TCK 137 Kişisel Veri Suçlarında Nitelikli Hâller

TCK 137 kişisel veri suçlarında nitelikli hâller, kişisel verilerin hukuka aykırı kaydedilmesi veya verilerin hukuka aykırı verilmesi, yayılması ya da ele geçirilmesi suçlarının belirli bir sıfat veya mesleki kolaylık kullanılarak işlenmesini düzenler. Koşullar oluştuğunda temel suç için belirlenen ceza yarı oranında artırılır.

Ayırt edici unsur, failin yalnız kamu görevlisi veya meslek sahibi olması değildir. Kamu görevlisinin görevin verdiği yetkiyi kötüye kullanması ya da kişinin belirli meslek veya sanatın sağladığı özel kolaylıktan yararlanması gerekir.

TCK 137 Güncel Madde Metni

Nitelikli hâller

Madde 137- (1) Yukarıdaki maddelerde tanımlanan suçların;

a) Kamu görevlisi tarafından ve görevinin verdiği yetki kötüye kullanılmak suretiyle,

b) Belli bir meslek ve sanatın sağladığı kolaylıktan yararlanmak suretiyle,

İşlenmesi hâlinde, verilecek ceza yarı oranında artırılır.

Madde metni 21 Ağustos 2026 tarihinde Adalet Bakanlığındaki yürürlükteki 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu üzerinden doğrulanmış ve TBMM’de kabul edilen metinle karşılaştırılmıştır.

Yürürlükteki Metin ile Tekliflerin Ayrımı

TCK 137’nin yürürlükteki metninde iki bent ve yarı oranında artırım bulunmaktadır. TBMM’de kişisel veri suçlarının kapsamını değiştirmeyi amaçlayan kanun teklifleri bulunabilse de kabul edilmemiş ve yürürlüğe girmemiş bir teklif mevcut hükmü değiştirmez.

Bu nedenle değerlendirme, suç tarihinde yürürlükte bulunan TCK 135, 136 ve 137 metinleri üzerinden yapılmalıdır. Sonradan yürürlüğe giren daha lehe bir düzenleme bulunup bulunmadığı ayrıca kontrol edilir.

TCK 137 Madde Gerekçesi

Madde gerekçesi, kişisel verilerin kaydedilmesi ile verilerin hukuka aykırı verilmesi veya ele geçirilmesi suçlarının daha ağır cezayı gerektiren işleniş biçimlerini düzenler. Failin kamu görevinin sağladığı yetkiyi veya belli bir meslek ve sanatın oluşturduğu güven ve erişim imkânını kullanması, ihlalin ağırlığını artırır.

Düzenleme, kişilerin kamu kurumlarına ve meslek mensuplarına açıklamak zorunda kaldıkları bilgilerin özel erişim olanakları kullanılarak kötüye geçirilmesini önlemeyi amaçlar.

TCK 137 Bağımsız Bir Suç mudur?

Hayır. TCK 137 tek başına bir hareket, netice veya ceza aralığı belirlemez. Önce TCK 135 kapsamında kişisel verilerin hukuka aykırı kaydedilmesi ya da TCK 136 kapsamında verilerin hukuka aykırı verilmesi, yayılması veya ele geçirilmesi suçunun bütün unsurları oluşmalıdır.

Temel suç yoksa failin kamu görevlisi veya meslek sahibi olması TCK 137’yi tek başına uygulanabilir hâle getirmez. Madde yalnız temel cezanın yarı oranında artırılmasını sağlar.

TCK 137 Hangi Suçlara Uygulanır?

• TCK 135 kişisel verilerin hukuka aykırı kaydedilmesi suçu,
• TCK 136 kişisel verileri verme, yayma veya ele geçirme suçu.

Madde metnindeki “yukarıdaki maddeler” ifadesi TCK 135 ve 136’yı gösterir. Sonraki maddede düzenlenen TCK 138 verileri yok etmeme suçu için TCK 137 uygulanmaz; TCK 138’in kendi özel artırım hükmü bulunur.

TCK 136/2’de belirtilen özel kayıt ve görüntüler söz konusuysa bu fıkradaki artırım ile TCK 137 koşullarının ayrı ayrı oluşup oluşmadığı değerlendirilir.

