Franchise Sözleşmesi Nedir? İmzalamadan Önce Kontrol Edilecek Şartlar ve Örnek Hükümler

Franchise sözleşmesini imzalamadan önce marka, ücret ve fesih risklerinin değerlendirilmesi için ticari sözleşmeler rehberini inceleyebilirsiniz.

Bir markanın adıyla işyeri açmak, sıfırdan marka kurmaya göre daha güvenli görünebilir. Tanınan bir tabela, hazır ürün listesi ve eğitim vaadi yatırım kararını kolaylaştırır. Ancak işletmeyi açmadan önce ödenen giriş bedeli, uzun süreli kira, dekorasyon ve zorunlu ürün alımları bir araya geldiğinde risk ciddi boyuta ulaşır. İş beklenen ciroyu yapmadığında tarafların ilk baktığı belge franchise sözleşmesi olur.

Sözleşmeyi imzalayacak kişi yalnızca “markayı kullanabilir miyim?” sorusunu sormamalıdır. Marka sahibi gerçekten hangi eğitimi ve desteği verecek? Yakına başka şube açabilecek mi? Ürünleri kimden, hangi fiyatla almak gerekecek? Erken ayrılmanın bedeli ne olacak? Bu soruların cevapları satış görüşmesinde verilen sözlerle değil, imzalanan metin ve ekleriyle belirlenir.

Franchise sözleşmesi nedir?

Franchise ilişkisinde bir işletme, diğerine belirli marka ve iş modelini kullanma imkânı verir. Bu ilişki genellikle marka kullanımı, işletme bilgisi, eğitim, ürün veya hizmet standartları, reklam, denetim ve dönemsel bedel ödemelerini birlikte içerir. Her anlaşmanın kapsamı farklıdır. “Franchise” yazması, marka sahibinin belli bir ciroyu garanti ettiği veya yatırımın geri döneceği anlamına gelmez.

Türk hukukunda bütün franchise ilişkilerini tek başına düzenleyen özel bir kanun bulunmadığı için sözleşme hükümleri ve ilgili genel kanunlar önem taşır. Türk Borçlar Kanunu, sözleşme özgürlüğünü kanuni sınırlar içinde kabul eder; önceden hazırlanmış standart şartlar için genel işlem koşulları denetimini de düzenler. Rekabet Kurumu, franchise anlaşmalarının marka ve işletme bilgisinin lisansını içerebildiğini dikey anlaşmalara ilişkin kılavuzunda ele alır. Türk Borçlar Kanunu, m. 20–26; Rekabet Kurumu, Dikey Anlaşmalara İlişkin Kılavuz.

Franchise ile bayilik aynı şey mi?

Franchise ve bayilik farkı sözleşmenin başlığından çıkmaz. Basit bir bayilikte belirli ürünlerin alınıp satılması öne çıkabilir. Franchise ilişkisinde ise marka görünümü, işletme yöntemi, eğitim, sürekli destek ve standartlara uyum daha kapsamlı biçimde kararlaştırılabilir. Ancak piyasada iki ad birbirinin yerine de kullanılır. Hak ve yükümlülükleri belirleyen imzalı maddelerdir.

Örneğin yalnızca belirli markanın kahvesini satan bağımsız bir işletme ile bütün menüsü, dekorasyonu, personel kıyafeti ve satış sistemi marka sahibince belirlenen kafe aynı konumda değildir. İlkinde ürün tedariki ağırlıklı olabilir; ikincisinde işletme modelinin kullanımı ve sürekli denetim öne çıkar. Bu ayrım fesih, stok, müşteri verileri ve rekabet şartlarını etkiler.

İmza öncesi marka ve sistem incelemesi

Markanın kime ait olduğunu, tescilini ve lisans verme yetkisini kontrol edin. Franchise veren şirket, tabeladaki markanın sahibi olmayabilir; başka şirketten aldığı lisansın alt lisans hakkı bulunup bulunmadığı incelenmelidir. Marka başvurusu ile kesinleşmiş tescil aynı durum değildir. TÜRKPATENT’in sicil ve başvuru bilgileri bu inceleme için başlangıç noktasıdır. TÜRKPATENT marka araştırma hizmetleri.

