayılı Kanun, 2014 yılında maddeyi başlığıyla birlikte yeniden düzenleyerek temel cezayı iki yıldan beş yıla çıkarmış ve soruşturma aşamasında beş yıllık erteleme modelini getirmiştir. 7445 sayılı Kanunla 2023 yılında erteleme kararının kolluğa bildirilmesi, denetim süresinin altışar aylık dönemlerle toplam iki yıl daha uzatılabilmesi ve yılda en az iki kez kuruma sevk düzenlenmiştir.

Yürürlükteki Düzenleme ile Tekliflerin Ayrılması

Bu yazıda yalnız yürürlükteki kanun metni esas alınmıştır. Henüz kanunlaşmamış teklifler, taslaklar veya siyasi açıklamalar mevcut hukuk kuralı gibi aktarılmamıştır. Somut olayda suç tarihindeki metin ve sonraki değişikliklerin lehe olup olmadığı ayrıca incelenmelidir.

Korunan Hukuki Değer

Düzenleme öncelikle toplum sağlığını ve bireyin beden ve ruh sağlığını korur. Uyuşturucu maddelerin kullanım amaçlı dolaşımını sınırlandırmak, bağımlılığın ilerlemesini önlemek ve kişiyi denetim ile gerektiğinde tedavi sürecine yönlendirmek hedeflenir.

Suçun Konusu

Suçun konusu, uyuşturucu veya uyarıcı nitelikteki maddedir. Bir maddenin bu niteliği yalnız gündelik adıyla değil, kimyasal inceleme, mevzuattaki listeler ve bilimsel tespitlerle belirlenir. Ele geçirilen maddenin türü, net miktarı ve saflığı laboratuvar raporuyla saptanmalıdır.

Kullanım aparatı, ambalaj veya maddenin bulunduğu eşya tek başına suçun konusu değildir; ancak kullanım amacı ve zilyetlik konusunda delil değeri taşıyabilir.

Fail ve Mağdur

Fail herkes olabilir; özel bir sıfat aranmaz. Maddenin mülkiyetinin faile ait olması zorunlu değildir. Kişinin kullanma amacıyla madde üzerinde fiilî hâkimiyet kurması, şartları varsa bulundurma fiilini oluşturabilir.

Suç toplum sağlığına yöneldiğinden belirli bir kişi doğrudan mağdur olarak gösterilmez. Korunan menfaatin sahibi toplumdur; maddeyi kullanan kişi de düzenlemenin tedavi ve koruma boyutunun muhatabıdır.

Maddi Unsur: Seçimlik Hareketler

Satın Alma

Uyuşturucu veya uyarıcı maddenin kullanmak amacıyla bedel karşılığında edinilmesidir. Bedelin para olması şart değildir. Satın alma tamamlandığında maddenin mutlaka tüketilmiş olması aranmaz.

Kabul Etme

Maddenin bağış, paylaşım veya başka bir karşılıksız yolla kullanma amacıyla teslim alınmasıdır. Kabulün bilerek ve isteyerek gerçekleşmesi gerekir.

Bulundurma

Kişinin kullanma amacıyla madde üzerinde fiilî tasarruf imkânına sahip olmasıdır. Maddenin cepte, evde veya araçta bulunması mümkündür; belirleyici olan yer değil, bilinçli hâkimiyet ve kullanım amacıdır.

Kullanma

Uyuşturucu veya uyarıcı maddenin vücuda alınmasıdır. Kan, idrar veya benzeri biyolojik örnekler kullanım konusunda önem taşıyabilir; ancak örneğin elde edilme usulü, zamanlaması ve analiz zinciri ayrıca kontrol edilmelidir.

Kişisel Kullanım Amacı Nasıl Belirlenir?

TCK 191 ile uyuşturucu madde imal ve ticareti suçu arasındaki ayrım, dosyanın en kritik noktasıdır. Miktar önemli olmakla birlikte tek ölçüt değildir. Maddenin küçük paketlere ayrılması, hassas terazi, satış iletişimi, para hareketleri, teslim davranışları, kullanım araçları, tüketim alışkanlığı ve ele geçiriliş yeri birlikte değerlendirilir.

Örneğin kişinin kullanım alışkanlığıyla uyumlu tek paket madde kişisel amaç yönünde değerlendirilebilir. Buna karşılık farklı alıcılara teslimi gösteren mesajlar ve çok sayıda satışa hazır paket, yalnız miktardan bağımsız olarak başka bir hukuki nitelendirmeyi gündeme getirebilir.

