TCK 135 Kişisel Verilerin Kaydedilmesi Suçu ve Cezası
TCK 135 kişisel verilerin kaydedilmesi suçu, kimliği belirli veya belirlenebilir bir gerçek kişiye ilişkin verinin hukuka aykırı biçimde kayıt altına alınmasıyla oluşur. Temel ceza bir yıldan üç yıla kadar hapistir. Suçu benzer fiillerden ayıran temel nokta, verinin yalnızca öğrenilmesi değil; yeniden erişilebilir ve kullanılabilir olacak şekilde bir ortama kaydedilmesidir.
Kayıt kâğıt üzerinde, dijital dosyada, veri tabanında, görüntüde, ses kaydında veya başka bir saklama aracında yapılabilir. Bilginin sır niteliğinde olması şart değildir. Hukuka aykırılık; kaydın dayanağı, amacı, kapsamı ve saklama yöntemi birlikte değerlendirilerek belirlenir. Görüntü veya ses kaydı aynı zamanda kişinin özel yaşam alanına müdahale ediyorsa TCK 134 özel hayatın gizliliğini ihlal suçu ayrıca incelenmelidir.
TCK 135 Güncel Madde Metni
Kişisel verilerin kaydedilmesi
Madde 135- (1) Hukuka aykırı olarak kişisel verileri kaydeden kimseye bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası verilir.
(2) Kişilerin siyasi, felsefi veya dini görüşlerine, ırki kökenlerine; hukuka aykırı olarak ahlaki eğilimlerine, cinsel yaşamlarına, sağlık durumlarına veya sendikal bağlantılarına ilişkin bilgileri kişisel veri olarak kaydeden kimse, yukarıdaki fıkra hükmüne göre cezalandırılır.
Birinci fıkradaki alt sınır 2014 yılında altı aydan bir yıla çıkarılmıştır. Yukarıdaki metin yürürlükteki düzenlemedir. Değişiklik önerileri, kanunlaşmadıkça bu hükmün parçası değildir.
Madde Gerekçesi ve Düzenlemenin Amacı
Madde gerekçesinde, kişiyle ilgili bilgilerin özellikle bilgisayar ortamında toplanıp saklanmasının yaygınlaştığı ve bunun ilgili kişinin bilgisi dışında da yapılabildiği belirtilir. Düzenlemenin amacı, kişisel bilgilerin hukuka aykırı biçimde kayda alınmasını bağımsız bir suç olarak yaptırıma bağlamaktır.
Gerekçe, kayıt altına alma fiiline ve kaydın hukuki dayanağına odaklanır. Bugün değerlendirme yapılırken Türk Ceza Kanunu yanında kişisel verilerin işlenmesine ilişkin özel mevzuattaki dayanaklar, amaçla bağlılık ve ölçülülük şartları da dikkate alınır.
Korunan Hukuki Değer
Hüküm; kişinin özel hayatını, bilgi üzerindeki denetimini ve kişisel verilerinin hangi amaçla işleneceğini belirleme hakkını korur. Koruma yalnız mahrem bilgilere özgü değildir. Telefon numarası, konum, müşteri numarası veya çevrim içi tanımlayıcı gibi veriler de bir gerçek kişiyi belirlenebilir kılıyorsa kapsama girebilir.
Suçun Konusu: Kişisel Veri Nedir?
Kişisel veri, kimliği belirli veya belirlenebilir gerçek kişiye ilişkin her türlü bilgidir. Ad ve kimlik numarası doğrudan; araç plakası, cihaz kimliği veya işlem geçmişi ise başka bilgilerle eşleştirilerek kişiyi belirlenebilir kılabilir.
Tamamen anonim hâle getirilmiş ve hiçbir yolla bir gerçek kişiyle ilişkilendirilemeyen bilgi kişisel veri sayılmaz. Takma ad kullanılması ise tek başına anonimleştirme değildir; eşleştirme anahtarı mevcutsa veri hâlâ belirlenebilir olabilir.
Fail ve Mağdur
Suçun faili herkes olabilir. Kamu görevlisi veya mesleğinin sağladığı kolaylıktan yararlanan kişi bakımından TCK 137 kişisel veri suçlarında nitelikli hâller ayrıca uygulanabilir.
Mağdur, verisi kaydedilen gerçek kişidir. Bir şirket hakkındaki salt ticari bilgi kişisel veri değildir; ancak şirket kaydı içindeki ortak, çalışan veya müşteriyle ilişkilendirilebilen bilgiler gerçek kişiye ait veri niteliği taşıyabilir.
Maddi Unsur: Kaydetme Hareketi ve Netice
Kaydetme, kişisel verinin sonradan erişilebilecek biçimde bir taşıyıcıya aktarılmasıdır. Bir kişinin iletişim bilgisinin izinsiz müşteri listesine eklenmesi veya kamera görüntüsünün hukuki dayanak bulunmadan saklanması buna örnek olabilir.
