CMK 146 zorla getirme, hakkında tutuklama kararı veya yakalama emri düzenlenmesini gerektirebilecek nedenler bulunan ya da usulüne uygun çağrıya rağmen gelmeyen şüpheli veya sanığın yetkili merci önüne getirilmesini sağlayan bir ceza muhakemesi işlemidir. Bu işlem tek başına tutuklama kararı anlamına gelmez.

Zorla getirme kararında kişinin kimliği, isnat edilen suç ve kararın nedeni açıkça gösterilmelidir. Kararın bir örneği ilgili kişiye verilir; kişi derhâl, olanak yoksa yol süresi hariç en geç yirmi dört saat içinde çağıran merci önüne götürülür.

CMK 146 Güncel Madde Metni

Zorla getirme

Madde 146 – (1) Hakkında tutuklama kararı verilmesi veya yakalama emri düzenlenmesi için yeterli nedenler bulunan veya 145 inci maddeye göre çağrıldığı halde gelmeyen şüpheli veya sanığın zorla getirilmesine karar verilebilir.

(2) Zorla getirme kararı, şüpheli veya sanığın açıkça kim olduğunu, kendisiyle ilgili suçu, gerektiğinde eşkâlini ve zorla getirilmesi nedenlerini içerir.

(3) Zorla getirme kararının bir örneği şüpheli veya sanığa verilir.

(4) Zorla getirme kararı ile çağrılan şüpheli veya sanık derhal, olanak bulunmadığında yol süresi hariç en geç yirmidört saat içinde çağıran hâkimin, mahkemenin veya Cumhuriyet savcısının önüne götürülür ve sorguya çekilir veya ifadesi alınır.

(5) Zorla getirme, bunun için haklı görülecek bir zamanda başlar ve hâkim, mahkeme veya Cumhuriyet savcısı tarafından, sorguya çekilmenin veya ifade almanın sonuna kadar devam eder.

(6) Zorla getirme kararının yerine getirilememesinin nedenleri, köy veya mahalle muhtarı ile kolluk görevlisinin birlikte imzalayacakları bir tutanakla saptanır.

(7) Çağrıya rağmen gelmeyen tanık, bilirkişi, mağdur ve şikâyetçi ile ilgili olarak da zorla getirme kararı verilebilir.

Zorla Getirme Kararı Hangi Hâllerde Verilir?

Şüpheli veya sanık bakımından iki temel durum vardır. Birincisi, kişi hakkında tutuklama kararı verilmesi veya yakalama emri düzenlenmesi için yeterli nedenlerin bulunmasıdır. İkincisi ise kişinin CMK 145 uyarınca çağrıldığı hâlde gelmemesidir.

Usulüne uygun çağrı, kişiye neden çağrıldığını bildirir ve gelmemenin zorla getirme sonucunu doğurabileceğini açıklar. İfade için yapılan telefon araması ile resmî davetiye aynı hukuki nitelikte değildir. İfadeye çağrılma süreci hakkında ayrıntılı bilgi için Polis İfadeye Çağırdı: Ne Yapmalıyım? yazısı incelenebilir.

Tanık, bilirkişi, mağdur veya şikâyetçi hakkında ise zorla getirme, çağrıya rağmen gelmeme koşuluna bağlanmıştır. Tanık yönünden çağrı ve zorla getirme sonuçları CMK 44 çağrıya uymayan tanık düzenlemesiyle birlikte değerlendirilmelidir.

Kararda Hangi Bilgiler Bulunmalıdır?

Kararda şüpheli veya sanığın açık kimliği, isnat edilen suç, gerektiğinde eşkâli ve zorla getirme nedenleri bulunmalıdır. Bu unsurlar, kişinin hangi dosya ve hangi gerekçeyle götürüldüğünü anlayabilmesi için gereklidir.

Kararın bir örneğinin kişiye verilmesi zorunludur. Uygulama sırasında kararın gösterilmesi, dosya veya karar bilgileri ile götürülecek merciin sorulması mümkündür.

Zorla Getirme Kararını Kim Verir ve Kim Uygular?

Maddenin sistematiğinde zorla getirilen kişinin çağıran hâkim, mahkeme veya Cumhuriyet savcısı önüne götürülmesi öngörülür. Kararın fiilen yerine getirilmesi kolluk aracılığıyla yapılabilir; kolluk, kendiliğinden yeni bir zorla getirme kararı oluşturmaz.

Soruşturma ve kovuşturma evrelerinde karar mercii dosyanın bulunduğu aşamaya göre değişir. Kişinin doğrudan kararda belirtilen merci önüne götürülmesi gerekir.

24 Saatlik Süre Nasıl Hesaplanır?

Zorla getirilen kişi derhâl merci önüne çıkarılmalıdır. Bu mümkün değilse, yol için geçen süre hariç olmak üzere en geç yirmi dört saat içinde sorgu yapılmalı veya ifade alınmalıdır.

