Bir ceza davasında istinaf, temyiz veya başka bir kanun yoluna başvurmak yalnız kararın denetlenmesini değil, yargılama giderlerinin kime yükletileceğini de gündeme getirir. CMK 330; başvurunun geri alınması, reddedilmesi, kısmen kabul edilmesi, yargılamanın yenilenmesi ve eski hâle getirme istemlerinde gider sorumluluğunu düzenler.

Kuralın uygulanabilmesi için önce hangi giderin başvuru nedeniyle doğduğunun belirlenmesi gerekir. Ceza yargılamasında giderlerin genel kapsamı hakkında CMK 324 yargılama giderleri yazısına da bakılabilir.

CMK 330 Güncel Madde Metni

Kanun yollarına başvuru sonucunda gider

Madde 330 – (1) Kanun yollarından birine başvuran taraf, bu başvurusunu geri almasından veya başvurunun reddolunmasından ileri gelen giderleri öder. Kanun yollarına başvuran Cumhuriyet savcısı ise, sanığın ödemek zorunda bulunduğu giderler Devlet Hazinesine yükletilir.

(2) Kanun yoluna başvuranın istemi kısmen kabul olunmuş ise, mahkeme uygun gördüğü şekilde giderleri bölüştürür.

(3) Kesinleşmiş bir hüküm ile sonuçlanan bir duruşma hakkındaki yargılamanın yenilenmesi isteminden ileri gelen giderler hakkında da aynı hüküm geçerlidir.

(4) Eski hâle getirme isteminden doğan giderler, hasım tarafının esassız karşı koymasından meydana gelmiş değilse, bu istemi ileri sürene yükletilir.

Hükmün Amacı ve Kapsamı

CMK 330’un amacı, kanun yolu veya olağanüstü başvuru nedeniyle ortaya çıkan ek giderlerin sonucunu başvurunun akıbetine göre paylaştırmaktır. Düzenleme, başvuru hakkını ortadan kaldırmaz; yalnız başvurudan kaynaklanan giderlerin kime yükletileceğini belirler.

Madde bütün ilk derece yargılama giderlerini yeniden dağıtmaz. Esas alınan, kanun yolu başvurusu, yargılamanın yenilenmesi istemi veya eski hâle getirme talebi sebebiyle doğan giderlerdir. Bu nedenle hükümdeki gider kararı, dosyanın sonucu ve giderin hangi işlemden kaynaklandığı birlikte incelenerek okunmalıdır.

Başvuru Reddedilirse Giderleri Kim Öder?

İstinaf, temyiz, itiraz veya kanunda öngörülen başka bir kanun yoluna başvuran tarafın istemi reddedilirse, ret nedeniyle doğan giderler başvurana yükletilir. Burada yalnız ret kararının varlığı değil, ilgili giderin o başvuru nedeniyle doğmuş olması önemlidir.

Örneğin bir sanığın temyiz istemi reddedilmişse, temyiz incelemesinden ileri gelen giderler hakkında CMK 330/1 uygulanır. Mahkûmiyet hâlindeki genel gider sorumluluğu ise ayrıca CMK 325 çerçevesinde değerlendirilir.

Başvuru Geri Alınırsa Gider Ne Olur?

Kanun yolu başvurusu karar verilmeden önce geri alınabilir. CMK 330, geri alma nedeniyle oluşan giderlerin başvuruyu geri alan tarafa yükletileceğini belirtir. Geri alma, o aşamaya kadar ortaya çıkmış giderleri kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Bu sonuç, sırf dosya esastan incelenmedi diye gider doğmayacağı anlamına gelmez. Tebligat, dosyanın gönderilmesi veya inceleme için yapılan işlemler gibi kalemlerin somut dosyada gider niteliğinde olup olmadığı ilgili merci tarafından belirlenir.

Cumhuriyet Savcısı Başvurmuşsa

Kanun yoluna Cumhuriyet savcısının başvurması hâlinde sanığın ödemek zorunda bulunduğu giderler Devlet Hazinesine yükletilir. Böylece savcılık makamının yaptığı başvurunun mali sonucu sanığa bırakılmaz.

Cumhuriyet savcısının sanık lehine veya aleyhine başvurmuş olması, gider bakımından maddedeki özel hükmün gözden kaçırılmasına yol açmamalıdır. Gider kararında başvuruyu yapanın kim olduğu açıkça saptanmalıdır.

Başvuru Kısmen Kabul Edilirse

Kanun yolu isteminin yalnız bir bölümü kabul edilirse giderler için tek taraflı ve otomatik bir sonuç öngörülmemiştir. Mahkeme, kabul ve ret kapsamını dikkate alarak giderleri uygun gördüğü biçimde bölüştürür.

Örneğin birden fazla itirazdan yalnız biri haklı bulunmuşsa, merci giderlerin tamamını tek tarafa yüklemek yerine başarı oranını ve giderlerin hangi talepten doğduğunu değerlendirebilir. Kanun belirli bir matematiksel oran koymadığından karar somut dosyanın özelliklerine göre verilir.

