Duruşma tutanağının hangi dosya ve oturuma ait olduğunun tereddütsüz anlaşılması gerekir. CMK 220, bu nedenle tutanak başlığında mahkemenin adı, oturum tarihleri ile hâkim, Cumhuriyet savcısı ve zabıt kâtibinin kimlik bilgilerinin bulunmasını zorunlu kılar.
CMK 220 güncel madde metni
Duruşma tutanağının başlığı
Madde 220 – (1) Duruşma tutanağının başlığında;
a) Duruşmanın yapıldığı mahkemenin adı,
b) Oturum tarihleri,
c) Hâkimin, Cumhuriyet savcısının ve zabıt kâtibinin adı ve soyadı,
Belirtilir.
Düzenlemenin amacı ve kapsamı
Madde, duruşma tutanağının kimliğini belirleyen başlık bölümünü düzenler. Amaç, belgenin hangi mahkemede, hangi tarihlerde ve hangi yargılama görevlileriyle düzenlendiğinin kolayca doğrulanmasını sağlamaktır.
Tutanağın düzenlenmesi ve imzalanmasına ilişkin temel kural CMK 219 duruşma tutanağı yazısında açıklanmıştır. CMK 220 ise bu belgenin başlığındaki zorunlu bilgileri gösterir.
Tutanak başlığında hangi bilgiler bulunmalıdır?
- Duruşmanın yapıldığı mahkemenin adı,
- Oturum tarihi veya birden çok oturum varsa oturum tarihleri,
- Hâkimin adı ve soyadı,
- Cumhuriyet savcısının adı ve soyadı,
- Zabıt kâtibinin adı ve soyadı.
Bu bilgiler yalnız biçimsel bir liste değildir. Tutanak ile mahkeme dosyası arasındaki bağı kurar; duruşmayı yöneten ve kaydı oluşturan görevlilerin belirlenmesini sağlar.
Mahkemenin adı neden yazılır?
Mahkemenin adı, tutanağın hangi yargı merciine ait olduğunu gösterir. Aynı adliyede çok sayıda ceza mahkemesi bulunabileceği için mahkeme türü ve numarasının doğru yazılması, belge karışıklığını önlemeye yardımcı olur.
Örnek 1: Aynı sanık hakkında farklı ceza mahkemelerinde dosyalar varsa tutanak başlığındaki mahkeme adı, belgenin hangi yargılamaya ait olduğunun belirlenmesini sağlar.
Oturum tarihleri neden önemlidir?
Bir ceza davasında birden fazla oturum yapılabilir. Tarih bilgisi, belirli bir beyanın, talebin veya ara kararın hangi oturumda gerçekleştiğinin tespit edilmesini sağlar. Duruşmanın başlangıcındaki işlemler bakımından CMK 191 ile birlikte okunmalıdır.
Örnek 2: Tanık 10 Mart tarihli oturumda dinlenmiş, yeni delil talebi 25 Nisan tarihli oturumda sunulmuş olabilir. Tarihlerin doğru yazılması bu işlemleri birbirinden ayırır.
Yargılama görevlilerinin adları neden belirtilir?
Hâkim, Cumhuriyet savcısı ve zabıt kâtibinin ad ve soyadları, ilgili oturumda görev yapan kişileri gösterir. Duruşmayı yönetme yetkisi ve bu konudaki itiraz usulü CMK 192 duruşmanın yönetimi kapsamında ayrıca düzenlenmiştir.
Başlıktaki bilgi yanlış veya eksikse ne yapılabilir?
Taraflar tutanak örneğini kontrol ederek mahkeme adı, tarih veya görevli bilgileri bakımından hata görürse durumu gecikmeden mahkemeye bildirebilir. Düzeltme talebinde hangi bilginin neden yanlış olduğu açıkça gösterilmelidir.
Her eksiklik için sonuç otomatik olarak aynı değildir. Hatanın tutanağın aidiyetini veya yargılama işleminin denetlenmesini etkileyip etkilemediği somut dosyada değerlendirilir.
Sık sorulan sorular
Duruşma tutanağının başlığında neler yazmalıdır?
Mahkemenin adı, oturum tarihleri ile hâkim, Cumhuriyet savcısı ve zabıt kâtibinin ad ve soyadları bulunmalıdır.
Dosya numarası CMK 220’de sayılmış mıdır?
CMK 220’nin saydığı unsurlar arasında dosya numarası yer almaz. Diğer mevzuat ve uygulamadaki belge düzeni ayrıca değerlendirilir.
Birden fazla oturum tarihi yazılır mı?
Evet. Madde “oturum tarihleri” ifadesini kullanır; tutanağın ilgili olduğu oturumların tarihleri belirtilir.
Cumhuriyet savcısının adı tutanakta bulunmalı mı?
Evet. Cumhuriyet savcısının adı ve soyadı başlıktaki zorunlu bilgiler arasındadır.
Zabıt kâtibinin adı yazılmak zorunda mı?
Evet. Zabıt kâtibinin adı ve soyadı da CMK 220’de açıkça sayılmıştır.
Mahkeme adı yanlış yazılmışsa ne yapılmalıdır?
Yanlışlık somutlaştırılarak mahkemeden tutanak başlığının düzeltilmesi istenebilir.
Başlık eksikliği davayı kendiliğinden geçersiz kılar mı?
Kanun başlık bilgilerini zorunlu tutar; ancak eksikliğin hukuki sonucu, niteliği ve yargılamaya etkisi incelenerek belirlenir.
Sonuç
CMK 220, duruşma tutanağının hangi mahkeme ve oturuma ait olduğunu, ayrıca oturumda görev yapan temel yargılama görevlilerini gösteren başlık bilgilerini düzenler. Tutanak örneği alındığında bu bilgilerin doğru ve eksiksiz olması kontrol edilmelidir.
Başlık bilgilerinden sonra tutanakta yer alacak beyan, talep, karar ve hüküm unsurları CMK 221 duruşma tutanağının içeriği hükmünde gösterilir.
Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Somut olayın suç tarihi, delilleri ve usulî durumu değerlendirilmeden hukuki görüş yerine kullanılamaz.
