Savcılıkta İfade Verme

Sıfata göre özet

Çağrı ve gelmemenin sonuçları

• Şüpheli: Davetiyede, gelmezse zorla getirileceği yazılır (m.145). Çağrıldığı hâlde gelmeyen şüpheli hakkında zorla getirme kararı verilebilir (m.146/1). Zorla getirilen kişi “derhal, olanak bulunmadığında yol süresi hariç en geç yirmidört saat içinde” savcının önüne götürülür ve ifadesi alınır (m.146/4).
• Tanık: Usulüne uygun çağrılıp mazeret bildirmeden gelmeyen tanık zorla getirilir ve gelmemesinin yol açtığı giderler ödettirilir (m.44/1). Çağrı telefon, faks, e-posta gibi araçlarla yapılmışsa, çağrı kâğıdına bağlanan sonuçlar uygulanmaz (m.43/2).
• Pratik öneri: Belirtilen gün gidemeyecekseniz mazeretinizi önceden, yazılı olarak ve belgesiyle savcılığa bildirin.

Şüpheli olarak ifade: temel haklar (CMK m.147)

İfade başlamadan önce savcının şunları yapması zorunludur:

1. Kimliğinizi saptamak. Kimlik sorularına doğru cevap verme yükümlülüğü vardır (m.147/1-a). Susma hakkı bu sorular için geçerli değildir.
2. Size yüklenen suçu anlatmak (b).
3. Müdafi seçme hakkınızı bildirmek. Müdafi seçecek durumda değilseniz ve isterseniz baro bir müdafi görevlendirir (c).
4. Açıklama yapmama hakkınızı söylemek (e).
5. Lehinize somut delil toplanmasını isteyebileceğinizi hatırlatmak (f).

Avukat hakkının kapsamı:

• İfade almada en çok üç avukat hazır bulunabilir (m.149/2).
• Avukatın sizinle görüşme, ifade süresince yanınızda olma ve hukuki yardımda bulunma hakkı “engellenemez, kısıtlanamaz” (m.149/3).
• Zorunlu müdafi: Şüpheli çocuksa, kendisini savunamayacak derecede malulse veya sağır ve dilsizse ya da suçun cezasının alt sınırı beş yıldan fazla hapisse, istek aranmadan müdafi görevlendirilir (m.150/2-3).
• Dosyayı inceleme: Müdafi soruşturma dosyasını inceleyebilir. Bazı ağır suçlarda bu yetki hâkim kararıyla kısıtlanabilir. Ancak şüphelinin ifadesini içeren tutanak, bilirkişi raporları ve benzeri tutanaklar bu kısıtlamanın dışındadır (m.153/1-3).

Yasak usuller (m.148): Beyan özgür iradeye dayanmalıdır. Kötü davranma, yorma, aldatma, tehdit gibi müdahaleler yapılamaz ve kanuna aykırı bir yarar vaat edilemez. Bu yollarla alınan ifade “rıza ile verilmiş olsa da delil olarak değerlendirilemez” (m.148/1-3).

Savcının lehe delil yükümlülüğü: Savcı, şüphelinin “lehine ve aleyhine olan delilleri toplayarak muhafaza altına almakla ve şüphelinin haklarını korumakla yükümlüdür” (m.160/2). Lehinize olan delil taleplerinizi bu nedenle tutanağa geçirtin.

Savcılık ifadesi neden kolluk ifadesinden daha önemli?

