TCK 63 mahsup, hüküm kesinleşmeden önce kişisel özgürlüğü sınırlayan hâllerde geçirilen sürelerin sonuçta verilen cezadan indirilmesini sağlar. Gözaltı ve tutukluluk, uygulamada en sık karşılaşılan mahsup nedenleridir; ancak madde yalnız bu iki tedbirle sınırlı değildir.

Mahsup hesabında özgürlüğü sınırlayan işlemin başlangıç ve bitiş tarihleri, hangi dosya veya fiille bağlantılı olduğu, hükmedilen cezanın türü ve daha önce başka bir cezadan indirim yapılıp yapılmadığı birlikte incelenmelidir.

TCK 63 Güncel Madde Metni

Mahsup

MADDE 63 – (1) Hüküm kesinleşmeden önce gerçekleşen ve şahsî hürriyeti sınırlama sonucunu doğuran bütün hâller nedeniyle geçirilmiş süreler, hükmolunan hapis cezasından indirilir. Adlî para cezasına hükmedilmesi durumunda, bir gün yüz Türk Lirası sayılmak üzere, bu cezadan indirim yapılır.

Metin 23 Ağustos 2026 tarihinde Adalet Bakanlığı UYAP Mevzuat ile TBMM’nin kabul edilen 5237 sayılı Kanun metni üzerinden kontrol edilmiştir.

2026 Tarihli Teklif ile Yürürlükteki Hükmün Ayrımı

30 Temmuz 2026 tarihli bir kanun teklifinde TCK 63’e, hükmün kesinleşmemesinin mahsuplaşmaya engel olmayacağı yönünde bir cümle eklenmesi önerilmiştir. Bu metin bir teklif niteliğindedir; kabul edilip Resmî Gazete’de yayımlanmadıkça yürürlükteki TCK 63’ün parçası değildir.

Bu nedenle güncel uygulama değerlendirilirken yukarıdaki yürürlükteki madde metni esas alınmalıdır. Yasama sürecindeki öneri ile bağlayıcı kanun hükmü birbirine karıştırılmamalıdır.

Madde Gerekçesi ve Düzenlemenin Amacı

Resmî gerekçe, hükümden önce özgürlüğü sınırlanan kişinin bu süreyi cezasından düşebilmesini ve aynı özgürlük kaybının fiilen iki kez yaşanmamasını amaçlar. Düzenleme, mahsubu yalnız belirli bir koruma tedbirine bağlamayıp kişisel özgürlüğü sınırlayan bütün hâlleri kapsayacak genişlikte kurmuştur.

Adlî para cezası bakımından günlük sabit karşılık öngörülmesi de özgürlükten yoksun kalınan sürenin para cezasına nasıl yansıyacağını belirler.

Korunan Hukuki Değer ve Hükmün İşlevi

TCK 63 bağımsız bir suç tipi değildir. Hüküm; kişi özgürlüğünü, ölçülülüğü ve cezanın mükerrer biçimde ağırlaşmamasını koruyan bir hesaplama kuralıdır.

Mahsup, mahkûmiyetin varlığını ortadan kaldırmaz. Yalnız hüküm kesinleşmeden önce geçirilmiş özgürlük kısıtlaması süresini, kanundaki şartlarla hapis veya adlî para cezasından indirir.

Mahsup İçin Gerekli Şartlar

• Kişisel özgürlüğü fiilen sınırlayan bir hâl bulunmalıdır.
• Bu sınırlama hükmün kesinleşmesinden önce gerçekleşmiş olmalıdır.
• İndirilecek bir hapis veya adlî para cezası bulunmalıdır.
• Aynı süre daha önce başka bir cezadan indirilmemiş olmalıdır.
• Başlangıç ve bitiş tarihleri resmî kayıtlarla belirlenebilmelidir.

Maddenin uygulanması kural olarak takdire bağlı bir indirim değildir. Şartları oluşmuşsa mahsup hesabının yapılması gerekir.

Hangi Süreler Mahsup Edilebilir?

