TCK 342 Yabancı Devlet Temsilcilerine Karşı Suç

Madde Metni

Yabancı devlet temsilcilerine karşı suç

Madde 342.
(1) Türkiye Cumhuriyetinde sürekli veya geçici olarak görevlendirilmiş yabancı devlet temsilcileri ile bunların diplomasi memurları veya uluslararası kuruluşların temsilcileri ile bunların diplomatik ayrıcalık ve bağışıklık tanınan memurları, kendilerine karşı görevlerinden dolayı işlenen suçlar bakımından, kamu görevlisi kabul edilerek; suç işleyen kişiler hakkında, bu Kanunun ilgili hükümlerine göre cezaya hükmolunur.

(2) İşlenen suç hakaret ise, soruşturma ve kovuşturma yapılması, mağdurun şikâyetine bağlıdır.

Madde metni 31 Temmuz 2026 tarihinde Adalet Bakanlığı UYAP Mevzuat sistemindeki güncel Türk Ceza Kanunu ile karşılaştırılmıştır. Maddenin kabul edilen ilk metniyle güncel lafzı arasında değişiklik tespit edilmemiştir. Adalet Bakanlığı UYAP Mevzuat, TBMM kanun metni

Maddenin Gerekçesi

Madde gerekçesine göre düzenleme, Türkiye’de görev yapan yabancı devlet temsilcileri, diplomasi memurları, uluslararası kuruluş temsilcileri ve diplomatik ayrıcalık tanınan personel aleyhine görevlerinden dolayı suç işlenmesi hâlinde, bu kişilerin kamu görevlisi kabul edilmesini sağlamaktadır.

Böylece yeni ve bağımsız bir saldırı fiili tanımlanmamakta; kasten yaralama, tehdit, hakaret, öldürme veya kişiyi hürriyetinden yoksun bırakma gibi mevcut suç hükümleri, mağdurun diplomatik sıfatı nedeniyle kamu görevlilerine ilişkin hükümler üzerinden uygulanmaktadır. TBMM Genel Kurulunda kabul edilen TCK m.342 metni

Suçun Hukuki Niteliği

TCK m.342, bütün unsurları ve cezası kendisinde bulunan klasik anlamda bağımsız bir suç tipi değildir. Madde, belirli yabancı temsilcileri görevlerinden dolayı kendilerine karşı işlenen suçlar bakımından kamu görevlisi sayan özel bir atıf ve nitelendirme hükmüdür.

Bu nedenle somut olayda iki aşamalı inceleme yapılmalıdır. Önce mağdurun TCK m.342’de sayılan kişilerden olup olmadığı ve fiilin görevinden dolayı işlenip işlenmediği belirlenmelidir. Ardından failin eyleminin hakaret, tehdit, yaralama veya başka hangi suç tipini oluşturduğu tespit edilmelidir.

Korunan Hukuki Değer

Düzenleme birden fazla hukuki değeri birlikte korumaktadır. Bunların başında Türkiye’nin yabancı devletlerle ve uluslararası kuruluşlarla sürdürdüğü diplomatik ilişkilerin güvenliği gelir.

Bunun yanında temsilcinin yaşamı, vücut dokunulmazlığı, özgürlüğü, şeref ve saygınlığı gibi esas suç tarafından korunan bireysel değerler de koruma altındadır.

TCK m.342, diplomatik bağışıklığı düzenleyen bir hüküm değildir. Diplomatik bağışıklık, esas olarak yabancı temsilcinin Türk makamları karşısındaki hukuki statüsüne ilişkindir. TCK m.342 ise üçüncü kişiler tarafından temsilciye yöneltilen suçlarda uygulanacak ceza hukuku rejimini belirler.

Suçun Mağduru

TCK m.342 kapsamında özel korumadan yararlanabilecek kişiler kanunda sınırlı biçimde gösterilmiştir:

Türkiye Cumhuriyeti’nde sürekli görevlendirilen yabancı devlet temsilcileri.
Türkiye’de geçici olarak görevlendirilen yabancı devlet temsilcileri.
Bu temsilcilerin diplomasi memurları.
Uluslararası kuruluşların Türkiye’deki temsilcileri.
Uluslararası kuruluşların diplomatik ayrıcalık ve bağışıklık tanınan memurları.

Kişinin yalnızca yabancı devlet vatandaşı veya yabancı bir kamu görevlisi olması yeterli değildir. Türkiye’de resmî olarak sürekli ya da geçici görevlendirilmiş olması veya uluslararası kuruluş personeli yönünden diplomatik ayrıcalık ve bağışıklığının bulunması gerekir.

Mağdurun statüsü, Dışişleri Bakanlığı kayıtları, görevlendirme ve akreditasyon belgeleri ile Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası anlaşmalar üzerinden doğrulanmalıdır.

