Sahte HGS ve Otoyol Borcu Mesajı Dolandırıcılığı

“HGS borcunuz bulunmaktadır”, “İhlalli geçiş cezanızı bugün ödeyin” veya “Yasal takip başlamadan ödeme yapın” şeklindeki mesajlar, araç sahiplerini sahte ödeme sitelerine yönlendirmek amacıyla kullanılabilmektedir.

Mesajdaki bağlantı, PTT, Karayolları Genel Müdürlüğü veya özel otoyol işletmecisinin internet sitesine benzeyen sahte bir sayfa açabilir. Mağdurdan plaka, T.C. kimlik numarası, kart bilgileri, mobil bankacılık şifresi veya SMS doğrulama kodu istenebilir.

Gerçek bir HGS borcunun bulunması da mesajdaki bağlantının güvenilir olduğunu göstermez. Borç, mesajdaki bağlantıya dokunulmadan doğrudan resmî sorgulama kanallarından kontrol edilmelidir.

Sahte HGS mesajı nasıl anlaşılır?

Aşağıdaki özellikler dolandırıcılık riskini güçlendirir:

1. Mesajda kısa veya anlaşılması güç bir bağlantı bulunması.
2. Alan adının PTT, e Devlet veya KGM adresine benzetilmesi.
3. Ödeme için çok kısa süre tanınması.
4. Haciz, icra veya katlanmış ceza tehdidiyle baskı kurulması.
5. Kartın bütün bilgilerinin ve SMS kodunun istenmesi.
6. Ödemenin şahıs adına kayıtlı hesaba gönderilmesinin talep edilmesi.
7. Mesajdaki plaka veya geçiş bilgilerinin eksik olması.
8. Bağlantının tarayıcıda güvenlik uyarısı vermesi.
9. Ödeme sonrasında yeni doğrulama veya güvence bedeli istenmesi.

Mesajın “PTT”, “HGS” veya bir otoyol işletmecisinin adıyla görünmesi tek başına güvenilirlik sağlamaz. Gönderen adı ve telefon numarası teknik yöntemlerle taklit edilebilir.

Gerçek HGS borcu nasıl sorgulanır?

Mesajdaki bağlantı kullanılmadan aşağıdaki resmî kanallara doğrudan girilmelidir:

1. PTT HGS Müşteri Hizmetleri resmî sitesi
2. e Devlet HGS hesap bilgileri sorgulama hizmeti
3. KGM geçiş ihlali sorgulama sistemi
4. Geçiş yapılan özel otoyolun doğrulanmış resmî internet sitesi.
5. PTT’nin 444 1 788 veya KGM’nin 0850 460 60 60 numaralı müşteri hizmetleri.

PTT’nin resmî HGS sitesinde geçiş ve ihlal sorgulama ile ödeme hizmetleri sunulmaktadır. KGM sistemi de plaka üzerinden ihlalli geçişlerin kontrolüne imkân vermektedir.

İnternet tarayıcısında kurum adını aratarak açılan reklam bağlantılarına da dikkat edilmelidir. En güvenli yöntem adresi doğrudan yazmak veya e Devlet üzerinden ilgili hizmete ulaşmaktır.

Dolandırıcılık ile gerçek borç arasındaki fark

Mesaj sahte olsa bile araç sahibinin gerçekten ödenmemiş geçiş borcu bulunabilir. Sahte mesaj nedeniyle yapılan ceza şikâyeti, gerçek geçiş borcunu kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Buna karşılık gerçek borcun bulunması, sahte site üzerinden çekilen tutarın hukuka uygun olduğu anlamına gelmez. Gerçek borç resmî kanaldan ödenmeli; sahte siteye yapılan ödeme ve izinsiz kart işlemleri ayrıca şikâyet konusu yapılmalıdır.

Bu ayrım özellikle itiraz ve ödeme sürelerinin kaçırılmaması bakımından önemlidir.

Dolandırıcılık yöntemi nasıl işler?

