ALKOLMETREYE ÜFLEMEME CEZASINA NASIL İTİRAZ EDİLİR?

Uygulamada Sıkça Karşılaşılan Suçlar ve Yargılaması kitabı

Trafik kontrolünde alkolmetreye üflemeyi veya kolluğun istediği alkol ya da uyuşturucu ölçümünü yaptırmayı reddetmek, alkollü araç kullanmaktan bağımsız bir idari ihlaldir.

27 Şubat 2026 tarihinde yürürlüğe giren düzenleme uyarınca ölçümü reddeden sürücüye 150.000 TL idari para cezası verilir ve sürücü belgesi beş yıl süreyle geri alınır. Sürücünün gerçekte alkollü olmaması, usulüne uygun ölçüm talebini reddetmişse yaptırımı kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Ölçüm talebinin açıkça yöneltilmemesi, kişinin sağlık durumu nedeniyle cihazı kullanamaması, tutanakların olayla çelişmesi veya sürücünün ölçümü gerçekte reddetmemesi gibi durumlarda itiraz gündeme gelebilir.

Hukuki Dayanak

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 48. maddesi uyarınca, alkol veya uyuşturucu ölçümünü yaptırmayan sürücü hakkında 150.000 TL idari para cezası uygulanır ve sürücü belgesi beş yıl süreyle geri alınır.

Değişiklik 7574 sayılı Kanun’un 12. maddesiyle kabul edilmiş ve Kanun’un 35. maddesi gereğince 27 Şubat 2026 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Daha ağır yeni yaptırım, yürürlük tarihinden önce gerçekleşen fiillere geriye yürütülemez.

Maddi Unsur

İhlalin maddi unsuru, sürücünün alkol veya uyuşturucu madde kullanıp kullanmadığının belirlenmesi amacıyla kolluk tarafından istenen ölçümü yaptırmamasıdır. Ölçüm talebinin sürücüye anlaşılabilir biçimde yöneltilmesi ve ret davranışının güvenilir şekilde tutanağa geçirilmesi gerekir.

Sürücünün cihazı ilk denemede yeterli biçimde üfleyememesi her durumda ret anlamına gelmez. Nefes darlığı, akciğer hastalığı veya cihaz arızası ihtimali varsa alternatif ölçüm ve sağlık kuruluşuna sevk seçenekleri değerlendirilmelidir.

Fail

İdari ihlalin faili, ölçüm talebinin yöneltildiği araç sürücüsüdür. Araç sahibi veya işleten, sürücü değilse yalnız mülkiyet ilişkisi nedeniyle KTK 48/9 yaptırımının faili sayılamaz. Konu bir ceza suçu değil, idari yaptırıma bağlanmış kabahattir.

Mağdur

KTK 48/9 bakımından belirli bir gerçek kişi mağdur bulunmaz. Korunan hukuki değer trafik güvenliğidir. Kazada yaralanma veya ölüm meydana gelmişse ayrıca taksirle yaralama ya da taksirle öldürme suçları gündeme gelebilir.

Hareket ve Sonuç

Yaptırıma bağlanan hareket ölçümü yaptırmamaktır. Sürücünün alkollü olduğunun ayrıca kanıtlanması aranmaz. Ret sonrasında alınan hastane raporu önemli bir delil olabilir; ancak ret fiilini otomatik olarak ortadan kaldırmaz.

Manevi Unsur

Ölçüm talebinin anlaşılıp anlaşılmadığı ve davranışın gerçek bir ret iradesi gösterip göstermediği önem taşır. Dil sorunu, bilinç bozukluğu, sağlık problemi veya kolluğun yeterli açıklama yapmaması somut olayın özelliklerine göre incelenmelidir.

Nitelikli Hâller

KTK 48/9’da ölçümü reddetmenin ayrıca ağırlaştırılmış bir biçimi düzenlenmemiştir. Ölçüm daha sonra yapılır ve yasaklanan madde etkisinde araç kullanıldığı ayrıca belirlenirse farklı idari veya adli sonuçlar birlikte değerlendirilebilir.

