TCK 94 İşkence Suçu, Şartları ve Cezası

TCK 94 işkence suçu, kamu görevlisinin görevin sağladığı nüfuzu kötüye kullanarak bir kişiye insan onuruyla bağdaşmayan ve bedensel veya ruhsal acıya, algılama ya da irade yeteneğinin etkilenmesine veya aşağılanmaya yol açan davranışlarda bulunmasını cezalandırır. Suç yalnız fiziksel şiddetle sınırlı değildir; ruhsal baskı, aşağılayıcı muamele ve temel ihtiyaçlardan sistematik biçimde yoksun bırakma da koşulları varsa bu kapsamda değerlendirilebilir.

Failin kamu görevlisi olması tek başına yeterli değildir. Fiilin görevle bağlantısı, görevin sağladığı yetki veya nüfuzun kötüye kullanılması, davranışların yoğunluğu, süresi ve mağdur üzerindeki etkisi birlikte belirlenmelidir. Görevle ilgisiz özel davranışlar ise olayın özelliklerine göre başka suçları oluşturabilir.

TCK 94 Güncel Madde Metni

İşkence

Madde 94- (1) Bir kişiye karşı insan onuruyla bağdaşmayan ve bedensel veya ruhsal yönden acı çekmesine, algılama veya irade yeteneğinin etkilenmesine, aşağılanmasına yol açacak davranışları gerçekleştiren kamu görevlisi hakkında üç yıldan oniki yıla kadar hapis cezasına hükmolunur. Suçun kadına karşı işlenmesi hâlinde cezanın alt sınırı beş yıldan az olamaz.

(2) Suçun;

a) Çocuğa, beden veya ruh bakımından kendisini savunamayacak durumda bulunan kişiye ya da gebe kadına karşı,

b) Avukata veya diğer kamu görevlisine karşı görevi dolayısıyla,

İşlenmesi hâlinde, sekiz yıldan onbeş yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.

(3) Fiilin cinsel yönden taciz şeklinde gerçekleşmesi hâlinde, on yıldan onbeş yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.

(4) Bu suçun işlenişine iştirak eden diğer kişiler de kamu görevlisi gibi cezalandırılır.

(5) Bu suçun ihmali davranışla işlenmesi hâlinde, verilecek cezada bu nedenle indirim yapılmaz.

(6) Bu suçtan dolayı zamanaşımı işlemez.

Metin 22 Ağustos 2026 tarihinde Adalet Bakanlığı UYAP Mevzuat üzerinden kontrol edilmiştir. Kadına karşı işlenme hâlinde temel cezanın alt sınırını beş yıl olarak belirleyen cümle 7406 sayılı Kanunla eklenmiştir. Yasama süreci tamamlanmamış öneriler yürürlükteki metne dâhil edilmemiştir.

Madde Gerekçesi ve Düzenlemenin Amacı

Resmî gerekçe, insan onuruyla bağdaşmayan ve kişiye fiziksel ya da ruhsal acı veren kamu gücü kullanımını yaptırıma bağlar. İşkence fiilleri çoğu zaman belirli bir süreç içinde, birbirini tamamlayan davranışlarla ortaya çıkar. Bununla birlikte her olayda sabit bir süre veya hareket sayısı aranmaz; davranışların bütünü ve yoğunluğu esas alınır.

Suçun oluşması için bilgi alma, itiraf sağlama, cezalandırma veya korkutma gibi özel bir amaç kanunda zorunlu unsur olarak düzenlenmemiştir. Failin insan onuruyla bağdaşmayan davranışları bilerek gerçekleştirmesi ve fiilin kanundaki sonuçlardan birine elverişli olması gerekir.

Korunan Hukuki Değer

Başlıca korunan değer insan onurudur. Kişinin beden ve ruh bütünlüğü, irade özgürlüğü, yaşam hakkı ve kamu gücüne duyulan güven de korunur. Düzenleme, kamu görevlilerinin yetkilerini hukuka ve temel haklara bağlı biçimde kullanmasını güvence altına alır.

