CMK Geçici Madde 8: Uzlaşma Sağlanan Eski Dosyalarda Hangi Hüküm Uygulanır?

Ceza dosyasında uzlaşma sağlandıktan sonra kanun değişmişse, dosyanın hangi hükümlere göre sonuçlandırılacağı önem taşır. CMK Geçici Madde 8, değişikliğin yürürlüğe girdiği tarihte uzlaşması tamamlanmış dosyalar için özel bir geçiş kuralı getirir.

Bu düzenleme yalnız uzlaştırma kapsamını değil, uzlaşma ile önödeme arasındaki ilişkiyi de etkiler. Bu nedenle dosyanın aşaması ve uzlaşmanın sağlandığı tarih birlikte kontrol edilmelidir.

CMK Geçici Madde 8 Güncel Metni

Geçici Madde 8- (Ek:24/12/2025-7571/26 md.)

(1) Soruşturma veya kovuşturma evresinde olup da bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla uzlaşmanın sağlanmış olduğu dosyalar bakımından bu maddeyi ihdas eden Kanunla 253 üncü maddenin üçüncü fıkrasında yapılan değişiklik ve 5237 sayılı Kanunun 75 inci maddesinin altıncı fıkrasında yapılan değişiklik uygulanmaz. Bu dosyalar, 253 üncü maddenin üçüncü fıkrasının değişiklikten önceki hükümlerine göre sonuçlandırılır.

Geçici Madde 8’in Amacı ve Kapsamı

Madde, 7571 sayılı Kanunla CMK 253/3 ve TCK 75/6’da yapılan değişikliklerin, uzlaşması daha önce sağlanmış dosyalara uygulanmasını önler. Böylece tamamlanmış uzlaşma işleminin sonradan değişen kurallar nedeniyle yeniden değerlendirilmesinin önüne geçilir.

Koruma, hem soruşturma hem kovuşturma evresindeki dosyaları kapsar. Ancak geçiş tarihinde yalnız uzlaştırma sürecinin başlatılmış olması yeterli değildir; hüküm açıkça uzlaşmanın sağlanmış olmasını arar.

Hangi Dosyalarda Eski Hüküm Uygulanır?

Eski CMK 253/3 hükmünün uygulanabilmesi için dosyanın soruşturma veya kovuşturma evresinde bulunması ve Geçici Madde 8’in yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla tarafların uzlaşmış olması gerekir.

Bu iki şart birlikte bulunuyorsa CMK 253/3 ile TCK 75/6’da yapılan yeni değişiklikler uygulanmaz. Dosya, CMK 253/3’ün değişiklikten önceki hükümlerine göre sonuçlandırılır.

Uzlaştırma Teklifinin Yapılması Yeterli midir?

Hayır. Maddenin lafzı “uzlaşmanın sağlanmış olduğu dosyalar” ifadesini kullanır. Sadece uzlaştırmacı görevlendirilmesi, teklif yapılması veya görüşmelerin devam etmesi tek başına geçici hükmün uygulanması için yeterli değildir.

Uzlaşmanın sağlandığını gösteren rapor ile tarafların edim ve tarih bilgileri dosya üzerinden incelenmelidir. Uzlaştırmanın genel işleyişi için CMK 253 uzlaştırma yazısı ayrıca incelenebilir.

Uzlaşma ile Önödeme Arasındaki Geçiş Kuralı

Geçici Madde 8, TCK 75/6’da aynı kanunla yapılan değişikliğin de kapsamdaki eski dosyalara uygulanmayacağını belirtir. Bu nedenle uzlaşması geçiş tarihinden önce sağlanmış dosyada önödeme ve uzlaştırma hükümleri yeni düzenlemeye bakılarak otomatik biçimde değiştirilemez.

Önödemenin kapsamı, ödeme süreci ve sonuçları hakkında TCK 75 önödeme içeriğindeki güncel şartlar dikkate alınabilir; ancak eski uzlaşma dosyasında Geçici Madde 8 ayrıca uygulanmalıdır.

Soruşturma Aşamasındaki Dosyada Sonuç Ne Olur?