Olaylar çoğunlukla şu şekilde gerçekleşir:

1. Mağdura HGS veya otoyol borcu bulunduğunu bildiren SMS gönderilir.
2. Mesajdaki bağlantı, resmî kuruma benzeyen sahte siteyi açar.
3. Plaka ve kimlik bilgileri girilmesi istenir.
4. Düşük bir borç tutarı gösterilerek kart bilgileri alınır.
5. SMS doğrulama kodu istenir veya zararlı uygulama yükletilir.
6. Karttan gösterilen borçtan çok daha yüksek tahsilat yapılır.
7. Bilgiler başka işlemlerde kullanılmak üzere saklanır.

Bazı olaylarda amaç yalnız küçük bir “geçiş borcu” tahsil etmek değildir. Sahte form aracılığıyla alınan kart ve kimlik bilgileri daha büyük tutarlı harcamalarda veya hesap ele geçirme girişimlerinde kullanılabilir.

Hukuki dayanak

Somut olayın yöntemine göre aşağıdaki suçlar gündeme gelebilir:

1. TCK m.157 kapsamında dolandırıcılık.
2. TCK m.158/1 f kapsamında bilişim sistemlerinin araç olarak kullanılması suretiyle nitelikli dolandırıcılık.
3. TCK m.245 kapsamında banka veya kredi kartının kötüye kullanılması.
4. TCK m.243 kapsamında bilişim sistemine hukuka aykırı girme.
5. TCK m.136 kapsamında kişisel verileri hukuka aykırı ele geçirme veya yayma.
6. TCK m.204 veya m.207 kapsamında belgede sahtecilik.
7. TCK m.282 kapsamında suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama.
8. CMK m.128 ve m.128/A kapsamındaki malvarlığı koruma tedbirleri.
9. 5464 sayılı Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu.
10. 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu.

CMK m.128/A, kanunda belirtilen bilişim ve dolandırıcılık suçlarında suçta kullanılan hesabın geçici olarak askıya alınmasına yönelik özel bir mekanizma içermektedir. Askıya alma veya elkoyma, mağdurun talebiyle her olayda kendiliğinden gerçekleşmez.

Maddi unsur

Dolandırıcılık suçunun oluşması için hileli davranışlarla mağdurun aldatılması, mağdurun veya üçüncü kişinin zararına bir işlem yapılması ve failin kendisine ya da başkasına yarar sağlaması gerekir.

Hile şu davranışlarla kurulabilir:

1. Gerçekte bulunmayan HGS borcunun varmış gibi gösterilmesi.
2. PTT, KGM veya otoyol işletmecisinin kimliğinin taklit edilmesi.
3. Resmî ödeme sayfasına benzeyen internet sitesi hazırlanması.
4. Gerçek dışı icra ve haciz tehdidi kullanılması.
5. Düşük borç gösterilerek kart bilgilerinin alınması.
6. Sahte ödeme makbuzu veya borç dökümü oluşturulması.

Mağdurun sahte site üzerinden ödeme yapmasıyla dolandırıcılık tamamlanabilir. Kart bilgilerinin daha sonra izinsiz kullanılması ayrıca TCK m.245 kapsamında değerlendirilebilir.

Fail

Fail; sahte mesajı hazırlayan, toplu SMS gönderen, internet sitesini kuran, kart bilgilerini kullanan veya suçtan elde edilen paranın aktarıldığı hesabı sağlayan kişi olabilir.

Telefon hattı, internet alan adı veya banka hesabının kayıtlı sahibi her durumda suçun asıl faili değildir. Fiilî kullanım, cihaz ve IP kayıtları, para çekme görüntüleri ve şüpheliler arasındaki iletişim araştırılmalıdır.

Banka hesabını suçta kullanılacağını bilerek sağlayan kişi, katkısına göre müşterek fail veya yardım eden olarak sorumlu tutulabilir.

Mağdur

Mağdur, sahte borç bildirimine inanarak ödeme yapan veya kart ve kimlik bilgilerini paylaşan kişidir.

Kart başka bir kişiye aitse aldatılan kişi ile ekonomik zarara uğrayan kart sahibinin hukuki konumu ayrı ayrı belirlenebilir.