Gözaltında ve tutuklulukta geçirilen süreler temel örneklerdir. Yakalama sonrası özgürlüğün fiilen sınırlandığı zaman ile tutuklama kararının uygulanması sırasında geçen günler, kayıtlarıyla birlikte değerlendirilir.

Kanun “bütün hâller” ifadesini kullandığından yalnız tedbirin adına değil, kişinin özgürlüğünün gerçekten sınırlanıp sınırlanmadığına bakılır. Özgürlük üzerinde yalnız hafif bir yükümlülük doğuran her işlem otomatik olarak mahsup kapsamına girmez.

Gözaltı Süresinin Mahsubu

Gözaltının başladığı ve kişinin serbest bırakıldığı ya da tutuklandığı zaman kolluk ve savcılık kayıtlarından belirlenir. Süre hesabında aynı zaman diliminin iki kez yazılmaması gerekir.

Bir günün altında kalan özgürlük sınırlamalarında dosyadaki saat kayıtları önem taşır. Hesabın hangi birimle yapılacağı ve infaz cetveline nasıl yansıtılacağı somut kayıtlara göre gösterilmelidir.

Tutukluluk Süresinin Mahsubu

Tutuklama kararının infazıyla başlayan ve tahliye ya da hükümlülük hâline geçişle sona eren süre hapis cezasından indirilir. Tahliye edilip daha sonra yeniden tutuklanan kişi bakımından ayrı dönemler tek tek hesaplanır.

Tutukluluk süresinin hükmedilen hapis cezasını aşması, fazlalığın başka bir cezaya kendiliğinden aktarılacağı anlamına gelmez. Başka dosya veya fiil bakımından mahsup isteniyorsa bağlantı ve zaman şartları ayrıca incelenmelidir.

Başka Dosyada Geçirilen Sürenin Mahsubu

Özgürlük sınırlamasının beraat veya başka bir sona erme kararı verilen dosyada gerçekleşmesi, mahsup ihtimalini her durumda ortadan kaldırmaz. Ancak suç tarihleri, özgürlüğü sınırlayan dönemin başlangıcı ve indirim istenen cezanın dayanağı ayrıntılı biçimde karşılaştırılmalıdır.

Aynı sürenin birden fazla mahkûmiyetten indirilmesi mümkün değildir. İnfaz kayıtları üzerinden önceki mahsup işlemleri mutlaka denetlenmelidir.

Hapis Cezasından Mahsup Nasıl Yapılır?

Geçirilmiş özgürlük sınırlaması süresi, hükmolunan hapis cezasının infaz süresinden gün olarak indirilir. Sonuç cezanın hangi aşamalarla bulunduğu TCK 61 cezanın belirlenmesi kapsamında incelenir. Örneğin kesinleşmeden önce toplam 45 gün gözaltı ve tutukluluk geçiren kişinin hapis cezasından 45 gün düşülür.

Mahsup; koşullu salıverme, denetimli serbestlik ve bihakkın tahliye hesaplarını etkileyebilir. Bu nedenle kararın infaz savcılığı kayıtlarına doğru işlenmesi gerekir.

Adlî Para Cezasından Mahsup Nasıl Yapılır?

Madde, adlî para cezası bakımından özgürlük sınırlamasının her bir gününü yüz Türk lirası kabul eder. Örneğin 30 günlük mahsup süresi varsa adlî para cezasından 3.000 Türk lirası indirilir.

Bu hesapta TCK 63’teki özel yüz liralık karşılık uygulanır. Hükmedilen para cezasının belirlenmesinde kullanılan günlük miktarla mahsup karşılığı birbirine karıştırılmamalıdır.

İlgili Kişiler, Konu ve Uygulama Şartları

Madde bir suç tanımı kurmadığından klasik anlamda fail, mağdur, maddi unsur ve manevi unsur bulunmaz. Düzenlemenin muhatabı, hüküm kesinleşmeden önce özgürlüğü sınırlanmış ve sonradan hapis ya da adlî para cezasına mahkûm edilmiş kişidir.