Faaliyetin gerçekten işleyen bir sistemi olup olmadığına bakın. Açık şubeler, kapanan şubeler, eğitim programı, operasyon el kitabı ve tedarik düzeni hakkında somut bilgi isteyin. Sunumda gösterilen tahmini kâr ile mevcut şubelerin doğrulanabilir sonuçlarını karıştırmayın. Geçmiş ciro verisi istenirse hangi şubeye, hangi döneme ve hangi giderler düşüldükten sonraki sonuca ait olduğu açıklanmalıdır.

Kira kontratı imzalamadan önce işletmenin o adreste açılmasına idari açıdan engel bulunup bulunmadığını araştırın. Belediye ruhsatı, yapı kullanım durumu, yangın şartları veya sektörel izinler iş modeline göre değişebilir. Marka sahibinin “biz her yerde açıyoruz” sözü, seçilen taşınmaz için gerekli iznin verileceğini garanti etmez.

Franchise giriş bedeli ve devam eden ödemeler

Franchise giriş bedeli, markayı kullanma hakkı, ilk eğitim veya sisteme katılım için alınabilir. Bedelin hangi hizmetleri karşıladığı sözleşmede yazılmalıdır. Açılış desteği verilmemiş veya bölge hiç açılmamışsa bedelin iadesi meselesi, ödemenin hukuki niteliğine ve ihlalin nedenine bağlıdır. “Hiçbir koşulda iade edilmez” ifadesini okumadan ve pazarlık etmeden kabul etmeyin.

Başlangıç ödemesi dışında düzenli royalty, reklam katkısı, yazılım kullanım ücreti, eğitim yenileme bedeli ve zorunlu mal alımı olabilir. Bazı sistemlerde yüzde, brüt ciro üzerinden hesaplanır; işletmecinin kâr etmemesi ödemeyi durdurmaz. “Ciro” tanımına vergi, iade, iptal edilmiş sipariş ve platform komisyonlarının nasıl gireceği açık olmalıdır. Ödeme raporunun hangi yazılımdan ve hangi tarihte alınacağı da belirtilmelidir.

Yatırım hesabı hazırlarken yalnızca franchise verenin gönderdiği örnek tabloya dayanmayın. Kira, depozito, personel, SGK, dekorasyon, ekipman, ruhsat, stok, reklam, platform komisyonları ve işletme sermayesini toplayın. Geciken açılış için kaç aylık gider taşıyabileceğinizi hesaplayın. Sözleşme, açılış tarihi marka sahibi veya üçüncü kişi nedeniyle gecikirse bedel ve sürelerin nasıl işleyeceğini düzenlemelidir.

Bölge koruması ve yakın şube açılması

Franchise bölge koruması yoksa marka sahibi aynı caddeye yeni şube açabilir mi? Sözleşmede korunan alanın haritada veya açık adres sınırlarıyla gösterilmesi gerekir. Sadece “İstanbul Avrupa yakası” demek, online siparişler, paket servis ve alışveriş merkezi şubeleri bakımından belirsizlik yaratır. Marka sahibinin kendi şubeleri, başka franchise alanlar ve dijital satış kanalları için ayrı kural yazılmalıdır.

Münhasır bölge veriliyorsa alıcının da o bölgede açılış hedefi, minimum satış veya ek şube yükümlülüğü olabilir. Bu hedef gerçekleşmediğinde münhasırlığın kaldırılması ya da sözleşmenin feshi öngörülüyorsa, hedeflerin neye göre hesaplandığı anlaşılmalıdır. Henüz faaliyet başlamadan belirlenen gerçek dışı ciro hedefi gelecekte uyuşmazlık üretir.