Adı ve kurumsal kimliği kullanılan PTT, otoyol işletmecisi veya kamu kurumu da başka suçlar ve hukuki talepler bakımından zarar gören konumunda olabilir.

Hareket ve sonuç

Sahte mesajın gönderilmesi, suçun icra hareketlerinin başlangıcını oluşturabilir. Tamamlanmış dolandırıcılık için mağdurun aldatılarak ödeme yapması veya ekonomik değer taşıyan başka bir işlem gerçekleştirmesi gerekir.

Kart bilgilerinin alınması fakat henüz tahsilat yapılmaması hâlinde dolandırıcılığa teşebbüs ve elde edilen verilerin niteliğine göre başka suçlar gündeme gelebilir.

Sahte bağlantı üzerinden mobil bankacılık hesabına erişilmişse bilişim sistemine girme ve hesaptan yapılan işlemler ayrıca incelenmelidir.

Manevi unsur

Dolandırıcılık kasten işlenebilen bir suçtur. Failin borç bildirimindeki bilgilerin gerçek olmadığını bilmesi ve mağduru aldatarak menfaat sağlamayı istemesi gerekir.

Hesap veya telefon hattı sahibi bakımından da suç planından haberdar olup olmadığı araştırılmalıdır. Yalnızca hesabına para gelmesi dolandırıcılık kastının kesin kanıtı değildir.

Çok sayıda kişiden benzer açıklamalarla para alınması, paranın hemen başka hesaplara gönderilmesi ve hesabın erişim bilgilerinin üçüncü kişilere verilmesi kastın belirlenmesinde önem taşıyabilir.

Nitelikli hâller

Dolandırıcılığın SMS, internet sitesi veya mesajlaşma uygulaması üzerinden gerçekleştirilmesi TCK m.158/1 f kapsamında bilişim sistemlerinin araç olarak kullanılması suretiyle nitelikli dolandırıcılığı gündeme getirebilir.

Failin kendisini kamu kurumunun çalışanı gibi tanıtması veya kamu kurumunun bilişim sistemleriyle ilişkili olduğunu söylemesi hâlinde TCK m.158’deki diğer nitelikli hâller somut olaya göre incelenebilir.

Suçun üç veya daha fazla kişi tarafından birlikte ya da örgüt faaliyeti kapsamında işlenmesi cezanın artırılmasına yol açabilir.

Teşebbüs

Mağdur mesajı fark ederek bağlantıya girmez veya ödeme yapmazsa dolandırıcılığa teşebbüs hükümleri uygulanabilir.

Sahte ödeme sayfasının hazırlanması, mesajın gönderilmesi ve mağdurdan kart bilgilerinin istenmesi icra hareketlerinin başladığını gösterebilir. Henüz kimseye gönderilmemiş mesaj taslağı ise kural olarak hazırlık hareketi düzeyinde kalabilir.

İştirak

Mesajı gönderen, sahte siteyi hazırlayan, banka hesabını sağlayan ve parayı çeken kişiler farklı olabilir.

Her şüphelinin ortak suç planını bilip bilmediği ve suça hangi katkıyı sunduğu ayrı ayrı değerlendirilmelidir. Hesap veya hat sahipliği tek başına otomatik iştirak sorumluluğu doğurmaz.

İçtima

Aynı olayda şu suçlar birlikte değerlendirilebilir:

1. Nitelikli dolandırıcılık.
2. Banka veya kredi kartının kötüye kullanılması.
3. Bilişim sistemine hukuka aykırı girme.
4. Kişisel verileri hukuka aykırı ele geçirme.
5. Belgede sahtecilik.
6. Suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama.
7. Koşulları varsa tehdit veya şantaj.

Kart bilgilerinin hileyle alınması ve daha sonra farklı alışverişlerde kullanılması hâlinde dolandırıcılık ile kartın kötüye kullanılması arasındaki hukuki ilişki somut olay üzerinden belirlenir.

Şikâyet ve başvuru

Bilişim sisteminin araç olarak kullanılması suretiyle nitelikli dolandırıcılık şikâyete bağlı değildir. Savcılık suçu öğrendiğinde resen soruşturma yapabilir.