İncelemenin konusu suç teşkil eden hareket değil; özgürlük kısıtlamasının türü, süresi, zamanı ve cezaya nasıl yansıtılacağıdır.

Hareket, Netice, Hukuka Uygunluk ve Hata

TCK 63 yasak bir hareket veya suç neticesi öngörmez. Bu nedenle hukuka uygunluk nedenleri de mahsup hükmünün bağımsız unsuru değildir.

Uygulamadaki hata çoğunlukla tarihlerin yanlış alınması, aynı sürenin iki kez indirilmesi veya para cezasında günlük mahsup karşılığının hükümdeki birim gün tutarıyla karıştırılması biçiminde ortaya çıkar.

Teşebbüs, İştirak ve İçtima

Mahsup bir suç tipi olmadığı için teşebbüs ve iştirak hükümleri uygulanmaz. Birden fazla suç veya dosya varsa her ceza ve her özgürlük kısıtlaması dönemi ayrı ayrı eşleştirilir.

Toplama ya da içtima işleminden önce ve sonra yapılan hesapların aynı süreyi tekrar kullanmadığı kontrol edilmelidir.

Nitelikli Hâller ve Yaptırım

TCK 63 nitelikli hâl veya yeni bir yaptırım içermez. Hükmedilmiş cezanın miktarını belirleyen bir indirim nedeni değil, infazda dikkate alınacak bir mahsup kuralıdır. Cezanın fail lehine kişiselleştirilmesi için TCK 62 takdiri indirim düzenlemesi ayrıca incelenmelidir.

Mahsup ile cezanın sona erme nedenleri aynı değildir. Hükümlünün ölümünün cezaya etkisi için TCK 64 sanığın veya hükümlünün ölümü düzenlemesi ayrıca incelenebilir.

Şikâyet, Uzlaştırma ve Başvuru

Mahsup için suçun şikâyete bağlı olması aranmaz. Düzenleme bağımsız bir suç oluşturmadığından uzlaştırma kapsamında da değildir.

Mahsup hüküm kurulurken resen dikkate alınmalıdır. Eksik veya yanlış hesap fark edilirse dosyanın aşamasına ve uyuşmazlığın niteliğine uygun başvuru yolu kullanılmalıdır.

Görevli ve Yetkili Merci

Kovuşturma sırasında mahsup konusu süreyi davaya bakan mahkeme değerlendirir ve hükümde gösterir. Kesinleşme sonrasında ortaya çıkan hesap veya infaz uyuşmazlığında, hükmü veren mahkeme ile infaz mevzuatının gösterdiği merci dosyanın niteliğine göre işlem yapar.

Başvuruda özgürlük kısıtlamasının tarihleri, hangi dosyada gerçekleştiği ve talep edilen hesabın açık dökümü sunulmalıdır.

Zamanaşımı ve Kesinleşme ile İlişkisi

Mahsup kendine özgü bir zamanaşımı süresi belirlemez. Dava zamanaşımı ile mahsup farklı kurumlardır; sürelerin hesabı hakkında TCK 66 dava zamanaşımı düzenlemesi ayrıca değerlendirilmelidir.

TCK 63’ün yürürlükteki metni, özgürlük sınırlamasının hüküm kesinleşmeden önce gerçekleşmesini arar. Kesinleşme tarihi bu nedenle hem kapsam hem hesap bakımından önemlidir.

