CMK 140 Teknik Araçlarla İzleme: Kamera ve Ses Kaydı

Teknik araçlarla izleme; şüpheli veya sanığın kamuya açık yerlerdeki faaliyetlerinin ve işyerinin teknik araçlarla takip edilmesi, ses veya görüntü kaydı alınmasıdır. CMK 140’ta düzenlenen bu gizli koruma tedbiri her suçta ve her yerde uygulanamaz.

Tedbir için katalog suç, somut delillere dayanan kuvvetli şüphe ve başka yolla delil elde edilememe şartlarının birlikte bulunması gerekir. Konutta teknik araçlarla izleme kesin olarak yasaktır.

CMK 140 Güncel Madde Metni

Teknik araçlarla izleme

Madde 140 – (1) Aşağıdaki suçların işlendiği hususunda somut delillere dayanan kuvvetli şüphe sebepleri bulunması ve başka suretle delil elde edilememesi hâlinde, şüpheli veya sanığın kamuya açık yerlerdeki faaliyetleri ve işyeri teknik araçlarla izlenebilir, ses veya görüntü kaydı alınabilir:

a) Türk Ceza Kanununda yer alan;

1. Göçmen kaçakçılığı ve insan ticareti (madde 79, 80) ile organ veya doku ticareti (madde 91),

2. Kasten öldürme (madde 81, 82, 83),

3. Nitelikli hırsızlık (madde 142) ve yağma (madde 148, 149) ile nitelikli dolandırıcılık (madde 158),

4. Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti (madde 188),

5. Parada sahtecilik (madde 197),

6. Suç işlemek amacıyla örgüt kurma (madde 220, fıkra üç),

7. Fuhuş (madde 227),

8. İhaleye fesat karıştırma (madde 235),

9. Tefecilik (madde 241),

10. Rüşvet (madde 252),

11. Suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama (madde 282),

12. Devletin birliğini ve ülke bütünlüğünü bozmak (madde 302),

13. Anayasal Düzene ve Bu Düzenin İşleyişine Karşı Suçlar (madde 309, 311, 312, 313, 314, 315, 316),

14. Devlet Sırlarına Karşı Suçlar ve Casusluk (madde 328, 329, 330, 331, 333, 334, 335, 336, 337),

Suçları.

b) Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanunda tanımlanan silah kaçakçılığı (madde 12) suçları.

c) Kaçakçılıkla Mücadele Kanununda tanımlanan ve hapis cezasını gerektiren suçlar.

d) Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun 68 ve 74 üncü maddelerinde tanımlanan suçlar.

(2) Teknik araçlarla izlemeye hâkim, gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısı tarafından karar verilir. Cumhuriyet savcısı tarafından verilen kararlar yirmi dört saat içinde hâkim onayına sunulur. Hâkim kararını en geç yirmi dört saat içinde verir. Sürenin dolması veya hâkim tarafından aksine karar verilmesi hâlinde kayıtlar derhâl imha edilir.

(3) Teknik araçlarla izleme kararı en çok üç haftalık süre için verilebilir. Bu süre gerektiğinde bir hafta daha uzatılabilir. Ancak, örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlarla ilgili olarak gerekli görülmesi hâlinde, hâkim yukarıdaki sürelere ek olarak her defasında bir haftadan fazla olmamak ve toplam dört haftayı geçmemek üzere uzatılmasına karar verebilir. Teknik araçlarla izleme tedbiri ile birlikte gizli soruşturmacı görevlendirilmesi halinde bu fıkrada belirtilen süreler bir kat artırılarak uygulanır.

(4) Elde edilen deliller, yukarıda sayılan suçlarla ilgili soruşturma ve kovuşturma dışında kullanılamaz; ceza kovuşturması bakımından gerekli olmadığı takdirde Cumhuriyet savcısının gözetiminde derhâl yok edilir.

(5) Bu madde hükümleri, kişinin konutunda uygulanamaz.

Teknik Araçlarla İzleme Nedir?

Tedbir, kişinin haberi olmadan teknik araç kullanılarak faaliyetlerinin izlenmesini ve gerektiğinde ses veya görüntü kaydı alınmasını sağlar. Düzenlemenin konusu şüpheli veya sanığın kamuya açık yerlerdeki faaliyetleri ile işyeridir.

