CMK 33 Kararların Verilmesi Usulü: Kimler Dinlenir?

Ceza yargılamasında mahkemenin karar vermeden önce kimleri dinlemesi gerektiği, kararın duruşmada mı yoksa duruşma dışında mı verileceğine göre değişir. CMK 33 bu ayrımı tek fıkrada düzenler.

Hükmün amacı, karar sürecinde Cumhuriyet savcısının ve hazır bulunan ilgililerin görüşlerini açıklayabilmesini sağlamaktır. Böylece karar verilmeden önce çelişmeli yargılama ve dinlenilme imkânı korunur.

CMK 33 Güncel Madde Metni

Kararların verilmesi usulü

Madde 33 – (1) Duruşmada verilecek kararlar, Cumhuriyet savcısı, duruşmada hazır bulunan müdafi, vekil ve diğer ilgililer dinlendikten; duruşma dışındaki kararlar, Cumhuriyet savcısının yazılı veya sözlü görüşü alındıktan sonra verilir.

Hükmün Amacı ve Kapsamı

CMK 33, kararın içeriğinden önce izlenecek temel usulü belirler. Mahkeme, duruşmada karar verecekse Cumhuriyet savcısını ve duruşmada hazır bulunan müdafi, vekil ve diğer ilgilileri dinlemelidir.

Kararın gerekçeli yazılması, karşı oyun gösterilmesi ve kanun yolu bilgilerinin belirtilmesi ise CMK 34 kararların gerekçeli olması kapsamında düzenlenir.

Duruşma dışında verilecek kararlarda ise kanun, Cumhuriyet savcısının yazılı veya sözlü görüşünün alınmasını öngörür. Hüküm, kararın hangi makam tarafından verileceğini değil, karar öncesinde görüş alma düzenini açıklar.

Bir kararın hangi mahkeme tarafından verileceği ayrı bir meseledir. Örneğin hâkimin reddi isteminde yetkili makamın belirlenmesi CMK 27 karar verecek mahkeme kapsamında düzenlenir.

Duruşmada Karar Verilmeden Önce Kimler Dinlenir?

Duruşmada verilecek karardan önce Cumhuriyet savcısı dinlenir. Ayrıca duruşmada hazır bulunan müdafi, vekil ve diğer ilgililere de görüşlerini açıklama imkânı tanınır.

Maddenin “hazır bulunan” ifadesi önemlidir. Kanunun ilgilinin yokluğunda duruşmaya devam edilmesine izin verdiği durumlarda, duruşmada bulunmayan kişinin her karar öncesinde yeniden hazır edilmesi gerektiği sonucu doğmaz. Ancak hazır bulunan ilgililerin görüş bildirme imkânı ortadan kaldırılamaz.

Müdafi, Vekil ve Diğer İlgililerin Dinlenmesi

Müdafi, şüpheli veya sanığın savunmasını hukuken destekleyen avukattır. Vekil ise suçtan zarar gören, mağdur veya katılan gibi kişileri temsil edebilir. “Diğer ilgililer” ifadesinin kapsamı, verilecek kararın niteliğine ve dosyadaki sıfatlara göre belirlenir.

Dinlenme hakkı, her kişinin sınırsız biçimde konuşması anlamına gelmez. Mahkeme yargılamayı düzenler; ancak kararın etkileyebileceği hazır kişilerin ilgili konuda görüşlerini açıklamalarına gerçek ve yeterli bir imkân tanınmalıdır.

Cumhuriyet Savcısının Görüşü Nasıl Alınır?

Duruşmada verilecek kararlarda Cumhuriyet savcısı sözlü olarak dinlenir. Duruşma dışındaki kararlarda ise savcının görüşü yazılı veya sözlü olabilir.

Sözlü görüş alınmışsa bunun tutanağa geçirilmesi, karar sürecinin daha sonra denetlenebilmesi açısından önemlidir. Yazılı görüş ise dosyaya eklenmeli ve hangi konu hakkında sunulduğu anlaşılmalıdır.

Duruşma Dışında Verilen Kararlarda Usul

Bazı kararlar duruşma yapılmaksızın dosya üzerinden verilebilir. CMK 33, bu durumda Cumhuriyet savcısının yazılı veya sözlü görüşünün alınmasını temel kural olarak belirler.

Her işlemin yalnız “dosya üzerinden” yapılmış olması, diğer özel kanun hükümlerini ortadan kaldırmaz. Somut karar türü bakımından ilgilinin dinlenmesini, bildirim yapılmasını veya başka bir usulün izlenmesini zorunlu kılan özel düzenlemeler ayrıca uygulanır.

Duruşmada Verilen Karar ile Dosya Üzerinden Karar Arasındaki Fark

Duruşmada verilen kararda mahkeme, o sırada hazır bulunan muhakeme süjelerinin görüşlerini doğrudan alabilir. Bu yöntem, ileri sürülen taleplerin ve karşı görüşlerin aynı oturumda açıklanmasına imkân verir.

Duruşma dışında verilen kararda ise fiziksel bir oturum yapılmadığından CMK 33, Cumhuriyet savcısının görüşünün yazılı veya sözlü olarak alınmasını öngörür. Kararın türüne göre taraflara bildirim ve kanun yolu bilgileri ayrıca değerlendirilmelidir.