Manevi Unsur

Suç kasten işlenebilir. Fail, maddenin uyuşturucu veya uyarıcı niteliğini bilmeli ve satın alma, kabul etme ya da bulundurma hareketlerinde kişisel kullanım amacıyla davranmalıdır. Ticaret, başkasına verme veya sevk etme amacı varsa TCK 191’in ayırt edici özel amacı bulunmayabilir.

Maddenin uyuşturucu olduğunu bilmeyen kişide kast oluşmayabilir. Bu savunma yalnız beyana göre değil; paketleme, teslim biçimi, yazışmalar ve olayın diğer şartlarıyla birlikte incelenir.

Hareket, Netice ve Suçun Tamamlanması

Madde seçimlik hareketli bir suç düzenler. Satın alma, kabul etme, kullanmak için bulundurma veya kullanma hareketlerinden birinin tamamlanması yeterlidir; ayrıca sağlık zararının doğması aranmaz.

Aynı kullanım amacı ve olay bütünlüğü içinde birden fazla seçimlik hareketin gerçekleşmesi kural olarak tek suç kapsamında ele alınır. Ancak farklı zamanlardaki fiillerin erteleme dönemi ve ihlal kuralları bakımından özel sonuçları vardır.

Hukuka Uygunluk ve Hata

Hekim reçetesi ve hukuka uygun tıbbi kullanım kapsamında bulundurulan ilaçlar, kanuni şartlar içindeyse suç oluşturmaz. Reçetenin kapsamı dışına çıkılması, sahte reçete veya yetkisiz edinim farklı değerlendirmeler doğurabilir.

Failin maddenin niteliği veya fiilî hâkimiyet konusunda kaçınılmaz hatası, kastı etkileyebilir. Başkasına ait çantada bulunduğu ileri sürülen madde bakımından erişim, bilgi ve tasarruf olanağı somut delillerle araştırılmalıdır.

Teşebbüs

Satın alma veya kabul etme hareketleri tamamlanmadan, failin elinde olmayan nedenle kesilirse teşebbüs teorik olarak mümkündür. Bununla birlikte hazırlık hareketi ile doğrudan icraya başlama arasındaki sınır somut olayda dikkatle belirlenir.

Bulundurma fiilinde kişi madde üzerinde bilinçli fiilî hâkimiyet kurduğu anda suç tamamlanır. Bu nedenle bulundurma bakımından teşebbüs alanı dardır.

İştirak

Suça müşterek faillik, azmettirme veya yardım etme biçiminde katılmak mümkündür. Bunun için kişinin kişisel kullanım fiiline bilinçli katkısı ve iştirak iradesi ortaya konulmalıdır.

Birden fazla kişinin aynı maddeyi birlikte kullanmak amacıyla ortak hâkimiyetinde bulundurması, şartları varsa her biri bakımından sorumluluk doğurabilir. Maddenin yalnız aynı ortamda bulunması ise tek başına yeterli değildir.

İçtima

Satın alma, kabul etme, bulundurma ve kullanma aynı olay bütünlüğünde gerçekleşmişse seçimlik hareketlerden dolayı ayrı ayrı ceza verilmez. Başka bağımsız suçlar oluşmuşsa genel birleşme kuralları somut olaya göre uygulanır.

Erteleme süresinde yeniden kullanım veya kullanma amacıyla edinme, TCK 191/5 uyarınca ayrı soruşturma ve kovuşturma konusu yapılmaz; mevcut ertelemenin ihlali sayılır. Kamu davası açıldıktan sonraki yeni fiillerde ise yeniden erteleme kararı verilememesine ilişkin altıncı fıkra önem taşır.

Nitelikli Hâller

TCK 191’de temel cezayı özel olarak artıran ayrı bir nitelikli hâl düzenlenmemiştir. Maddenin türü veya miktarı, kişisel kullanım sınırı ve deliller bakımından etkili olabilir; fakat tek başına bu madde altında otomatik ceza artırımına yol açmaz.

Yaptırım ve Beş Yıllık Erteleme Sistemi

Birinci fıkradaki yaptırım iki yıldan beş yıla kadar hapistir. Bununla birlikte soruşturma başlatıldığında, Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 171. maddesindeki genel şartlar aranmaksızın beş yıl süreyle kamu davasının açılması ertelenir. Savcı, yükümlülüklerin ve ihlalin sonuçlarını şüpheliye bildirir.