Telefon konuşmalarının dinlenmesi ve HTS verilerinin alınması aynı tedbir değildir. Telekomünikasyon yoluyla iletişimin denetlenmesi, ayrı koşullara bağlı olan CMK 135 telefon dinleme ve HTS kayıtları kapsamında değerlendirilir.

Teknik İzleme Kararının Şartları Nelerdir?

İlk şart, CMK 140/1’de sınırlı biçimde sayılan suçlardan birinin işlendiği konusunda somut delillere dayanan kuvvetli şüphe sebeplerinin bulunmasıdır. Soyut değerlendirme veya doğrulanmamış genel bir kanaat yeterli değildir.

İkinci şart, delilin başka suretle elde edilememesidir. Daha hafif bir koruma tedbiriyle sonuca ulaşılabilecekse kişinin özel hayatına daha yoğun müdahale oluşturan teknik izleme yöntemine başvurulmamalıdır.

Üçüncü şart, izlenen kişinin soruşturma veya kovuşturmada şüpheli ya da sanık olmasıdır. Kararın kişi, suç, kapsam, uygulanacak yer ve süre yönünden denetlenebilir olması gerekir.

Teknik Araçlarla İzleme Kararını Kim Verir?

Kural olarak kararı hâkim verir. Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısı da karar verebilir; ancak savcılık kararı yirmi dört saat içinde hâkimin onayına sunulmalıdır.

Hâkim, onay konusundaki kararını en geç yirmi dört saat içinde verir. Bu sürenin dolması veya hâkimin aksine karar vermesi hâlinde savcılık kararına dayanılarak alınan kayıtlar derhâl imha edilir.

Teknik Araçlarla İzleme Ne Kadar Sürer?

• İlk teknik izleme kararı en çok üç hafta için verilebilir.
• Gerektiğinde süre bir hafta daha uzatılabilir.
• Örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlarda, bu sürelere ek olarak her defasında en çok bir haftalık ve toplam dört haftayı aşmayan uzatma kararı verilebilir.
• Tedbir, CMK 139 gizli soruşturmacı görevlendirilmesi ile birlikte uygulanırsa üçüncü fıkradaki süreler bir kat artırılır.

Her uzatma kendiliğinden gerçekleşmez. Kanundaki koşulların devam edip etmediği değerlendirilmeli ve gerekli karar süresi dolmadan alınmalıdır.

Hangi Suçlarda Teknik İzleme Yapılabilir?

CMK 140 geniş fakat sınırlı bir katalog öngörür. Kasten öldürme, nitelikli hırsızlık, yağma, nitelikli dolandırıcılık, uyuşturucu madde imal ve ticareti, örgüt kurma, rüşvet, tefecilik, suç gelirlerini aklama ve belirli devlet güvenliği suçları bu katalogdadır.

Ayrıca silah kaçakçılığı, hapis cezası gerektiren kaçakçılık suçları ile Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’nun 68 ve 74. maddelerindeki suçlar kapsama girer. Katalog dışındaki bir suçun ağır görülmesi, tek başına teknik izleme kararı verilmesine imkân sağlamaz.

Evde Kamera veya Ses Kaydı Yapılabilir mi?

CMK 140/5 uyarınca teknik araçlarla izleme kişinin konutunda uygulanamaz. Kanun, katalog suç ve kuvvetli şüphe bulunsa dahi konut bakımından istisna öngörmemiştir.

İşyerinde izleme kanunen mümkün olmakla birlikte burası doğrudan ve sınırsız biçimde izlenebilecek bir alan değildir. Tedbirin diğer şartlarının gerçekleşmesi, geçerli kararın bulunması ve işlemin karar kapsamıyla sınırlı kalması gerekir.

Kamera ve Ses Kayıtları Başka Dosyada Kullanılabilir mi?

Teknik izlemeyle elde edilen deliller, CMK 140’ta sayılan suçlara ilişkin soruşturma ve kovuşturma dışında kullanılamaz. Ceza kovuşturması bakımından gerekli olmayan kayıtlar Cumhuriyet savcısının gözetiminde derhâl yok edilir.