Fail

Suçun faili herkes olabilir. Failin Türk vatandaşı, yabancı, kamu görevlisi veya diplomat olması yönünden özel bir sınırlama bulunmamaktadır.

Ancak failin ayrıca kamu görevlisi olması, nüfuzunu veya görevin sağladığı araçları kullanması gibi durumlar esas suç yönünden başka nitelikli hâlleri gündeme getirebilir.

Maddi Unsur

Görev nedeniyle işlenme şartı

TCK m.342’nin uygulanabilmesi için fiilin yabancı temsilciye yalnızca görev yaptığı sırada yöneltilmesi yeterli değildir. Suçun temsilcinin görevinden dolayı işlenmesi gerekir.

Fiille diplomatik görev arasında nedensellik bağı bulunmalıdır. Temsilcinin aldığı diplomatik karar, yaptığı resmî açıklama, yürüttüğü müzakere veya temsil ettiği kurum nedeniyle hedef alınması bu kapsamda değerlendirilebilir.

Buna karşılık taraflar arasındaki kişisel borç, komşuluk anlaşmazlığı, trafik tartışması veya özel ilişki nedeniyle işlenen suçlarda diplomatik görevle bağlantı bulunmuyorsa TCK m.342 uygulanmaz. Mağdur, esas suç bakımından sıradan kişi statüsünde değerlendirilir.

Hareket ve netice

Madde kendine özgü bir hareket veya netice öngörmez. Hareket ve netice, esas suç tipine göre belirlenir.

Örneğin temsilcinin görevi nedeniyle tehdit edilmesi hâlinde TCK m.106, yaralanması hâlinde TCK m.86 ve devamı, öldürülmesi hâlinde TCK m.81 veya 82, hakarete uğraması hâlinde ise TCK m.125 hükümleri esas alınır.

TCK m.342, yabancı temsilciyi görevinden dolayı işlenen suçlar bakımından kamu görevlisi kabul ettiği için esas suçun kamu görevlisine karşı işlenmesine bağlanan nitelikli hükümler uygulanabilir.

Manevi Unsur

Manevi unsur, işlenen esas suça göre belirlenir. Kasten işlenebilen bir suç söz konusuysa failin esas suçun unsurlarını bilerek ve isteyerek hareket etmesi gerekir.

Özel rejimin uygulanabilmesi bakımından failin mağdurun yabancı devlet veya uluslararası kuruluş temsilcisi olduğunu ve saldırının mağdurun göreviyle bağlantısını bilmesi önem taşır. Failin mağdurun sıfatı konusunda hataya düşmesi hâlinde TCK m.30’daki hata hükümleri değerlendirilir.

TCK m.342’nin uygulanması için ayrıca Türkiye’nin dış ilişkilerine zarar verme veya diplomatik kriz çıkarma şeklinde özel bir amaç aranmaz.

Karşılıklılık Koşulu

TCK m.342 tek başına uygulanamaz. TCK m.343 gereğince ilgili yabancı devletin kendi hukukunda Türk diplomatik temsilcilerine benzer bir koruma sağlayıp sağlamadığı araştırılmalıdır.

Karşılıklılık, hukuka uygunluk nedeni veya kusuru kaldıran bir hâl değil, özel hükmün uygulanabilmesi için aranan objektif bir koşuldur. Mahkeme bu koşulu resen araştırmalıdır.

Karşılıklılık yoksa failin eylemi cezasız kalmaz. Yalnızca TCK m.342’nin sağladığı özel kamu görevlisi statüsü uygulanmaz; fiil hakaret, tehdit, yaralama veya başka bir suç oluşturuyorsa genel hükümler üzerinden yargılama yapılabilir.

Yabancı Devlet Temsilcisine Hakaret

TCK m.342’nin uygulamada en önemli görünümü, yabancı devlet temsilcisine görevi nedeniyle hakarettir. Temsilci kamu görevlisi kabul edildiğinden fiil, kural olarak TCK m.125/3-a kapsamında değerlendirilir ve cezanın alt sınırı bir yıldan az olamaz.

Ancak her kaba, rahatsız edici veya ağır eleştiri niteliğindeki söz hakaret oluşturmaz. İfadenin, temsilcinin onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek somut fiil veya olgu isnadı ya da sövme niteliğinde olması gerekir.

Siyasi eleştiri ile hakaret arasındaki ayrımda ifadenin bütünü, söylendiği bağlam, kamusal tartışmaya katkısı, muhatabın konumu ve kullanılan sözlerin tahkir edici ağırlığı birlikte değerlendirilmelidir.

Teşebbüs

TCK m.342’ye bağımsız şekilde teşebbüs mümkün değildir. Teşebbüsün mümkün olup olmadığı esas suça göre belirlenir.

