Banka Hesabının Askıya Alınması ve El Koyma CMK 128/A
Banka hesabındaki , Kripto hesabında ki para hareketlerinin dolandırıcılık veya başka bir bilişim suçuyla bağlantılı olduğu yönünde şüphe oluştuğunda hesap, CMK 128/A kapsamında kırk sekiz saate kadar askıya alınabilir. Bu işlem, hesabın kapatılması veya hesap sahibinin suçlu kabul edilmesi anlamına gelmez.
Hesabın askıya alınması ile hesaptaki paraya el konulması farklı işlemlerdir. Askıya alma, kısa süreli ve önleyici bir tedbirdir. El koyma ise hâkim kararı veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısının yazılı emriyle uygulanabilen adli koruma tedbiridir.
CMK 128/A, 7571 sayılı Kanun’la kabul edilmiş; Kanun 25 Aralık 2025 tarihli ve 33118 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. 7571 sayılı Kanun – TBMM
CMK 128/A hangi suçlarda uygulanır?
Hesabın askıya alınması tedbiri bütün suç soruşturmalarında uygulanamaz. Kanunda üç suç grubu sınırlı olarak gösterilmiştir:
- Bilişim sistemlerinin kullanılması suretiyle işlenen nitelikli hırsızlık, TCK 142/2-e.
- Bilişim sistemleri, banka veya kredi kurumları ya da basın ve yayın araçlarının kullanılması suretiyle işlenen nitelikli dolandırıcılık, TCK 158/1-f.
- Kişinin kendisini kamu görevlisi, banka, sigorta veya kredi kurumu çalışanı olarak tanıtması ya da bu kurumlarla ilişkili olduğunu söylemesi suretiyle işlenen nitelikli dolandırıcılık, TCK 158/1-l.
- Banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması, TCK 245.
Tedbirin uygulanabilmesi için bu suçlardan birinin işlendiği konusunda “makul şüphe” bulunmalıdır. Genel veya soyut bir şüphe yeterli değildir; şüpheyi destekleyen hesap hareketi, ihbar, işlem bağlantısı veya başka somut veri bulunması gerekir.
Hesabın askıya alınması nedir?
Banka, ödeme hizmeti sağlayıcısı veya kripto varlık hizmet sağlayıcısı, suçta kullanıldığı değerlendirilen hesabı kırk sekiz saate kadar askıya alabilir.
Tedbir yalnızca banka hesaplarını kapsamaz. Ödeme kuruluşu hesapları, elektronik para hesapları ve kripto varlık hizmet sağlayıcısı nezdindeki hesaplar da kapsam içindedir.
Askıya alma sırasında para çekme, transfer, kripto varlık gönderme veya hesaptaki menfaat üzerinde tasarrufta bulunma geçici olarak engellenebilir. Tedbirin kapsamı, şüpheli işlemle bağlantılı hesabın ve menfaatin niteliğine göre belirlenmelidir.
Hukuki dayanak
CMK 128/A’ya göre mali kurum, askıya alma işlemini ve hesap hareketlerini bütün bilgi ve belgelerle birlikte derhâl Cumhuriyet başsavcılığına bildirmek zorundadır. İşlem ayrıca hesap sahibine de bildirilmelidir.
Hesap sahibi, askıya alma işleminin kaldırılması için Cumhuriyet başsavcılığına başvurabilir. Cumhuriyet savcısının bu başvuru hakkında yirmi dört saat içinde karar vermesi gerekir.
Suça konu menfaat başka bir mali kuruma aktarılmışsa ilk kurum, diğer kuruma gecikmeksizin bildirimde bulunabilir. Böylece birbirini izleyen transferler veya kripto varlık hareketleri bakımından paranın sistem dışına çıkarılması önlenmeye çalışılır. CMK 128/A’nın kabul edilen metni
Tedbirin maddi koşulları
CMK 128/A bakımından üç temel maddi koşul birlikte aranır:
- Kanunda sayılan katalog suçlardan biri hakkında makul şüphe bulunmalıdır.