Örneğin merkez, franchise alanın restoranının iki kilometre çevresinde başka fiziksel şube açmayacağını vaat etmiş olsun. Aynı adrese yalnızca teslimat yapan bir “hayalet mutfak” kurulması koruma alanını fiilen etkileyebilir. İyi bir metin, fiziksel mağaza ile dijital kanalları ayrı tarif eder; müşterinin konumu ve siparişin kime yazılacağını da düzenler.

Zorunlu tedarik ve ürün fiyatları

Franchise veren kalite birliği için belirli malzemelerin onaylı tedarikçilerden alınmasını isteyebilir. Bunun kapsamı, fiyat değişimi ve tedarik aksarsa alternatif kaynak kullanma koşulları açık olmalıdır. Ürün maliyeti beklenenden çok artarsa franchise alanın marjı erir. Marka sahibinin hem zorunlu tedarikçi hem de tek taraflı fiyat belirleyici olduğu durumlarda fiyat güncelleme yöntemi özellikle önemlidir.

Satış fiyatlarına ilişkin hükümler rekabet hukuku açısından değerlendirilmelidir. Rekabet Kurumu’nun dikey anlaşma düzenlemeleri, yeniden satış fiyatına müdahale ve rekabet etmeme gibi sınırlamalara koşullar getirir. Önerilen fiyat ile alıcının fiyatını bağlayan zorunlu fiyat aynı şey değildir. Sözleşmeye “bütün fiyatları merkez belirler” yazılması, bu hükmün her koşulda geçerli ve hukuka uygun olduğu anlamına gelmez. Rekabet Kurumu, 2002/2 sayılı Tebliğ; Dikey Anlaşmalara İlişkin Kılavuz.

Stok zorunluluğu da ölçülmelidir. Sezon sonu ürünlerinin iadesi, bozulabilir malın zayi olması, teslimde eksiklik ve ayıplı ürün iddiaları düzenlenmezse her risk şubeye yüklenmiş olabilir. Tedarikçi geciktiği için satış yapılamadığında royalty veya hedef ciro hesabının ne olacağı ayrıca konuşulmalıdır.

Eğitim, destek ve denetim yükümlülüğü

Franchise verenin yükümlülükleri sözleşmede somut olmalıdır. “Gerekli destek verilir” ifadesi eğitim süresi, eğitilecek kişi sayısı, açılış ekibi, teknik yardım saatleri ve pazarlama desteğini açıklamaz. İlk kurulum ile işletme dönemi desteğini ayırın. Eğitim çevrimiçiyse kimlerin katılacağı ve tekrar eğitim ücretinin kimden alınacağı yazılmalıdır.

Marka sahibi standartları denetleyebilir. Denetimin hangi aralıklarla yapılacağı, uygunsuzluğun nasıl belgeleneceği ve düzeltme için süre verilip verilmeyeceği netleştirilmelidir. Gizli müşteri raporu veya tek taraflı puanlama doğrudan ağır cezaya bağlanıyorsa ölçütler erişilebilir olmalıdır. Sağlık ve güvenlik açısından acil müdahale gereken hâller için ayrı usul öngörülebilir.

Operasyon el kitabına atıf yapılıyorsa imza anındaki sürümünün bir nüshası alınmalıdır. Merkez el kitabını istediği zaman değiştirip pahalı dekorasyon veya yeni ekipman zorunluluğu getirebiliyorsa yatırım bütçesi belirsizleşir. Değişikliklerin bildirim süresi, maliyetin paylaşımı ve mevcut şubelere geçiş süresi sözleşmede düzenlenebilir.

Süre, yenileme ve erken çıkış

Sözleşmenin kaç yıl süreceği, yenilemenin otomatik olup olmayacağı ve yenilemede yeni giriş bedeli istenip istenmeyeceği yazılmalıdır. Beş yıllık franchise hakkı alıp yalnızca iki yıllık kira sözleşmesi yapmak, yenileme riski yaratır. Kira süresi, işletme yatırımının geri dönüş beklentisi ve franchise süresi birlikte değerlendirilmelidir.