Suçun Konusu

Suçun konusu mağdurun fiziksel ve ruhsal varlığıdır. İşkence, yalnız vücutta iz bırakan eylemlerden ibaret değildir. Korkutma, aşağılanma, uykusuz bırakma, duyusal yoksunluk, tehdit ve uzun süreli ruhsal baskı da somut olayın bütünü içinde suçun konusuna yönelik saldırı oluşturabilir.

Fail

TCK 94 özgü suçtur; temel şeklin faili kamu görevlisidir. Kamu görevlisi kavramı yalnız memurları değil, kamusal faaliyetin yürütülmesine atama, seçilme veya başka bir suretle sürekli, süreli ya da geçici olarak katılan kişileri kapsar.

Kamu görevlisi olmayan kişinin işkence fiiline katılması hâlinde dördüncü fıkra özel bir düzenleme getirir ve bu kişi kamu görevlisi gibi cezalandırılır. Failin resmî unvanından çok, kamusal görevi ve fiille görev arasındaki bağlantı araştırılmalıdır.

Mağdur

Mağdur herhangi bir gerçek kişi olabilir. Kişinin gözaltında, ceza infaz kurumunda veya kamu kurumu içinde bulunması zorunlu değildir. Kamu görevlisinin görev nüfuzunu kullanabildiği başka bir ortamda da suç oluşabilir.

Mağdurun çocuk, kendisini savunamayacak kişi veya gebe kadın olması ikinci fıkradaki nitelikli hâli oluşturur. Avukata veya başka bir kamu görevlisine görevi nedeniyle yöneltilen fiiller de aynı fıkra kapsamında daha ağır yaptırıma bağlanmıştır.

Maddi Unsur: İnsan Onuruyla Bağdaşmayan Davranış

Davranışın insan onuruyla bağdaşmaması ve mağdurun bedensel veya ruhsal acı çekmesine, algılama ya da irade yeteneğinin etkilenmesine veya aşağılanmasına yol açacak nitelikte olması gerekir. Fiilin yönteminden çok, ağırlığı, süresi, tekrarı, ortamı ve mağdur üzerindeki birleşik etkisi önemlidir.

Her hukuka aykırı güç kullanımı işkence değildir. Kısa süreli ve sınırlı bir eylem yaralama, tehdit, hakaret veya görevi kötüye kullanma niteliğinde kalabilir. Buna karşılık farklı davranışların aynı amaç ve süreç içinde mağduru fiziksel veya ruhsal yönden çökertmesi TCK 94 kapsamında değerlendirilebilir.

Sistematiklik, Süreklilik ve Yoğunluk

İşkence çoğunlukla belirli bir zaman dilimine yayılan sistematik davranışlarla gerçekleşir. Ancak sistematiklik yalnız hareket sayısıyla ölçülmez. Fiillerin planlılığı, aynı baskı sürecinin parçaları olması, güç dengesizliği ve mağdur üzerindeki birikimli etki birlikte değerlendirilir.

Tek bir hareket olağanüstü yoğunluğu nedeniyle kanundaki sonuçları doğurmaya elverişli olabilir. Bu nedenle sırf kısa sürmesi suç ihtimalini ortadan kaldırmaz; nitelendirme olayın bütün özelliklerine göre yapılmalıdır.

Hareket ve Netice

Suç serbest hareketlidir; kanun belirli bir araç veya yöntem aramaz. Fiziksel müdahale, zorlayıcı pozisyonda tutma, temel ihtiyaçları engelleme, yoğun tehdit, aşağılama veya ruhsal baskı fiilin parçası olabilir.

TCK 94’ün temel şekli bakımından kalıcı bedensel zarar şart değildir. Davranışların kanunda belirtilen acı, irade etkilenmesi veya aşağılanma sonucuna elverişli olması ve somut olayda bu nitelikte gerçekleşmesi yeterlidir. Organ kaybı, kemik kırığı veya ölüm gibi ağır sonuçlar ortaya çıkarsa TCK 95 işkencenin ağırlaşmış neticeleri ayrıca uygulanır.