Soruşturma evresinde geçerli biçimde uzlaşma sağlanmışsa, Cumhuriyet savcılığı dosyayı geçiş hükmünün koruduğu önceki kurallara göre değerlendirir. Uzlaştırma raporunun içeriği ve kararlaştırılan edimin yerine getirilip getirilmediği sonucu etkileyebilir.

Her dosyada yalnız uzlaşma tarihine bakılmaz. Dosyanın soruşturma evresinde olup olmadığı ve uzlaşmanın gerçekten tamamlanıp tamamlanmadığı da belirlenir.

Kovuşturma Aşamasındaki Dosyada Sonuç Ne Olur?

Kamu davası açılmış olsa da geçiş tarihinde uzlaşma sağlanmışsa madde kovuşturma evresindeki dosyayı da kapsar. Mahkeme, CMK 253/3’ün değişiklikten önceki hükümlerini esas alarak dosyayı sonuçlandırır.

Uzlaşmanın mahkeme aşamasındaki uygulanma biçimi için CMK 254 mahkemede uzlaştırma düzenlemesiyle birlikte değerlendirme yapılmalıdır.

Dosyada Kontrol Edilmesi Gereken Belgeler

• Soruşturma veya kovuşturmanın hangi aşamada bulunduğunu gösteren kayıtlar,
• Uzlaştırmacının görevlendirilme tarihi,
• Uzlaştırma teklifinin yapıldığı ve kabul edildiği tarihler,
• Uzlaştırma raporu ve taraf imzaları,
• Uzlaşmanın sağlandığı kesin tarih,
• Kararlaştırılan edim ve yerine getirilme durumu,
• Dosyada önödeme işlemi yapılıp yapılmadığı.

İki Uygulama Örneği

Örnek 1: Soruşturma dosyasında taraflar geçiş hükmünün yürürlüğe girmesinden önce uzlaşmış ve rapor dosyaya sunulmuşsa, CMK 253/3 ile TCK 75/6’daki yeni değişiklikler bu dosyaya uygulanmaz.

Örnek 2: Geçiş tarihinde uzlaştırmacı görevlendirilmiş fakat taraflar henüz uzlaşmamışsa, yalnız sürecin başlamış olması Geçici Madde 8’deki korumadan yararlanmak için yeterli kabul edilmez.

Sık Sorulan Sorular

CMK Geçici Madde 8 neyi düzenler?

Kanun değiştiğinde uzlaşması daha önce sağlanmış soruşturma ve kovuşturma dosyalarının hangi hükümlere göre sonuçlandırılacağını düzenler.

Geçici Madde 8 hangi tarihte eklenmiştir?

Madde 24 Aralık 2025 tarihli 7571 sayılı Kanunun 26’ncı maddesiyle eklenmiş ve ilgili düzenleme 25 Aralık 2025’te yürürlüğe girmiştir.

Yalnız soruşturma dosyaları mı kapsamdadır?

Hayır. Şartları taşıyan soruşturma ve kovuşturma evresindeki dosyalar kapsam içindedir.

Uzlaştırmacı atanmış olması yeterli midir?

Hayır. Geçiş tarihinde uzlaşmanın sağlanmış olması gerekir.

Eski dosyaya yeni CMK 253/3 uygulanır mı?

Geçiş tarihinde uzlaşma sağlanmışsa yeni değişiklik uygulanmaz ve dosya önceki CMK 253/3 hükmüne göre sonuçlandırılır.

TCK 75/6 değişikliği eski uzlaşmaya uygulanır mı?

Geçici maddedeki şartları taşıyan dosyada aynı kanunla TCK 75/6’da yapılan değişiklik de uygulanmaz.

Uzlaşma tarihi nasıl ispatlanır?

Uzlaştırma raporu, taraf beyanları, imzalar ve dosyaya sunulma kayıtları birlikte incelenir.

Sonuç

CMK Geçici Madde 8, yürürlük tarihinde uzlaşması sağlanmış soruşturma ve kovuşturma dosyalarını sonraki CMK 253/3 ve TCK 75/6 değişikliklerinden korur. Uygulanacak hükmü belirlemek için dosyanın aşaması ile uzlaşmanın tamamlandığı tarih kesin biçimde tespit edilmelidir.

Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Somut olayın suç tarihi, delilleri ve usulî durumu değerlendirilmeden hukuki görüş yerine kullanılamaz.