Bu süre, kişinin başka bir amaçla belirsiz biçimde tutulmasına izin vermez. Zorla getirme, haklı görülebilecek bir zamanda başlar ve ifade ya da sorgu işleminin tamamlanmasıyla sona erer.

Zorla Getirme, Yakalama ve Gözaltı Aynı Şey midir?

Hayır. Zorla getirmenin amacı kişiyi belirli bir usul işlemi için çağıran merci önüne çıkarmaktır. Yakalama, kanunda belirtilen koşullarda kişinin geçici olarak özgürlüğünün kısıtlanmasıdır; ayrıntılı şartlar CMK 90 yakalama yazısında açıklanmıştır.

Gözaltı ise yakalanan kişinin soruşturma yönünden tutulmasının zorunlu olması ve suç işlendiği şüphesini gösteren somut delillerin bulunması gibi ayrıca değerlendirilmesi gereken şartlara bağlıdır. Süre ve itiraz yolları için CMK 91 gözaltı süresi içeriğine bakılabilir.

Bu nedenle zorla getirme kararı, tek başına gözaltı veya tutuklama kararı değildir. Ancak dosyanın koşulları başka bir koruma tedbirini ayrıca gündeme getirebilir.

İfade veya Sorgu Sırasında Hangi Haklar Vardır?

Zorla getirme, savunma haklarını ortadan kaldırmaz. Kişiye yüklenen suç anlatılmalı; susma hakkı, müdafi yardımından yararlanma hakkı ve lehine delillerin toplanmasını isteme imkânı korunmalıdır.

Kişi kararın nedenini, hangi dosya için getirildiğini ve götürüldüğü merciin kim olduğunu öğrenebilir. İşlem tutanağının içeriği okunmadan veya anlaşılmadan imzalanmamalı; gerekli görülen açıklamalar tutanağa geçirilmelidir.

Karar Yerine Getirilemezse Ne Olur?

Kişinin adreste bulunamaması veya kararın başka bir nedenle uygulanamaması hâlinde bunun nedeni tutanakla belirlenir. Kanun, bu tutanağın köy veya mahalle muhtarı ile kolluk görevlisi tarafından birlikte imzalanmasını öngörür.

Bu tutanak, kararın uygulandığı anlamına gelmez; yalnızca yerine getirilememe nedenini kayıt altına alır. Adres ve tebligat bilgilerindeki hatalar somut dosyada ayrıca incelenmelidir.

Sık Sorulan Sorular

Zorla getirme kararı çıkınca polis eve gelir mi?

Kararın uygulanması kolluk tarafından yapılabileceği için kişi adresinde aranabilir. Uygulamanın zamanı ve yöntemi, kararın içeriği ile somut koşullara göre belirlenir.

Zorla getirme kararı sabıka kaydına işler mi?

Zorla getirme bir mahkûmiyet kararı değildir. Bu nedenle tek başına adli sicil kaydı oluşturmaz.

Zorla getirilen kişi kelepçelenir mi?

CMK 146, zorla getirme kararının otomatik olarak kelepçeyle uygulanacağını düzenlemez. Güvenlik tedbirlerinin gerekliliği somut olay ve ölçülülük kapsamında ayrıca değerlendirilir.

Zorla getirme kararı tutuklama anlamına gelir mi?

Hayır. Amaç, kişinin ifade veya sorgu için yetkili merci önüne çıkarılmasıdır. Tutuklama için ayrıca kanuni şartların değerlendirilmesi ve hâkim kararı gerekir.

Zorla getirilen kişi en fazla ne kadar tutulabilir?

Kişi derhâl, olanak bulunmazsa yol süresi hariç en geç yirmi dört saat içinde çağıran merci önüne götürülmelidir. İşlem, ifade veya sorgunun bitmesiyle sona erer.

Tanık hakkında zorla getirme kararı verilebilir mi?

Evet. Çağrıya rağmen gelmeyen tanık, bilirkişi, mağdur ve şikâyetçi hakkında da zorla getirme kararı verilebilir.

Karara karşı ne yapılabilir?

Kararın gerekçesi, çağrının usulü ve uygulamanın ölçülülüğü dosya üzerinden incelenebilir. Somut olayda başvuru yolu ve süre, kararı veren merci ile işlemin niteliğine göre belirlenmelidir.

Sonuç

CMK 146, ceza muhakemesinde kişilerin ifade veya sorgu için yetkili merci önüne çıkarılmasını düzenler. Karar gerekçeli olmalı, bir örneği ilgiliye verilmeli ve kişi derhâl ya da yol süresi hariç en geç yirmi dört saat içinde merci önüne götürülmelidir.

Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Somut olayın suç tarihi, delilleri ve usulî durumu değerlendirilmeden hukuki görüş yerine kullanılamaz.