Teşebbüs

KTK 48/9’da teşebbüse ilişkin özel bir hüküm bulunmaz. Sürücünün önce tereddüt edip ardından ölçümü usulüne uygun biçimde yaptırması, olayın koşullarına göre tamamlanmış ret sayılmayabilir. Tutanaktaki zaman sıralaması belirleyicidir.

İştirak

Yaptırım ölçüm talebinin muhatabı olan sürücüye uygulanır. Araçtaki yolculara yalnız sürücüyü yönlendirdikleri gerekçesiyle aynı trafik cezası kesilemez; başka bir suç oluşturan bağımsız davranışlar saklıdır.

İçtima

Ölçümü reddetme ile alkollü araç kullanma aynı fiil değildir. Her iki yaptırımın birlikte uygulanabilmesi için her ihlal ayrı ve hukuka uygun delillerle belirlenmelidir. Çifte yaptırım ihtimali somut tutanaklar üzerinden incelenmelidir.

Şikâyet ve Uzlaştırma

İşlem bir kişinin şikâyetine bağlı değildir. Sürücünün Sulh Ceza Hâkimliğine yapacağı işlem, şikâyet değil idari yaptırım kararına karşı kanun yolu başvurusudur. Ölçümü reddetme uzlaştırmaya tabi değildir.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

Yalnız trafik idari para cezası ve buna bağlı sürücü belgesinin geri alınması söz konusuysa başvuru kural olarak Sulh Ceza Hâkimliğine yapılır. Aday sürücü belgesinin ayrıca iptali gibi bağımsız bir idari işlem bulunuyorsa görevli yargı değerlendirmesi değişebilir.

Yetki belirlenirken işlemin düzenlendiği yer, başvurucunun yerleşim yeri ve güncel UYAP uygulaması birlikte kontrol edilmelidir.

Başvuru Süresi

Kabahatler Kanunu’nun 27. maddesi uyarınca idari yaptırım kararına karşı başvuru süresi, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren kural olarak on beş gündür. Süre hak düşürücü niteliktedir.

Mücbir sebep nedeniyle sürenin kaçırılması hâlinde engelin kalkmasından itibaren yedi gün içinde başvuru imkânı somut koşullara göre değerlendirilmelidir. İndirimli ödeme, kural olarak başvuru hakkından vazgeçme sayılmaz.

Zamanaşımı

Bu uyuşmazlıkta ceza davası zamanaşımından çok idari yaptırımın verilme ve yerine getirilme zamanaşımı söz konusudur. Uygulamadaki en kritik süre, tebliğ veya tefhimden başlayan on beş günlük başvuru süresidir.

Yaptırım

Yaptırım	27 Şubat 2026 sonrası sonuç
İdari para cezası	150.000 TL
Sürücü belgesi	Beş yıl süreyle geri alma
Belgenin iadesi	Sürenin dolması ve trafik cezalarının tamamen ödenmesi
Ceza davası	Ölçümü reddetme tek başına ceza suçu değildir

Deliller

Trafik idari para cezası karar tutanağı ve sürücü belgesi geri alma tutanağı.
Kolluk olay tutanakları ile yaka, araç ve çevre güvenlik kamerası görüntüleri.
Alkolmetrenin seri numarası, bakım ve kalibrasyon kayıtları.
Sağlık kuruluşuna sevk evrakı, kan testi ve ölçümü güçleştiren hastalığa ilişkin belgeler.
Olay yerindeki tanıkların beyanları ve tutanaklar arasındaki zaman, yer veya kimlik çelişkileri.

Kamera kayıtlarının silinme ihtimali nedeniyle kayıtların korunması ve getirtilmesi talebi gecikmeden yapılmalıdır.

