Ceza davasında mahkeme, kararını tarafların ileri sürdüğü her bilgiye değil, duruşmada usulüne uygun biçimde ortaya konulan ve tartışılan delillere dayandırır. CMK 206, delillerin hangi aşamada inceleneceğini ve bir delil talebinin hangi sınırlı nedenlerle reddedilebileceğini düzenler.

Bir delilin geç sunulması tek başına ret nedeni değildir. Buna karşılık hukuka aykırı elde edilen, karara etkisi bulunmayan veya yalnız davayı uzatma amacı taşıyan bir delilin ortaya konulması talebi reddedilir.

CMK 206 Güncel Madde Metni

Delillerin ortaya konulması ve reddi

Madde 206 – (1) Sanığın sorguya çekilmesinden sonra delillerin ortaya konulmasına başlanır. Ancak, sanığın tebligata rağmen mazeretsiz olarak gelmemesi sebebiyle sorgusunun yapılamamış olması, delillerin ortaya konulmasına engel olmaz. Ortaya konulan deliller, sonradan gelen sanığa bildirilir.

(2) Ortaya konulması istenilen bir delil aşağıda yazılı hâllerde reddolunur:

a) Delil, kanuna aykırı olarak elde edilmişse.

b) Delil ile ispat edilmek istenen olayın karara etkisi yoksa.

c) İstem, sadece davayı uzatmak maksadıyla yapılmışsa.

(3) Cumhuriyet savcısı ile sanık veya müdafii birlikte rıza gösterirlerse, tanığın dinlenmesinden veya başka herhangi bir delilin ortaya konulmasından vazgeçilebilir.

(4) Mülga: 25/5/2005 – 5353/29 md.

CMK 206’nın Amacı Nedir?

Hüküm, maddi gerçeğin hukuka uygun delillerle araştırılmasını ve duruşmanın gereksiz işlemlerle uzamamasını amaçlar. Aynı zamanda tarafların delil gösterme ve deliller hakkında görüş açıklama hakkını korur.

Delilin reddi keyfî biçimde yapılamaz. Mahkeme, ret kararını Kanunda sayılan nedenlerden birine dayandırmalı ve gerekçesini duruşma tutanağında göstermelidir.

Deliller Ne Zaman Ortaya Konulur?

Kural olarak sanığın sorgusu tamamlandıktan sonra delillerin ortaya konulmasına başlanır. Tanık dinlenmesi, bilirkişi açıklaması, belge okunması, görüntü incelenmesi veya başka bir ispat aracının duruşmada ele alınması bu aşamanın parçalarıdır.

Sanığın sorgusunun ve duruşmanın başlangıç işlemlerinin sırası CMK 191 duruşmanın başlaması yazısında açıklanmıştır. Delillerin ortaya konulması, yalnız dosyaya konulması değil, mahkeme ve taraflar önünde incelenip tartışılabilir hâle getirilmesidir.

Sanık Mazeretsiz Gelmezse Deliller İncelenebilir mi?

Evet. Usulüne uygun tebligata rağmen mazeretsiz gelmeyen sanığın sorgusunun yapılamaması, delillerin ortaya konulmasına engel olmaz. Mahkeme delil işlemlerine devam edebilir.

Sanık daha sonra duruşmaya gelirse yokluğunda ortaya konulan deliller kendisine bildirilmelidir. Böylece sanığın bu deliller hakkında açıklama yapması ve savunma taleplerini ileri sürmesi sağlanır.

Hukuka Aykırı Delil Neden Reddedilir?

Kanuna aykırı biçimde elde edilmiş delilin ortaya konulması talebi reddedilir. Arama, elkoyma, iletişimin denetlenmesi, ifade alma veya diğer delil toplama işlemlerinin kanuni güvencelere aykırı yapılması bu tartışmayı doğurabilir.

Bir delilin hukuka aykırı olup olmadığı yalnız içeriğine bakılarak belirlenmez; nasıl, kim tarafından ve hangi yetkiye dayanılarak elde edildiği incelenir. İtiraz eden taraf, aykırılığın hangi işlemden kaynaklandığını somut biçimde açıklamalıdır.

Karara Etkisi Olmayan Delil Nedir?

İspatlanmak istenen olay, suçlama veya savunmanın çözümünü etkilemeyecekse ilgili delil talebi reddedilebilir. Burada ölçüt, delilin henüz mahkemece inandırıcı bulunup bulunmaması değil, ispat konusu olayın karar bakımından önem taşıyıp taşımamasıdır.