Franchise sözleşmesinin feshi için hangi ihlallerin haklı neden oluşturacağı açık olmalıdır. Royalty ödemesinde gecikme, tekrarlanan kalite ihlali, markanın izinsiz kullanımı veya marka sahibinin eğitim vermemesi aynı ağırlıkta değildir. İhtar, düzeltme süresi, tekrarlanan ihlal ve derhal fesih durumları ayrı gösterilmelidir. Bir tarafın hiçbir gerekçe göstermeden çok kısa sürede çıkabilmesi, diğer tarafın uzun süre bağlı kalması dengesiz bir düzen oluşturabilir.

Erken çıkış bedeli veya cezai şart varsa hesaplama yöntemi incelenmelidir. Kalan bütün yılların tahmini royalty tutarını bir anda istemek gibi hükümler, ödeme gücünü aşan risk yaratabilir ve hukuken ayrıca tartışılabilir. Türk Borçlar Kanunu cezai koşulun hükümlerini düzenler; tacir sıfatı ve Türk Ticaret Kanunu’ndaki özel düzenleme de somut olayda önem taşıyabilir. Metni “nasıl olsa mahkeme indirir” düşüncesiyle imzalamak doğru değildir. Türk Borçlar Kanunu, m. 179–182; Türk Ticaret Kanunu, m. 22.

Sözleşme bitince marka, stok ve müşteri verileri

Fesih veya sürenin dolmasıyla tabelanın, menünün, ambalajın, sosyal medya hesaplarının ve alan adının akıbeti belirlenmelidir. Markayı kullanma hakkı sona erdikten sonra eski logoyla satışa devam etmek uyuşmazlık yaratır. Ancak söküm ve yeniden düzenleme için makul bir takvim, mevcut stok için iade veya tüketme yöntemi kararlaştırılabilir. Özellikle markalı ve başka şekilde satılamayan stokun bedeli açık bırakılmamalıdır.

Müşteri iletişim bilgileri ve sadakat programı kayıtları açısından veri sorumluluğu ile erişim hakları incelenmelidir. Şubenin topladığı her verinin merkeze hiçbir koşul olmadan ait sayılması doğru bir varsayım değildir. Sözleşmenin veri hükümleri, fiilî sistemin nasıl çalıştığı ve kişisel verilerin korunması kuralları birlikte değerlendirilmelidir. Kişisel Verileri Koruma Kurumu, kişisel verilerin işlenmesi.

Rekabet yasağı geçerli midir?

Franchise rekabet yasağı, sözleşme süresince rakip marka ile çalışmama veya sözleşme bittikten sonra belirli yerde benzer iş yapmama biçiminde düzenlenebilir. Marka ve işletme bilgisinin korunması için sınırlama öngörülmesi mümkündür; ancak her geniş yasak otomatik olarak geçerli değildir. Süre, yer, faaliyet kapsamı ve aktarılan işletme bilgisinin niteliği incelenmelidir. Rekabet Kurumu’nun dikey anlaşma tebliği ve kılavuzu muafiyet şartları bakımından ayrıca önem taşır. Rekabet Kurumu, 2002/2 sayılı Tebliğ.

Örneğin tek bir ilçe için açılmış şubenin işletmecisine, sözleşme bittikten sonra ülkenin her yerinde ve süresiz olarak benzer sektörde çalışma yasağı konulması ağır sonuçlar doğurur. Dar bir bölgede, aktarılan gizli işletme bilgisinin korunmasına yönelik ölçülü bir sınırlama farklı değerlendirilir. Sözleşmenin bir maddesinde rekabet yasağı, başka maddesinde yüksek cezai şart ve ayrıca tazminat yazıyorsa toplam risk birlikte hesaplanmalıdır.

Franchise sözleşmesi örneği: temel hüküm iskeleti

Aşağıdaki franchise sözleşmesi örneği tamamlanmış bir sözleşme değildir. Tarafların müzakere etmesi gereken iki temel maddeyi gösterir. İş modeline, marka hakkına ve rekabet koşullarına göre uyarlanmalıdır.