• Müdafi olmadan kollukta alınan ifade, hâkim veya mahkeme huzurunda doğrulanmadıkça hükme esas alınamaz (m.148/4).
• Savcılık ifadesinde bu koruma işlemez. CMK m.213’e göre çelişki hâlinde “Cumhuriyet savcısı tarafından alınan veya müdafiinin hazır bulunduğu kolluk ifadesine ilişkin tutanaklar duruşmada okunabilir.”
• Yargıtay bu ayrımı güncel bir kararında şöyle açıklamıştır: ifadenin duruşmada okunabilmesinin “ilk koşulunun iki ifade arasında çelişki bulunması, ikinci koşulun ise sanığın kolluk ifadesinin; hakim, mahkeme ya da Cumhuriyet savcısı tarafından alınması veya kollukta alındığı taktirde ise ifadeye müdafiinin katılması olduğu” Yargıtay 4. CD 2023/15773 E., 2025/18946 K.. Karar, müdafisiz ve mahkemede doğrulanmayan kolluk ikrarına dayanan hükmü oy birliğiyle bozmuştur.
  • Tam metinden doğrulandı. Karar 20.11.2025 tarihlidir, yani son 5 yıl içindedir. Somut dava bir hakaret suçudur, ancak kararın ifadelerin okunmasına ilişkin kısmı suç türünden bağımsızdır.

Sonuç: Savcılıkta verilen ifade, ileride yargılamada size karşı okunabilecek bir beyandır. Hazırlıksız, eksik ya da tahmine dayalı bir anlatım daha sonra düzeltilmesi zor bir çelişki yaratır. Önemli dosyalarda ifadeye avukatla gitmek bu yüzden ayrıca önemlidir.

Tanık olarak ifade

• Yakınlık nedeniyle çekinme (m.45): Şüphelinin nişanlısı, eşi (evlilik bağı kalmasa bile), üstsoyu ve altsoyu, üçüncü dereceye kadar kan hısımları, ikinci dereceye kadar kayın hısımları ve evlatlık bağı olanlar tanıklıktan çekinebilir. Bu hak dinlenmeden önce bildirilir ve dinleme sırasında da her zaman kullanılabilir.
• Meslek nedeniyle çekinme (m.46): Avukat, hekim ve sağlık meslek mensupları, mali müşavir ve noterler mesleki sırlar bakımından çekinebilir. Avukatlar dışındakiler, ilgilinin rızası varsa çekinemez.
• Kendini veya yakınını suçlama (m.48): Tanık, kendisini veya yakınlarını ceza kovuşturmasına uğratabilecek sorulara cevap vermekten çekinebilir. Bu hak önceden bildirilir.
• Uyarı: Gerçeğe aykırı tanıklık ayrı bir suçtur. Bilmediğiniz ya da emin olmadığınız bir konuda kesin konuşmayın, bunu açıkça söyleyin.

Mağdur veya şikâyetçi olarak ifade (m.234)

Soruşturma evresinde şu haklarınız vardır:

• Delil toplanmasını istemek.
• Soruşturmanın gizliliğini bozmamak kaydıyla belge örneği istemek.
• Vekiliniz yoksa bazı suçlarda baro tarafından avukat görevlendirilmesini istemek: cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı, ısrarlı takip, kadına karşı kasten yaralama, işkence veya eziyet ve alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezası gerektiren suçlar.
• Kovuşturmaya yer olmadığına dair karara itiraz etmek.

Bu haklar size anlatılır ve anlatıldığı tutanağa yazılır (m.234/3).

Savcı önündeki ifadenin yargılamadaki yeri

Savcılıkta ifade verme, soruşturma konusu fiile ilişkin şüpheli beyanının Cumhuriyet savcısı tarafından alınmasıdır. CMK m.2 bakımından ifade alma, şüphelinin kolluk veya savcı tarafından dinlenmesini; sorgu ise hâkim veya mahkeme tarafından dinlenmesini ifade eder. Bu kavramların karıştırılması, işlemi yapan merci ve önceki beyanın ileride kullanılma koşulları bakımından hatalı değerlendirmelere yol açar.