- Askıya alınan hesap suçta kullanılmış veya suça konu işlemin gerçekleştirilmesine yahut gerçekleştirilmesine teşebbüs edilmesine konu olmuş olmalıdır.
- Askıya alma işlemi kırk sekiz saatlik kanuni sınır içinde uygulanmalıdır.
Hesap sahibinin şüpheli veya sanık sıfatını taşıması zorunlu değildir. Dolandırıcılık parasının bilgisi dışında hesabına gönderildiğini ileri süren üçüncü kişinin hesabı da işlem bağlantısı nedeniyle geçici olarak askıya alınabilir.
Bununla birlikte hesap sahipliği tek başına kişinin suça iştirak ettiğini kanıtlamaz. Ceza sorumluluğu için kast, bilgi, iradi katkı ve suçla bağlantı ayrıca ispatlanmalıdır.
Şüpheli, hesap sahibi ve mağdur
Bu koruma tedbirinde klasik anlamda bağımsız bir “fail” ve “mağdur” yapısı bulunmaz. Fail ve mağdur, tedbirin dayandığı nitelikli hırsızlık, dolandırıcılık veya kart suçuna göre belirlenir.
Şüpheli, suçtan elde edilen menfaati hesaba yönlendiren veya hesabı suçta kullanan kişi olabilir. Hesap sahibi ile asıl şüpheli aynı kişi olmayabilir.
Mağdur ise hileli işlem, bilişim saldırısı veya kartın kötüye kullanılması sonucunda parasını kaybeden kişidir. El konulan menfaatin mağdura ait olduğu anlaşılırsa para soruşturma veya kovuşturma aşamasında sahibine iade edilebilir.
Hareket ve sonuç
Askıya alma tedbirinin uygulanabilmesi için hesabın tamamının suç geliriyle dolu olması gerekmez. Suçtan elde edilen para ile hukuka uygun gelirlerin aynı hesapta bulunması mümkündür.
Bu durumda ölçülülük ilkesi gereğince suçla bağlantılı menfaatin ve tedbir kapsamının somutlaştırılması gerekir. Hesabın tamamının uzun süre kullanılamaz hâle getirilmesi, özellikle maaş, nafaka veya şirket faaliyet gelirlerinin bulunduğu hesaplarda ciddi hak kaybı doğurabilir.
Örnek: İnternet dolandırıcılığı mağdurunun gönderdiği para, şüpheli hesabından farklı bankalardaki üç hesaba aktarılırsa mali kurumlar arasında bildirim yapılarak ilgili hesaplar geçici olarak askıya alınabilir.
Manevi unsur ve hesap sahibinin ceza sorumluluğu
CMK 128/A bir suç değil, ceza muhakemesi tedbiridir. Bu nedenle tedbirin uygulanabilmesi için hesap sahibinin suç kastının kesin olarak kanıtlanması aranmaz; makul şüphe yeterlidir.
Bununla birlikte hesap sahibi hakkında mahkûmiyet kararı verilebilmesi için hesabın suçta kullanılacağını bildiği ve buna iradi olarak katkı sunduğu kanıtlanmalıdır.
Kartın, şifrenin veya mobil bankacılık erişiminin komisyon karşılığında üçüncü kişiye verilmesi; gelen paranın çekilmesi; seri transferler yapılması ve açıklanabilir bir ticari ilişkinin bulunmaması kast değerlendirmesinde kullanılabilir. Buna karşılık yalnızca hesaba para gelmesi otomatik ceza sorumluluğu doğurmaz.
Nitelikli hâller
CMK 128/A’nın kendi içinde cezayı artıran bir nitelikli hâli bulunmamaktadır. Çünkü bu hüküm ceza değil, koruma tedbiri düzenler.
