CMK 39 Sürelerin Hesaplanması: Gün, Hafta ve Ay

Ceza muhakemesinde bir başvurunun süresinde yapılıp yapılmadığı, çoğu zaman hakkın esasından önce incelenir. Bu nedenle tebligat tarihi, sürenin türü ve son günün çalışma gününe denk gelip gelmediği birlikte değerlendirilmelidir.

CMK 39; gün, hafta ve ay olarak belirlenen sürelerin başlangıç ve bitişini düzenler. Ancak başvurunun kaç gün içinde yapılacağı ve sürenin hangi olayla başlayacağı, ilgili kanun yolunu veya işlemi düzenleyen özel hükümden ayrıca kontrol edilmelidir.

CMK 39 Güncel Madde Metni

Sürelerin hesaplanması

Madde 39 – (1) Gün ile belirlenen süreler, tebligatın yapıldığının ertesi günü işlemeye başlar.

(2) Süre, hafta olarak belirlenmiş ise, tebligatın yapıldığı günün, son haftada isim itibarıyla karşılığı olan günün mesai saati bitiminde sona erer.

(3) Süre, ay olarak belirlenmiş ise tebligatın yapıldığı günün, son ayda sayı itibarıyla karşılığı olan günün mesai saati bitiminde sona erer. Son bulduğu ayda sayı itibarıyla karşılığı olan gün yoksa; süre, ayın son günü mesai saati bitiminde sona erer.

(4) Son gün bir tatile rastlarsa süre, tatilin ertesi günü biter.

CMK 39’un Amacı ve Kapsamı

Maddenin amacı, ceza muhakemesindeki sürelerin hangi gün başlayıp hangi anda biteceğini öngörülebilir hâle getirmektir. Düzenleme özellikle tebligata bağlı gün, hafta ve ay süreleri ile son günün tatile rastlaması durumuna ilişkin ortak hesaplama kuralları getirir.

CMK 39 tek başına başvuru süresinin uzunluğunu belirlemez. Örneğin itiraz, istinaf veya başka bir başvuru için önce özel hükümdeki süre ve başlangıç olayı bulunmalı; ardından bu süre CMK 39’a göre hesaplanmalıdır.

Gün Olarak Belirlenen Süre Nasıl Hesaplanır?

Gün ile belirlenen sürelerde tebligat günü hesaba katılmaz. Süre, tebligatın yapıldığı günü izleyen gün işlemeye başlar.

Örneğin usulüne uygun tebligat pazartesi günü yapılmışsa, birinci gün salıdır. Sürenin son günü ayrıca tatil kuralı bakımından kontrol edilir. Tebligat tarihinin doğru saptanması için CMK 37 tebligat usulleri ile özel bildirim hükümleri birlikte incelenmelidir.

Hafta Olarak Belirlenen Süre Ne Zaman Biter?

Hafta olarak belirlenen süre, tebligatın yapıldığı günün son haftadaki isim karşılığı olan günün mesai saati sonunda biter. Tebligat çarşamba günü yapılmış ve süre bir hafta olarak düzenlenmişse, süre kural olarak izleyen çarşamba günü mesai saati sonunda sona erer.

Son günün tatile rastlaması hâlinde bitiş tarihi tatilin ertesi gününe uzar.

Ay Olarak Belirlenen Süre Nasıl Hesaplanır?

Ay olarak belirlenen süre, tebligat gününün son aydaki sayı karşılığı olan günün mesai saati sonunda biter. Ayın 10’unda yapılan tebligata bağlı bir aylık süre, kural olarak sonraki ayın 10’unda mesai saati sonunda sona erer.

Son ayda aynı sayı bulunmuyorsa süre o ayın son günü mesai saati sonunda biter. Örneğin ayın 31’inde başlayan bir aylık süre bakımından sonraki ayda 31’inci gün yoksa, bitiş günü o ayın son günüdür.

Son Gün Tatile Rastlarsa Ne Olur?

CMK 39’un dördüncü fıkrasına göre son gün bir tatile rastlarsa süre tatilin ertesi günü biter. Burada önemli olan, sürenin içindeki tatil günleri değil son günün tatile denk gelip gelmediğidir.

Resmî tatil, hafta sonu veya idari uygulamanın son güne etkisi somut takvim üzerinden kontrol edilmelidir. Başvuruyu son güne bırakmamak, tebligat ve sistem kayıtlarını saklamak hak kaybı riskini azaltır.