Korunan Hukuki Değer

TCK 137 ile kişisel verilerin korunması, özel hayatın gizliliği ve kişinin kendisi hakkındaki bilgilerin kullanılmasını denetleyebilmesi korunur. Ayrıca kamu hizmetine ve mesleki güven ilişkisine duyulan güvence güçlendirilir.

Vatandaşın kamu görevi, sağlık, bankacılık, sigorta, eğitim veya benzeri bir ilişki nedeniyle verdiği bilgilerin yalnız yetkili amaçla kullanılması gerekir. Özel erişim olanağının kişisel amaçla kullanılması, temel ihlalin tehlikesini artırır.

Suçun Konusu

Suçun konusu, kimliği belirli veya belirlenebilir gerçek kişiye ilişkin her türlü kişisel veridir. Kimlik, adres, telefon, sağlık, finans, görüntü, ses, biyometrik, genetik veya mesleki bilgiler somut koşullarda kişisel veri olabilir.

Verinin herkesçe bilinebilir bir bilgi olması, her kaydetme, verme veya ele geçirme işlemini kendiliğinden hukuka uygun kılmaz. Verinin elde ediliş yöntemi, işleme amacı, aktarım yetkisi ve ilgili kişinin belirlenebilirliği birlikte incelenir.

Fail ve Mağdur

Fail

Temel TCK 135 veya 136 suçu bakımından kural olarak herkes fail olabilir. TCK 137’nin uygulanabilmesi için failin ayrıca kamu görevlisi olması ya da belirli meslek veya sanatın sağladığı kolaylıktan yararlanması gerekir.

Kamu görevlisi kavramı yalnız kadrolu memurlarla sınırlı değildir. TCK 6’daki tanıma göre kamusal faaliyetin yürütülmesine atama, seçilme veya başka bir yolla sürekli, süreli ya da geçici katılan kişiler somut görevleri bakımından değerlendirilebilir.

Mağdur

Mağdur, kişisel verisi hukuka aykırı kaydedilen, verilen, yayılan veya ele geçirilen gerçek kişidir. Bir veri kümesinde çok sayıda kişiye ait kayıt bulunması hâlinde mağdur sayısı ve fiiller arasındaki hukuki bağ ayrıca belirlenir.

Kamu Görevlisinin Yetkisini Kötüye Kullanması

Birinci nitelikli hâl için iki koşul birlikte gerekir: fail kamu görevlisi olmalı ve temel suçu görevinin verdiği yetkiyi kötüye kullanarak işlemelidir. Kamu görevlisi sıfatının olayla ilgisiz olması artırıma yeterli değildir.

Görev nedeniyle erişilebilen nüfus, adres, sağlık, vergi, sosyal yardım veya soruşturma kayıtlarının görev amacı dışında kaydedilmesi ya da üçüncü kişiye aktarılması bu kapsamda değerlendirilebilir. Yetkinin sınırı; görev tanımı, erişim profili, mevzuat ve işlem kayıtlarıyla belirlenir.

Görevle bağlantı nasıl kurulur?

Veriye erişim yalnız kamu görevi sayesinde mümkün olmuşsa ve fail bu kurumsal imkânı temel suçu işlemek için kullanmışsa bağlantı kurulabilir. Buna karşılık failin görevinden tamamen bağımsız şekilde elde ettiği veri bakımından yalnız kamu görevlisi olması artırım için yeterli değildir.

Örneğin bir görevlinin kurumsal veri tabanını kişisel merakla sorgulayıp bilgiyi kaydetmesi veya görev kapsamında öğrendiği adresi bir başkasına vermesi, temel suçun unsurları da oluşuyorsa nitelikli hâl yönünden incelenir.

Meslek veya Sanatın Sağladığı Kolaylıktan Yararlanma

İkinci nitelikli hâl, belli bir meslek veya sanatın kişiye sağladığı güven, erişim, bilgi veya teknik imkânın suçun işlenmesini kolaylaştırmasıdır. Failin yalnızca bir işte çalışması değil, mesleğin sağladığı özel imkândan yararlanması aranır.