Kasten öldürme veya yaralama gibi neticeli suçlarda icra hareketlerinin tamamlanamaması hâlinde teşebbüs hükümleri uygulanabilir. Hakaret gibi sırf hareket suçlarında ise sözün mağdurun bilgisine ulaşması ve işlenme biçimine göre ayrıca değerlendirme yapılır.

İştirak

İştirak bakımından TCK’nın müşterek faillik, azmettirme ve yardım etme hükümleri uygulanır. Birden fazla kişinin diplomatik temsilciye görevinden dolayı birlikte saldırması hâlinde her failin katkısı ve ortak suç işleme iradesi ayrı ayrı değerlendirilir.

Esas suç birden fazla kişi tarafından birlikte işlendiğinde, bu durum ayrıca ilgili suç bakımından nitelikli hâl oluşturabilir.

İçtima

TCK m.342 ayrıca ve bağımsız bir ceza öngörmediğinden esas suçla birlikte ikinci bir cezaya hükmedilmez. Madde, esas suçun mağdurunun kamu görevlisi sayılmasını sağlar.

Tek fiille birden fazla suçun oluşması veya farklı zamanlarda aynı mağdura karşı aynı suçun işlenmesi hâlinde TCK m.42 ila 44’teki içtima hükümleri uygulanır.

Bir diplomatik heyetin birden fazla üyesine tek fiille hakaret edilmesi hâlinde mağdur sayısı, kurul hâlinde çalışma ve zincirleme suç hükümleri somut olayın özelliklerine göre incelenmelidir.

Yaptırım

TCK m.342’de bağımsız bir ceza miktarı bulunmamaktadır. Ceza, işlenen esas suçun kamu görevlisine karşı görevinden dolayı işlenmiş biçimine göre belirlenir.

Örneğin yabancı diplomatik temsilciye görevi nedeniyle hakaret edilmesi hâlinde TCK m.125/3-a uygulanır ve temel cezanın alt sınırı bir yıldan az olamaz. Fiil alenen işlenmişse TCK m.125/4 uyarınca ceza ayrıca altıda bir oranında artırılır.

Diplomatik temsilcinin görevi nedeniyle kasten yaralanması hâlinde ise TCK m.86/3-c kapsamında cezanın artırılması gündeme gelir. Kasten öldürme, kişiyi hürriyetinden yoksun bırakma veya diğer suçlarda yaptırım, ilgili hükme göre belirlenir.

Şikâyet, Önödeme ve Uzlaştırma

TCK m.342/2, işlenen suçun hakaret olması hâlinde soruşturma ve kovuşturmayı doğrudan mağdurun şikâyetine bağlamıştır. Bu özel hüküm nedeniyle, kamu görevlisine görevinden dolayı hakaretin normalde resen takip edilmesi kuralından ayrılınmaktadır.

Şikâyet, TCK m.73 uyarınca fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren altı ay içinde yapılmalıdır.

Bu konuda 25 Aralık 2025 tarihinde yürürlüğe giren 7571 sayılı Kanun özellikle dikkate alınmalıdır. Güncel düzenlemeye göre bütün hakaret suçları uzlaştırma kapsamından çıkarılmıştır. Dolayısıyla TCK m.342 kapsamında yabancı devlet temsilcisine karşı işlenen hakaret suçu uzlaştırmaya tabi değildir.

7571 sayılı Kanun hakaret suçlarının büyük kısmını önödeme kapsamına almış; ancak TCK m.125/3-a’daki kamu görevlisine görevinden dolayı hakareti açıkça kapsam dışında bırakmıştır. Yabancı temsilci TCK m.342 uyarınca kamu görevlisi kabul edildiğinden, görevinden dolayı kendisine hakaret edilmesinde önödeme hükümleri de uygulanmaz. 7571 sayılı Kanun m.16 ve m.24, güncel CMK m.253

Soruşturma ve Kovuşturma

Soruşturma Cumhuriyet başsavcılığı tarafından yürütülür. Savcılık öncelikle mağdurun diplomatik statüsünü, fiilin görev nedeniyle işlenip işlenmediğini, karşılıklılık koşulunu ve esas suçun unsurlarını belirlemelidir.

Hakaret suçunda usulüne uygun şikâyet bulunmadan iddianame düzenlenemez. Karşılıklılık koşulu gerçekleşmemişse TCK m.342 uygulanamaz; buna rağmen fiilin genel hükümler kapsamında suç oluşturup oluşturmadığı ayrıca incelenmelidir.