Bölge ve açılış: Franchise veren, franchise alana [açık sınırları belirtilen bölge] içinde [belirli faaliyet] için [münhasır/münhasır olmayan] marka kullanım hakkı tanır. Franchise verenin kendi şubeleri, diğer işletmeciler ve internet üzerinden satış bakımından haklar [somut biçimde] belirlenir. İşyerinin açılışı, gerekli ruhsatın alınması ve [eğitim, ekipman, kira rızası] şartlarının tamamlanmasına bağlıdır. Şartların [tarih] gününe kadar gerçekleşmemesinin sonuçları ve ödenmiş bedelin akıbeti [açık hüküm] uyarınca belirlenir.

Destek ve ihlal: Franchise veren [süre ve kapsam] eğitim ile [belirli] açılış desteği sağlar. Franchise alan, [ekli standartlara] uyar. Giderilebilir bir ihlal yazılı olarak bildirilir; giderim için [somut olaya uygun süre] tanınır. Süresinde giderilmeyen ihlalin fesih ve ödeme sonuçları [ayrı maddede] düzenlenir. Marka hakkının sona ermesi üzerine tabela, dijital hesaplar ve eldeki markalı stok [belirli yöntemle] tasfiye edilir.

Şablondaki köşeli alanlar boş bırakılırsa tarafların önemli konularda anlaşmadığı ortaya çıkar. Bir hukukçu tarafından hazırlanmış görünen uzun bir metin de belirsiz ticari vaatleri düzeltmez. Özellikle eki olmayan el kitabı, tek taraflı değiştirilebilir fiyat listesi ve yer sınırı belirsiz münhasırlık hükümleri ayrıca gözden geçirilmelidir.

İmzalamadan önce sorulacak sorular

Asgari ciro taahhüdü ve performans hedefi

Bazı sözleşmeler, şubenin belirli aylık satışa ulaşmasını veya yılda belli miktarda ürün almasını şart koşar. Hedef tutmazsa bölge koruması kalkabilir, ek ücret doğabilir veya fesih hakkı ileri sürülebilir. Hedefin ilk aylarda kademeli uygulanıp uygulanmayacağı, tadilat nedeniyle kapalı olunan günlerin hesaba katılıp katılmayacağı ve merkezin tedarik yapamadığı dönemin etkisi yazılmalıdır. “Merkezin belirlediği hedefler geçerlidir” gibi açık uçlu ifade, yatırımcının riskini imza anında hesaplamasını engeller.

Ciro taahhüdü ile kâr garantisi birbirinden farklıdır. Yüksek satış tutarı, yüksek kira ve zorunlu ürün maliyeti nedeniyle zarar eden bir şubeyi kurtarmayabilir. Sözleşmede reklam fonuna katkı ile şubenin kendi yerel reklam gideri ayrı tutulmalıdır. Merkez ortak reklam bütçesi topluyorsa harcamanın nasıl raporlanacağı, kampanyaların şubeye maliyeti ve indirim bedelinin kimce karşılanacağı belirlenebilir.

Kefalet ve kişisel teminat riski

Franchise alan bir şirket olsa bile ortaklardan şahsi kefalet veya teminat senedi istenebilir. Şirket borcundan kişisel malvarlığıyla sorumluluk doğurabilecek bu belgeler, ana sözleşme kadar dikkatle incelenmelidir. Kefaletin şekli ve kapsamına ilişkin kanuni koşullar vardır. Boş tutarlı senet veya “her türlü borca” dair belirsiz bir teminat verilmesi, ilişki sona erdikten sonra da uyuşmazlık çıkarabilir. Teminatın hangi borçları güvenceye aldığı, üst sınırı, ne zaman iade edileceği ve mahsup usulü açıkça yazılmalıdır. Türk Borçlar Kanunu, kefalet hükümleri.

