CMK 253 uzlaştırma, kanunda gösterilen suçlarda şüpheli ile mağdur veya suçtan zarar görenin, bağımsız bir uzlaştırmacı eşliğinde özgür iradeleriyle çözüm aramasıdır. Anlaşma zorunlu değildir. Taraflar teklifi kabul etmeye, belirli bir edim üstlenmeye veya müzakerelerde anlaşmaya mecbur bırakılamaz.
Uzlaştırma cezanın taraflarca belirlenmesi değildir. Soruşturma dosyası uzlaştırma bürosuna gönderilir; süreç sonunda düzenlenen rapor Cumhuriyet savcısının denetiminden geçer. Suçun uzlaştırmaya tabi olup olmadığı, suç tarihi ve isnat edilen fıkra üzerinden ayrıca incelenmelidir.
CMK 253 Güncel Madde Metni
Uzlaştırma
Madde 253 – (1) Aşağıdaki suçlarda, şüpheli ile mağdur veya suçtan zarar gören gerçek veya özel hukuk tüzel kişisinin uzlaştırılması girişiminde bulunulur:
a) Soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı suçlar.
b) Şikâyete bağlı olup olmadığına bakılmaksızın, Türk Ceza Kanununda yer alan;
1. Kasten yaralama (üçüncü fıkra hariç, madde 86; madde 88),
2. Taksirle yaralama (madde 89),
3. Tehdit (madde 106, birinci fıkra),
4. Konut dokunulmazlığının ihlali (madde 116),
5. İş ve çalışma hürriyetinin ihlali (madde 117, birinci fıkra; madde 119, birinci fıkra (c) bendi),
6. Hırsızlık (madde 141),
7. Güveni kötüye kullanma (üçüncü fıkra hariç, madde 155),
8. Dolandırıcılık (madde 157),
9. Suç eşyasının satın alınması veya kabul edilmesi (madde 165),
10. Çocuğun kaçırılması ve alıkonulması (madde 234),
11. Ticari sır, bankacılık sırrı veya müşteri sırrı niteliğindeki bilgi veya belgelerin açıklanması (dördüncü fıkra hariç, madde 239), suçları.c) Mağdurun veya suçtan zarar görenin gerçek veya özel hukuk tüzel kişisi olması koşuluyla, suça sürüklenen çocuklar bakımından ayrıca, üst sınırı üç yılı geçmeyen hapis veya adli para cezasını gerektiren suçlar.
(2) Soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı olanlar hariç olmak üzere; diğer kanunlarda yer alan suçlarla ilgili olarak uzlaştırma yoluna gidilebilmesi için, kanunda açık hüküm bulunması gerekir.
(3) Soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı olsa bile, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda, ısrarlı takip suçunda (madde 123/A) ve hakaret suçunda (madde 125) uzlaştırma yoluna gidilemez. Uzlaştırma kapsamına giren bir suçun, bu kapsama girmeyen bir başka suçla birlikte aynı mağdura karşı işlenmiş olması hâlinde de uzlaşma hükümleri uygulanmaz. Ancak önödeme kapsamına giren bir suç ile uzlaştırma kapsamına giren bir suçun birlikte aynı mağdura karşı işlenmiş olması hâlinde uzlaştırma kapsamındaki suç bakımından uzlaşma hükümleri uygulanır.
(4) Soruşturma konusu suçun uzlaşmaya tâbi olması ve kamu davası açılması için yeterli şüphenin bulunması hâlinde, dosya uzlaştırma bürosuna gönderilir. Büro tarafından görevlendirilen uzlaştırmacı, şüpheli ile mağdur veya suçtan zarar görene uzlaşma teklifinde bulunur. Şüphelinin, mağdurun veya suçtan zarar görenin reşit olmaması halinde, uzlaşma teklifi kanunî temsilcilerine yapılır. Uzlaştırmacı, uzlaşma teklifini açıklamalı tebligat veya istinabe yoluyla da yapabilir. Şüpheli, mağdur veya suçtan zarar gören, kendisine uzlaşma teklifinde bulunulduktan itibaren yedi gün içinde kararını bildirmediği takdirde, teklifi reddetmiş sayılır.