İzleme sırasında mevcut dosyayla ilgisiz başka bir suç bulgusunun ortaya çıkması hâlinde, delilin kullanım koşulları CMK 138 tesadüfen elde edilen deliller düzenlemesiyle birlikte incelenmelidir.

Gizli Soruşturmacı Kararı Teknik İzleme İçin Yeterli mi?

Hayır. Gizli soruşturmacı ve teknik araçlarla izleme ayrı kanun maddelerinde düzenlenen tedbirlerdir. Birlikte uygulanabilmeleri, her tedbirin kendi hukuki şartlarının ve karar sürecinin karşılanmasını gerektirir.

CMK 140/3, iki tedbir birlikte uygulandığında sürelerin nasıl hesaplanacağını düzenler. Bu hüküm, gizli soruşturmacı kararının kendiliğinden genel bir teknik kayıt yetkisi verdiği anlamına gelmez.

Hukuka Aykırı Teknik İzleme Nasıl Tespit Edilir?

Dosyada hâkim veya savcılık kararı, hâkim onayının tarihi, kararın kapsadığı kişi ve suç, tedbirin başlangıç-bitiş zamanı, uzatma kararları ve kayıtların muhafaza tutanakları kontrol edilmelidir.

Konut içinde uygulama, katalog dışı suç, süresi geçmiş karar, kişisi veya yeri belirsiz izleme ve savcılık kararının zamanında onaylanmaması delilin hukuka uygunluğu bakımından önem taşır. Somut kaydın karar kapsamına girip girmediği ayrıca değerlendirilir.

Sık Sorulan Sorular

Teknik araçlarla izleme her suçta uygulanabilir mi?

Hayır. Tedbir yalnız CMK 140/1’de sayılan katalog suçlarda, diğer kanuni şartlar da gerçekleşirse uygulanabilir.

Savcı teknik izleme kararı verebilir mi?

Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde savcı karar verebilir. Kararın yirmi dört saat içinde hâkim onayına sunulması ve hâkimin de en geç yirmi dört saatte karar vermesi gerekir.

Teknik izleme kararı kaç hafta geçerlidir?

İlk karar en çok üç haftadır ve gerektiğinde bir hafta uzatılabilir. Örgüt faaliyeti kapsamındaki suçlar ile gizli soruşturmacıyla birlikte uygulama için kanunda ek süre kuralları vardır.

Kişinin evinde gizli kamera kullanılabilir mi?

CMK 140 kapsamında kullanılamaz. Maddenin beşinci fıkrası teknik izleme hükümlerinin kişinin konutunda uygulanmasını açıkça yasaklar.

İşyerinde ses ve görüntü kaydı alınabilir mi?

Kanuni koşulların tamamı ve geçerli bir karar bulunuyorsa işyeri teknik araçlarla izlenebilir; ses veya görüntü kaydı alınabilir.

Savcılık kararı hâkim tarafından onaylanmazsa kayıtlar ne olur?

Hâkimin aksine karar vermesi veya kanundaki sürenin dolması hâlinde kayıtlar derhâl imha edilir.

Teknik izleme ile telefon dinleme aynı mıdır?

Hayır. Teknik araçlarla izleme CMK 140’ta, telekomünikasyon yoluyla iletişimin denetlenmesi ise CMK 135’te düzenlenmiştir ve ayrı karar koşullarına tabidir.

Sonuç

CMK 140 teknik araçlarla izlemeyi katalog suç, somut delile dayanan kuvvetli şüphe, başka yolla delil elde edilememe ve yetkili merci kararı şartlarına bağlar. Tedbir kamuya açık faaliyetler ve işyeriyle sınırlıdır; kişinin konutunda uygulanamaz.

Bir ses veya görüntü kaydının yargılamada kullanılabilirliği yalnız içeriğine göre belirlenmez. Kararın yetkili merci tarafından verilmesi, sürelerin korunması, kaydın karar kapsamına girmesi ve imha yükümlülüklerine uyulması birlikte incelenmelidir.

Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Somut olayın suç tarihi, delilleri ve usulî durumu değerlendirilmeden hukuki görüş yerine kullanılamaz.