Savcı önüne çağrılmak kişinin suçlu olduğu veya hakkında mutlaka dava açılacağı anlamına gelmez. Cumhuriyet savcısı CMK m.160 uyarınca suç işlendiği izlenimini veren hâli araştırır; şüphelinin hem lehine hem aleyhine delilleri toplamak ve haklarını korumakla yükümlüdür. İfade bu araştırmanın bir parçasıdır. Şüpheli, isnadın kapsamını ve delillerin durumunu öğrenmeden ezberlenmiş, genel bir savunma metni kullanmamalıdır.

Bu yazı, Polis İfadeye Çağırdı: Ne Yapmalıyım? rehberindeki çağrının doğrulanması ve kolluk işlemi anlatımını tekrarlamaz. İnceleme, savcının doğrudan aldığı ifadenin usulüne, müdafi katılımına, delil taleplerine ve bu beyanın sonraki evredeki etkisine yöneliktir.

Savcılık ifadesi ile kolluk ifadesi arasındaki hukuki fark

Her iki işlemde de CMK m.147’deki asgari güvenceler uygulanır. İsnadın bildirilmesi, müdafiden yararlanma, açıklamada bulunmama hakkı, lehe somut delillerin ileri sürülmesi ve tutanağın usulüne uygun tutulması bu güvencelerdendir. İşlemi yapan makamın farklı olması, şüphelinin temel haklarının kollukta daha dar olduğu anlamına gelmez.

Fark özellikle önceki ifadenin duruşmada okunabilmesinde görünür. CMK m.213 uyarınca sanığın duruşmadaki açıklamasıyla önceki açıklamaları arasında çelişki varsa savcı tarafından alınan ifade tutanağı, hâkim veya mahkeme huzurunda yapılan açıklama ve müdafi hazırken alınan kolluk ifadesi belirli koşullarda okunabilir. Müdafi olmadan alınan kolluk ifadesi ayrıca CMK m.148/4 güvencesine tabidir; hâkim veya mahkeme huzurunda doğrulanmadıkça hükme esas alınamaz. Bu hükümler, savcı önündeki beyanın her hâlükârda mahkûmiyet için yeterli olduğu anlamına gelmez.

Savcı, adli kolluk aracılığıyla da araştırma yaptırabilir. CMK m.161 gereğince soruşturmanın sevk ve idaresi savcıdadır. Kolluğun aldığı ifade ile savcının bizzat aldığı ifade arasındaki ayrımın tutanakta açık olması, sonraki usul tartışmaları için önemlidir. İşlem yerinin adliye binası olması tek başına ifadeyi “savcılık ifadesi” hâline getirmez; beyanı kimin aldığına bakılır.

İfadeye çağrı ve şüpheli sıfatının tespiti

CMK m.145, ifadesi alınacak veya sorgusu yapılacak kişinin çağrı kâğıdıyla davet edilmesini ve gelmemenin sonucunun bildirilmesini düzenler. Uygulamada telefonla iletişim de kurulabilir. Telefon görüşmesinin varlığı, çağrı kâğıdının bütün hukuki sonuçlarının kendiliğinden doğduğu şeklinde kabul edilmemelidir. Başvuran kişi, dosya numarasını, çağıran birimi, sıfatını ve randevu bilgisini resmî kanaldan teyit etmelidir.

Şüpheli, müşteki, mağdur ve tanık farklı usulî sıfatlardır. “İfadeye gelin” sözü kişinin hangi sıfatla dinleneceğini tek başına açıklamaz. Başlangıçta tanık olduğu söylenen kişiye soruşturma konusu fiil isnat edilmeye başlanırsa şüpheli haklarının bildirilmesi gerekir. Savunma hakkının kullanımında sıfatın ve isnadın açıkça belirlenmesi esastır.

Çağrıya mazeret nedeniyle uyulamıyorsa belgeye dayalı bildirim yapılmalı ve yeni tarih talep edilmelidir. Başvurunun iletilmesi, kendiliğinden erteleme kararı sayılmaz. Usulüne uygun çağrıya rağmen gelinmemesi hâlinde zorla getirme koşulları ayrıca değerlendirilebilir. CMK 146 zorla getirme yazısı bu tedbiri ayrıca inceler.