(5) Uzlaşma teklifinde bulunulması halinde, kişiye uzlaşmanın mahiyeti ve uzlaşmayı kabul veya reddetmesinin hukukî sonuçları anlatılır.
(6) Resmî mercilere beyan edilmiş olup da soruşturma dosyasında yer alan adreste bulunmama veya yurt dışında olma ya da başka bir nedenle mağdura, suçtan zarar görene, şüpheliye veya bunların kanunî temsilcisine ulaşılamaması halinde, uzlaştırma yoluna gidilmeksizin soruşturma sonuçlandırılır.
(7) Birden fazla kişinin mağduriyetine veya zarar görmesine sebebiyet veren bir suçtan dolayı uzlaştırma yoluna gidilebilmesi için, mağdur veya suçtan zarar görenlerin hepsinin uzlaşmayı kabul etmesi gerekir.
(8) Uzlaşma teklifinde bulunulması veya teklifin kabul edilmesi, soruşturma konusu suça ilişkin delillerin toplanmasına ve koruma tedbirlerinin uygulanmasına engel değildir.
(9) Mülga.
(10) Bu Kanunda belirlenen hâkimin davaya bakamayacağı haller ile reddi sebepleri, uzlaştırmacı görevlendirilmesi ile ilgili olarak göz önünde bulundurulur.
(11) Görevlendirilen uzlaştırmacıya soruşturma dosyasında yer alan ve Cumhuriyet savcısınca uygun görülen belgelerin birer örneği verilir. Uzlaştırma bürosu uzlaştırmacıya, soruşturmanın gizliliği ilkesine uygun davranmakla yükümlü olduğunu hatırlatır.
(12) Uzlaştırmacı, dosya içindeki belgelerin birer örneği kendisine verildikten itibaren en geç otuz gün içinde uzlaştırma işlemlerini sonuçlandırır. Uzlaştırma bürosu bu süreyi her defasında yirmi günü geçmemek üzere en fazla iki kez daha uzatabilir.
(13) Uzlaştırma müzakereleri gizli olarak yürütülür. Uzlaştırma müzakerelerine şüpheli, mağdur, suçtan zarar gören, kanunî temsilci, müdafi ve vekil katılabilir. Şüpheli, mağdur veya suçtan zarar görenin kendisi veya kanunî temsilcisi ya da vekilinin müzakerelere katılmaktan imtina etmesi halinde, uzlaşmayı kabul etmemiş sayılır.
(14) Uzlaştırmacı, müzakereler sırasında izlenmesi gereken yöntemle ilgili olarak Cumhuriyet savcısıyla görüşebilir; Cumhuriyet savcısı, uzlaştırmacıya talimat verebilir.
(15) Uzlaşma müzakereleri sonunda uzlaştırmacı, bir rapor hazırlayarak kendisine verilen belge örnekleriyle birlikte uzlaştırma bürosuna verir. Uzlaşmanın gerçekleşmesi halinde, tarafların imzalarını da içeren raporda, ne suretle uzlaşıldığı ayrıntılı olarak açıklanır. Uzlaştırma bürosu soruşturma dosyasını, raporu ve varsa yazılı anlaşmayı Cumhuriyet savcısına gönderir.
(16) Uzlaşma teklifinin reddedilmesine rağmen, şüpheli ile mağdur veya suçtan zarar gören uzlaştıklarını gösteren belge ile en geç iddianamenin düzenlendiği tarihe kadar Cumhuriyet savcısına başvurarak uzlaştıklarını beyan edebilirler.
(17) Cumhuriyet savcısı, uzlaşmanın, tarafların özgür iradelerine dayandığını ve edimin hukuka uygun olduğunu belirlerse raporu veya belgeyi mühür ve imza altına alarak soruşturma dosyasında muhafaza eder.
