Toplu hâlde görev yapan bir ceza mahkemesinde bütün hâkimlerin aynı görüşte olması şart değildir. CMK 224, karar ve hükümlerin oybirliğiyle veya oyçokluğuyla verilebileceğini; çoğunluğa katılmayan hâkimin karşı oyunun ve gerekçesinin tutanağa yazılacağını düzenler.

CMK 224 güncel madde metni

Karar ve hükümlerde gerekli oy sayısı

Madde 224 – (1) Mahkemece karar ve hükümler oybirliği veya oyçokluğuyla verilir.

(2) Karşı oya tutanakta yer verilir; gerekçesi de tutanakta gösterilir.

CMK 224 neyi düzenler?

Madde, kurul hâlinde çalışan ceza mahkemelerinde kararın nasıl oluşacağını belirler. Üyeler aynı sonuca ulaşıyorsa karar oybirliğiyle; görüş ayrılığı bulunmasına rağmen gerekli çoğunluk sağlanıyorsa oyçokluğuyla verilir.

Bu kural yalnız mahkûmiyet veya beraat gibi yargılamayı sona erdiren hükümlerle sınırlı değildir. Mahkemenin yargılama sırasında verdiği kararlar da maddenin kapsamındadır. Ceza davasındaki hüküm türleri CMK 223 yazısında ayrıca açıklanmıştır.

Oybirliği ile oyçokluğu arasındaki fark nedir?

Oybirliği, karara katılan bütün hâkimlerin sonuç üzerinde aynı görüşte olmasıdır. Oyçokluğu ise üyelerden en az birinin farklı düşünmesine rağmen çoğunluğun aynı yönde oy kullanmasıyla karar verilmesidir.

Bir hükmün oyçokluğuyla verilmiş olması, tek başına hükmü geçersiz kılmaz. Kanun iki karar biçimini de kabul eder. Ancak görüş ayrılığının varlığı ve karşı oyun gerekçesi tutanakta gösterilmelidir.

Karşı oy nedir?

Karşı oy, kurulda azınlıkta kalan hâkimin çoğunluğun ulaştığı sonuca katılmadığını açıklayan görüştür. Hâkim, yalnız farklı oy kullandığını belirtmekle yetinmez; görüşünün hukuki ve maddi nedenlerini de ortaya koyar.

Karşı oy çoğunluk kararının yerine geçmez ve taraflar bakımından ayrıca uygulanacak bir hüküm oluşturmaz. Bağlayıcı sonuç, mahkemenin çoğunlukla verdiği karardır. Buna karşılık karşı oy gerekçesi, dosyadaki hukuki görüş ayrılığını görünür kılar.

Karşı oy gerekçesi neden tutanağa yazılır?

CMK 224/2, karşı oyun tutanağa geçirilmesini ve gerekçesinin gösterilmesini zorunlu kılar. Böylece hangi görüşün çoğunlukta kaldığı ve azınlıkta kalan hâkimin hangi nedenle farklı sonuca ulaştığı anlaşılır.

Duruşma işlemlerinin kaydı bakımından CMK 219 duruşma tutanağı, tutanağın ispat gücü bakımından ise CMK 222 hükümleri de önem taşır.

Oyçokluğuyla verilen karar temyiz veya istinafta bozulur mu?

Kararın yalnız oyçokluğuyla verilmiş olması bozma nedeni değildir. Kanun yolu incelemesinde kararın hukuka uygunluğu, gerekçesi, delillerin değerlendirilmesi ve ileri sürülen hukuka aykırılıklar incelenir. Karşı oy, başvuruda dikkate alınabilecek hukuki bir görüş sunabilir; fakat tek başına kararın kaldırılmasını sağlamaz.

Hükmün dayandığı delillerin duruşmada tartışılması ve hukuka uygun biçimde değerlendirilmesi gerekir. Bu esaslar CMK 217 delillerin takdiri kapsamında ele alınmıştır.

Uygulamaya ilişkin iki örnek

Örnek 1: Üç hâkimli mahkemenin bütün üyeleri sanığın beraatine karar verirse hüküm oybirliğiyle verilmiş olur.

Örnek 2: İki hâkim mahkûmiyet, bir hâkim beraat yönünde oy kullanırsa hüküm oyçokluğuyla verilir. Beraat görüşündeki hâkimin karşı oyu ve gerekçesi tutanağa geçirilir.

Karar incelenirken nelere dikkat edilmelidir?

• Kararın oybirliğiyle mi yoksa oyçokluğuyla mı verildiği,
• Karşı oyun tutanakta bulunup bulunmadığı,
• Karşı oy gerekçesinin açıkça gösterilip gösterilmediği,
• Çoğunluk kararının kendi gerekçesinin yeterli olup olmadığı,
• Delillerin duruşmada tartışılıp tartışılmadığı,
• Kanun yolu ve başvuru süresinin doğru belirlenip belirlenmediği.

Sık sorulan sorular

Ceza mahkemesi kararı oyçokluğuyla verebilir mi?

Evet. CMK 224, karar ve hükümlerin oybirliğiyle veya oyçokluğuyla verilebileceğini açıkça düzenler.

Oyçokluğuyla verilen hüküm geçerli midir?

Evet. Gerekli çoğunluk sağlanmışsa oyçokluğuyla verilen hüküm geçerlidir; bütün hâkimlerin aynı görüşte olması şart değildir.

Karşı oy kararı geçersiz kılar mı?

Hayır. Karşı oyun bulunması, çoğunlukla verilen kararı kendiliğinden geçersiz kılmaz.

Karşı oy gerekçeli olmak zorunda mıdır?

Evet. Karşı oy tutanakta yer almalı ve gerekçesi de tutanakta gösterilmelidir.

Karşı oy taraflar için bağlayıcı mıdır?

Hayır. Taraflar bakımından bağlayıcı sonuç, mahkemenin çoğunlukla veya oybirliğiyle verdiği karardır.

Karşı oy istinaf veya temyizde dikkate alınır mı?

Karşı oy, kanun yolu başvurusunda değerlendirilebilecek hukuki görüşler içerebilir; ancak tek başına bozma veya kaldırma nedeni değildir.

Tek hâkimli mahkemede oyçokluğu olur mu?

Hayır. Oyçokluğu, birden fazla hâkimden oluşan kurul mahkemelerinde söz konusu olur. Tek hâkimli mahkemede kararı görevli hâkim verir.

Sonuç

CMK 224, ceza mahkemesinin karar ve hükümlerini oybirliğiyle veya oyçokluğuyla verebilmesine imkân tanır. Görüş ayrılığı varsa karşı oy ile gerekçesinin tutanağa geçirilmesi gerekir. Bir kararın kanun yolunda değerlendirilmesinde ise oy dağılımıyla birlikte çoğunluk gerekçesi, deliller ve somut hukuka aykırılık iddiaları incelenmelidir.

Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Somut olayın suç tarihi, delilleri ve usulî durumu değerlendirilmeden hukuki görüş yerine kullanılamaz.