CMK 43 Tanıkların Çağrılması ve Zorla Getirme

CMK 43 tanıkların çağrılması konusunda temel yöntemi, alternatif bildirim araçlarını ve bazı özel durumları düzenler. Kural olarak tanık çağrı kâğıdıyla davet edilir. Ancak telefon, faks veya elektronik posta gibi araçlarla da çağrı yapılabilir; bu yöntemlerin hukuki sonucu çağrı kâğıdıyla aynı değildir.

Madde ayrıca tutuklu işlerde tanık hakkında doğrudan zorla getirme kararı verilebilmesini, duruşma sırasında hemen dinlenmesi gereken tanığın hazır edilmesini ve Cumhurbaşkanının tanıklığına ilişkin özel usulü düzenler.

CMK 43 Güncel Madde Metni

Tanıkların çağrılması

Madde 43 –

(1) Tanıklar çağrı kâğıdı ile çağrılır. Çağrı kâğıdında gelmemenin sonuçları bildirilir. Tutuklu işlerde tanıklar için zorla getirme kararı verilebilir. Karar yazısında bu yoldan getirilmenin nedenleri gösterilir ve bunlara çağrı kâğıdı ile gelen tanıklar hakkındaki işlem uygulanır.

(2) Bu çağrı telefon, telgraf, faks, elektronik posta gibi araçlardan yararlanılmak suretiyle de yapılabilir. Ancak, çağrı kâğıdına bağlanan sonuçlar, bu durumda uygulanmaz.

(3) Mahkeme, duruşmanın devamı sırasında hemen dinlenilmesi gerekli görülen tanıkların belirteceği gün ve saatte hazır bulundurulmasını görevlilere yazılı olarak emredebilir.

(4) Cumhurbaşkanı kendi takdiri ile tanıklıktan çekinebilir. Tanıklık yapmayı istemesi halinde beyanı konutunda alınabilir ya da yazılı olarak gönderebilir.

(5) Bu madde hükümleri, kişinin ancak Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme önünde tanık olarak dinlenmesi halinde uygulanabilir.

Madde metni 26 Ağustos 2026 tarihinde Adalet Bakanlığı UYAP Mevzuat üzerinden kontrol edilmiştir.

Düzenlemenin Amacı ve Kapsamı

Tanık anlatımı, ceza muhakemesinde olayın aydınlatılmasına yarayan delillerden biridir. Tanığın nerede ve ne zaman hazır bulunacağını öğrenmesi, gelmemenin sonucundan haberdar edilmesi ve beyanının yetkili makam önünde alınması gerekir. CMK 43 bu sürecin başlangıç aşamasını düzenler.

Maddenin bütün bildirimleri aynı hukuki sonuca bağlamaması önemlidir. Usulüne uygun çağrı kâğıdı ile telefon veya elektronik posta yoluyla yapılan çağrı arasında, gelmemenin sonuçları bakımından açık bir ayrım vardır.

Tanığın Çağrı Kâğıdıyla Çağrılması

Asıl yöntem çağrı kâğıdıdır. Belgede tanığın hangi makam önünde, hangi gün ve saatte hazır bulunacağı gösterilir. Ayrıca çağrıya mazeretsiz uyulmamasının sonuçları bildirilir.

Çağrı kâğıdının usulüne uygun tebliği, tanığın yükümlülüğünü ve sonraki işlemlerin dayanağını belirlemek bakımından önem taşır. Tebligatın genel çerçevesi için CMK 37 tebligat usulleri hakkındaki açıklamalar da incelenebilir.

Telefon, Faks veya Elektronik Postayla Çağrı

CMK 43/2, çağrının telefon, telgraf, faks ve elektronik posta gibi araçlarla yapılmasına izin verir. Kanundaki “gibi” ifadesi, teknolojik gelişmelere uygun benzer iletişim araçlarının da kullanılabilmesine imkân tanır.

Bununla birlikte bu çağrı, çağrı kâğıdına bağlanan sonuçları doğurmaz. Başka bir ifadeyle yalnız telefonla veya e-postayla çağrılan kişinin gelmemesi, usulüne uygun çağrı kâğıdına rağmen gelmeyen tanıkla otomatik olarak aynı sonuçlara bağlanamaz.