Bilgiyi anlık olarak görmek ya da duymak, kayıt yapılmadığı sürece tek başına TCK 135’in maddi unsurunu oluşturmaz. Kayıt tamamlandığında ayrıca zarar doğması aranmaz; suç sırf hareketle tamamlanır.
Manevi Unsur
Suç kasten işlenebilir. Failin kaydettiği bilginin bir kişiye ilişkin olduğunu ve kaydın hukuka aykırı bulunduğunu bilerek hareket etmesi gerekir. Taksirli kayıt bu madde kapsamında cezalandırılmaz; ancak başka hukuki sorumluluklar doğabilir.
Hukuka Aykırılık, Rıza ve Hata
Kanuni görev, sözleşmenin kurulması veya ifası, hukuki yükümlülük ya da geçerli açık rıza gibi bir veri işleme dayanağı kaydı hukuka uygun kılabilir. Bununla birlikte dayanak, kaydedilen veri ve amaçla gerçekten örtüşmelidir. Genel ve belirsiz bir onay, her türlü kaydı sınırsız biçimde meşru hâle getirmez.
Fail, hukuka uygunluk şartlarının mevcut olduğunu kaçınılmaz biçimde sanmışsa hataya ilişkin genel hükümler gündeme gelebilir. Kurum içi talimatın bulunması ise talimat açıkça hukuka aykırıysa tek başına yeterli savunma oluşturmaz.
Hassas Nitelikteki Veriler
İkinci fıkra; siyasi, felsefi veya dini görüş, ırki köken, ahlaki eğilim, cinsel yaşam, sağlık durumu ve sendikal bağlantı bilgilerini özel olarak düzenler. Bu veriler bakımından kaydın hukuki dayanağı ve amacı daha sıkı incelenir.
Özel veri kategorilerine ilişkin özel kanun hükümleri ile TCK 135 birlikte değerlendirilmelidir. Bir sağlık bilgisinin tedavi için yetkili sistemde gerekli ölçüde tutulması ile aynı bilginin ilgisiz bir listede saklanması aynı hukuki nitelikte değildir.
Teşebbüs
Kaydetme işlemi tamamlanmadan failin elinde olmayan nedenle kesilirse teşebbüs hükümleri uygulanabilir. Örneğin veri tabanına aktarım başlatılmış fakat teknik engel nedeniyle hiçbir veri kaydedilememişse olayın icra hareketleri bakımından inceleme gerekir.
İştirak
Veri toplama planını birlikte kuran ve kaydı ortak hâkimiyetle gerçekleştiren kişiler müşterek fail olabilir. Teknik altyapıyı bilerek sağlayan veya hukuka aykırı kaydı kolaylaştıran kişi bakımından yardım etme; başkasını kayda yönelten kişi bakımından azmettirme hükümleri uygulanabilir.
İçtima ve Komşu Suçlardan Ayrım
Aynı suç işleme iradesiyle farklı zamanlarda birden çok kayıt yapılması zincirleme suç hükümlerini gündeme getirebilir. Her mağdur ve her kayıt işlemi somut olayın zaman, amaç ve veri seti bütünlüğü içinde değerlendirilir.
TCK 135 kayıt fiiline odaklanır. Kaydedilmiş verinin başkasına verilmesi, yayılması veya hukuka aykırı ele geçirilmesi TCK 136; silinmesi gereken verinin süresi geçtiği hâlde sistemde tutulması ise TCK 138 verileri yok etmeme suçu kapsamında ayrıca incelenir.
Nitelikli Hâller
Fiilin kamu görevlisi tarafından görevin verdiği yetki kötüye kullanılarak veya belirli bir meslek ve sanatın sağladığı kolaylıktan yararlanılarak işlenmesi hâlinde ceza yarı oranında artırılır. Bu artırım TCK 137’den kaynaklanır ve failin sıfatı ile fiil arasındaki bağ somut olarak gösterilmelidir.
Yaptırım ve Ceza Aralığı
Temel yaptırım bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasıdır. TCK 137’deki koşullardan biri oluşursa belirlenecek ceza yarı oranında artırılır. Birden fazla artırım veya zincirleme suç ihtimalinde sonuç ceza, artırımların kanundaki sırasına göre hesaplanır.
Şikâyet ve Uzlaştırma
TCK 139 uyarınca kişisel verilerin kaydedilmesi suçunun soruşturulması şikâyete bağlı değildir. Yetkili makamlar fiili öğrendiğinde resen işlem yapabilir. Suç, uzlaştırma kapsamına girmez.
Görevli ve Yetkili Mahkeme
Yargılama kural olarak asliye ceza mahkemesinde görülür. Yetki bakımından kaydın gerçekleştirildiği yer önemlidir. Uzaktan erişim veya birden fazla sunucu söz konusuysa veri girişinin yapıldığı, sistemin bulunduğu ve fiilin tamamlandığı yerler birlikte incelenir.