CMK 147 uyarınca ifade alma güvenceleri

İfade öncesinde kimlik tespit edilir; şüpheli kimliğe ilişkin sorulara doğru cevap vermekle yükümlüdür. Yüklenen suç anlatılır. Müdafi seçme ve onun hukuki yardımından yararlanma hakkı, müdafiin ifade sırasında hazır bulunabilmesi, açıklamada bulunmama hakkı ve lehe somut delilleri ileri sürme imkânı bildirilir. Kişisel ve ekonomik durum hakkında bilgi alınması ile ifadenin teknik araçlarla kayda alınabilmesine ilişkin hükümler de m.147’de yer alır.

Suçun yalnız madde numarasıyla belirtilmesi, şüphelinin hangi tarihli hangi somut fiil hakkında açıklama yapacağını her durumda anlaşılır kılmayabilir. Müdafi, isnadın olay, zaman ve şüpheliyle ilişki bakımından belirginleştirilmesini isteyebilir. Dosyanın tüm içeriğinin ifade öncesinde sınırsız biçimde açıklanacağı varsayılamaz; dosya inceleme hakkı ve kanuni kısıtlamalar CMK m.153 kapsamında ayrı değerlendirilir.

Tutanakta işlemin yeri ve zamanı, hazır bulunanlar, hakların bildirildiği, ifadenin içeriği ve okuma ile imza hususları yer almalıdır. Şüpheli, tutanağa geçen cümlenin gerçekten verdiği cevabı yansıtıp yansıtmadığını kontrol edebilir. Düzeltilmesi istenen sözlerin imza öncesinde açıkça belirtilmesi ve talebin tutanağa geçirilmesi önemlidir. İmzadan çekinme varsa nedeni de kaydedilir; imzalamama tek başına işlemi yok hükmüne dönüştürmez.

Müdafiin ifade öncesi ve sırasındaki rolü

CMK m.149 uyarınca şüpheli soruşturmanın her aşamasında müdafi yardımından yararlanabilir. Müdafiin hazır bulunması, yalnız sembolik bir katılım değildir. Dosyanın erişilebilir kısmını inceleme, isnadı belirleme, şüpheliyle görüşme, soru ve cevapların doğru tutanağa geçirilmesini izleme ve usule aykırı yönteme itiraz etme savunmanın temel parçalarıdır.

Müdafiin dosya inceleme ve örnek alma yetkisi CMK m.153’te düzenlenir. Kanuni koşullarla verilmiş kısıtlama kararı varsa kapsamı ve süresi kontrol edilmelidir. Müdafi dosyayı hiç incelemeden her olayda ayrıntılı maddi savunma yapılmasını uygun görmeyebilir. Bununla birlikte susma hakkının kullanılması, otomatik veya kategorik bir öneri olarak değil, isnat ve delil durumu üzerinden belirlenir.

Zorunlu müdafilik hâlleri CMK m.150’de ayrıca düzenlenir. Müdafi görevlendirilmesi gereken dosyada sırf şüphelinin avukat istemediğini söylemesiyle usulî güvence bertaraf edilemez. İsteğe bağlı müdafilikte de avukatın ifade sırasında hazır bulunması ve şüpheliyle görüşmesi için makul imkân tanınması savunma hakkı bakımından önemlidir.

Susma hakkı, seçici açıklama ve doğruluk meselesi

Şüpheli isnat edilen fiil hakkında açıklamada bulunmaya zorlanamaz. Susma hakkı kullanılması suçluluk karinesi oluşturmaz. Bununla birlikte kimlik sorularına doğru cevap verme yükümlülüğü devam eder. Şüpheli bazı soruları cevaplayıp bazılarında açıklamada bulunmamayı tercih ediyorsa bu tercihin kapsamı ve tutanağa nasıl geçtiği önemlidir.