Sağlık çalışanının hasta kayıtlarına, banka çalışanının müşteri bilgilerine veya bilişim hizmeti veren kişinin yönetim paneline mesleği sayesinde ulaşması örnek olabilir. Ancak her olayda erişimin gerçekten mesleki konumdan kaynaklanıp kaynaklanmadığı kanıtlanmalıdır.

Meslekle tesadüfi bağlantı yeterli midir?

Hayır. Meslek yalnız failin kimliğini açıklayan tesadüfi bir özellikse TCK 137/1-b uygulanmaz. Mesleki ilişkinin veriye ulaşmayı, kaydetmeyi, aktarmayı veya ele geçirmeyi fiilen kolaylaştırması gerekir.

Meslek mensubunun veriye herkesin kullandığı açık bir kaynaktan ulaşması ile yalnız mesleki şifre, dosya, cihaz veya güven ilişkisi sayesinde erişmesi aynı değildir.

Maddi Unsur

Maddi unsur önce temel suça göre belirlenir. TCK 135 bakımından hukuka aykırı kaydetme; TCK 136 bakımından hukuka aykırı verme, yayma veya ele geçirme hareketlerinden biri gerçekleşmelidir.

Buna ek olarak hareket ile kamu görevinin verdiği yetki veya mesleki kolaylık arasında işlevsel bağ bulunmalıdır. Kurumsal erişim kullanılmadan gerçekleştirilen bağımsız bir hareket, failin sıfatı bulunsa bile nitelikli hâli oluşturmayabilir.

Hareket ve Netice

TCK 135, kişisel verinin kayda alınmasıyla; TCK 136 ise verinin başkasına verilmesi, belirsiz sayıdaki kişiye yayılması veya failin hâkimiyet alanına geçirilmesiyle tamamlanabilir. Ayrıca bir zarar doğması suçun zorunlu unsuru değildir.

Verinin ekran görüntüsünün alınması, dışa aktarılması, e-posta veya mesajla gönderilmesi, taşınabilir ortama kopyalanması ya da yetkisiz hesaba açılması olayın özelliğine göre hareketin gerçekleştiğini gösterebilir.

Manevi Unsur

Temel suçlar kasten işlenir. Failin kişisel veri üzerinde hukuka aykırı kayıt, verme, yayma veya ele geçirme hareketini bilerek ve isteyerek gerçekleştirmesi gerekir.

TCK 137 yönünden failin kamu görevinin verdiği yetkiyi veya mesleğin sağladığı kolaylığı kullandığını bilmesi aranır. Taksirli hareket için TCK 135, 136 ve 137’de ayrıca ceza öngörülmemiştir.

Hukuka Uygunluk ve Hata

Kanuni görev, yetkili makam talebi, sözleşmenin ifası veya geçerli veri işleme şartı bulunması hareketi hukuka uygun kılabilir. Ancak genel bir erişim yetkisi, verinin her amaçla kaydedilmesi veya aktarılması için sınırsız izin vermez.

Failin erişim yetkisinin kapsamı veya verinin kişisel niteliği hakkındaki hatası; hatanın kaçınılmazlığı, görev talimatları, eğitim ve sistem uyarılarıyla birlikte değerlendirilir. Hukuka uygunluk sebebinin sınırının bilerek aşılması artırıma engel değildir.

Teşebbüs

TCK 137 bağımsız suç olmadığı için teşebbüs temel suça göre belirlenir. İcra hareketleri bölünebiliyorsa ve failin elinde olmayan nedenle kaydetme, aktarma, yayma veya ele geçirme tamamlanamazsa teşebbüs gündeme gelebilir.

Örneğin mesleki hesap kullanılarak hazırlanan veri aktarımının güvenlik sistemi tarafından gönderilmeden engellenmesi, tamamlanan hareketler ve failin kastına göre incelenir.

İştirak

Birden fazla kişinin birlikte hareket ettiği olaylarda müşterek faillik, azmettirme ve yardım etme hükümleri temel suç üzerinden uygulanır. Nitelikli hâli oluşturan kamu görevlisi sıfatı veya mesleki konum, her katılanın kişisel durumu ve fiile katkısı bakımından ayrı değerlendirilir.