(18) Uzlaştırmanın sonuçsuz kalması halinde tekrar uzlaştırma yoluna gidilemez.
(19) Uzlaşma sonucunda şüphelinin edimini def’aten yerine getirmesi halinde, hakkında kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir. Edimin yerine getirilmesinin ileri tarihe bırakılması, takside bağlanması veya süreklilik arzetmesi halinde, 171 inci maddedeki şartlar aranmaksızın, şüpheli hakkında kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı verilir. Erteleme süresince zamanaşımı işlemez. Kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararından sonra, uzlaşmanın gereklerinin yerine getirilmemesi halinde, 171 inci maddenin dördüncü fıkrasındaki şart aranmaksızın, kamu davası açılır. Uzlaşmanın sağlanması halinde, uzlaşma anında tespit edilemeyen veya uzlaşmadan sonra ortaya çıkan zararlar hariç, soruşturma konusu suç nedeniyle tazminat davası açılamaz; açılmış olan davadan feragat edilmiş sayılır. Şüphelinin, edimini yerine getirmemesi halinde uzlaşma raporu veya belgesi, İcra ve İflas Kanununun 38 inci maddesinde yazılı ilam mahiyetini haiz belgelerden sayılır.
(20) Uzlaştırma müzakereleri sırasında yapılan açıklamalar, herhangi bir soruşturma ve kovuşturmada ya da davada delil olarak kullanılamaz.
(21) Şüpheli, mağdur veya suçtan zarar görenden birine ilk uzlaşma teklifinde bulunulduğu tarihten itibaren, uzlaştırma girişiminin sonuçsuz kaldığı ve en geç, uzlaştırmacının raporunu düzenleyerek uzlaştırma bürosuna verdiği tarihe kadar dava zamanaşımı ile kovuşturma koşulu olan dava süresi işlemez.
(22) Uzlaştırmacıya Adalet Bakanlığı tarafından belirlenen tarifeye göre ücret ödenir. Uzlaştırmacı ücreti ve diğer uzlaştırma giderleri, yargılama giderlerinden sayılır. Uzlaşmanın gerçekleşmesi halinde bu giderler Devlet Hazinesi tarafından karşılanır.
(23) Uzlaşma sonucunda verilecek kararlarla ilgili olarak bu Kanunda öngörülen kanun yollarına başvurulabilir.
(24) Her Cumhuriyet başsavcılığı bünyesinde uzlaştırma bürosu kurulur ve yeteri kadar Cumhuriyet savcısı ile personel görevlendirilir. Uzlaştırmacılar, hukuk fakültesi mezunlarının yer aldığı, Adalet Bakanlığı tarafından belirlenen uzlaştırmacı listelerinden görevlendirilir. Uzlaştırmacı, hazırladığı raporu, tutanakları ve varsa yazılı anlaşmayı büroya gönderir. Uzlaştırma süreci sonunda soruşturma dosyaları, uzlaştırma bürosunda görevli Cumhuriyet savcıları tarafından sonuçlandırılır.
(25) Uzlaştırmacıların nitelikleri, eğitimi, sınavı, görev ve sorumlulukları, denetimi, eğitim verecek kişi, kurum ve kuruluşların nitelikleri ve denetimleri ile uzlaştırmacı sicili, uzlaştırmacılar ve eğitim kurumlarının listelerinin düzenlenmesi, Cumhuriyet başsavcılığı bünyesinde kurulan uzlaştırma bürolarının çalışma usul ve esasları, uzlaştırma teklifi ile müzakere usulü, uzlaştırma anlaşması ve raporda yer alacak konular ile uygulamaya dair diğer hususlara ilişkin usul ve esaslar, Adalet Bakanlığınca çıkarılan yönetmelikle düzenlenir.
Hangi Suçlar Uzlaştırma Kapsamındadır?