Manevi Unsur

Suç kasten işlenir. Failin davranışlarının insan onuruyla bağdaşmadığını ve mağdurda kanunda belirtilen etkileri doğurabilecek nitelikte olduğunu bilerek hareket etmesi gerekir. Kanunda ayrıca özel bir saik aranmaz.

Ağır netice ortaya çıkmışsa bu sonuç bakımından en az taksir düzeyinde kusur aranır. Failin kastı ağır sonucu da kapsıyorsa diğer suçlarla ilişki ayrıca değerlendirilir.

İhmali Davranışla İşkence

İşkence ihmali davranışla da işlenebilir. Müdahale ve koruma yükümlülüğü bulunan kamu görevlisinin, gerçekleşen fiilleri bilmesine ve engelleme imkânına rağmen bilinçli biçimde hareketsiz kalması somut koşullara göre sorumluluk doğurabilir.

Beşinci fıkra, suçun ihmali davranışla işlenmesi nedeniyle cezada indirim yapılmayacağını açıkça belirtir. Ancak kişinin hukuki yükümlülüğü, fiili bilmesi ve müdahale imkânı somut delillerle belirlenmelidir.

Hukuka Uygunluk ve Rıza

İşkence yasağı mutlak niteliktedir. Üstün emri, disiplin, güvenlik, kamu düzeni, bilgi edinme veya suçla mücadele gerekçesi işkenceyi hukuka uygun hâle getirmez. Mağdurun rızası da insan onuruna ağır saldırı oluşturan bu fiiller bakımından geçerli değildir.

Kolluk gücünün kanuni ve ölçülü kullanımı ile işkence birbirinden ayrılmalıdır. Gücün gerekliliği, amaçla orantısı, devam süresi ve kişi kontrol altına alındıktan sonra sürdürülüp sürdürülmediği bu ayrımda önem taşır.

Hata

Failin mağdurun yaşı, gebeliği, savunmasızlığı veya avukatlık ya da kamu göreviyle ilgili durumu hakkında hatası nitelikli hâlin uygulanmasını etkileyebilir. Hatanın kaçınılmaz olup olmadığı ve failin erişebildiği bilgiler olayın şartlarına göre incelenir.

Teşebbüs

Fail icra hareketlerine doğrudan başlamış ancak elinde olmayan nedenlerle davranışları suçun aradığı yoğunluk ve etkiye ulaştıramamışsa teşebbüs hükümleri gündeme gelebilir. Tamamlanan hareketlerin başka suç oluşturması hâlinde bunların hukuki sonucu ayrıca belirlenir.

İştirak

Birden fazla kişinin ortak irade ve fiil hâkimiyetiyle hareket etmesi müşterek faillik oluşturabilir. Fiilleri planlayan, emir veren veya bilinçli biçimde kolaylaştıran kişinin katkısı azmettirme ya da yardım etme hükümleri kapsamında değerlendirilebilir.

Dördüncü fıkra nedeniyle kamu görevlisi olmayan katılan da kamu görevlisi gibi cezalandırılır. Aynı yerde bulunmak veya kurumsal hiyerarşide üst konumda olmak tek başına yeterli değildir; kişinin bilgisi, katkısı ve kastı somutlaştırılmalıdır.

İçtima ve Benzer Suçlardan Ayrım

İşkence sürecinde yaralama, tehdit, hakaret, kişiyi hürriyetinden yoksun bırakma veya cinsel dokunulmazlığa saldırı niteliğinde hareketler bulunabilir. Hangi fiilin işkence suçunun içinde kaldığı ve hangisinin bağımsız korunan değer nedeniyle ayrıca değerlendirilmesi gerektiği somut olayın bütününe göre belirlenir.

Failin kamu görevlisi olmadığı veya kamu görevlisinin davranışının göreviyle bağlantı taşımadığı sistematik kötü muameleler, koşulları varsa TCK 96 eziyet suçu kapsamında incelenir. Tek ve anlık fiziksel saldırılarda ise yaralama hükümleri farklı unsurlara sahiptir.