Devir veya şube satışı mümkün mü?

İşletmeci yıllar içinde müşteri oluşturup şubesini satmak isteyebilir. Sözleşme devri için merkezin rızası aranıyorsa yeni işletmecide aranan koşullar ve rızanın nasıl değerlendirileceği önceden bilinmelidir. “Merkez dilediği nedenle reddeder” hükmü, yatırımın satış değerini etkiler. Yeni alıcıdan yeniden giriş bedeli alınıp alınmayacağı, eski işletmecinin borçlarından kimin sorumlu kalacağı ve çalışanların durumunun nasıl yönetileceği yazılmalıdır.

Şubenin şirket payları satıldığında da kontrol değişikliği hükümleri devreye girebilir. Ortaklık yapısının değişmesini merkezin onayına bağlayan madde, yalnızca işletmenin doğrudan devrini düzenleyen maddeden farklıdır. Yatırımcı başka bir ortak almayı planlıyorsa bu ayrımı imza öncesinde görmelidir. Aile içi pay aktarımı veya miras hâli için bile aynı onayın gerekip gerekmediği sözleşmede tartışılabilir.

Markanın tescili ve lisans yetkisi doğrulandı mı? Giriş bedelinin karşılığı hangi somut hizmetler? Toplam yatırım ve aylık zorunlu ödemeler ne kadar? Kira sözleşmesi franchise süresiyle uyumlu mu? Yakın bölgeye yeni şube ve internet satışı mümkün mü? Zorunlu ürünlerin fiyatı ve alternatif tedarik koşulları belli mi? Sözleşme bitince stok, tabela, müşteri verisi ve yatırımlar ne olacak?

Bu sorulara teklif sunumunda değil, imzalı sözleşmede ve eklerinde cevap aranmalıdır. İmza öncesi gönderilen ciro tahmini veya sözlü “iki yılda kendini amorti eder” vaadi, ispatı ve içeriği tartışmalı bir beklentiye dönüşebilir. Önemli ticari beyanlar yazılı kayda geçirilmelidir.

 İmzalamadan önce kontrol listesi

Uyuşmazlık çıkarsa hangi belgeler gerekir?

İmzalı sözleşmenin bütün ekleri, teklif dosyası, marka kullanım belgeleri, eğitim kayıtları, açılış tutanağı, ödeme dekontları, aylık ciro raporları, tedarik faturaları ve denetim tutanakları bir arada incelenmelidir. E-posta ve mesajların tarih sırası da önemlidir. Destek verilmediği iddiası ile merkezin kalite ihlali savunması, ayrı belgelerle doğrulanır.

Ödeme veya fesih uyuşmazlığında önce hangi yükümlülüğün ne zaman doğduğunu belirleyin. Karşı tarafa ihtar gönderilmesi gerekip gerekmediğini ve sözleşmedeki bildirim adresini kontrol edin. Tacirler arasındaki temerrüt, fesih ve sözleşmeden dönmeye ilişkin bildirimlerde Türk Ticaret Kanunu’nun 18/3 maddesindeki yöntemler ayrıca gözetilir. Türk Ticaret Kanunu, m. 18/3.

Sözleşmede arabuluculuk, mahkeme veya tahkim hükmü varsa ve uyuşmazlığın türüne göre dava şartı öngörülmüşse başvuru yolu önceden saptanmalıdır. Fesih bildiriminden sonra markanın kullanımı devam ediyorsa yalnızca bedel hesabı değil, marka ve haksız rekabet iddiaları da doğabilir. Taraflar işletmenin kapanmaması için geçici bir çözüm görüşürken hak ve sürelerini yazılı takip etmelidir.

Franchise yatırımında en pahalı hata, markanın tanınırlığını sözleşme güvencesiyle karıştırmaktır. Giriş bedeli, düzenli ödemeler, bölge, destek, tedarik ve çıkış koşulları rakam ve tarihle yazıldığında uyuşmazlık ihtimali azalır. Sözleşme size yalnızca bir tabelayı değil, sürdürülebilir bir iş modelini hangi şartlarla kullanacağınızı anlatmalıdır.