Mağdur yine de delillerin ve paranın kaybolmasını önlemek için gecikmeden:

1. Bankanın dolandırıcılık birimine bildirimde bulunmalıdır.
2. Kartını kapatmalı veya geçici olarak kullanıma kapatmalıdır.
3. Şüpheli işlemlere harcama itirazı yapmalıdır.
4. Savcılık, polis veya Siber Suçlarla Mücadele birimine başvurmalıdır.
5. Alıcı ve devam hesaplarının araştırılmasını istemelidir.
6. Mesajı, bağlantıyı ve cihaz kayıtlarını korumalıdır.

Failin kimliği bilinmiyorsa telefon numarası, internet adresi, IBAN ve kart işlemi bilgileriyle faili meçhul şikâyet yapılabilir.

Mesajdaki bağlantıya tıklandıysa ne yapılmalıdır?

Sadece bağlantıya girilmiş ancak bilgi paylaşılmamışsa tarayıcı kapatılmalı ve cihaz güvenlik kontrolünden geçirilmelidir.

Kart, kimlik veya mobil bankacılık bilgisi girilmişse:

1. Banka güvenilir başka bir cihazdan aranmalıdır.
2. Kartlar kapatılmalı ve şifreler değiştirilmelidir.
3. Mobil bankacılık oturumları sonlandırılmalıdır.
4. Şüpheli cihaz yetkileri ve uygulamalar kontrol edilmelidir.
5. Telefon hemen sıfırlanmadan önce deliller korunmalıdır.
6. Hat operatörüne şüpheli SIM işlemleri sorulmalıdır.
7. Kolluk veya savcılığa gecikmeden başvurulmalıdır.

SMS doğrulama kodunun paylaşılmış olması bankanın ve failin sorumluluğunu kendiliğinden ortadan kaldırmaz. İşlemin nasıl onaylandığı ve güvenlik sürecinin yeterliliği ayrıca incelenir.

Uzlaştırma

TCK m.157 kapsamındaki basit dolandırıcılık uzlaştırmaya tabi olabilir.

TCK m.158 kapsamındaki nitelikli dolandırıcılık ise uzlaştırma kapsamında değildir. Sahte HGS sitesi veya SMS bağlantısıyla gerçekleştirilen eylemin suç vasfı kullanılan yönteme göre belirlenir.

Kart işlemi veya kişisel veri suçları bulunuyorsa uzlaştırma durumu her suç bakımından ayrıca değerlendirilir.

Görevli ve yetkili mahkeme

Basit dolandırıcılık suçunda asliye ceza mahkemesi görevlidir.

TCK m.158 kapsamındaki nitelikli dolandırıcılık suçunda görevli mahkeme ağır ceza mahkemesidir.

Yetki belirlenirken mesajın ulaştığı, mağdurun ödeme yaptığı, kart işleminin gerçekleştiği ve suçtan elde edilen menfaatin bulunduğu yerler değerlendirilebilir.

Bankaya karşı açılabilecek hukuk davasında görev ve yetki, işlemin niteliği ile tarafların sıfatına göre ayrıca belirlenmelidir.

Zamanaşımı

Nitelikli dolandırıcılık suçunda olağan dava zamanaşımı kural olarak 15 yıldır. Süreyi kesen veya durduran sebepler zamanaşımı hesabını değiştirebilir.

Banka, IP, alan adı, kamera ve telefon kayıtları çok daha kısa sürelerde kaybolabilir. Bu nedenle uzun zamanaşımı süresine güvenilerek başvurunun geciktirilmesi önemli delillerin kaybına neden olabilir.

Kart harcamasına itiraz ve bankaya yapılacak başvurular açısından ayrıca daha kısa süreler bulunabileceğinden banka bildirimi derhâl yapılmalıdır.

Yaptırım

TCK m.158 kapsamındaki nitelikli dolandırıcılıkta üç yıldan on yıla kadar hapis ve adli para cezası öngörülmektedir.

Bilişim sistemlerinin araç olarak kullanıldığı TCK m.158/1 f bakımından hapis cezasının alt sınırı dört yıldır. Adli para cezasında suçtan elde edilen menfaatle bağlantılı özel alt sınır uygulanır.