Susma hakkı, gerçek dışı açıklama yapma zorunluluğunun alternatifi değildir; kanuni bir savunma hakkıdır. Bilinmeyen veya hatırlanmayan olay hakkında kesin cevap verilmesi, daha sonra elde edilen nesnel kayıtlarla çelişebilir. Tarih, saat ve para hareketi gibi doğrulanabilir bilgiler bakımından “hatırlamıyorum” ifadesinin gerçekten hafıza durumunu yansıtması gerekir. Maddi savunma kurulacaksa olay örgüsü, delil ve alternatif açıklamalar birlikte değerlendirilmelidir.

Savcının yönelttiği soru ile tutanağa geçen cevabın ayrılması gerekir. Yönlendirici veya birleşik soruda birden fazla olgu varsa şüpheli hangi kısmını kabul veya reddettiğini açıklamalıdır. İkrar gibi görünen bir cümle, kimin hangi fiili hangi kastla gerçekleştirdiği sorununu tek başına çözmez. Şüphelinin açıklamasının bağlamı ve diğer deliller ayrıca incelenir.

Lehe delillerin toplanması nasıl talep edilir?

CMK m.160/2 savcıya lehe ve aleyhe delilleri toplama yükümlülüğü yükler. Müdafi, soyut “lehe deliller toplansın” talebiyle yetinmemeli; delili, kaynağını, ilgili tarih aralığını ve hangi olguyu ispatlayacağını göstermelidir. Kamera kaydı için yer ve saat; banka hareketi için hesap ve işlem; dijital konuşma için cihaz, hesap ve tarih belirtilmesi araştırmayı somutlaştırır.

Saklama süresi kısa olabilecek kamera ve platform kayıtları bakımından muhafaza talebi geciktirilmemelidir. Kişinin kendi elindeki belge dosyaya sunulurken özgün dosya ve elde ediliş yöntemi açıklanmalıdır. Seçilmiş ekran görüntüsüyle birlikte tam konuşmanın korunması, sonraki manipülasyon itirazlarının değerlendirilmesini kolaylaştırır. Delilin üçüncü kişiden temini gerekiyorsa yetkili makam aracılığıyla hukuka uygun işlem talep edilir.

Özellikle banka hesabının kullandırılması, uyuşturucu ticareti isnadı veya dijital mesajların delil gösterilmesi gibi dosyalarda lehe belge türü değişir. Hazır bir savunma listesi bütün suçlar için geçerli değildir. Talep ile isnadın unsurları arasında açık bağ kurulmalıdır.

İfade sırasında yasak usul iddiası

CMK m.148, şüpheli veya sanığın beyanının özgür iradeye dayanmasını zorunlu kılar. Kötü davranma, işkence, yorma, aldatma, cebir, tehdit veya kanuna aykırı yarar vaadiyle ifade alınması yasaktır. Yasak usulle elde edilen ifade, rıza gösterilmiş olsa bile delil olarak değerlendirilemez. Böyle bir iddia, işlem koşulları ve mümkün olan kayıtlarla somutlaştırılmalıdır.

İfade süresinin uzunluğu tek başına yasak yöntemin uygulandığını ispatlamaz; fakat ara verilmemesi, sağlık durumu, uyku ve beslenme koşullarıyla birlikte anlam taşıyabilir. Müdafiin görüşme talebinin reddi, hakların hatırlatılmaması veya tutanağa geçirilmeyen itirazlar da ayrı ayrı incelenir. Sağlıkla ilgili iddialarda tıbbi kayıtların gecikmeden alınması önemlidir.

İfade işlemi sonrasında tutanakta hata tespit edilirse önceki belge kendiliğinden değişmez. İhtilaflı ibareyi, gerçek beyanı ve delilleri belirten ek beyan dilekçesi sunulabilir. Tutanak okuma ve imza aşamasına yönelik itiraz, soyut biçimde değil işlemin somut koşullarıyla ilişkilendirilmelidir.