Kural olarak şikâyete bağlı suçlar uzlaştırmaya tabidir. CMK 253/1-b ayrıca kasten ve taksirle yaralama, belirli tehdit fiilleri, konut dokunulmazlığının ihlali, hırsızlık, dolandırıcılık ve sayılan diğer suçları şikâyet koşulundan bağımsız olarak kapsama alır.
TCK 155 güveni kötüye kullanma bakımından 24 Aralık 2025 tarihli değişiklik önemlidir: maddenin üçüncü fıkrası uzlaştırma kapsamı dışında bırakılmıştır. Suç başlığından hareketle genel sonuç çıkarmak yerine uygulanacak fıkra belirlenmelidir.
Uzlaştırma Kapsamı Dışındaki Suçlar
Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, ısrarlı takip ve hakaret, şikâyete bağlı olsalar dahi uzlaştırmaya tabi değildir. Uzlaştırmaya giren bir suç aynı mağdura karşı kapsam dışı başka bir suçla birlikte işlenmişse kural olarak uzlaşma uygulanmaz.
24 Aralık 2025’ten beri önödeme kapsamındaki suç ile uzlaştırma kapsamındaki suçun aynı mağdura karşı birlikte işlenmesi bu kuralın istisnasıdır. Bu durumda uzlaştırmaya tabi suç yönünden süreç işletilir. Önödemenin kapsam ve hesap kuralları TCK 75 önödeme yazısında ayrıca açıklanmıştır.
Uzlaştırma Teklifi ve Yedi Günlük Süre
Yeterli şüphe bulunan dosya uzlaştırma bürosuna gönderilir. Görevlendirilen uzlaştırmacı, taraflara kurumun niteliğini ve kabul ya da reddin sonuçlarını anlatır. Reşit olmayan kişiye ilişkin teklif kanuni temsilciye yapılır.
Teklifin alınmasından itibaren yedi gün içinde karar bildirilmezse teklif reddedilmiş sayılır. Teklifin kabulü henüz anlaşma anlamına gelmez; yalnız müzakereye başlanmasını sağlar.
Müzakere Süresi ve Gizlilik
Uzlaştırmacı, dosya örnekleri kendisine verildikten sonra işlemleri en geç otuz günde bitirir. Uzlaştırma bürosu süreyi, her biri yirmi günü aşmamak üzere en fazla iki defa uzatabilir.
Müzakereler gizlidir. Buradaki açıklamalar başka soruşturma, kovuşturma veya davada delil olarak kullanılamaz. Bununla birlikte uzlaştırma işlemi delil toplanmasına veya gerekli koruma tedbirlerinin uygulanmasına engel değildir.
Uzlaşma Edimi Ne Olabilir?
Taraflar olayın niteliğine uygun ve hukuka uygun bir edim belirleyebilir. Zararın ödenmesi, malın iadesi, belirli bir kuruma bağış veya hukuka uygun başka bir davranış kararlaştırılabilir. Edim tek seferde, taksitle, ileri tarihte veya süreklilik gösterecek biçimde düzenlenebilir.
Cumhuriyet savcısı anlaşmanın tarafların özgür iradesine dayanıp dayanmadığını ve edimin hukuka uygunluğunu denetler. Baskı altında verilen kabul ya da hukuka aykırı edim geçerli bir sonuç doğurmaz.
Uzlaşmanın Soruşturma Üzerindeki Sonucu
Edim hemen ve tamamen yerine getirilirse şüpheli hakkında kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir. Edim ileri tarihe bırakılmış, taksite bağlanmış veya süreklilik gösteriyorsa kamu davasının açılması ertelenir. Edim yerine getirilmezse dava açılabilir.
Uzlaşma gerçekleştiğinde, uzlaşma sırasında belirlenemeyen veya sonradan ortaya çıkan zararlar dışında aynı suç nedeniyle tazminat davası açılamaz; açılmış dava bakımından feragat sonucu doğar. Yerine getirilmeyen anlaşma belgesi kanundaki koşullarla icra edilebilir belge niteliği taşır.