İtirazda İncelenebilecek Hukuka Aykırılıklar

Ölçüm talebinin açıkça ve yetkili personel tarafından yöneltilmemesi.
Sürücünün ölçüm yapmaya çalışmasına rağmen ret kaydı düzenlenmesi.
Sağlık nedeniyle üfleyememenin ret olarak değerlendirilmesi.
Alternatif ölçüm veya sağlık kuruluşuna sevk talebinin kayda geçirilmemesi.
Tutanaklar ile kamera görüntülerinin birbiriyle çelişmesi.

Yargıtay ve Yüksek Mahkeme Uygulaması

KTK 48/9’daki ölçüm reddi idari yaptırım niteliğinde olduğundan uyuşmazlığın olağan inceleme mercii Yargıtay ceza daireleri değildir. Bu nedenle yeni yaptırıma doğrudan ilişkin doğrulanmamış bir Yargıtay kararı kullanılmamalıdır.

Görevli yargı yolu bakımından Uyuşmazlık Mahkemesinin trafik para cezası ile sürücü belgesi geri alma işlemlerini birlikte adli yargıda değerlendiren kararları dikkate alınmalıdır. KTK 48/9’a ilişkin E.2017/542, K.2017/576 sayılı kararın künyesi, yayın öncesinde resmî karar bankasından yeniden doğrulanmalıdır.

Sık Sorulan Sorular

Alkol almadığım hâlde üflemeyi reddedersem ceza uygulanır mı?

Evet. Ölçümü reddetme, alkollü araç kullanmaktan bağımsız bir ihlaldir.

Hastanede kan testi yaptırmam cezayı iptal ettirir mi?

Hayır. Sonradan alınan test delil olabilir, ancak ret fiilini kendiliğinden geçersiz kılmaz.

Nefes hastalığım nedeniyle üfleyemediysem ne olur?

Sağlık sorunu belgelenebiliyor ve sürücü ölçümü reddetmeyip cihazı kullanamıyorsa bu durum itirazda ileri sürülebilir.

Cezayı ödersem itiraz hakkımı kaybeder miyim?

İndirimli ödeme kural olarak başvuru hakkını ortadan kaldırmaz; ödeme ve itiraz süreleri ayrı takip edilmelidir.

Başvuru ehliyeti hemen geri getirir mi?

Hayır. Başvuru yaptırımın uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz; tedbir talebi ayrıca değerlendirilir.

Eski iki yıllık geri alma süresi hâlâ geçerli mi?

27 Şubat 2026 sonrası KTK 48/9 ihlallerinde beş yıllık süre uygulanır. Daha önceki fiiller zaman bakımından ayrıca değerlendirilir.

Sonuç

Alkol veya uyuşturucu ölçümünü reddetme, 27 Şubat 2026’dan itibaren 150.000 TL idari para cezası ve sürücü belgesinin beş yıl süreyle geri alınması sonucunu doğurur.

İtirazın değerlendirilmesinde sürücünün alkollü olmadığını söylemesinden çok, ölçüm talebinin ve ret tespitinin hukuka uygun olup olmadığı önem taşır. Tutanaklar, görüntüler, sağlık belgeleri, sevk kayıtları ve olayın zaman sıralaması birlikte incelenmelidir.

Kaynakça

7574 sayılı Kanun, TBMM Kanun Bilgileri: https://tbmm.gov.tr/Yasama/Kanun/BDA04FF3-9BD7-4541-A758-0196FD0441B3
7574 sayılı Kanun’un kabul edilen metni: https://cdn.tbmm.gov.tr/KKBSPublicFile/D28/Y4/KanunMetni/df1886cd-184c-4347-a107-15075f1cc0f3.htm
27 Şubat 2026 tarihli ve 33181 sayılı Resmî Gazete: https://resmigazete.gov.tr/27.02.2026
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, m.48, 112, 114 ve 115.
5326 sayılı Kabahatler Kanunu, m.15, 17, 20, 21 ve 27.

Av. iltan Ekmekçioğlu

Avukat İltan Ekmekçioğlu