İfadeden önce dosya inceleme ve kısıtlama kararı

Müdafiin dosya inceleme hakkı ile soruşturmanın gizliliği birbirini tamamen dışlayan kavramlar değildir. CMK m.153 uyarınca müdafi dosya içeriğini inceleyebilir ve belgelerden örnek alabilir. Kanundaki koşullarla verilmiş kısıtlama kararı varsa kararın kapsamı, dayanağı ve hangi belgelere uygulanabileceği denetlenmelidir. İfade öncesinde dosyanın tamamı fiilen görülemiyorsa, müdafi mevcut isnadı ve erişilebilir belgeleri esas alarak savunma tercihlerini değerlendirir.

Kısıtlama kararı, şüpheliye yüklenen suçun hiç açıklanmaması anlamına gelmez. CMK m.147 uyarınca isnadın anlatılması zorunludur. Savunmanın hazırlanmasını etkileyen belirsizlikler, mümkün olduğunda tutanağa geçirilmeli ve savcılığa somut talep yöneltilmelidir. Müdafi, “dosya kapalı” ifadesinin resmî kısıtlama kararına mı, henüz evrakın sisteme yüklenmemesine mi yoksa başka bir fiilî soruna mı dayandığını ayırt etmelidir.

Dosya inceleme imkânı sağlanmış olsa bile tüm belgelerin doğruluğu başlangıçta kabul edilmez. Özellikle üçüncü kişilerin anlatımları, banka ve dijital kayıtlar ile bilirkişi tespitleri birlikte incelenir. Eksik görülen belge veya kaydın tarih, kaynak ve ispat konusu belirtilerek getirilmesi istenebilir.

Tutanak üzerinde yapılması gereken usul denetimi

İfade bitiminde yalnız tutanağın son sayfasına bakılması yeterli değildir. Sayfa bütünlüğü, soru ve cevapların sırası, suç isnadının açıklanması, hakların bildirilmesi, hazır bulunanların kimlikleri, başlangıç ve bitiş saatleri ile varsa eklerin tutanakta gösterilmesi kontrol edilir. Cevapta geçen bir tarih, olumsuzluk eki veya kişinin bilgi kaynağı, suçun maddi ve manevi unsurları bakımından belirleyici olabilir.

Tutanak, şüphelinin sözleriyle aynı anlamı taşımıyorsa imzadan önce düzeltme talebi ileri sürülebilir. Metnin sonunda genel bir “itirazım var” notu, ihtilaflı cümlenin belirlenmesinin yerini tutmaz. Hangi kelimenin çıkarılması, eklenmesi veya açıklanması istendiği gösterilmelidir. Birden çok sayfa ve ek varsa imza, paraf ve eklerin hangi belgeye ait olduğu da incelenir.

Müdafiin hazır olduğu işlemlerde onun tutanak içeriğini okuması ve itirazını belirtmesi ayrıca önemlidir. İfade verenin ve müdafiin tutanağı imzalaması, daha sonra maddi hata iddiasında bulunmalarını mutlak olarak engellemez; ancak itirazın zamanında ve somut biçimde ileri sürülmesi, sonraki değerlendirmeyi etkiler.

İfadenin suç vasfına göre değişen önemi

Dolandırıcılık dosyasında para hareketinin bilinmesi, hileli davranışa iştirak iradesi ve mağdurla iletişim ayrı olgulardır. Uyuşturucu dosyasında maddenin varlığını bilme, fiilî hâkimiyet ve ticaret amacı yine farklı araştırma konularıdır. Yaralama dosyasında olay yerinde bulunma, ilk haksız hareket, meşru savunma iddiası ve yaralanmanın nedenselliği ayrı ayrı ele alınır. Savcı önündeki ifade, bütün bu unsurları tek cümlelik genel kabul veya retle çözmez.