Teklif Reddedildikten Sonra Uzlaşma Mümkün mü?
Evet. İlk teklif reddedilse bile şüpheli ile mağdur veya suçtan zarar gören, uzlaştıklarını gösteren belgeyi en geç iddianamenin düzenlendiği tarihe kadar Cumhuriyet savcısına sunabilir. Buna karşılık uzlaştırma girişimi sonuçsuz kalmışsa aynı dosyada yeniden uzlaştırma süreci başlatılmaz.
Birden Fazla Mağdur Varsa
Tek fiil birden fazla kişinin mağduriyetine veya zararına yol açmışsa uzlaştırma için mağdurların tamamının kabulü gerekir. Birden çok fiil veya farklı mağdurlar varsa her isnadın uzlaştırma kapsamı ve taraf iradesi ayrı değerlendirilmelidir.
Uygulamada Kontrol Edilmesi Gerekenler
- Suç tarihi ve o tarihte yürürlükte bulunan düzenleme
- İsnat edilen suçun madde, fıkra ve bent numarası
- Şikâyet koşulu ve şikâyetin süresinde bulunup bulunmadığı
- Aynı mağdura karşı işlenen başka suçların kapsamı
- Teklifin doğru kişiye ve usulüne uygun yapılması
- Yedi günlük cevap süresinin başlangıcı
- Edimin açık, uygulanabilir ve hukuka uygun olması
- Ödeme veya diğer edimin yerine getirildiğini gösteren belgeler
- Rapordaki irade, imza ve anlaşma koşulları
Sık Sorulan Sorular
Uzlaştırmayı kabul etmek suçun kabulü müdür?
Hayır. Uzlaştırma teklifini kabul etmek, suçluluğun mahkeme kararıyla sabit olduğu anlamına gelmez. Kabul, tarafların müzakereye katılma iradesini gösterir.
Uzlaştırma teklifine kaç gün içinde cevap verilmelidir?
Teklifin yapılmasından itibaren yedi gün içinde cevap verilmelidir. Süresinde karar bildirilmezse teklif reddedilmiş sayılır.
Uzlaştırmacı ücretini kim öder?
Uzlaşma gerçekleşirse uzlaştırmacı ücreti ve uzlaştırma giderleri Devlet Hazinesi tarafından karşılanır.
Taraflar avukatla müzakereye katılabilir mi?
Evet. Şüpheli müdafii ve mağdur veya suçtan zarar görenin vekili müzakerelere katılabilir.
Uzlaşma olmazsa konuşmalar delil olur mu?
Hayır. Uzlaştırma müzakereleri sırasında yapılan açıklamalar soruşturma, kovuşturma veya başka davada delil olarak kullanılamaz.
Uzlaşma sağlanınca ceza davası kesinlikle açılmaz mı?
Edim hemen yerine getirilirse kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir. Vadeli veya taksitli edimde dava açılması ertelenir; edim ihlal edilirse dava açılabilir.
Hakaret suçu uzlaştırmaya tabi midir?
Güncel CMK 253/3 uyarınca TCK 125 kapsamındaki hakaret suçu uzlaştırmaya tabi değildir. Suç tarihi ve önödeme hükümleri ayrıca değerlendirilmelidir.
Sonuç
CMK 253 uzlaştırma incelemesinde suçun adı tek başına yeterli değildir. Suç tarihi, uygulanacak fıkra, mağdur sayısı, bağlantılı suçlar, teklif usulü ve anlaşma edimi birlikte değerlendirilmelidir. Özellikle 24 Aralık 2025 değişiklikleri nedeniyle güveni kötüye kullanma, hakaret ve önödeme bağlantısı güncel metin üzerinden kontrol edilmelidir.
Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Somut olayın suç tarihi, delilleri ve usulî durumu değerlendirilmeden hukuki görüş yerine kullanılamaz.