UYAP İşlemlerinde Mesai Saati ve Gün Sonu Ayrımı

Fiziksel başvurularda maddenin hafta ve ay süreleri için öngördüğü mesai saati sonu önem taşır. Elektronik işlemlerde ise özel düzenleme ayrıca dikkate alınmalıdır. CMK 38/A elektronik işlemler kapsamında elektronik ortamda yapılan işlemlerde süre gün sonunda biter.

Bu nedenle işlemin kalemden fiziken mi yoksa UYAP üzerinden elektronik olarak mı yapıldığı belirlenmeden yalnız saat hesabına güvenilmemelidir. Gönderim, imza ve UYAP işlem kayıtları korunmalıdır.

Tebligat Tarihi Neden Belirleyicidir?

Süre hesabının doğru olması, tebligatın hangi tarihte ve hangi usulle tamamlandığının doğru saptanmasına bağlıdır. Cumhuriyet Başsavcılığına yapılan tebligatta evrakın aslının verildiği günün kayda geçirilmesine ilişkin özel kural için CMK 38 Cumhuriyet Başsavcılığına tebligat düzenlemesi ayrıca dikkate alınmalıdır.

Kararın açıklanması ve ilgililere bildirilmesi bakımından da CMK 35 kararların açıklanması ve tebliği ile başvuruya ilişkin özel hüküm birlikte değerlendirilmelidir.

Uygulamada Dikkat Edilmesi Gerekenler

• Tebligat belgesi, elektronik bildirim kaydı veya tefhim tutanağı saklanmalıdır.
• Sürenin gün, hafta veya ay olarak mı düzenlendiği kontrol edilmelidir.
• Başlangıcın tebligat, tefhim, öğrenme veya başka bir olay olup olmadığı özel hükümden belirlenmelidir.
• Son günün tatil olup olmadığı resmî takvim üzerinden denetlenmelidir.
• Fiziksel teslim ile UYAP üzerinden gönderimin bitiş saati birbirine karıştırılmamalıdır.

Sık Sorulan Sorular

Tebligat günü süreye dahil edilir mi?

Gün ile belirlenen ve tebligata bağlı sürelerde tebligat günü hesaba katılmaz; süre ertesi gün işlemeye başlar.

Bir haftalık süre hangi gün biter?

Tebligatın yapıldığı günün izleyen haftadaki isim karşılığı olan gününde, kural olarak mesai saati sonunda biter.

Bir aylık sürede sonraki ayda aynı tarih yoksa ne olur?

Son ayda aynı sayı bulunmuyorsa süre o ayın son günü mesai saati sonunda sona erer.

Sürenin içinde hafta sonu bulunması süreyi uzatır mı?

Tek başına uzatmaz. CMK 39 bakımından belirleyici olan, sürenin son gününün tatile rastlamasıdır.

Son gün resmî tatile denk gelirse süre ne zaman biter?

Süre, tatilin ertesi günü biter.

UYAP üzerinden işlem mesai bitiminden sonra yapılabilir mi?

CMK 38/A’daki özel kurala göre elektronik ortamda yapılan işlemlerde süre gün sonunda biter. İşlemin tamamlandığını gösteren sistem kayıtları korunmalıdır.

Her ceza muhakemesi süresi tebligattan sonra mı başlar?

Hayır. Sürenin başlangıç olayı ilgili işlemi veya kanun yolunu düzenleyen özel hükümden belirlenir; CMK 39 hesaplama yöntemini gösterir.

Sonuç

CMK 39’a göre gün sürelerinde tebligatı izleyen gün başlangıç alınır; hafta ve ay süreleri karşılık gelen günün mesai sonunda biter. Son gün tatile rastlarsa süre tatilin ertesi gününe uzar. Hak kaybını önlemek için özel hüküm, tebligat kaydı, tatil takvimi ve işlemin fiziksel ya da elektronik yapılması birlikte değerlendirilmelidir.

Süre hesabındaki bir yanılgı veya kişinin kusuru dışındaki engel nedeniyle süre kaçırılmışsa CMK 40 eski hâle getirme koşulları ayrıca değerlendirilmelidir.

Bir sürenin kusur olmadan kaçırılması hâlinde izlenecek iki haftalık başvuru usulü ve geçiş kuralı CMK 41 eski hâle getirme dilekçesi yazısında açıklanır.

Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Somut olayın suç tarihi, delilleri ve usulî durumu değerlendirilmeden hukuki görüş yerine kullanılamaz.