Görüş Alınmadan Karar Verilirse Ne Olur?

Kanunun dinlenmesini zorunlu tuttuğu kişinin görüşü alınmadan karar verilmesi, kararın usule uygunluğu bakımından önem taşır. Bunun hukuki sonucu; kararın türü, eksikliğin savunma hakkına etkisi ve kullanılabilecek kanun yolu birlikte değerlendirilerek belirlenir.

Her usul eksikliği için otomatik olarak aynı sonuç doğmaz. Karar, duruşma tutanağı, hazır bulunan kişiler, söz sırası ve varsa yazılı görüş birlikte incelenmelidir.

Örneğin hâkimin reddi isteminin geri çevrilmesinde karar ve itiraz düzeni CMK 31 ret isteminin geri çevrilmesi kapsamında ayrıca ele alınır.

Duruşma Tutanağında Neler Kontrol Edilmelidir?

• Kararın duruşmada mı yoksa duruşma dışında mı verildiği,
• Cumhuriyet savcısının hazır olup olmadığı ve görüşünün kaydedilip kaydedilmediği,
• Müdafi, vekil ve diğer ilgililerden kimlerin hazır bulunduğu,
• Hazır kişilere görüş açıklama imkânı tanınıp tanınmadığı,
• Sözlü görüşlerin tutanağa doğru geçirilip geçirilmediği,
• Duruşma dışındaki kararda savcının yazılı veya sözlü görüşünün bulunup bulunmadığı,
• Kararın ilgililere açıklanması veya tebliğine ilişkin kayıtlar.

CMK 33 ile Hâkimin Reddi Sürecinin İlişkisi

Ret ve çekinme talepleri de yargısal bir kararla sonuçlandırılır. Ret istemi üzerine reddi istenen hâkimin yapabileceği işlemler CMK 29, zabıt kâtibinin reddi veya çekinmesi ise CMK 32 kapsamında düzenlenmiştir.

CMK 33 ise bu özel düzenlemelerden farklı olarak, duruşmada ve duruşma dışında verilecek kararlar bakımından genel görüş alma usulünü ortaya koyar.

Madde Gerekçesi

Madde, kararların nasıl verileceği hususundaki temel usul ilkesini belirtmektedir. Buna göre, kovuşturma evresinde duruşmada verilecek kararlar Cumhuriyet savcısı ve taraflar dinlendikten sonra verilecektir. Kanunun, taraflar hazır bulunmasalar da duruşma yapılabileceğini belirttiği hâllerde ise, elbette ki, sadece hazır bulunan taraflar dinlenecek ve karar verilecektir.

Duruşma dışında verilecek kararlar için ise, sadece Cumhuriyet savcısının yazılı veya sözlü görüşü alınacaktır.

Sık Sorulan Sorular

CMK 33 neyi düzenler?

Duruşmada ve duruşma dışında karar verilmeden önce kimlerin dinleneceğini ve Cumhuriyet savcısının görüşünün nasıl alınacağını düzenler.

Duruşmada karar verilmeden önce savcı dinlenmek zorunda mı?

Evet. Madde, duruşmada verilecek kararlardan önce Cumhuriyet savcısının dinlenmesini öngörür.

Müdafi ve vekil her karar öncesinde dinlenir mi?

Duruşmada hazır bulunan müdafi, vekil ve diğer ilgililer karar öncesinde dinlenir. Uygulama, kararın konusu ve duruşmadaki hazır olma durumuna göre değerlendirilir.

Duruşmaya gelmeyen kişi karar verilmesini engeller mi?

Kanunun kişinin yokluğunda duruşma yapılmasına izin verdiği hâllerde yalnız hazır bulunanlar dinlenerek karar verilebilir. Yokluğun hukuka uygun olup olmadığı ayrıca incelenmelidir.

Duruşma dışında savcının görüşü yazılı olmak zorunda mı?

Hayır. CMK 33, Cumhuriyet savcısının görüşünün yazılı veya sözlü alınabileceğini belirtir.

Sözlü savcı görüşü dosyada nasıl görünür?

Sözlü görüşün tutanağa geçirilmesi gerekir. Böylece görüşün alındığı ve içeriği dosya üzerinden denetlenebilir.

Görüş alınmadan verilen karar kesin olarak geçersiz midir?

Sonuç otomatik biçimde belirlenemez. Kararın türü, eksikliğin niteliği, savunma hakkına etkisi ve başvurulabilecek kanun yolu birlikte değerlendirilmelidir.

Sonuç

CMK 33, ceza muhakemesinde karar verilmeden önce izlenecek temel dinleme usulünü belirler. Duruşmada Cumhuriyet savcısı ile hazır bulunan müdafi, vekil ve diğer ilgililer dinlenir. Duruşma dışındaki kararlarda ise Cumhuriyet savcısının yazılı veya sözlü görüşü alınır.

Bir usul eksikliğinin bulunup bulunmadığı değerlendirilirken yalnız karar metni değil; duruşma tutanağı, hazır bulunanlar, verilen sözler ve dosyadaki yazılı görüşler birlikte incelenmelidir.

Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Somut olayın suç tarihi, delilleri ve usulî durumu değerlendirilmeden hukuki görüş yerine kullanılamaz.