UYAP ve güvenli elektronik imza üzerinden yapılan adli işlemlerin genel yapısı, CMK 38/A elektronik işlemler yazısında ayrıca açıklanmıştır. CMK 43/2’deki elektronik posta çağrısı ile güvenli elektronik imzalı adli işlem aynı kavram değildir.

Tutuklu İşlerde Zorla Getirme Kararı

Tutuklu işlerde yargılamanın gecikmemesi için tanık hakkında zorla getirme kararı verilebilir. Bu yolun kullanılabilmesi, karar yazısında nedenlerin gösterilmesine bağlıdır. Yalnız dosyanın tutuklu olması gerekçesiz bir karar verilmesini haklı kılmaz.

Zorla getirilen tanık hakkında, çağrı kâğıdıyla gelen tanığa uygulanan işlemler yapılır. Zorla getirme bir ceza değildir; tanığın yetkili makam önünde hazır edilmesini sağlayan usul işlemidir.

Duruşma Sırasında Hemen Dinlenmesi Gereken Tanık

Duruşma devam ederken yeni bir tanığın hemen dinlenmesi gerekli görülebilir. Mahkeme bu durumda tanığın belirttiği gün ve saatte hazır bulundurulmasını görevlilere yazılı olarak emredebilir.

Bu yetki, duruşmanın gereksiz yere ertelenmesini önlemeye yöneliktir. Tanığın dinlenmesinin gerekli olup olmadığına ve ne zaman hazır edilmesi gerektiğine mahkeme karar verir.

Cumhurbaşkanının Tanıklığı

Cumhurbaşkanı, kendi takdiriyle tanıklıktan çekinebilir. Tanıklık yapmak isterse beyanı konutunda alınabilir veya yazılı olarak gönderilebilir.

Bu fıkra, genel tanık çağırma ve dinleme düzeninden özel bir istisna oluşturur. Tanıklıktan çekinme konusunda karar Cumhurbaşkanına aittir; tanıklık yapılması hâlinde kanunda iki ayrı beyan yöntemi öngörülmüştür.

CMK 43 Hangi Dinlemelerde Uygulanır?

Maddenin beşinci fıkrası kapsamı sınırlar. CMK 43 hükümleri, kişi ancak Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme önünde tanık olarak dinlenecekse uygulanır.

Kolluğa bilgi verme, olay hakkında bir kurumla görüşme veya özel kişiler arasındaki konuşma, kişiyi kendiliğinden bu madde anlamında tanık hâline getirmez. Tanık sıfatı ve çağrının sonucu, dinlemenin yapılacağı makamla birlikte değerlendirilmelidir.

Çağrı Alan Tanık Ne Yapmalı?

• Çağrı belgesinde dosya numarası, makam, tarih, saat ve yer bilgilerini kontrol edin.
• Belgede belirtilen gün ve saati takviminize kaydedin; ulaşım ve güvenlik işlemleri için erken hareket edin.
• Sağlık sorunu veya başka ciddi bir mazeret varsa bunu gecikmeden, mümkünse belgesiyle birlikte çağrıyı yapan makama bildirin.
• Telefon veya e-postayla gelen çağrının gerçekliğinden kuşku duyuyorsanız, bağlantılara tıklamadan ilgili adli birimin resmî iletişim kanalından doğrulama yapın.
• Tanık olduğunuz olayla ilgili belge veya kayıt istenmişse bunları değiştirmeden ve asıllarını koruyarak sunun.

Tanığın anlatımı yalnız doğrudan bildiği olgularla sınırlı tutulmalıdır. Görmediği veya duymadığı bir hususu kesin bilgi gibi aktarmak yerine bilginin kaynağını açıkça belirtmesi gerekir.

Tarafların Tanık Dinletme Talebi

Şüpheli, sanık, müdafi, katılan veya vekil bir kişinin tanık olarak dinlenmesini isteyebilir. Talepte tanığın hangi olay hakkında bilgi sahibi olduğu ve dinlenmesinin neden gerekli görüldüğü somut biçimde açıklanmalıdır.