Yetkili kişinin veriyi çıkarması, başka kişinin talimat vermesi ve üçüncü kişinin dağıtması hâlinde herkesin hangi harekete katıldığı, özel sıfatı bilip bilmediği ve ortak suç işleme kararı araştırılır.

İçtima ve Görevin Kötüye Kullanılması

Kamu görevlisinin yetkisini kullanarak TCK 135 veya 136’daki özel suçu işlemesi hâlinde, TCK 137 artırımının yanında aynı davranışın genel nitelikteki görevi kötüye kullanma hükmüyle ilişkisi değerlendirilir. Aynı hareket ile bağımsız ve farklı hareketler birbirinden ayrılmalıdır.

Aynı kişisel verinin önce kaydedilip daha sonra üçüncü kişiye aktarılması da olayın zamanına, amacına ve hareketlerin bağımsızlığına göre TCK 135 ile 136 arasındaki içtima değerlendirmesini gerektirir.

Yaptırım ve Ceza Artırımı

TCK 137 ayrı ceza aralığı belirlemez; temel suç için somutlaştırılan ceza yarı oranında artırılır. TCK 135’in temel cezası bir yıldan üç yıla, TCK 136’nın temel cezası iki yıldan dört yıla kadar hapistir.

Bu nedenle yalnız TCK 137 artırımı uygulandığında TCK 135 bakımından hesaplanabilecek aralık bir yıl altı aydan dört yıl altı aya; TCK 136 bakımından üç yıldan altı yıla kadar olur. Temel suçta başka bir artırım daha varsa hesap kanundaki sıraya göre ayrıca yapılır.

Şikâyet

TCK 135 ve 136 suçları şikâyete bağlı değildir. TCK 137 bu suçların nitelikli hâli olduğundan mağdurun altı aylık şikâyet süresi soruşturma koşulu olarak aranmaz.

Özel hayata karşı suçlardaki genel ayrım için TCK 139 şikâyet süresi ve kapsamı yazısı incelenebilir.

Uzlaştırma

TCK 135 ve 136 kapsamındaki kişisel veri suçları uzlaştırma kapsamında değildir. TCK 137’nin uygulanması bu sonucu değiştirmez.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

TCK 135’in TCK 137 ile birlikte uygulanmasında kural olarak asliye ceza mahkemesi görevlidir. TCK 136’nın TCK 137 nedeniyle üst sınırının altı yıla ulaşması hâlinde de görev, kanundaki görev sınırları dikkate alınarak belirlenir ve kural olarak asliye ceza mahkemesinde kalır.

Yetkili mahkeme; kaydetme, verme, yayma veya ele geçirme hareketinin gerçekleştirildiği yer esas alınarak belirlenir. Kurumsal sistem, fail, mağdur ve verinin erişildiği yerlerin farklı olması durumunda ceza muhakemesinin özel yetki kuralları incelenir.

Dava Zamanaşımı

Zamanaşımı temel suç ve nitelikli hâl birlikte değerlendirilerek hesaplanır. Yalnız TCK 135 ile TCK 137’nin uygulanmasında üst sınır dört yıl altı ay olduğundan kural olarak sekiz yıllık süre; TCK 136 ile TCK 137’nin uygulanmasında üst sınır altı yıl olduğundan kural olarak on beş yıllık süre gündeme gelir.

TCK 135/2 veya TCK 136/2 gibi başka artırımlar bulunması, uygulanacak kademeyi etkileyebilir. Suç tarihi, fiilin tamamlanma anı, zincirleme suç iddiası ile durma ve kesilme nedenleri somut dosyada ayrıca hesaplanmalıdır.

Deliller

• Kurum ve uygulama erişim kayıtları,
• Kullanıcı adı, rol ve yetki tanımları,
• Sorgulama, indirme, dışa aktarma ve paylaşım günlükleri,
• Görev tanımı ve mesleki yetki belgeleri,
• E-posta, mesaj, dosya aktarımı ve bulut kayıtları,
• Taşınabilir bellek ve cihaz incelemeleri,
• Veri işleme amacı ile rıza veya diğer hukuki dayanak belgeleri,
• Talimat, denetim ve güvenlik uyarısı kayıtları.

