Sanığın ceza duruşmasında hazır bulunması kuraldır. Ancak sanığın davranışları oturumun düzenli yürütülmesini tehlikeye sokuyorsa mahkeme, sanığı salondan çıkarabilir ve belirli şartlarda yargılamayı yokluğunda sürdürebilir.
CMK 204, yalnız çıkarma yetkisini değil, savunma hakkını koruyan güvenceleri de düzenler. Sanığın müdafii yoksa barodan müdafi görevlendirilmesi istenir; sanık yeniden oturuma alındığında yokluğunda yapılan işlemler kendisine açıklanır.
CMK 204 Güncel Madde Metni
Sanığın dışarı çıkarılması
Madde 204 – (1) Davranışları nedeniyle, hazır bulunmasının duruşmanın düzenli olarak yürütülmesini tehlikeye sokacağı anlaşıldığında sanık, duruşma salonundan çıkarılır. Mahkeme, sanığın duruşmada hazır bulunmasını dosyanın durumuna göre savunması bakımından zorunlu görmezse, oturumu yokluğunda sürdürür ve bitirir. Ancak, sanığın müdafii yoksa, mahkeme barodan bir müdafi görevlendirilmesini ister. Oturuma yeniden alınmasına karar verilen sanığa, yokluğunda yapılan işlemler açıklanır.
CMK 204’ün Amacı Nedir?
Hükmün amacı, sanığın savunmaya katılma hakkı ile duruşmanın kesintisiz ve düzenli yürütülmesi arasında denge kurmaktır. Sanığın varlığı oturumun işleyişini davranışları nedeniyle tehlikeye sokuyorsa mahkeme düzeni korumak için çıkarma tedbirine başvurabilir.
Bu düzenleme, sanığı savunmadan bütünüyle uzaklaştıran sınırsız bir yetki vermez. Yargılamanın yoklukta sürdürülmesi ayrıca değerlendirilir; müdafi güvencesi sağlanır ve sanık geri alındığında yokluğundaki işlemler açıklanır.
Sanık Hangi Davranışları Nedeniyle Çıkarılabilir?
Kanun belirli davranışları tek tek saymaz. Ölçüt, sanığın davranışları nedeniyle hazır bulunmasının duruşmanın düzenli yürütülmesini tehlikeye soktuğunun anlaşılmasıdır. Oturumu sürekli kesmek, verilen düzene uymamak veya işlemlerin yapılmasını fiilen engellemek somut koşullara göre değerlendirmeye konu olabilir.
Salt savunma yapmak, suçlamaya itiraz etmek veya usulî talepte bulunmak düzen bozma olarak kabul edilemez. Davranışın duruşmanın işleyişine gerçek etkisi, yapılan uyarılar ve daha hafif bir tedbirin yeterli olup olmayacağı değerlendirilmelidir.
Sanığın Salondan Çıkarılmasına Kim Karar Verir?
Sanığın çıkarılması yargılamayı yapan mahkemenin duruşma düzenine ilişkin kararıdır. Duruşma düzenini sağlama ve düzeni bozan kişiyi çıkarma konusundaki genel yetkiler CMK 203 duruşmanın düzeni hükmünde yer alır.
CMK 204 ise sanık özelindeki sonucu düzenler. Sanığın yokluğunda devam edilip edilmeyeceği ve savunma bakımından hazır bulunmasının zorunlu olup olmadığı dosyanın durumuna göre mahkemece değerlendirilir.
Duruşma Sanığın Yokluğunda Devam Edebilir mi?
Evet. Mahkeme, sanığın hazır bulunmasını dosyanın durumuna göre savunması bakımından zorunlu görmezse oturumu sanığın yokluğunda sürdürebilir ve bitirebilir. Bu sonuç otomatik değildir; çıkarma kararı sonrasında ayrıca savunma ihtiyacı değerlendirilmelidir.
Sanığın bizzat açıklama yapması gereken bir işlem, yeni bir isnat veya savunmasını etkileyebilecek önemli bir gelişme varsa hazır bulunmasının gerekliliği yeniden ele alınmalıdır. Mahkeme, düzenin korunması ile etkili savunma hakkını birlikte gözetmelidir.
Müdafii Olmayan Sanık İçin Ne Yapılır?
Sanığın müdafii yoksa mahkeme barodan bir müdafi görevlendirilmesini ister. Bu hüküm, sanığın salondan çıkarılması nedeniyle yargılamanın savunma makamı olmadan yürütülmesini önlemeyi amaçlar.
Görevlendirilen müdafi oturumu izler, delillere ve beyanlara karşı açıklama yapar, gerekli talepleri ileri sürer ve sanığın savunma menfaatini korur. Sanık hazır bulunmasa da müdafiin oturumlara katılma yetkisi CMK 197 müdafiin duruşmaya katılması kapsamında da güvence altındadır.
Sanık Yeniden Salona Alınabilir mi?
Evet. Çıkarma tedbirinin amacı sanığı yargılamadan sürekli uzaklaştırmak değildir. Düzenin yeniden sağlandığı ve sanığın oturuma katılmasının mümkün olduğu değerlendirilirse mahkeme yeniden salona alınmasına karar verebilir.
