Eşim Evin Kilidini Değiştirdi, Eve Giremiyorum: Ne Yapabilirim?

Eşlerden birinin ortak yaşanan evin kilidini değiştirerek diğer eşin girişini engellemesi, yalnız mülkiyet meselesi değildir. Evlilik yükümlülükleri, boşanmadaki kusur, barınma hakkı, aile konutunun geçici tahsisi ve olayın şartlarına göre ceza hukuku birlikte gündeme gelebilir. Evin tapusunun veya kira sözleşmesinin yalnız bir eşin adına olması, o eşe diğerini hiçbir hukuki karar olmadan evden çıkarma yetkisi vermez.

Bununla birlikte kapıyı zorlamak, kilidi yeniden kırdırmak veya tartışmayı büyütmek güvenlik ve ispat sorunları doğurabilir. Öncelik olayın belgelenmesi, acil tehlike varsa kolluğa ulaşılması ve konutu kimin kullanacağını belirleyecek kararın yetkili makamdan istenmesidir.

İlk anda ne yapılmalıdır?

Şiddet, tehdit veya içeride kalan çocuk yönünden acil risk varsa 112 aranmalıdır. Acil risk yoksa girişin engellendiğini gösteren deliller sakin biçimde korunmalıdır. Kapının ve değişen kilidin tarih bilgili görüntüsü, eşe gönderilen ölçülü mesaj, apartman görevlisi veya komşu tanıklığı, kişisel eşyaların içeride olduğunu gösteren belgeler ve varsa kolluk tutanağı önem taşıyabilir.

Kolluğa başvurulduğunda olayın tutanağa geçirilmesi istenebilir. Ancak polis, taraflar arasında konutun kullanımına ilişkin mahkeme veya 6284 sayılı Kanun kapsamında bir karar yoksa her olayda kapıyı açtırıp konutu bir eşe teslim etmez. Konutun tahsisi esas olarak yetkili makamın kararıyla çözülür.

Tapu eşimin üzerindeyse eve girme hakkım sona erer mi?

Hayır. Taşınmazın malikinin yalnız eşlerden biri olması, evlilik sürerken aile konutu niteliğini kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Türk Medeni Kanunu’nun 194. maddesi aile konutunu korur. Malik olmayan eşin konut üzerindeki hakkı tapu mülkiyetiyle aynı değildir; fakat barınma ve aile hayatı bakımından hukuken korunabilir.

Tersi de geçerlidir. Tapunun kendi adına olması, kişinin mahkemece diğer eşe tahsis edilmiş konuta zorla girebileceği anlamına gelmez. Geçici tahsis veya uzaklaştırma kararı varsa kararın kapsamına uyulmalıdır.

Evin kilidini değiştirmek boşanma sebebi midir?

Eşin ortak konuta girişini haklı neden ve yetkili makam kararı olmadan engellemek, evlilik birliğinin temelinden sarsılmasına yol açan kusurlu davranış olarak değerlendirilebilir. Türk Medeni Kanunu’nun 164. maddesine göre diğer eşi ortak konutu terk etmeye zorlayan veya haklı sebep olmaksızın dönüşünü engelleyen eş, terk etmiş sayılır.

Bu hüküm, kilidi değiştirilen eşin otomatik olarak terk eden taraf sayılmasını önleyebilir. Yine de terk nedeniyle boşanmanın altı aylık ayrılık, dördüncü aydan sonra ihtar ve ihtardan itibaren iki aylık bekleme gibi özel şartları vardır. Olayın genel boşanma sebebi olan TMK 166 kapsamında ileri sürülmesi de mümkündür.

Kilit değiştirmek suç oluşturur mu?

Her kilit değişikliği otomatik olarak aynı suçu oluşturmaz. Güvenlik nedeniyle kilidin yenilenmesi ve yeni anahtarın eşe verilmesi ile eşin eve girmesini özellikle engellemek farklıdır. Yargıtay 18. Ceza Dairesinin E. 2019/9640, K. 2020/1752 sayılı kararında, resmî nikâhlı eş evde yokken kilidin değiştirilerek girişinin engellenmesi TCK 232/1’deki kötü muamele suçu kapsamında değerlendirilmiş ve beraat hükmü bozulmuştur.