Hangi mahkemenin görevli olduğu, şikâyet, uzlaştırma, yaptırım ve zamanaşımı; tedbirin dayandığı asıl suça göre belirlenir. TCK 158 kapsamındaki nitelikli dolandırıcılık ile TCK 245 kapsamındaki kart suçu aynı usul ve yaptırıma tabi değildir.
Askıya alma ile el koyma arasındaki fark
Askıya alma kararını ilgili banka, ödeme kuruluşu veya kripto varlık hizmet sağlayıcısı verebilir. Bu tedbir en fazla kırk sekiz saat sürer.
El koyma ise kural olarak hâkim kararıyla uygulanır. Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısı yazılı emir verebilir. Hâkim kararı olmaksızın yapılan el koyma, yirmi dört saat içinde görevli hâkimin onayına sunulmalıdır.
Hâkim, el koymadan itibaren kırk sekiz saat içinde kararını açıklamazsa el koyma kendiliğinden kalkar. CMK 128’deki rapor alma şartı, CMK 128/A kapsamında yapılan el koymada aranmaz.
| İşlem | Karar mercii | Süre |
|---|---|---|
| Hesabın askıya alınması | Mali kurum veya Cumhuriyet savcısı | En fazla 48 saat |
| Savcılığa kaldırma başvurusu | Hesap sahibi | Bildirimden sonra gecikmeden |
| Savcının başvuruyu karara bağlaması | Cumhuriyet savcısı | 24 saat |
| Hâkim kararı olmadan el koymanın onaya sunulması | Cumhuriyet savcısı | 24 saat |
| Hâkimin el koyma hakkında karar vermesi | Görevli hâkim | El koymadan itibaren 48 saat |
Başvuru ve itiraz usulü
Hesap sahibinin öncelikle işlemin hangi makam ve dosya kapsamında yapıldığını belirlemesi gerekir. Bankanın ticari veya güvenlik politikası uyarınca koyduğu bloke ile CMK 128/A kapsamındaki adli tedbir aynı değildir.
Cumhuriyet başsavcılığına yapılacak başvuruda hesap numarası, askıya alma bildirimi, işlemlerin hukuki kaynağı, para hareketlerinin açıklaması ve tedbirin kaldırılmasını gerektiren belgeler sunulmalıdır.
Savcılık başvuruyu reddederse veya el koyma kararı verilirse CMK 267 ve devamındaki itiraz hükümleri gündeme gelir. Başvuruda tedbirin kanuni koşulları, katalog suç bağlantısı, makul şüphe, süre ve ölçülülük ayrı ayrı tartışılmalıdır.
Teşebbüs
CMK 128/A, tamamlanmış suçların yanında yapılmaya teşebbüs edilen işlemleri de kapsar. Para transferi banka güvenlik sistemi tarafından engellenmiş olsa bile suçta kullanılan hesap tedbir konusu olabilir.
Bu durum, asıl suçun mutlaka tamamlandığı anlamına gelmez. Temel suç yönünden teşebbüs hükümleri ayrıca değerlendirilir.
İştirak
Hesabın üçüncü kişiye kullandırılması, hesap sahibini kendiliğinden müşterek fail yapmaz. Hesap sahibinin suç planını bilip bilmediği, aldığı menfaat ve para hareketleri üzerindeki hâkimiyeti incelenmelidir.
Hesap sahibinin katkısı yalnızca kart veya hesap erişimini sağlamaktan ibaretse yardım etme hükümleri gündeme gelebilir. Ancak mağdurlarla iletişim kurması, parayı yönlendirmesi veya suç organizasyonunda karar alması müşterek faillik değerlendirmesine neden olabilir.
İçtima
Aynı hesap üzerinden nitelikli dolandırıcılık, banka veya kredi kartının kötüye kullanılması, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama ya da yasa dışı bahis işlemleri gerçekleştirilebilir.
Her suç bakımından hareket, kast ve korunan hukuki değer ayrı değerlendirilmelidir. CMK 128/A tedbiri yalnızca hükümde sayılan katalog suçlar yönünden uygulanabilir; başka bir suçun varlığı tek başına bu maddeye dayanılarak askıya alma yetkisi vermez.