TCK m.342 kapsamındaki her soruşturmanın Adalet Bakanının iznine bağlı olduğuna ilişkin genel bir hüküm bulunmamaktadır. İzin, talep veya şikâyet şartı; suçun işlendiği yer, esas suç ve Türk ceza kanunlarının yer bakımından uygulanmasına ilişkin hükümlere göre ayrıca değerlendirilmelidir.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

TCK m.342 kapsamındaki bütün davaların ağır ceza mahkemesinde görüleceği yönündeki açıklamalar doğru değildir. Görevli mahkeme, esas suçun kanuni cezasına göre belirlenir.

Hakaret, tehdit ve basit kasten yaralama gibi suçlarda kural olarak asliye ceza mahkemesi görevlidir. Kasten öldürme veya ağır ceza mahkemesinin görev alanına giren başka bir suç söz konusuysa yargılama ağır ceza mahkemesinde yapılır.

Yetkili mahkeme kural olarak fiilin işlendiği yer mahkemesidir. İnternet veya basın yoluyla işlenen hakarette CMK m.12’deki özel yetki hükümleri de dikkate alınmalıdır. Yabancı ülkede işlenen ve Türkiye’de kovuşturulması gereken suçlarda CMK m.14 uygulanır. Güncel CMK yetki hükümleri

Zamanaşımı

TCK m.342 için bağımsız bir zamanaşımı süresi yoktur. Süre, işlenen esas suçun kanuni cezasına göre TCK m.66 uyarınca hesaplanır.

Yabancı devlet temsilcisine görevinden dolayı hakaret suçunda dava zamanaşımı kural olarak sekiz yıldır. Zamanaşımını kesen sebeplerin varlığı hâlinde süre, kanunda belirtilen oranda uzayabilir.

Şikâyete bağlı hakaret yönünden altı aylık şikâyet süresi ile sekiz yıllık dava zamanaşımı birbirinden farklıdır. Altı aylık sürede şikâyet edilmemesi kovuşturma imkânını ortadan kaldırır.

İçtihatlarla Uygulama

Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2015/1065, K. 2017/319

Karar doğrudan yabancı devlet temsilcisine ilişkin olmamakla birlikte TCK m.342’nin temel unsuru olan “görevinden dolayı” ölçütünün yorumunda önemlidir.

Ceza Genel Kurulu, kamu görevi ile hakaret arasında nedensellik bağı bulunması gerektiğini; kişisel bir olay nedeniyle söylenen sözlerde kamu görevlisine görevinden dolayı hakaretin oluşmayacağını kabul etmiştir. Somut olayda kamu görevlisinin göreviyle hakaret arasında bağlantı bulunmadığından TCK m.125/3-a yerine hakaretin temel şeklinin değerlendirilebileceği sonucuna ulaşılmıştır. Yargıtay Ceza Genel Kurulu karar metni

Bu ilke TCK m.342 bakımından da geçerlidir. Yabancı temsilcinin yalnızca diplomatik sıfat taşıması yeterli değildir; saldırı ile diplomatik görevi arasında nedensellik bağı kurulmalıdır.

Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2017/848, K. 2018/312, 26.6.2018

Ceza Genel Kurulu, kamu görevlisine yöneltilen her sert veya rahatsız edici sözün hakaret sayılamayacağını; sözlerin açık biçimde onur, şeref ve saygınlığı rencide edecek nitelikte olması gerektiğini vurgulamıştır.

Kararda incelenen sözler, bağlamları içinde ağır eleştiri ve yakınma kabul edilmiş; hakaret suçunun unsurlarının oluşmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Yargıtay Ceza Genel Kurulu karar metni

Bu içtihat da TCK m.342 kapsamındaki yabancı temsilciye hakaret iddialarında ifade özgürlüğü ile şeref ve saygınlığın korunması arasındaki ayrımda yol göstericidir.

TCK m.342, yabancı devlet ve uluslararası kuruluş temsilcilerini her durumda ayrıcalıklı mağdur hâline getiren bağımsız bir suç hükmü değildir. Maddenin uygulanabilmesi için mağdurun kanunda belirtilen diplomatik statülerden birini taşıması, suçun görevi nedeniyle işlenmesi ve TCK m.343’teki karşılıklılık koşulunun bulunması gerekir.

Yaptırım, görevli mahkeme, teşebbüs, iştirak ve zamanaşımı işlenen esas suça göre belirlenir. Hakaret bakımından ayrıca mağdurun şikâyeti aranır. Güncel düzenlemeye göre bu hakaret uzlaştırmaya ve kamu görevlisine görevinden dolayı işlendiği için önödemeye tabi değildir.

Kazancı erişim notu: Kazancı İçtihat Bilgi Bankasının arama sonuçları ve karar tam metin ekranına erişim sağlanamadığından hiçbir karar Kazancı’dan alınmış veya Kazancı üzerinden doğrulanmış olarak gösterilmemiştir.