Erteleme süresinde en az bir yıl denetimli serbestlik uygulanır. Bu süre, denetimli serbestlik müdürlüğünün teklifi üzerine veya savcı tarafından kendiliğinden altışar aylık dönemlerle toplam iki yıl daha uzatılabilir. Gerek görülürse tedavi uygulanabilir; ayrıca kullanım tespiti için yılda en az iki sevk kararı verilir.

İhlal ve Israr Şartı

Yükümlülüklere veya tedavinin gereklerine uygun davranmamakta ısrar, yeniden kullanmak için madde edinmek ya da madde kullanmak kamu davasının açılmasına neden olur. Tek bir yükümlülük aksamasında, kanundaki “ısrar” koşulunun somut dosyada oluşup oluşmadığı ayrıca incelenmelidir.

Beş yıllık süre yükümlülüklere uygun ve ihlalsiz tamamlanırsa kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir. Bu sonuç, cezanın infazından farklıdır; soruşturmayı özel usulle sona erdirir.

Şikâyet ve Uzlaştırma

Suç şikâyete bağlı değildir. Savcılık fiili öğrendiğinde soruşturmayı kendiliğinden yürütür; şikâyetten vazgeçme dosyayı sona erdirmez.

TCK 191 kapsamındaki suç uzlaştırmaya tabi değildir. Özel erteleme, denetimli serbestlik ve gerektiğinde tedavi rejimi uygulanır.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

İhlal nedeniyle kamu davası açılırsa görevli mahkeme asliye ceza mahkemesidir. Yetki, kural olarak suçun işlendiği yere göre belirlenir. Satın alma, kabul, bulundurma veya kullanma yerleri farklıysa ceza muhakemesindeki bağlantı ve yetki kuralları değerlendirilir.

Erteleme ve denetim aşamasındaki kararların önemli bölümü soruşturmayı yürüten Cumhuriyet başsavcılığı tarafından verilir. İtiraz süresi ve mercii, kararın türü ve tebliğ tarihine göre ayrıca kontrol edilmelidir.

Dava Zamanaşımı

Temel cezanın üst sınırı beş yıl olduğundan genel dava zamanaşımı süresi sekiz yıldır. Süre hesabında suç tarihi, kesilme veya durma sebepleri ve erteleme kararının etkisi dosya üzerinden değerlendirilmelidir.

Bulundurma devam eden bir durum gösterebildiğinden suç tarihinin belirlenmesi ayrıca önemlidir. Her olayda yakalama tarihi otomatik olarak tek ölçüt kabul edilmemelidir.

Deliller Nasıl Değerlendirilir?

• Arama, elkoyma ve örnek alma işlemlerinin kanuni dayanağı ile tutanakları,
• Kriminal laboratuvar raporu, maddenin net miktarı ve niteliği,
• Kan, idrar veya diğer biyolojik analizler ve numune zinciri,
• Telefon yazışmaları, HTS kayıtları, para hareketleri ve kamera görüntüleri,
• Paketleme biçimi, hassas terazi, kullanım aparatı ve olay yeri bulguları,
• Kişinin beyanı, kullanım geçmişi ve tanık anlatımları.

Dijital verilerin hukuka uygun elde edilmesi, bütünlüğünün korunması ve olayla bağlantısının kurulması gerekir. Yalnız bir mesaj parçası veya yalnız miktar üzerinden sonuca gitmek, kişisel kullanım amacı araştırmasını eksik bırakabilir.

Uygulamada Sık Yapılan Hatalar

• Ele geçirilen miktarı tek başına ticaret veya kişisel kullanım için kesin ölçüt saymak,
• Net miktar ile ambalajlı brüt ağırlığı karıştırmak,
• Erteleme kararının usulüne uygun tebliğini ve uyarıyı kontrol etmemek,
• Yükümlülük ihlalinde kanunun aradığı ısrar unsurunu araştırmamak,
• Yeni fiilin erteleme içinde mi, kamu davası açıldıktan sonra mı işlendiğini ayırmamak,
• Arama, elkoyma, biyolojik örnek ve dijital inceleme süreçlerindeki usul şartlarını gözden kaçırmak.