Şikâyet ve uzlaştırma
CMK 128/A’nın uygulandığı katalog suçlar kural olarak şikâyete bağlı değildir. Mağdurun şikâyetinden vazgeçmesi soruşturmayı ve tedbiri kendiliğinden sona erdirmez.
TCK 158 kapsamındaki nitelikli dolandırıcılık ve TCK 245 kapsamındaki kart suçları uzlaştırma kapsamında değildir. Tedbirin dayandığı suçun tam hukuki niteliği dosya üzerinden belirlenmelidir.
Görevli ve yetkili makam
Soruşturma aşamasında başvurular Cumhuriyet başsavcılığına yapılır. Hâkim onayı veya itiraz gerektiğinde sulh ceza hâkimliği görev yapar.
Kovuşturma aşamasında tedbir hakkında davaya bakan mahkeme karar verebilir. Asıl suç nitelikli dolandırıcılıksa ağır ceza mahkemesi; bilişim yoluyla nitelikli hırsızlık veya kartın kötüye kullanılmasıysa suçun yaptırımına göre görevli ceza mahkemesi belirlenir.
Yetki bakımından suçun işlendiği, haksız menfaatin elde edildiği veya suçun sonuçlarının meydana geldiği yerler değerlendirilebilir. Bilişim suçlarında işlemler farklı şehirlerde gerçekleştiğinden CMK’nın bağlantı ve yetki hükümleri ayrıca önem taşır.
Zamanaşımı
Askıya alma tedbiri yönünden kırk sekiz saatlik özel süre bulunmaktadır. Bu süre dava zamanaşımı değildir ve tedbirin devam sınırını gösterir.
Asıl suçun dava zamanaşımı TCK 66’ya göre belirlenir. Nitelikli dolandırıcılıkta genel dava zamanaşımı kural olarak on beş yıldır. Diğer katalog suçlarda cezanın üst sınırına göre ayrıca hesaplama yapılmalıdır.
Yaptırım
CMK 128/A hesap sahibine doğrudan ceza öngörmez. Hapis veya adli para cezası, soruşturmanın dayandığı TCK hükmüne göre belirlenir.
Mali kurum, savcı, hâkim veya mahkeme tarafından istenen bilgi ve belgeleri on gün içinde göndermek zorundadır. Belgelerin gönderilmemesi veya eksik gönderilmesi hâlinde ilgili mali kuruma elli bin liradan üç yüz bin liraya kadar idari para cezası verilebilir.
Kanun, CMK 128/A uyarınca askıya alma kararı veren gerçek ve tüzel kişilerin bu işlem nedeniyle hukuki sorumluluğunun doğmayacağını da düzenlemektedir. Bu hüküm, kanuni yetkinin açıkça aşılması veya farklı bir hukuka aykırılık iddiasının incelenmesini bütünüyle engelleyen sınırsız bir bağışıklık şeklinde yorumlanmamalıdır.
Deliller
Uygulamada banka ve kripto hesap hareketleri, IP ve cihaz kayıtları, mobil bankacılık oturum bilgileri, ATM kamera görüntüleri, kartın fiilen kim tarafından kullanıldığı, telefon mesajları, HTS kayıtları, faturalar ve ticari ilişkinin dayanak belgeleri önem taşır.
Hesabın meşru kullanımını gösteren sözleşmeler, ücret bordroları, satış faturaları, borç ilişkisine ilişkin belgeler ve transfer açıklamaları, bloke kaldırma talebini destekleyebilir.
Delillerin hukuka uygun elde edilmesi ve hangi işlemle hangi suç arasındaki bağlantının kurulduğunun kararda gösterilmesi gerekir.
Yargıtay ve Anayasa Mahkemesi uygulaması
CMK 128/A, 25 Aralık 2025’te yürürlüğe girdiğinden maddeye özgü yerleşik ve doğrulanabilir bir Yargıtay içtihat dizisi henüz oluşmamıştır. Bu nedenle doğrulanmamış karar numarası kullanılmamıştır.