Banka veya kredi kartının kötüye kullanılması ve diğer suçlar oluşmuşsa bunlara ilişkin yaptırımlar ayrıca gündeme gelebilir.

Banka zarardan sorumlu olur mu?

Bankanın her sahte HGS ödemesinden otomatik olarak sorumlu olduğu söylenemez.

Sorumluluk değerlendirilirken:

1. İşlemin hangi yöntemle onaylandığı.
2. Kart bilgilerinin nasıl ele geçirildiği.
3. İşlemin olağan dışı olup olmadığı.
4. Bankanın güvenlik önlemleri.
5. Müşteriye yapılan bildirimler.
6. İtirazın ne zaman yapıldığı.
7. Tarafların kusur durumu

birlikte değerlendirilir.

SMS kodunun mağdur tarafından girilmiş olması bankanın hiçbir koşulda sorumlu olmayacağı anlamına gelmez. Aynı şekilde işlemin izinsiz olduğu iddiası da bankanın mutlaka ödeme yapmasını sağlamaz.

Paranın geri alınması mümkün müdür?

Bankaya hızlı bildirim yapılması, kart harcamasının henüz kesinleşmemesi veya paranın alıcı hesapta bulunması hâlinde geri alma ihtimalini artırabilir.

Bununla birlikte ceza şikâyeti, hesap tedbiri veya harcama itirazı paranın kesin olarak iade edileceğini göstermez. Paranın farklı hesaplara aktarılması, nakit çekilmesi veya kripto varlığa çevrilmesi tahsili zorlaştırabilir.

Ceza soruşturmasına katılma, el konulan paranın iadesi ve koşulları varsa bankaya veya diğer sorumlulara karşı hukuk davası seçenekleri ayrı değerlendirilmelidir.

Deliller

Başvuruda şu deliller korunmalıdır:

1. Mesajın gönderen adı ve numarasıyla birlikte ekran görüntüsü.
2. Mesajın cihazdaki asıl kaydı.
3. Sahte bağlantının tam URL adresi.
4. Açılan ödeme sayfasının ekran görüntüleri.
5. Tarayıcı geçmişi ve indirme kayıtları.
6. Kart ve banka hesap hareketleri.
7. SMS doğrulama mesajları.
8. Bankaya yapılan bildirimin kayıt numarası.
9. HGS ve otoyol resmî sorgulama sonuçları.
10. Alıcı IBAN veya iş yeri bilgileri.
11. Telefon görüşmesi yapılan numaralar.
12. Cihaza yüklenen uygulamalar.
13. E posta ve mesajlaşma kayıtları.
14. Aynı bağlantıdan zarar gören kişilere ilişkin bilgiler.

Sadece ekran görüntüsü almakla yetinilmemeli; mesaj, bağlantı ve işlem kayıtlarının asılları da mümkün olduğu ölçüde korunmalıdır.

Yargıtay uygulaması

Yargıtay uygulamasında internet sitesi, SMS ve diğer dijital iletişim araçları kullanılarak gerçekleştirilen hileli ödeme talepleri, olayın yöntemine göre bilişim sistemlerinin araç olarak kullanıldığı nitelikli dolandırıcılık kapsamında değerlendirilebilmektedir.

Kart bilgilerinin ele geçirilerek kullanıldığı olaylarda, dolandırıcılık ile banka veya kredi kartının kötüye kullanılması suçlarının unsurları ayrı ayrı incelenmektedir.

Yalnızca banka hesabının veya telefon hattının sanık adına kayıtlı olması mahkûmiyet için her dosyada yeterli kabul edilmemelidir. Hesabın fiilî kullanıcısı, paranın çekilme biçimi, IP ve cihaz kayıtlarıyla şüpheliler arasındaki bağlantı araştırılmalıdır.

Sık sorulan sorular

HGS borcunuz var mesajı gerçek olabilir mi?

Gerçek olabilir; ancak doğrulama mesajdaki bağlantı üzerinden yapılmamalıdır. Borç, PTT HGS, e Devlet, KGM veya ilgili otoyol işletmecisinin doğrulanmış resmî sitesi üzerinden sorgulanmalıdır.