CMK 43 çağırma yöntemini düzenler; tanık delilinin kabulü, reddi, dinlenme sırası ve beyanın değerlendirilmesi ayrı muhakeme kurallarına tabidir. Mahkemenin karar oluşturma usulü bakımından CMK 33 kararların verilmesi usulü ile bağlantı kurulabilir.

Uygulamada Dikkat Edilmesi Gereken Ayrımlar

• Çağrı kâğıdı ile telefon veya elektronik posta çağrısının sonuçları aynı değildir.
• Tutuklu işte zorla getirme kararı verilebilse de gerekçe karar yazısında gösterilmelidir.
• Duruşma sırasında tanığın hazır edilmesine ilişkin yazılı emir, genel çağrı usulünden farklı ve ivedi bir yöntemdir.
• Cumhurbaşkanı bakımından tanıklıktan çekinme ve beyanın alınma biçimi özel olarak düzenlenmiştir.
• Madde yalnız savcı, hâkim veya mahkeme önündeki tanık dinlemesine uygulanır.

Sık Sorulan Sorular

Tanık mutlaka çağrı kâğıdıyla mı çağrılır?

Asıl yöntem çağrı kâğıdıdır. Bunun yanında telefon, telgraf, faks, elektronik posta ve benzer araçlarla da çağrı yapılabilir; ancak bu alternatif çağrılara çağrı kâğıdının sonuçları bağlanmaz.

Telefonla çağrılan tanık gelmezse zorla getirilebilir mi?

Yalnız telefon çağrısı, çağrı kâğıdına bağlanan sonuçları doğurmaz. Somut olayda zorla getirme kararı için kanundaki şartların ve özellikle uygulanacak ilgili hükümlerin ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Tutuklu dosyada tanık doğrudan zorla getirilebilir mi?

Evet. CMK 43/1 tutuklu işlerde tanık için zorla getirme kararı verilebilmesine izin verir. Karar yazısında bu yöntemin nedenleri gösterilmelidir.

Elektronik postayla yapılan tanık çağrısı geçerli midir?

Elektronik posta, CMK 43/2’de açıkça sayılan çağrı araçlarından biridir. Bununla birlikte çağrı kâğıdına bağlanan sonuçlar yalnız e-postayla yapılan çağrıda uygulanmaz.

Mahkeme duruşma sırasında tanığın hemen getirilmesini isteyebilir mi?

Evet. Hemen dinlenmesi gerekli görülen tanığın belirtilen gün ve saatte hazır bulundurulması için mahkeme görevlilere yazılı emir verebilir.

Cumhurbaşkanı tanık olarak dinlenebilir mi?

Cumhurbaşkanı kendi takdiriyle tanıklıktan çekinebilir. Tanıklık yapmak isterse beyanı konutunda alınabilir veya yazılı olarak gönderilebilir.

Polise bilgi veren herkes CMK 43 anlamında tanık mıdır?

Hayır. CMK 43, kişinin Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme önünde tanık olarak dinlenmesi hâlinde uygulanır. Kolluğa bilgi verilmesi tek başına bu maddenin bütün sonuçlarını doğurmaz.

Sonuç

CMK 43, tanık çağrısında çağrı kâğıdını temel yöntem olarak kabul eder; telefon ve elektronik posta gibi hızlı araçlara da izin verir. Ancak alternatif çağrı yöntemleri, çağrı kâğıdına bağlanan sonuçları doğurmaz. Tutuklu işlerde zorla getirme kararının gerekçeli olması, duruşma sırasında ivedi tanık dinleme yolunun yazılı emirle işletilmesi ve özel statüdeki tanıklık usulünün doğru uygulanması gerekir.

Çağrının türü, tebliğ biçimi, tanığın mazereti ve dinlemeyi yapacak makam birlikte incelenmeden yalnız gelmeme olgusundan sonuç çıkarılmamalıdır.

Usulüne uygun çağrıya mazeretsiz uyulmamasının zorla getirme ve gider sorumluluğu bakımından sonuçları CMK 44 çağrıya uymayan tanık yazısında açıklanır.

Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Somut olayın suç tarihi, delilleri ve usulî durumu değerlendirilmeden hukuki görüş yerine kullanılamaz.