Anayasa Mahkemesi, banka hesapları üzerindeki uzun süreli el koyma tedbirlerini mülkiyet hakkı kapsamında incelemektedir. A.A. ve diğerleri kararında hesaplara el konulması, teminat yükümlülüğü ve tedbirlerin uzun süre devam etmesi ölçülülük yönünden değerlendirilmiştir. AYM, A.A. ve diğerleri, B. No: 2017/31079, 10.06.2021
Bu karar CMK 128/A’ya doğrudan ilişkin değildir. Bununla birlikte tedbirin kanuni dayanağı, süresi, denetim imkânı ve kişiye yüklediği külfet arasında adil denge kurulması gerektiğini gösterir.
Sık sorulan sorular
Banka hesabım 48 saat sonra otomatik açılır mı?
Askıya alma işlemi en fazla kırk sekiz saat sürebilir. Bu süre içinde el koyma kararı verilirse hesaptaki ilgili menfaat üzerindeki kısıtlama devam edebilir. El koyma kararı verilmezse askıya alma tedbirinin sürdürülmemesi gerekir.
Banka, mahkeme kararı olmadan hesabı askıya alabilir mi?
CMK 128/A kapsamındaki katalog suçlar hakkında makul şüphe varsa ilgili mali kurum hesabı kırk sekiz saate kadar askıya alabilir. Paraya adli el koyma ise ayrıca hâkim veya savcı kararı gerektirir.
Blokenin kaldırılması için nereye başvurulur?
Askıya alma işleminin kaldırılması Cumhuriyet başsavcılığından istenir. Savcının başvuru hakkında yirmi dört saat içinde karar vermesi gerekir.
Hesabıma gelen paradan haberim yoksa suçlu olur muyum?
Hayır. Hesabın adınıza kayıtlı olması tek başına mahkûmiyet için yeterli değildir. Bilgi, kast, alınan menfaat ve para üzerindeki işlemler somut delillerle araştırılır.
El konulan para mağdura ne zaman iade edilir?
Paranın suçtan zarar gören mağdura ait olduğu anlaşılırsa soruşturma veya kovuşturma aşamasında sahibine iade edilebilir. İadenin yapılabilmesi için para ile mağdur arasındaki bağlantının belgelerle belirlenmesi gerekir.
CMK 128/A, dolandırıcılık ve belirli bilişim suçlarında suç gelirinin hızla başka hesaplara aktarılmasını önlemek amacıyla mali kurumlara kırk sekiz saatlik askıya alma yetkisi tanımaktadır.
Askıya alma ile el koyma birbirinden ayrılmalıdır. Mali kurum tarafından uygulanan geçici tedbir, hesap sahibinin suçlu olduğu anlamına gelmez. El koymanın devamı için hâkim denetimi, süre kuralları ve ölçülülük ilkesi gözetilmelidir.
Hesap sahibi; işlemin dayanağını, katalog suç bağlantısını, para hareketlerinin kaynağını ve kanuni süreleri inceleyerek Cumhuriyet başsavcılığına başvurabilir. Özellikle ticari faaliyet, maaş veya nafaka hesabının tamamının etkilenmesi hâlinde tedbirin kapsamı somut ve gerekçeli biçimde tartışılmalıdır.
Kaynakça
- 7571 sayılı Kanun – TBMM Kanun Bilgileri
- CMK 128/A’nın kabul edilen metni – TBMM
- Adalet Bakanlığı UYAP Mevzuat – CMK
- Adalet Bakanlığı, banka işlemlerine ilişkin reform açıklaması
- AYM, A.A. ve diğerleri, B. No: 2017/31079, 10.06.2021
Av. İltan Ekmekçioğlu
Bu içerik genel hukuki bilgilendirme niteliğindedir ve somut olay hakkında hukuki görüş veya sonuç garantisi oluşturmaz.