Tehdit, hakaret, mala zarar verme veya fiziksel şiddet varsa bunlar ayrıca soruşturulabilir. Suçun oluşup oluşmadığı eylemin süresi, amacı, tarafların birlikte yaşama durumu ve diğer davranışlarla beraber incelenir. Savcılığa veya kolluğa yapılacak başvuruda olaylar tarih sırasıyla ve delilleriyle anlatılmalıdır.

Ortak konutun geçici tahsisi nasıl istenir?

Boşanma veya ayrılık davası açıldığında hâkim, TMK 169 uyarınca eşlerin barınmasına ilişkin gerekli geçici önlemleri alır. Ortak konutun dava süresince eşlerden birine ve varsa çocuklara tahsisi istenebilir. Karar mülkiyeti değiştirmez; yalnız kullanımın kimde olacağını geçici olarak düzenler.

Mahkeme eşlerin ekonomik durumunu, başka konut imkânını, çocukların düzenini, sağlık ve güvenlik risklerini, konutun kime ait olduğunu ve somut olayın özelliklerini değerlendirir. Talep boşanma dilekçesinde veya dava devam ederken sunulan ayrı bir dilekçede açıklanabilir. Adres, tapu veya kira bilgisi, girişin nasıl engellendiği ve tahsis ihtiyacı somutlaştırılmalıdır.

Şiddet veya tehdit varsa 6284 sayılı Kanun nasıl uygulanır?

Fiziksel şiddetin gerçekleşmesini beklemek gerekmez. Şiddet tehdidi, psikolojik veya ekonomik şiddet de 6284 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilebilir. Hâkim, şiddet uygulayanın müşterek konuttan derhâl uzaklaştırılmasına ve konutun korunan kişiye tahsisine karar verebilir.

Başvuru aile mahkemesine, kolluğa, Cumhuriyet başsavcılığına, mülkî amire veya Şiddet Önleme ve İzleme Merkezine yapılabilir. Koruyucu tedbir kararı verilebilmesi için kanun, şiddetin uygulandığı konusunda delil veya belge aranmamasını öngörür. Buna rağmen mevcut mesajların, sağlık belgelerinin ve tutanakların sunulması olayın kapsamının anlaşılmasına yardımcı olur.

Kilit değiştiren eş hakkında daha önce verilmiş uzaklaştırma veya konut tahsisi kararı varsa durum farklıdır. Koruma kararına dayanılarak yapılan işlem hukuka aykırı kabul edilmeyebilir. Kararı ihlal ederek konuta girmeye çalışmak zorlama hapsi ve başka sonuçlar doğurabilir.

Evde kalan kişisel eşyalar nasıl alınabilir?

Kimlik, ilaç, iş malzemesi, kıyafet veya çocuğa ait zorunlu eşyalar içeride kaldıysa bunların listesi hazırlanmalıdır. Karşı tarafa güvenli ve yazılı biçimde teslim talebi yöneltilebilir. Şiddet riski varsa yüz yüze buluşma yerine kolluk eşliği veya tedbir kararında kişisel eşyaların teslimine ilişkin düzenleme istenebilir.

Eşyaları almak için kapıyı kırmak veya gizlice konuta girmek yeni uyuşmazlıklara neden olabilir. Ziynet, para ve değerli eşya varsa her kalem ayrı belirtilmeli; sahiplik tartışması bulunuyorsa uygun hukuk davası ve geçici koruma yolları değerlendirilmelidir.

Hangi deliller korunmalıdır?

