Duruşma sırasında tehdit, hakaret, saldırı veya başka bir suç oluşturabilecek fiil gerçekleşirse mahkeme yalnız salon düzenini sağlamakla yetinmez. CMK 205, olayın mahkemece tespit edilmesini, tutanağa bağlanmasını ve yetkili makama gönderilmesini düzenler.

Mahkeme gerekli görürse failin tutuklanmasına da karar verebilir. Ancak bu yetki, duruşmada gerçekleşen her tartışmanın suç sayılması veya tutuklamanın otomatik uygulanması anlamına gelmez; fiilin niteliği ve tutuklama koşulları somut olayda değerlendirilir.

CMK 205 Güncel Madde Metni

Duruşma sırasında işlenen suç hakkında işlem

Madde 205 – (1) Bir kimse, duruşma sırasında bir suç işlerse, mahkeme olayı tespit eder ve bu hususta düzenleyeceği tutanağı yetkili makama gönderir; gerek görürse failin tutuklanmasına da karar verebilir.

CMK 205’in Amacı ve Kapsamı

Hüküm, mahkemenin doğrudan gözlemlediği bir suç iddiasına ilişkin delillerin kaybolmadan kayda alınmasını sağlar. Duruşmada yaşanan olayın zamanı, yeri, söz veya davranışın içeriği ve hazır bulunan kişilerin gözlemleri tutanakla belirlenebilir.

Madde yalnız sanık hakkında uygulanmaz. Duruşma sırasında suç işlediği değerlendirilen sanık, katılan, tanık, izleyici veya başka bir kişi bu kapsamda fail olabilir. Kişinin sıfatı, olayın nasıl soruşturulacağı ve özel usullerin bulunup bulunmadığı bakımından ayrıca önem taşır.

Duruşma Sırasında Hangi Fiiller Suç Sayılabilir?

CMK 205 belirli bir suç listesi içermez. Fiilin Türk Ceza Kanunu veya başka bir ceza hükmündeki suç tanımına uyup uymadığı değerlendirilir. Tehdit, hakaret, yaralama, mala zarar verme veya yargı görevi yapanı etkilemeye yönelik davranışlar olayın özelliklerine göre gündeme gelebilir.

Her sert söz, itiraz veya usule ilişkin tartışma kendiliğinden suç değildir. Bir fiilin suç oluşturması için ilgili suç tipinin kanuni unsurlarının bulunması gerekir. Mahkemenin ilk tespiti, yapılacak soruşturma ve kovuşturmanın yerine geçmez.

Mahkeme Olayı Nasıl Tespit Eder?

Mahkeme, duruşmada gerçekleşen olayı gözlemleyerek niteliğini ve somut ayrıntılarını tutanağa geçirir. Söylenen sözlerin mümkün olduğunca aynen, davranışların ise açık ve anlaşılır biçimde yazılması önemlidir.

Duruşmanın düzenini sağlama, salondan çıkarma ve disiplin hapsine ilişkin ayrı yetkiler CMK 203 duruşmanın düzeni hükmünde açıklanmıştır. CMK 205 ise davranışın ayrıca suç oluşturduğu değerlendirildiğinde izlenecek yolu düzenler.

Duruşma Tutanağında Neler Yer Almalıdır?

Tutanaktan fiilin kim tarafından, ne zaman ve nasıl gerçekleştirildiği anlaşılabilmelidir. Söylenen sözler, yapılan hareketler, olayın muhatabı, hazır bulunanlar ve varsa maddi izler somut biçimde belirtilmelidir.

Kamera kaydı, belge, zarar gören eşya veya olayla ilgili beyanlar varsa bunların durumu da kayda alınabilir. Duruşma tutanağının genel içeriği ve ispat işlevi Kanunun 219-222. maddelerinde ayrıca düzenlenmiştir.

Tutanak Hangi Makama Gönderilir?

Mahkeme düzenlediği tutanağı yetkili makama gönderir. Uygulamada suç şüphesi bakımından soruşturma yetkisi bulunan Cumhuriyet başsavcılığı devreye girer. Görev ve yetki, fiilin niteliğine ve varsa özel usul hükümlerine göre belirlenir.