Delilin hangi olguyu kanıtlamak için sunulduğu açıkça belirtilmelidir. Bu bağlantı kurulmazsa mahkeme, talebin uyuşmazlığın çözümüne katkı sağlamadığını değerlendirebilir.

Davayı Uzatma Amaçlı Delil Talebi Nasıl Belirlenir?

Bir talebin yalnız yargılamayı geciktirmek amacı taşıdığı somut gerekçelerle ortaya konulmalıdır. Talebin geç sunulması veya çok sayıda delil gösterilmesi tek başına kötüye kullanım sonucuna götürmez.

Delilin uyuşmazlıkla ilgisi, daha önce aynı konuda inceleme yapılıp yapılmadığı ve talebin sunuluş zamanı birlikte değerlendirilebilir. Ret kararında, talebin neden yalnız davayı uzatma amacı taşıdığının açıklanması gerekir.

Geç Bildirilen Delil Reddedilebilir mi?

Delilin veya ispat edilmek istenen olayın geç bildirilmesi tek başına ret nedeni değildir. Bu güvence CMK 207’de açıkça düzenlenmiştir. Mahkeme, talebi yalnız geç sunulduğu gerekçesiyle reddedemez.

Bununla birlikte talebin gerçekten yalnız davayı uzatma amacı taşıdığı somut biçimde belirlenirse CMK 206/2-c uygulanabilir. “Geç bildirme” ile “yalnız geciktirme amacı” birbirinden ayrılmalıdır.

Tanığın Dinlenmesinden Vazgeçilebilir mi?

Cumhuriyet savcısı ile sanık veya müdafii birlikte rıza gösterirse tanığın dinlenmesinden ya da başka bir delilin ortaya konulmasından vazgeçilebilir. Tek tarafın istemi bu hüküm bakımından yeterli değildir.

Rızanın hangi delile ilişkin olduğu ve vazgeçmenin kapsamı tutanağa açıkça geçirilmelidir. Delillerin duruşmada tartışılması ve hükümden önce söz sırası ise Kanunun devamındaki hükümler kapsamında yürütülür.

Delil Talebi Reddedilirse Ne Yapılmalıdır?

Delilin hangi olguyu ispatlayacağı, neden hukuka uygun ve sonuca etkili olduğu açıkça anlatılmalıdır. Ret kararının gerekçesi ve tarafın itirazı duruşma tutanağına geçirilmelidir.

Duruşmada savcı ve avukatın doğrudan soru yöneltme, sanık ile katılanın hâkim aracılığıyla soru sorma usulü CMK 201 doğrudan soru yöneltme yazısında ele alınmıştır.

Sık Sorulan Sorular

Deliller hangi aşamada ortaya konulur?

Kural olarak sanığın sorgusundan sonra delillerin ortaya konulmasına başlanır.

Sanık gelmezse deliller incelenebilir mi?

Usulüne uygun çağrıldığı hâlde mazeretsiz gelmeyen sanığın sorgusu yapılamasa da deliller ortaya konulabilir; sonradan gelen sanığa bildirilir.

Hukuka aykırı delil kabul edilir mi?

Hayır. Kanuna aykırı elde edilen delilin ortaya konulması talebi reddedilir.

İlgisiz delil reddedilebilir mi?

İspatlanmak istenen olayın karara etkisi yoksa delil talebi reddedilir.

Geç sunulan delil otomatik reddedilir mi?

Hayır. Yalnız geç bildirim ret nedeni değildir; fakat talep sadece davayı uzatma amacı taşıyorsa reddedilebilir.

Tanık dinlemekten vazgeçilebilir mi?

Cumhuriyet savcısı ile sanık veya müdafii birlikte rıza gösterirse tanığın dinlenmesinden vazgeçilebilir.

Delil reddi gerekçeli olmak zorunda mı?

Ret nedeninin Kanundaki ölçütlerden hangisine dayandığı açıklanmalı ve karar tutanağa geçirilmelidir.

Sonuç

CMK 206, delillerin sanığın sorgusundan sonra ortaya konulmasını temel kural olarak kabul eder. Mazeretsiz gelmeyen sanığın sorgulanamamış olması delil incelemesini durdurmaz; ancak sonradan gelen sanığa deliller bildirilir.

Hukuka aykırı elde edilen, karara etkisi olmayan veya yalnız davayı uzatma amacı taşıyan delil talepleri reddedilir. Ret gerekçesi ile tarafların itiraz ve açıklamaları duruşma tutanağında açıkça yer almalıdır.

Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Somut olayın suç tarihi, delilleri ve usulî durumu değerlendirilmeden hukuki görüş yerine kullanılamaz.