1. Kilidin değiştirildiğini gösteren tarihli fotoğraf ve video.
2. Eve alınmama veya anahtar verilmeme konulu mesajlar.
3. Kolluk müracaat tutanağı ve olay numarası.
4. Komşu, apartman görevlisi veya olayı gören kişilerin bilgileri.
5. Konutun ailece kullanıldığını gösteren ikamet, abonelik ve teslimat kayıtları.
6. İçeride kalan kişisel eşyaların ayrıntılı listesi ve faturaları.
7. Tehdit veya şiddet varsa sağlık raporu ve hukuka uygun kayıtlar.

Özel hesaba izinsiz girmek, cihaz şifresini kırmak veya hukuka aykırı kayıt oluşturmak yerine belgelerin mahkeme eliyle getirtilmesi istenmelidir.

Görevli mahkeme ve başvuru süresi

Boşanma davasındaki ortak konut tahsisi ve 6284 kapsamındaki hâkim tedbirleri bakımından aile mahkemesi görevlidir. Aile mahkemesi bulunmayan yerde asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla görev yapar. Ceza şikâyeti kolluğa veya Cumhuriyet başsavcılığına yapılır.

Konut tahsisi için tek bir genel zamanaşımı süresinden söz edilemez; ihtiyaç ve risk devam ederken gecikmeden başvurmak gerekir. Ceza soruşturmasında ise suç türüne göre şikâyet şartı ve süre değişebilir. Tehdit ve hakaret gibi şikâyete bağlı suçlarda genel olarak fiil ile failin öğrenilmesinden itibaren altı aylık süre önemlidir.

Konuyla ilgili doğrulanmış Yargıtay kararları

Yargıtay 18. Ceza Dairesi, E. 2019/9640, K. 2020/1752, 21.01.2020

Daire, eş evde yokken kapı kilidini değiştirip eve girişini engelleyen sanığın eyleminin TCK 232/1 kapsamında kötü muamele suçunu oluşturabileceğini belirterek beraat kararını bozmuştur.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2017/2-1573, K. 2017/1195

Hukuk Genel Kurulu, fiziksel şiddet uygulayan ve evin kilidini değiştiren eşin boşanmadaki kusurunu değerlendirmiş; bu davranışların kusur belirlemesinde dikkate alınacağını kabul etmiştir.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2023/5397, K. 2024/5275, 03.07.2024

Kararda, kadının müşterek haneye girmemesi amacıyla kilidi değiştiren eşin davranışı kusur değerlendirmesinde ele alınmış ve diğer olaylarla birlikte daha ağır kusur sonucuna ulaşılmıştır.

İki kısa uygulama örneği

Örnek 1, kurgudur: Eş marketteyken diğer eş kilidi değiştirmiş, mesajla “Bu eve bir daha giremezsin” demiştir. Herhangi bir tahsis veya uzaklaştırma kararı yoktur. Mesaj ve kolluk tutanağı, boşanmadaki kusur, ortak konutun tahsisi ve olayın şartlarına göre ceza şikâyeti bakımından delil olabilir.

Örnek 2, kurgudur: Şiddet tehdidi üzerine aile mahkemesi konutu korunan eşe tahsis etmiş ve diğer eşin konuta yaklaşmasını yasaklamıştır. Korunan eş bu karar doğrultusunda kilidi değiştirmiştir. Uzaklaştırılan eş tapu sahibi olsa bile karara aykırı biçimde konuta giremez; karara itiraz veya değişiklik talebini yetkili makama sunmalıdır.

Sık yapılan hatalar

1. Tapu kendi adına olduğu için kapıyı zorla açabileceğini düşünmek.
2. Uzaklaştırma veya tahsis kararının bulunup bulunmadığını kontrol etmemek.
3. Eve alınmama olayını tutanak ve yazışmalarla belgelememek.
4. Tartışma sırasında tehdit veya hakaret içeren mesaj göndermek.
5. Kişisel eşyaları ayrıntılı biçimde listelememek.
6. Ortak konutun tahsisi ile mülkiyetin devrini aynı şey sanmak.
7. Çocuk veya şiddet riski varken doğrudan yüzleşmeye çalışmak.

Sıkça sorulan sorular

Çilingir çağırıp eve girebilir miyim?