Dava Zamanaşımı
Temel şekil bakımından olağan dava zamanaşımı kural olarak sekiz yıldır. TCK 137 ile birlikte birden fazla artırımın uygulanması ihtimali üst sınırı etkileyebileceğinden zamanaşımı hesabı, suç tarihindeki hüküm ve somut ceza aralığı üzerinden ayrıca yapılmalıdır. Kesilme ve durma nedenleri süre hesabını değiştirebilir.
Deliller Nasıl Değerlendirilir?
- Veri tabanı kayıtları, erişim günlükleri, yedekler ve dosya oluşturma zamanları,
- Formlar, aydınlatma metinleri, rıza kayıtları ve veri işleme envanteri,
- E-posta, mesajlaşma ve görev talimatları,
- Cihaz, sunucu, bulut hesabı ve saklama politikalarına ilişkin teknik incelemeler.
Dijital delilin bütünlüğü, elde edilme yöntemi ve hangi kullanıcıyla ilişkilendirildiği açıklanmalıdır. Sadece bir dosyada adın geçmesi, kaydı kimin ve hangi amaçla yaptığı belirlenmeden fail tespiti için yeterli olmayabilir.
Uygulamada Sık Yapılan Hatalar
- Her veri işleme ihlalinin otomatik olarak TCK 135 suçu olduğunu varsaymak,
- Bilgiyi öğrenme ile onu kalıcı bir ortama kaydetmeyi birbirine karıştırmak,
- Rızanın kapsamını, amacını ve geri alınma tarihini incelememek,
- TCK 135, 136 ve 138 arasındaki fiil ayrımını yapmamak,
- Kaydı gerçekleştiren kullanıcıyı teknik verilerle ilişkilendirmeden sorumluluk yüklemek.
Somut Olay Kontrol Listesi
- Bilgi belirli veya belirlenebilir bir gerçek kişiyle ilişkili mi?
- Veri hangi ortama, ne zaman ve kim tarafından kaydedildi?
- Kayıt için kanuni veya geçerli başka bir dayanak var mı?
- Kaydedilen veri amaç için gerekli ve ölçülü mü?
- İkinci fıkradaki veri türlerinden biri söz konusu mu?
- Fail kamu görevi veya mesleki kolaylıktan yararlandı mı?
- Veri daha sonra verildi, yayıldı ya da silinmesi gerekirken tutuldu mu?
- Dijital delillerin bütünlüğü ve kullanıcı bağlantısı doğrulandı mı?
Sık Sorulan Sorular
TCK 135 kişisel verilerin kaydedilmesi suçunun cezası nedir?
Temel ceza bir yıldan üç yıla kadar hapistir. Kamu görevinin veya mesleğin sağladığı kolaylığın kötüye kullanılması hâlinde ceza yarı oranında artırılabilir.
Telefon numarasını kaydetmek suç mudur?
Her kayıt suç değildir. Numaranın kişisel veri niteliği yanında kaydın hukuki dayanağı, amacı, kapsamı ve saklama koşulları incelenir. Hukuka aykırı bir kayıt TCK 135 kapsamında değerlendirilebilir.
Bilgiyi sadece görmek veya öğrenmek yeterli midir?
Hayır. TCK 135 bakımından bilginin yeniden erişilebilir biçimde bir ortama kaydedilmesi gerekir. Başka bir fiilin oluşup oluşmadığı ise ayrıca incelenebilir.
Açık rıza varsa suç oluşmaz mı?
Geçerli rıza, kapsadığı amaç ve veri bakımından hukuka uygunluk sağlayabilir. Ancak rızanın bilgilendirmeye dayalı, özgür ve belirli olması; kaydın da verilen sınırlar içinde kalması gerekir.
TCK 135 ile TCK 136 arasındaki fark nedir?
TCK 135 hukuka aykırı kaydı; TCK 136 ise kişisel veriyi hukuka aykırı verme, yayma veya ele geçirme fiillerini düzenler. Aynı olayda farklı hareketler varsa her biri ayrıca değerlendirilir.
Bu suç şikâyete ve uzlaştırmaya tabi midir?
Suç şikâyete bağlı değildir ve uzlaştırma kapsamında bulunmaz.
Sonuç
TCK 135, kişisel verinin hukuka aykırı biçimde kayıt altına alınmasını cezalandırır. Sağlıklı bir değerlendirme için verinin kişisel niteliği, kayıt hareketi, hukuki dayanak, amaç, failin kastı ve özel artırım nedenleri ayrı ayrı incelenmelidir. Kayıt sonrası kullanım ve saklama süresi de komşu suçlar bakımından gözden geçirilmelidir.
Kaynakça
- Adalet Bakanlığı, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu güncel metni (21 Ağustos 2026 tarihinde kontrol edilmiştir).
- TBMM, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu kabul metni.
- TBMM, Türk Ceza Kanunu tasarısı komisyon raporu ve madde gerekçeleri.
- TBMM, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu kabul metni.
Av. iltan Ekmekçioğlu
Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Somut olayın suç tarihi, delilleri ve usulî durumu değerlendirilmeden hukuki görüş yerine kullanılamaz.