Nitelikli Hâller

Suçun çocuğa, beden veya ruh bakımından kendisini savunamayacak kişiye ya da gebe kadına karşı işlenmesi hâlinde ceza sekiz yıldan on beş yıla kadar hapistir. Savunmasızlık, mağdurun saldırıya karşı koyma veya yardım isteme imkânı üzerinden belirlenir.

Avukata veya başka bir kamu görevlisine karşı görevi nedeniyle işlenme de aynı ceza aralığına tabidir. Mağdurun mesleki sıfatı yeterli değildir; fiilin görevi dolayısıyla yöneltilmiş olması gerekir.

Cinsel Yönden Taciz Şeklinde İşlenme

Fiilin cinsel yönden taciz şeklinde gerçekleşmesi hâlinde on yıldan on beş yıla kadar hapis cezası öngörülür. Cinsel davranışın niteliğine göre başka suçların oluşup oluşmadığı ve bunların işkence suçuyla ilişkisi ayrıca değerlendirilmelidir.

Suçun Kadına Karşı İşlenmesi

Temel suçun cezası üç yıldan on iki yıla kadar hapistir. Mağdur kadınsa temel şeklin alt sınırı beş yıldan az olamaz. Mağdur aynı zamanda ikinci fıkradaki gruplardan birindeyse sekiz yıldan on beş yıla kadar hapis öngören özel hüküm uygulanır.

Yaptırım

• Temel şekil: üç yıldan on iki yıla kadar hapis.
• Kadına karşı temel şekil: cezanın alt sınırı beş yıldan az olamaz.
• İkinci fıkradaki nitelikli hâller: sekiz yıldan on beş yıla kadar hapis.
• Cinsel yönden taciz şeklinde işlenme: on yıldan on beş yıla kadar hapis.
• Ağır netice meydana gelirse TCK 95’teki özel yaptırımlar uygulanır.

Şikâyet, Uzlaştırma ve Önödeme

İşkence suçu şikâyete bağlı değildir; süreç resen yürütülür. Şikâyetten vazgeçme dosyayı kendiliğinden sona erdirmez. Suç uzlaştırma kapsamında değildir ve önödeme hükümleri uygulanmaz.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

TCK 94 kapsamındaki suçlarda görevli mahkeme ağır ceza mahkemesidir. Yetkili mahkeme kural olarak fiilin işlendiği yer mahkemesidir. Davranışların farklı yerlerde sürmesi hâlinde bağlantı ve yetki kuralları birlikte değerlendirilir.

Zamanaşımı

TCK 94’ün altıncı fıkrası açık biçimde bu suçtan dolayı zamanaşımı işlemeyeceğini düzenler. Bu özel hüküm temel, nitelikli ve ağır neticeli işkence biçimleri bakımından dikkate alınır.

Deliller

• Yakalama, gözaltı, kabul, sevk ve çıkış kayıtları
• Sağlık muayeneleri, epikrizler ve psikolojik değerlendirmeler
• Kamera görüntüleri, görev çizelgeleri ve vardiya kayıtları
• Telsiz, telefon, mesaj ve diğer dijital iletişim verileri
• Tanık anlatımları ve kurum içi yazışmalar
• Nezarethane veya kurum kullanım kayıtları
• Fiillerin tarihini ve tekrarını gösteren kronolojik belgeler

Deliller gecikmeden korunmalı; özellikle görüntü, dijital kayıt ve sağlık belgelerinin bütünlüğü güvence altına alınmalıdır. Fiziksel iz bulunmaması, ruhsal etkiler ile diğer deliller araştırılmadan suçun oluşmadığı sonucuna götürmez.