İncelenmesi Gereken Belgeler ve Deliller

• Yakalama ve gözaltı tutanakları
• Tutuklama ve tahliye kararları
• Ceza infaz kurumuna giriş ve çıkış kayıtları
• Kesinleşmiş mahkûmiyet hükmü ve kesinleşme şerhi
• Müddetname ve infaz hesap cetveli
• Başka dosyalarda yapılmış mahsup kararları
• Adlî para cezasının gün ve toplam tutar hesabı

Uygulamada Sık Yapılan Hatalar

• Yalnız tutukluluğun mahsup edilebileceğini düşünmek
• Gözaltı süresini hesaba katmamak
• Aynı özgürlük kısıtlaması süresini iki farklı cezadan indirmek
• Başka dosyadaki süre için tarih ve bağlantı incelemesi yapmamak
• Para cezasında TCK 63’teki yüz liralık günlük karşılığı yanlış uygulamak
• Mahsup kararını infaz kaydına işletmemek
• Yürürlükte olmayan bir teklifi mevcut madde metni sanmak

Somut Olay Kontrol Listesi

• Özgürlük hangi işlemle ve hangi tarihler arasında sınırlandı?
• Başlangıç ve bitiş saatleri resmî kayıtlarda açık mı?
• Sınırlama hükmün kesinleşmesinden önce mi gerçekleşti?
• Hükmedilen ceza hapis mi, adlî para cezası mı?
• Aynı süre daha önce başka cezadan indirildi mi?
• Başka dosya varsa suç ve karar tarihleri karşılaştırıldı mı?
• Mahsup hüküm fıkrasında veya infaz kararında açıkça gösterildi mi?
• İnfaz hesap cetveli mahsuptan sonra güncellendi mi?

Sık Sorulan Sorular

Tutukluluk süresi cezadan otomatik düşer mi?

Mahsup şartları oluştuğunda tutukluluk süresinin hapis cezasından indirilmesi gerekir. Buna rağmen hüküm ve infaz kayıtları kontrol edilerek sürenin hesaba işlendiği doğrulanmalıdır.

Gözaltında geçirilen süre mahsup edilir mi?

Evet. Gözaltı kişisel özgürlüğü sınırladığı için TCK 63 kapsamında değerlendirilir.

Beraat edilen dosyadaki tutukluluk başka cezadan indirilebilir mi?

Belirli şartlarla gündeme gelebilir. Özgürlük kısıtlaması ile diğer suçun tarihleri, aynı sürenin daha önce kullanılıp kullanılmadığı ve dosyalar arasındaki zaman ilişkisi incelenmelidir.

Adlî para cezasında bir günlük mahsup kaç liradır?

Yürürlükteki TCK 63’e göre her gün yüz Türk lirası sayılarak adlî para cezasından indirim yapılır.

Mahsup cezanın tamamen kalkmasını sağlar mı?

Mahsup edilen süre hapis cezasına eşit veya daha fazlaysa infaz edilecek süre kalmayabilir. Bununla birlikte mahkûmiyet hükmü yalnız mahsup nedeniyle ortadan kalkmaz.

Aynı tutukluluk süresi iki ayrı cezadan düşülebilir mi?

Hayır. Aynı sürenin iki kez mahsup edilmesi mümkün değildir; önceki infaz kayıtları mutlaka kontrol edilmelidir.

Sonuç

TCK 63 mahsup, hüküm kesinleşmeden önce kişisel özgürlüğü sınırlayan bütün hâllerde geçirilen sürenin cezaya yansıtılmasını sağlar. Gözaltı ve tutukluluk süreleri hapis cezasından gün olarak; adlî para cezasından ise her gün yüz Türk lirası kabul edilerek indirilir.

Doğru hesap için tarih ve saat kayıtları, kesinleşme durumu, ceza türü, başka dosyalardaki mahsuplar ve güncel infaz cetveli birlikte incelenmelidir.

Kaynakça

• Adalet Bakanlığı UYAP Mevzuat – 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (erişim: 23 Ağustos 2026)
• TBMM – 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu kabul edilen metni (erişim: 23 Ağustos 2026)
• TBMM – Türk Ceza Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu raporu (erişim: 23 Ağustos 2026)
• TBMM – 30 Temmuz 2026 tarihli TCK 63 değişiklik teklifi (teklif aşaması; erişim: 23 Ağustos 2026)
• Öne çıkan görsel: Unsplash, Matthew Ansley.

Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Somut olayın suç tarihi, delilleri ve usulî durumu değerlendirilmeden hukuki görüş yerine kullanılamaz.