Somut Olay Kontrol Listesi

• Suç tarihi ve o tarihte yürürlükte bulunan metin belirlendi mi?
• Maddenin türü, net miktarı ve saflığı laboratuvarla saptandı mı?
• Kullanım amacı bütün delillerle birlikte araştırıldı mı?
• Madde üzerinde bilinçli fiilî hâkimiyet kanıtlandı mı?
• Arama, elkoyma ve örnek alma işlemleri hukuka uygun mu?
• Beş yıllık erteleme kararı ve sonuçları usulüne uygun bildirildi mi?
• Denetimli serbestlik başlangıcı, uzatmaları ve sevk kayıtları dosyada mı?
• İhlal iddiasında ısrar veya yeniden kullanım şartı oluştu mu?
• Yeni fiilin ayrı dosya mı yoksa erteleme ihlali mi olduğu doğru belirlendi mi?
• Lehe kanun ve zamanaşımı hesabı yapıldı mı?

TCK 191 Hakkında Sık Sorulan Sorular

TCK 191’in cezası nedir?

Temel ceza iki yıldan beş yıla kadar hapistir. Ancak ilk soruşturmada kanundaki özel düzenleme gereğince beş yıl süreyle kamu davasının açılması ertelenir ve denetimli serbestlik uygulanır.

Denetimli serbestlik ne kadar sürer?

Asgari süre bir yıldır. Savcı, denetimli serbestlik müdürlüğünün teklifi üzerine veya kendiliğinden altışar aylık dönemlerle süreyi toplam iki yıl daha uzatabilir.

Tedavi her dosyada zorunlu mudur?

Madde metnine göre tedavi, gerekli görülmesi hâlinde denetimli serbestlik süresi içinde uygulanabilir. Kişinin değerlendirilmesi ve ilgili kurumların süreci somut dosyaya göre belirlenir.

Bir kez imza veya programa gitmemek davanın açılması için yeterli midir?

Yükümlülük veya tedavi gereklerine aykırılık bakımından kanun “ısrar” şartını arar. Buna karşılık yeniden kullanmak için madde edinme veya kullanma, ayrıca ihlal nedeni olarak düzenlenmiştir.

Erteleme döneminde yeniden kullanım ayrı bir suç dosyası olur mu?

Erteleme süresindeki yeniden edinme veya kullanım, beşinci fıkra gereğince ayrı soruşturma ve kovuşturma konusu yapılmaz; mevcut ertelemenin ihlali sayılır.

Kullanım miktarı kanunda sayısal olarak belirlenmiş midir?

Hayır. Kanunda bütün maddeler için geçerli tek bir gram sınırı yoktur. Miktar, paketleme, kullanım alışkanlığı, iletişim ve diğer deliller birlikte değerlendirilir.

TCK 191 şikâyete bağlı mıdır?

Hayır. Soruşturma kendiliğinden yürütülür ve uzlaştırma prosedürü uygulanmaz.

TCK 191 ile TCK 192 arasındaki fark nedir?

TCK 191 kişisel kullanım amacıyla edinme, bulundurma ve kullanmayı düzenler. TCK 192 uyuşturucu suçlarında etkin pişmanlık ise belirli koşullarda yetkili makamlara yardım veya tedavi başvurusu sonucunda cezasızlık ya da indirim imkânını düzenler.

Sonuç

TCK 191 uyuşturucu kullanma ve bulundurma suçu, iki yıldan beş yıla kadar hapis yaptırımı yanında özel bir erteleme, denetim ve gerektiğinde tedavi sistemi içerir. Dosyada en önemli ayrımlar; kişisel kullanım ile başkasına verme veya ticaret amacı, maddenin bilinçli biçimde bulundurulması ve erteleme dönemindeki davranışların hukuki niteliğidir.

Sağlıklı değerlendirme için suç tarihindeki kanun metni, ele geçirme ve analiz işlemleri, kişisel kullanım amacını gösteren bütün deliller, tebligatlar, denetim kayıtları ve ihlal koşulları birlikte incelenmelidir.

Başkasının uyuşturucu kullanımına yer, araç veya yöntem sağlayan davranışlar ile alenî özendirme bakımından TCK 190 uyuşturucu kullanımını kolaylaştırma suçu yazısına bakabilirsiniz.

Kaynakça

• Adalet Bakanlığı – 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu güncel metni (erişim: 15 Ağustos 2026).
• TBMM – 5237 sayılı Kanun komisyon raporu ve madde gerekçesi.
• TBMM – 6545 sayılı Kanun, madde 68.
• TBMM – 7445 sayılı Kanun, madde 18.
• Öne çıkan fotoğraf: Vitaly Gariev / Unsplash.

Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Somut olayın suç tarihi, delilleri ve usulî durumu değerlendirilmeden hukuki görüş yerine kullanılamaz.