Uygulamada Sık Yapılan Hatalar

• Kamu görevlisi sıfatını tek başına yeterli saymak
• Fiil ile görevin sağladığı nüfuz arasındaki bağlantıyı açıklamamak
• Davranışları birbirinden kopuk değerlendirmek
• Ruhsal işkence için mutlaka fiziksel iz aramak
• Ölçülü güç kullanımı ile insan onuruna aykırı muameleyi ayırmamak
• İhmali davranışta hukuki müdahale yükümlülüğünü belirlememek
• Katılan her kişinin fiil ve kastını ayrı incelememek
• Ağır netice meydana geldiğinde TCK 95 değerlendirmesini atlamak

Somut Olay Kontrol Listesi

1. Fail kamu görevlisi sayılıyor mu?
2. Fiil görevle ve görevin sağladığı nüfuzla bağlantılı mı?
3. Davranış insan onuruyla bağdaşmayan ağırlıkta mı?
4. Bedensel veya ruhsal acı, irade etkilenmesi ya da aşağılanma mevcut mu?
5. Fiiller bir süreç veya sistematik bütünlük gösteriyor mu?
6. Fail kasten mi hareket etti?
7. Mağdur çocuk, gebe veya savunamayacak durumda mı?
8. Avukat ya da kamu görevlisi mağdurun göreviyle bağlantı var mı?
9. Fiil cinsel yönden taciz niteliğinde mi?
10. İhmali davranış varsa müdahale yükümlülüğü ve imkânı mevcut mu?
11. Ağır netice meydana gelmişse TCK 95 şartları oluştu mu?
12. Dijital, tıbbi ve kurumsal kayıtlar korundu mu?

Sık Sorulan Sorular

TCK 94 işkence suçunun faili kim olabilir?

Temel suçun faili kamu görevlisidir. Kamu görevlisi olmayan katılanlar ise dördüncü fıkra uyarınca kamu görevlisi gibi cezalandırılır.

İşkence için fiziksel iz bulunması şart mıdır?

Hayır. Ruhsal acı, irade yeteneğinin etkilenmesi veya aşağılanma da suçun sonuçları arasındadır. Deliller olayın bütünü içinde değerlendirilir.

Tek bir davranış işkence suçu oluşturabilir mi?

Davranışların çoğu zaman sistematik bir süreç oluşturması önemlidir. Ancak tek hareketin olağanüstü yoğunluğu ve mağdur üzerindeki etkisi nedeniyle her olay kendi koşullarıyla incelenmelidir.

İşkence suçu ihmali davranışla işlenebilir mi?

Evet. Hukuki müdahale yükümlülüğü bulunan kamu görevlisinin fiilleri bilmesine ve engelleme imkânına rağmen bilinçli biçimde hareketsiz kalması sorumluluk doğurabilir; bu nedenle indirim yapılmaz.

Kadına karşı işkencenin cezası nedir?

Temel ceza üç yıldan on iki yıla kadar hapistir; mağdur kadınsa alt sınır beş yıldan az olamaz. Başka bir nitelikli hâl varsa ilgili özel ceza uygulanır.

İşkence suçu şikâyete bağlı mıdır?

Hayır. Süreç resen yürütülür ve şikâyetten vazgeçme dosyayı kendiliğinden sona erdirmez.

İşkence suçunda zamanaşımı var mıdır?

Hayır. TCK 94’ün altıncı fıkrası uyarınca bu suçtan dolayı zamanaşımı işlemez.

Sonuç

TCK 94 işkence suçu bakımından failin kamu görevlisi olması, görev nüfuzunun kötüye kullanılması ve davranışların insan onuruyla bağdaşmayan ağırlıkta bulunması birlikte aranır. Fiziksel ve ruhsal etkiler, fiillerin sürekliliği, mağdurun özellikleri, ihmali davranış, katılanların katkısı ve ağır netice ihtimali somut delillerle ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

Kaynakça

• Adalet Bakanlığı UYAP Mevzuat, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (erişim: 22 Ağustos 2026)
• TBMM, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu kabul metni
• TBMM Adalet Komisyonu raporu
• 7406 sayılı Kanunun TBMM metni

Av. iltan Ekmekçioğlu