Teknik kayıtlarda yalnız hesabın kullanılması değil, hesabı fiilen kullanan kişi, oturum zamanı, cihaz, IP, yapılan işlem ve verinin sonraki hareketi birlikte araştırılmalıdır.

Uygulamada Sık Yapılan Hatalar

• Kamu görevlisi sıfatını tek başına artırım için yeterli saymak.
• Görevin verdiği yetki ile veri ihlali arasındaki bağı göstermemek.
• Her çalışanı “meslek veya sanat” kapsamında otomatik değerlendirmek.
• Mesleki kolaylığın fiili nasıl kolaylaştırdığını belirlememek.
• TCK 137’yi bağımsız suç gibi uygulamak.
• TCK 137’nin TCK 138’e de uygulanacağını varsaymak.
• Temel TCK 135 veya 136 suçunun hukuka aykırılık unsurunu incelememek.
• Kurumsal hesabı kullanan gerçek kişiyi teknik delillerle belirlememek.

Somut Olay Kontrol Listesi

• Fiil TCK 135 mi, TCK 136 mı kapsamında?
• İşlenen bilgi kişisel veri niteliğinde mi?
• Kaydetme, verme, yayma veya ele geçirme hareketi tamamlandı mı?
• İşleme veya aktarım için hukuki dayanak var mı?
• Fail kamu görevlisi mi?
• Veriye erişim kamu görevi sayesinde mi mümkün oldu?
• Görevin verdiği yetki hangi amaçla aşıldı?
• Fail belirli bir meslek veya sanat mensubu mu?
• Mesleki konum fiili nasıl kolaylaştırdı?
• Erişim hesabını fiilen kimin kullandığı belirli mi?
• Başka kişiler fiile katıldı mı?
• TCK 135/2 veya TCK 136/2 kapsamında ek artırım var mı?

Sık Sorulan Sorular

TCK 137 bağımsız bir suç mudur?

Hayır. TCK 135 veya 136’daki temel suç oluştuğunda cezayı yarı oranında artıran nitelikli hâlleri düzenler.

Kamu görevlisinin işlemesi her zaman artırıma neden olur mu?

Hayır. Kamu görevlisinin, görevin verdiği yetkiyi kötüye kullanarak temel kişisel veri suçunu işlemesi gerekir.

Meslek sahibi olmak tek başına yeterli midir?

Hayır. Belirli meslek veya sanatın sağladığı erişim, güven ya da teknik imkândan fiilen yararlanılmış olmalıdır.

TCK 137 cezası ne kadar artırır?

Temel suç için belirlenen ceza yarı oranında artırılır. Başka artırım veya indirimler varsa hesaplama sırası ayrıca uygulanır.

TCK 137 verileri yok etmeme suçuna uygulanır mı?

Hayır. TCK 137, kendisinden önce gelen TCK 135 ve 136’daki suçlara uygulanır. TCK 138’in kendi özel hükmü vardır.

TCK 137 şikâyete bağlı mıdır?

Hayır. Dayanak TCK 135 ve 136 suçları şikâyete bağlı olmadığından TCK 137’li hâllerde de mağdur şikâyeti soruşturma koşulu değildir.

Sonuç

TCK 137, kişisel veri suçunun özel bir güven veya erişim imkânı kullanılarak işlenmesine daha ağır sonuç bağlar. Artırım için failin sıfatını yazmak yeterli değildir; kamu görevinin verdiği yetkinin veya mesleki kolaylığın temel suça nasıl hizmet ettiği somut delillerle gösterilmelidir.

Suç bir tüzel kişinin faaliyeti kapsamında işlenmişse, temel fiil ve TCK 137 koşulları belirlendikten sonra TCK 140 tüzel kişilere özgü güvenlik tedbirleri ayrıca incelenebilir.

Kaynakça

• Adalet Bakanlığı, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu güncel metni
• TBMM, 5237 sayılı Kanunun kabul edilen metni
• TBMM Adalet Komisyonu, Türk Ceza Kanunu Tasarısı raporu ve madde gerekçesi
• TBMM, kişisel veri suçlarına ilişkin kanun teklifi bilgileri

Av. iltan Ekmekçioğlu