İmza günü verilen bütün eklerin son sürümünü saklayın. Ücret tarifesi, bölge haritası, operasyon el kitabı ve ekipman listesi sonradan değiştirilirse hangi sürümün bağlayıcı olduğu ortaya konulabilmelidir. Toplantıda verilen sözlerin önemli olanlarını karşı tarafla yazılı teyit edin. Yatırım bütçesinde öngörülmeyen bir zorunlu yenileme veya yakın şube açılışı, sözleşme sürerken ciddi gelir kaybı doğurabilir. Özellikle birikimini ve uzun vadeli kira yükümlülüğünü bu işe bağlayan kişi, imza öncesi markanın hakkını, merkezin somut desteğini ve kötü senaryoda çıkış maliyetini aynı dosyada değerlendirmelidir. Bu inceleme, sözleşme imzalandıktan sonra yalnızca ihtilaf çözümü için yapılacak çalışmadan daha değerlidir. Görüşmeler sırasında verilen yazılı teklifler ile nihai sözleşme arasında fark varsa bu farkları madde madde işaretleyin. Daha düşük royalty veya ücretsiz reklam desteği vaat edilmişse ilgili hüküm imzalı metne de geçirilmelidir. Sonradan yapılacak sözlü açıklamaların belirsizliği gidereceğine güvenerek ödeme yapmayın.

Güncel Yargıtay kararları(2023–2026)

Sıkça sorulan sorular

Franchise sözleşmesi için özel bir kanun var mı? Hayır. Sözleşme özgürlüğü (TBK m.26) çerçevesinde taraflarca düzenlenir; genel işlem koşulları, ceza koşulu, rekabet ve marka hükümleri birlikte uygulanır.

Franchise veren sözleşmeyi tek taraflı feshedebilir mi? Sözleşmede fesih hakkı öngörülmüşse fesih bildirimi sonuç doğurur. Franchise alanın başvurabileceği yol, feshin haksız olduğunun tespiti ve tazminattır (2023/1576 K.).

Cezai şart mahkemece indirilir mi? Franchise alan tacir ise TTK m.22 uyarınca indirim isteyemez. Geriye yalnızca TBK m.27 kapsamındaki kesin hükümsüzlük denetimi kalır.

Sözleşme bitince aynı yerde çalışmaya devam edebilir miyim? Geçerli bir rekabet yasağı varsa bu, tazminat sorumluluğu doğurabilir (2026/1306 K.). Markayı kullanmaya devam etmek ise marka hakkına tecavüz sayılabilir (2025/5420 K.).

Dava açmadan önce arabulucuya gitmek zorunlu mu? Konusu para olan alacak ve tazminat talepli ticari davalarda evet (TTK m.5/A).

TASLAK SÖZLEŞME ÖRNEĞİ- FRANCHISE SÖZLEŞMESİ (1)

Sonuç

Franchise sözleşmesinde kanun, eksik kalan yerleri sınırlı ölçüde tamamlıyor. Asıl korumayı, imzadan önce müzakere edilen bölge, fesih, rekabet yasağı, cezai şart ve iade hükümleri sağlıyor. Standart bir metnin “pazarlığa kapalı” olarak sunulması, belirsiz maddelerin sizin lehinize yorumlanmasını (TBK m.23) ve tek yanlı değişiklik kayıtlarının yazılmamış sayılmasını (TBK m.24) engellemez. Yine de dava yoluna gitmek yerine bu riskleri imzadan önce sözleşme metninde gidermek en güvenli yoldur.

Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Sözleşme, tapu kaydı, proje teminatı, ödeme belgeleri, arsa sahibiyle yapılan sözleşme ve iflas veya konkordato vb yasal dökümanlar ,kararlar görülmeden somut uyuşmazlık hakkında kesin değerlendirme yapılamaz.