Yargılamanın Yenilenmesi İsteminde Gider

Kesin hükümle sonuçlanmış bir dava hakkında yargılamanın yenilenmesi istenmişse, bu istemden doğan giderlerde de CMK 330’un kuralları uygulanır. İstemin geri alınması veya reddi, kabulün kısmi olması ve başvuranın sıfatı gider sonucu bakımından önem taşır.

Yenileme isteminin ilk incelemede hangi nedenlerle reddedilebileceği konusunda CMK 319 yenileme talebinin reddi yazısında ayrıntılı bilgi bulunmaktadır.

Eski Hâle Getirme İsteminde Gider

Süre kaçırıldıktan sonra şartları varsa eski hâle getirme talep edilebilir. Bu talebin doğurduğu giderler kural olarak talepte bulunana yükletilir.

Ancak gider, karşı tarafın esassız biçimde karşı koymasından kaynaklanmışsa talepte bulunan bu giderden sorumlu tutulmaz. Bu istisnanın uygulanabilmesi için karşı koymanın dayanaksızlığı ile doğan gider arasındaki bağlantının somutlaştırılması gerekir.

Uygulamada Dikkat Edilecek Noktalar

Gider kararını değerlendirirken yalnız kanun yolu sonucuna bakmak yeterli değildir. Başvurunun kim tarafından yapıldığı, tamamen mi yoksa kısmen mi reddedildiği, geri alınıp alınmadığı ve giderin hangi işlemden doğduğu ayrı ayrı belirlenmelidir.

Kararda yargılama giderlerinin türü ve miktarı gösterilmişse bu bölüm hükümle birlikte incelenmelidir. Hesap veya yükletme konusunda bir hata olduğu düşünülüyorsa başvuru süresi ve kullanılabilecek yol gecikmeden kontrol edilmelidir.

Örnek Durumlar

Temyiz isteminin tamamen reddedilmesi

Sanık tarafından yapılan temyiz başvurusu tamamen reddedilirse, temyiz başvurusundan ileri gelen giderler kural olarak başvurana yükletilir. Bununla birlikte gider kaleminin gerçekten temyiz sürecinden kaynaklanıp kaynaklanmadığı denetlenmelidir.

İstinaf isteminin kısmen kabul edilmesi

İstinafta yalnız bir hukuka aykırılık iddiası kabul edilip diğerleri reddedilirse, mahkeme kanun yolu giderlerini dosyanın sonucuna uygun şekilde bölüştürebilir. Kanun, kısmi kabul hâlinde mahkemeye değerlendirme alanı tanımaktadır.

Sık Sorulan Sorular

İstinaf başvurusu reddedilirse gider çıkar mı?

Ret nedeniyle bir yargılama gideri doğmuşsa bu gider başvurana yükletilir. Somut tutar ve kalemler dosyadaki işlemlere göre belirlenir.

Temyizden vazgeçmek gideri ortadan kaldırır mı?

Hayır. Başvurunun geri alınmasına kadar doğan ve geri almadan ileri gelen giderler başvuruyu geri alan tarafa yükletilebilir.

Savcının başvurusunun giderini sanık öder mi?

CMK 330/1’e göre kanun yoluna Cumhuriyet savcısı başvurmuşsa, sanığın ödemek zorunda bulunduğu giderler Devlet Hazinesine yükletilir.

Başvuru kısmen kabul edilirse bütün giderler başvurana mı aittir?

Zorunlu olarak değil. Mahkeme, kısmi kabul hâlinde giderleri uygun gördüğü biçimde bölüştürür.

Yargılamanın yenilenmesi talebi reddedilirse gider olur mu?

Yenileme isteminden doğan giderler hakkında da CMK 330 kuralları uygulanır. Ret veya geri alma nedeniyle doğan gider başvurana yükletilebilir.

Eski hâle getirme talebinin giderini kim öder?

Kural olarak istemi ileri süren öder. Gider karşı tarafın esassız karşı koymasından kaynaklanmışsa istisna uygulanabilir.

Gider kararı kanun yolu kararından ayrı mı değerlendirilir?

Gider bölümü kararın sonuçlarından biridir. Başvurunun sonucu, başvuranın sıfatı ve giderin kaynağı birlikte incelenerek değerlendirme yapılır.

Sonuç

CMK 330’a göre kanun yolu başvurusunu geri alan veya başvurusu reddedilen taraf, bu nedenle doğan giderleri öder. Savcılık başvurusunda sanığa düşecek giderler Hazineye yükletilir; kısmi kabulde mahkeme giderleri bölüştürür. Aynı esaslar yargılamanın yenilenmesinde de geçerlidir; eski hâle getirmede ise kanundaki karşı koyma istisnası ayrıca dikkate alınır.

Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Somut olayın suç tarihi, delilleri ve usulî durumu değerlendirilmeden hukuki görüş yerine kullanılamaz.