Bu nedenle müdafi, sorulara hazırlık yaparken uygulanabilecek suç normunun maddi unsurunu, manevi unsurunu, olası iştirak biçimini ve lehe hukuka uygunluk veya kusurluluğu etkileyen olguları belirler. Ancak soruşturma dosyası erişilebilir değilse veya teknik raporlar henüz tamamlanmamışsa bilinmeyen veriler hakkında kesin anlatım kurmaktan kaçınılır. Sonraki delil talepleri için ifade sırasında açık bırakılması gereken sorular da somutlaştırılır.

Savcılık ifadesinden sonra hangi kararlar verilebilir?

İfade tamamlandıktan sonra soruşturma devam edebilir; ek delil toplanabilir veya şüpheli yeniden dinlenebilir. Savcı, yeterli şüphe koşullarına göre iddianame düzenleyebilir ya da kovuşturmaya yer olmadığına karar verebilir. Kanuni şartları varsa uzlaştırma, önödeme, seri muhakeme veya kamu davasının açılmasının ertelenmesi gibi farklı kurumlar da gündeme gelebilir. Bunların uygulanabilirliği suç vasfına ve somut dosyaya bağlıdır.

Şüphelinin savcılıkta ifade vermesi, kendiliğinden gözaltına alınacağı veya tutuklanacağı anlamına gelmez. Yakalama, gözaltı, adli kontrol ve tutuklama ayrı koşullara bağlı koruma tedbirleridir. Savcının tutuklama talebinde bulunması hâlinde kararı sulh ceza hâkimi verir; adli kontrol seçenekleri ve ölçülülük ayrıca değerlendirilir. İşlem sonrasındaki tebligat ve dosya durumunun takip edilmesi gerekir.

Kovuşturmaya yer olmadığı kararına karşı kanunda öngörülen itiraz yolu ve süresi, suçtan zarar gören bakımından önemlidir. Şüpheli yönünden ise kararın kapsamı, aynı fiile ilişkin yeni delil koşulları ve varsa elkonulan eşyanın akıbeti ayrıca incelenebilir. İddianame kabul edilmişse savunma duruşma ve kanun yolu aşamalarına taşınır.

İki kısa uygulama örneği

Örnek 1. Hesap hareketi: Şüpheli, dolandırıcılık iddiasına konu paranın hesabına geldiğini kabul eder; ancak kaynağını ve suçla bağlantısını bildiği iddiasını reddeder. Müdafi, işlem saatlerini, hesap kullandırma iddiasının kapsamını, mesajları ve paranın sonraki hareketlerini inceleyerek savcı önündeki beyanı buna göre kurar. Para girişi tek başına kastı ve iştirak iradesini kesinleştirmez.

Örnek 2. Kamera kaydı: Kasten yaralama isnadında şüpheli olay yerinde bulunduğunu kabul eder, fakat ilk saldırıyı kendisinin başlattığını reddeder. Müdafi, çevredeki işyerinin belirli saat aralığındaki kamera kaydının derhâl korunmasını ve tanıkların dinlenmesini talep eder. Savunmanın doğruluğu yalnız beyanın akıcılığıyla değil nesnel kayıtlarla sınanır.

Sık sorulan sorular

Savcı önünde avukat zorunlu mudur?

Her dosyada zorunlu değildir. CMK m.150’deki zorunlu müdafilik hâlleri ayrıca incelenir. Zorunluluk bulunmasa da şüpheli müdafi seçebilir; koşulları varsa barodan görevlendirme talep edebilir.

Savcılık ifadesi daha sonra değiştirilebilir mi?

Önceki tutanak dosyadan otomatik çıkarılamaz. Şüpheli ek beyan verebilir, hatalı kayıt veya yeni delil konusunda yazılı talepte bulunabilir. Çelişkinin gerekçesi ve tutanakların delil değeri ayrıca değerlendirilir.

Savcılıkta susma hakkı kullanılırsa dava açılır mı?