Mahkeme kararı ve güvenlik durumu bilinmeden kapıyı açtırmak risklidir. Özellikle konut tahsisi veya uzaklaştırma kararı varsa ihlal doğurabilir. Önce kararlar kontrol edilmeli ve hukuki yol izlenmelidir.

Polis kapıyı açtırır mı?

Polis acil tehlikeye müdahale eder ve olayı tutanağa bağlayabilir. Fakat konutun hangi eşe tahsis edileceği kural olarak aile mahkemesi veya 6284 kapsamında yetkili makam kararıyla belirlenir.

Ev kiralıksa sonuç değişir mi?

Kiralık konut da aile konutu olabilir. Kira sözleşmesinde yalnız bir eşin adı bulunması, diğer eşin korunmasını otomatik olarak ortadan kaldırmaz.

Eşimin evine girememem beni terk eden eş yapar mı?

Tek başına yapmaz. Dönüşü haklı neden olmadan engelleyen eş TMK 164 gereği terk etmiş sayılabilir. Somut olay ve ispat belirleyicidir.

Çocuğum evde kaldıysa ne yapmalıyım?

Çocuğun güvenliğiyle ilgili acil risk varsa 112 aranmalıdır. Velayet veya kişisel ilişki konusunda mevcut karar varsa bunun icrası için kanuni yollar kullanılmalıdır; çocuk zorla alınmaya çalışılmamalıdır.

Konut bana tahsis edilirse tapu da bana mı geçer?

Hayır. Geçici tahsis kullanım düzenlemesidir ve mülkiyeti değiştirmez. Tapu ve mal rejimi uyuşmazlıkları ayrı değerlendirilir.

Uzaklaştırma kararı olmadan eşim beni evden çıkarabilir mi?

Eşin tek taraflı beyanı, yetkili makam kararının yerini tutmaz. Ancak fiilî giriş girişimi yerine tahsis ve koruma kararı istenmesi daha güvenli ve hukuka uygundur.

Sonuç ve değerlendirme

Eşin ortak konutun kilidini değiştirmesi karşısında tapu kaydı tek başına belirleyici değildir. Önce mevcut tahsis veya uzaklaştırma kararları kontrol edilmeli, olay belgelenmeli ve güvenlik riski varsa kolluğa başvurulmalıdır. Boşanma sürüyorsa TMK 169 uyarınca ortak konutun geçici tahsisi; şiddet veya tehdit varsa 6284 sayılı Kanun kapsamındaki koruma tedbirleri istenebilir.

Kapıyı zorlamak yerine hızlı ve belgeli başvuru, hem güvenliği hem de sonraki davadaki ispatı korur. Kusur, ceza sorumluluğu ve konutun kullanımı her dosyanın koşullarına göre ayrı değerlendirilmelidir.

Kaynakça

1. T.C. Mevzuat Bilgi Sistemi, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, özellikle m. 164, 166, 169, 185 ve 194: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.4721.pdf
2. T.C. Mevzuat Bilgi Sistemi, 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun, özellikle m. 2, 3, 5 ve 8: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.6284.pdf
3. T.C. Mevzuat Bilgi Sistemi, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, özellikle m. 73, 106, 125, 151 ve 232: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.5237.pdf
4. Yargıtay 18. Ceza Dairesi, E. 2019/9640, K. 2020/1752, 21.01.2020, karar özeti: https://www.aa.com.tr/tr/turkiye/esi-eve-giremesin-diye-kapi-kilidini-degistirene-kotu-haber/1809443
5. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2017/2-1573, K. 2017/1195,
6. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2023/5397, K. 2024/5275, 03.07.2024, 

İç bağlantı önerileri

1. Eşim Evi Benden Habersiz Sattı: Tapu İptali Mümkün mü?
2. Anlaşmalı Boşanma
3. Eşim Çocuğumu Göstermiyor: Ne Yapmalıyım?
4. Boşanmada Düğün Takıları ve Ziynet Eşyaları Kime Ait?