Tutanağın gönderilmesi, kişinin suçlu olduğunun kesinleştiği anlamına gelmez. Yetkili makam delilleri toplar, kişinin savunmasını alır ve soruşturma sonunda kanundaki şartlara göre karar verir.

Mahkeme Faili Hemen Tutuklayabilir mi?

CMK 205, mahkemeye gerekli görürse failin tutuklanmasına karar verme yetkisi tanır. Metindeki “gerek görürse” ifadesi tutuklamanın zorunlu olmadığını gösterir.

Tutuklama kişi özgürlüğünü ağır biçimde sınırladığı için suç şüphesi, tutuklama nedeni ve ölçülülük koşulları değerlendirilmelidir. Tutuklama yerine daha hafif bir koruma tedbirinin yeterli olup olmayacağı da somut olayın şartlarına göre ele alınır.

CMK 203 ile CMK 205 Arasındaki Fark

CMK 203 duruşma düzeninin bozulmasına karşı salondan çıkarma ve belirli şartlarda disiplin hapsini düzenler. Buradaki amaç oturum düzenini derhâl yeniden sağlamaktır.

CMK 205’te ise duruşma sırasında ceza kanunlarında tanımlanan bir suçun işlendiği değerlendirilir. Mahkeme olayı tutanağa bağlar, yetkili makama gönderir ve gerekli görürse tutuklama kararı verir. Aynı davranış hem düzen tedbirini hem suç soruşturmasını gündeme getirebilir; ancak iki kurumun hukuki amacı ve sonucu farklıdır.

Sanık Duruşma Sırasında Suç İşlerse Yargılama Ne Olur?

Duruşmada işlendiği ileri sürülen yeni suç, görülmekte olan davadaki isnattan ayrı bir soruşturmanın konusu olabilir. Mevcut davanın devam edip etmeyeceği, olayın oturum düzenine ve sanığın hazır bulunmasına etkisine göre mahkemece değerlendirilir.

Sanığın davranışı duruşmanın düzenli yürütülmesini tehlikeye sokuyorsa CMK 204 sanığın dışarı çıkarılması hükümleri de gündeme gelebilir. Bu durumda müdafi görevlendirilmesi ve yoklukta yapılan işlemlerin açıklanması gibi savunma güvenceleri korunmalıdır.

Sık Sorulan Sorular

Duruşmada suç işlenirse mahkeme ne yapar?

Mahkeme olayı tespit eder, tutanak düzenler ve tutanağı yetkili makama gönderir.

CMK 205 yalnız sanık hakkında mı uygulanır?

Hayır. Duruşma sırasında suç işlediği değerlendirilen herhangi bir kişi hükmün kapsamında olabilir.

Mahkemenin tutanağı mahkûmiyet kararı mıdır?

Hayır. Tutanak olayın tespitidir; suçluluk yetkili soruşturma ve kovuşturma sonucunda belirlenir.

Fail mutlaka tutuklanır mı?

Hayır. Mahkeme gerekli görürse tutuklama kararı verebilir; tutuklama otomatik bir sonuç değildir.

Duruşmadaki her hakaret iddiası suç mudur?

Fiilin ilgili suçun bütün kanuni unsurlarını taşıyıp taşımadığı olayın bağlamıyla birlikte değerlendirilir.

Duruşma tutanağı neden önemlidir?

Olayın sözlerini, hareketlerini ve koşullarını doğrudan kayda geçirerek sonraki soruşturmanın temel dayanaklarından birini oluşturur.

Suç işleyen kişi salondan da çıkarılabilir mi?

Davranış duruşma düzenini bozuyorsa CMK 203 ve sanık bakımından CMK 204 kapsamındaki düzen tedbirleri ayrıca uygulanabilir.

Sonuç

CMK 205, duruşma sırasında işlenen suçun mahkemece tespit edilmesini, ayrıntılı tutanağın yetkili makama gönderilmesini ve gerekli görülürse fail hakkında tutuklama kararı verilebilmesini düzenler.

Tutanak düzenlenmesi suçluluğu kesinleştirmez. Fiilin suç oluşturup oluşturmadığı, deliller ve koruma tedbirlerinin koşulları yetkili mercilerce kanuna uygun olarak değerlendirilir.

Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Somut olayın suç tarihi, delilleri ve usulî durumu değerlendirilmeden hukuki görüş yerine kullanılamaz.