Susma hakkı kullanılması tek başına dava açılmasını gerektirmez veya engellemez. Savcı yeterli şüpheyi bütün deliller üzerinden değerlendirir. Hakkın kullanımı suçluluk sonucuna dönüştürülemez.

İfade sonrasında hemen serbest bırakılmak dosyanın kapandığı anlamına gelir mi?

Hayır. İfade işleminin sona ermesi ile soruşturmanın sona ermesi farklı hususlardır. Dosyada delil toplama veya karar verme işlemleri devam edebilir.

Savcı ifadesi mahkemede okunabilir mi?

CMK m.213 kapsamında sanığın duruşmadaki anlatımıyla önceki beyanı arasında çelişki varsa savcı tarafından alınan ifade tutanağı okunabilir. Okunabilme ile beyanın tek başına mahkûmiyet için yeterli olması aynı sonuç değildir.

Kollukta ifade verdikten sonra savcı yeniden ifade alabilir mi?

Evet. Savcı soruşturma ihtiyacına göre şüpheliyi doğrudan dinleyebilir. Bu işlem önceki tutanağı otomatik olarak hükümsüz kılmaz. Önceki ve sonraki anlatım arasında fark varsa hangi bilginin neden değiştiği açıklanmalı; yeni belgenin öğrenilme tarihi ve ilk ifadedeki sorunun kapsamı değerlendirilmelidir. Savcının doğrudan aldığı ifade ileride CMK m.213 çerçevesinde tartışılabilir.

Savcı önündeki ifadede belge sunulabilir mi?

Şüpheli ve müdafi, savunmayı destekleyen belge ve delil taleplerini savcılığa iletebilir. Belgelerin kaynağı, özgün olup olmadığı ve hangi vakıayı gösterdiği belirtilmelidir. Bir belge sunulması, içeriğinin doğrulandığı veya soruşturma sonucunun belirlendiği anlamına gelmez. Üçüncü kişilerin elindeki kayıtların usule uygun biçimde getirtilmesi ayrıca istenebilir.

İfade tutanağına yazılmayan bir savunma sonradan sunulabilir mi?

Şüpheli yazılı dilekçeyle ek açıklama ve lehe delil sunabilir. Savcının yeni ifade alıp almaması dosyanın durumuna bağlıdır. İlk tutanak varlığını korur; sonraki açıklama da dosyada değerlendirilir. İhmal edilen savunma unsurunun hangi nedenle ilk işlemde yer almadığını açıklamak, beyanlar arasındaki olası çelişkinin değerlendirilmesi bakımından yararlı olabilir.

Sonuç

Savcılıkta ifade verme, soruşturma makamına açıklama sunma olanağı olduğu kadar sonradan tartışılabilecek bir delil üretir. Müdafiin katılımı, isnadın somutlaştırılması, CMK m.147 haklarının kullandırılması, lehe delillerin korunması ve tutanağın doğru tutulması birlikte ele alınmalıdır. Kolluk ifadesi, savcı ifadesi ve hâkim sorgusunun usulî etkileri birbirine karıştırılmamalıdır.

Beyoğlu ve İstanbul’daki ceza soruşturmalarında savcı önüne çıkmadan önce çağrı belgesi, soruşturma numarası, erişilebilir dosya içeriği ve lehe kayıtların hukuki değerlendirmesi, kişiye özgü savunmanın kurulması bakımından önemlidir. Suç vasfı ve mevcut deliller görülmeden belirli bir ifade yöntemi veya soruşturma sonucu önerilemez.

Kaynakça

1. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, m.2, 145-150, 153, 160-161 ve 213, Adalet Bakanlığı.
2. Yakalama, Gözaltına Alma ve İfade Alma Yönetmeliği, Adalet Bakanlığı.

Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Çağrı, , soruşturma dosyası ve deliller incelenmeden somut olay hakkında kesin değerlendirme yapılamaz.