Sanık geri alındığında, yokluğunda yapılan işlemler kendisine açıklanmalıdır. Bu bildirim, sanığın hangi tanığın dinlendiğini, hangi belgenin okunduğunu veya hangi ara kararın verildiğini öğrenerek savunmasını buna göre sürdürmesini sağlar.
CMK 200 ile CMK 204 Arasındaki Fark Nedir?
CMK 200’de sanığın salondan çıkarılması, suç ortağı veya tanığın sanığın yüzüne karşı gerçeği söylemeyeceği endişesine dayanır. Tedbir yalnız ilgili sorgu veya dinleme işlemi süresince uygulanır.
CMK 204’te ise çıkarma sebebi sanığın kendi davranışlarının duruşmanın düzenli yürütülmesini tehlikeye sokmasıdır. Şartları oluşursa oturum yoklukta sürdürülebilir ve bitirilebilir; müdafii bulunmayan sanık için barodan görevlendirme yapılması zorunludur.
Çıkarma Kararı Tutanağa Geçirilmeli midir?
Sanığın hangi davranışının düzeni tehlikeye soktuğu, yapılan uyarılar, çıkarma kararı, yoklukta gerçekleştirilen işlemler ve müdafi görevlendirmesi duruşma tutanağından anlaşılabilmelidir. Kararın yalnız genel ifadelerle yazılması hukuki denetimi güçleştirebilir.
Sanık veya müdafi, tedbirin gereksiz ya da ölçüsüz olduğunu düşünüyorsa itirazını ve gerekçesini açıklamalı, bunların tutanağa geçirilmesini istemelidir. Duruşma yönetimine ilişkin tedbirlerin mahkemece incelenmesi CMK 192 kapsamında değerlendirilir.
Savunma Hakkının Korunması İçin Nelere Dikkat Edilir?
Öncelikle çıkarma sebebinin sanığın somut davranışlarına dayanması gerekir. Ardından sanığın hazır bulunmasının savunması bakımından zorunlu olup olmadığı değerlendirilmelidir. Yoklukta devam edilecekse müdafi bulunması sağlanmalıdır.
Sanık yeniden oturuma alındığında işlemlerin yalnız başlıkları değil, savunma yapmasına imkân verecek ölçüde içeriği açıklanmalıdır. Sanığa ve müdafiine açıklama, itiraz ve talepte bulunma imkânı tanınması savunmanın etkinliği bakımından önemlidir.
Sanığın davranışı ayrıca suç oluşturuyorsa olayın mahkemece tutanağa bağlanması ve yetkili makama gönderilmesi CMK 205 kapsamında ayrıca değerlendirilir.
Sık Sorulan Sorular
Sanık duruşma salonundan çıkarılabilir mi?
Evet. Davranışları nedeniyle hazır bulunmasının duruşmanın düzenli yürütülmesini tehlikeye sokacağı anlaşılırsa sanık çıkarılabilir.
Her tartışma veya itiraz çıkarma sebebi midir?
Hayır. Savunma ve usulî talepler korunur; davranışın oturum düzenini gerçekten tehlikeye sokup sokmadığı somut olarak değerlendirilmelidir.
Sanık çıkarıldıktan sonra duruşma devam eder mi?
Mahkeme sanığın hazır bulunmasını savunması bakımından zorunlu görmezse oturumu yokluğunda sürdürebilir ve bitirebilir.
Sanığın avukatı yoksa ne olur?
Mahkeme barodan bir müdafi görevlendirilmesini ister. Duruşma savunma makamı bulunmaksızın sürdürülmemelidir.
Sanık daha sonra yeniden salona alınabilir mi?
Evet. Mahkeme, koşullar uygun olduğunda sanığın yeniden oturuma alınmasına karar verebilir.
Sanığa yokluğundaki işlemler anlatılır mı?
Evet. Yeniden oturuma alınan sanığa, yokluğunda yapılan işlemlerin açıklanması gerekir.
CMK 204 ile CMK 200 aynı mıdır?
Hayır. CMK 200 tanık veya suç ortağının gerçeği söylemesi amacıyla geçici çıkarmayı; CMK 204 sanığın davranışı nedeniyle düzenin tehlikeye girmesini düzenler.
Sonuç
CMK 204, davranışlarıyla duruşmanın düzenli yürütülmesini tehlikeye sokan sanığın salondan çıkarılmasına izin verir. Mahkeme gerekli görmezse oturumu sanığın yokluğunda sürdürebilir; ancak müdafii bulunmayan sanık için barodan müdafi görevlendirilmesini istemelidir.
Sanık yeniden salona alındığında yokluğundaki işlemler açıklanmalıdır. Kararın gerekçesi, müdafi görevlendirmesi ve yoklukta yapılan işlemler tutanakta açıkça gösterilmelidir.
Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Somut olayın suç tarihi, delilleri ve usulî durumu değerlendirilmeden hukuki görüş yerine kullanılamaz.