Sahte mesajdaki bağlantıya tıkladım, suç oluşur mu?

Bağlantıya tıklamak mağdur bakımından suç değildir. Ancak bilgi girildiyse kart ve hesap güvenliği için derhâl banka bilgilendirilmeli, şifreler değiştirilmeli ve deliller korunmalıdır.

Kart bilgilerimi girdim ama para çekilmedi, şikâyet edebilir miyim?

Evet. Teşebbüs ve kişisel verilerin ele geçirilmesi yönünden soruşturma yapılabilir. Kartın kapatılması ve bankaya bildirim için para çekilmesi beklenmemelidir.

SMS kodunu paylaştıysam banka ödeme yapmaz mı?

Bu durum değerlendirmede önemlidir; ancak tek başına bütün sorumluluğu belirlemez. Bankanın güvenlik yükümlülükleri, işlem özellikleri ve olayın tamamı incelenir.

Mesajı silmem şikâyete engel olur mu?

Şikâyete tamamen engel değildir. Telefon kayıtları, banka işlemleri ve operatör bilgileri araştırılabilir. Bununla birlikte mevcut mesajların silinmemesi delil bakımından daha uygundur.

Gerçek HGS borcum varsa sahte siteye yaptığım ödeme geçerli olur mu?

Kural olarak sahte siteye yapılan ödeme gerçek borcu tahsil etmeye yetkili kuruma ulaşmamışsa borcu sona erdirmez. Gerçek borcun durumu resmî sistemden ayrıca kontrol edilmelidir.

Savcılık başvurusu için dolandırıcının adını bilmek gerekir mi?

Hayır. Telefon numarası, bağlantı adresi, banka hesabı ve kart işlemi bilgileri sunularak faili meçhul şikâyet yapılabilir.

HGS borcu mesajı nedeniyle telefonuma zararlı uygulama yüklendiyse ne yapmalıyım?

Cihazın internet bağlantısı güvenli şekilde kesilmeli, banka başka bir cihazdan aranmalı ve telefon sıfırlanmadan önce dijital delillerin korunması değerlendirilmelidir.

Sonuç

Sahte HGS ve otoyol borcu mesajlarında, düşük tutarlı bir geçiş borcu gösterilerek mağdurun aceleyle ödeme yapması amaçlanır. Sahte internet sitesi üzerinden kart, kimlik ve mobil bankacılık bilgileri ele geçirilebilir.

Mesajdaki bağlantıya girilmeden borç PTT HGS, e Devlet, KGM veya ilgili otoyol işletmecisinin doğrulanmış sitesi üzerinden sorgulanmalıdır.

Kart veya hesap bilgileri paylaşılmışsa banka gecikmeden bilgilendirilmeli, kart kapatılmalı ve mesaj ile işlem kayıtları korunarak kolluk veya savcılığa başvurulmalıdır. Sahte mesaj nedeniyle yapılan şikâyet ile gerçek geçiş borcuna ilişkin ödeme veya itiraz süreci birbirinden ayrı takip edilmelidir.

Kaynakça

1. PTT HGS Müşteri Hizmetleri resmî sitesi
2. PTT HGS bilgilendirme sayfası
3. e Devlet HGS hesap bilgileri sorgulama
4. KGM geçiş ihlali sorgulama sistemi
5. EGM Siber Suçlar Sık Sorulan Sorular
6. Adalet Bakanlığı Mağdur Bilgi Sistemi
7. Adalet Bakanlığı Mevzuat Sistemi, Ceza Muhakemesi Kanunu
8. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, m.37–39, 43, 66, 136, 157, 158, 243, 245 ve 282.
9. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, m.12, 128, 128/A, 158, 234 ve 253.
10. 5464 sayılı Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu.
11. 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu.

Bu içerik genel hukuki bilgilendirme niteliğindedir. Mesaj, internet adresi, banka kayıtları ve cihaz verileri incelenmeden suç vasfı, banka sorumluluğu veya paranın geri alınması hakkında kesin sonuç verilemez.