CMK 110/A Adlî Kontrol Süresi: En Fazla Kaç Yıl?

Adlî kontrol süresi, dosyanın ağır ceza mahkemesinin görevine girip girmemesine göre değişir. CMK 110/A; genel süreleri, zorunlu hâllerde yapılabilecek uzatmayı ve çocuklar bakımından uygulanacak yarı oranı düzenler.

Süre dolmadan önce tedbirin devamının gerekip gerekmediği ayrıca incelenmelidir. Azami süre, adlî kontrolün bu sürenin sonuna kadar otomatik biçimde devam edeceği anlamına gelmez.

CMK 110/A Güncel Madde Metni

Adli kontrol altında geçecek süre

Madde 110/A – (Ek:8/7/2021-7331/17 md.) (1) Ağır ceza mahkemesinin görevine girmeyen işlerde adli kontrol süresi en çok iki yıldır. Ancak bu süre, zorunlu hâllerde gerekçesi gösterilerek bir yıl daha uzatılabilir.

(2) Ağır ceza mahkemesinin görevine giren işlerde, adli kontrol süresi en çok üç yıldır. Bu süre, zorunlu hâllerde, gerekçesi gösterilerek uzatılabilir; uzatma süresi toplam üç yılı, Türk Ceza Kanununun İkinci Kitap Dördüncü Kısım Dördüncü, Beşinci, Altıncı ve Yedinci Bölümünde tanımlanan suçlar ile Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlarda dört yılı geçemez.

(3) Bu maddede öngörülen adli kontrol süreleri, çocuklar bakımından yarı oranında uygulanır.

Ağır Ceza Mahkemesinin Görevine Girmeyen İşlerde Süre

Ağır ceza mahkemesinin görevine girmeyen bir dosyada adlî kontrol süresi en çok iki yıldır. Zorunlu bir hâl bulunursa ve bunun gerekçesi kararda gösterilirse süre bir yıl daha uzatılabilir.

Bu grupta kanuni üst sınır, uzatma dâhil toplam üç yıldır. Uzatma kendiliğinden gerçekleşmez. Yetkili merciin zorunluluğu dosyaya özgü biçimde değerlendirerek karar vermesi gerekir.

Dosyanın hangi mahkemenin görevine girdiği yalnız suçlamanın günlük dilde ağır görülmesine göre belirlenmez. Suçun hukuki niteliği ve görev kuralları birlikte incelenmelidir.

Ağır Ceza Mahkemesinin Görevine Giren İşlerde Süre

Ağır ceza mahkemesinin görevine giren işlerde temel adlî kontrol süresi en çok üç yıldır. Zorunlu hâllerde ve gerekçesi gösterilerek bu süre uzatılabilir.

Genel kuralda uzatma süresi toplam üç yılı geçemez. Böylece temel süre ile uzatma birlikte değerlendirildiğinde adlî kontrolün toplam süresi en fazla altı yıla ulaşabilir.

Türk Ceza Kanununun İkinci Kitap Dördüncü Kısım Dördüncü, Beşinci, Altıncı ve Yedinci Bölümünde düzenlenen suçlar ile Terörle Mücadele Kanunu kapsamındaki suçlarda uzatma süresi dört yıla kadar çıkabilir. Bu özel grupta temel süreyle birlikte toplam üst sınır yedi yıldır.

Çocuklar İçin Adlî Kontrol Süresi

CMK 110/A’daki süreler çocuklar bakımından yarı oranında uygulanır. Bu düzenleme hem temel sürelerin hem de kanunda belirtilen uzatma sınırlarının çocuklar yönünden daha kısa uygulanmasını sağlar.

Buna göre ağır ceza mahkemesinin görevine girmeyen işlerde iki yıllık temel süre bir yıl; bir yıllık uzatma sınırı altı ay olarak uygulanır. Ağır cezalık işlerde üç yıllık temel süre bir yıl altı aydır. Genel üç yıllık uzatma sınırı bir yıl altı ay, özel suçlardaki dört yıllık uzatma sınırı ise iki yıldır.

Çocuk hakkında uygulanacak tedbirin türü ve süresi belirlenirken çocuğun üstün yararı ile tedbirin ölçülülüğü de gözetilmelidir.

Azami Süre Dolmadan Tedbir Kaldırılabilir mi?

Evet. CMK 110/A’da yer alan süreler, tedbirin uygulanabileceği en uzun dönemi gösterir. Şartları ortadan kalkan veya gereksiz hâle gelen bir yükümlülük azami süre beklenmeden kaldırılabilir ya da değiştirilebilir.

Kararı verecek merci, yükümlülüğün değiştirilmesi ve dört aylık periyodik denetim hakkında CMK 110 adlî kontrol kararı yazısı incelenebilir. Uygulanabilecek yükümlülüklerin türleri ise CMK 109 adlî kontrol kapsamında açıklanmıştır.

Uzatma Kararı Hangi Şartlarda Verilebilir?

Kanun uzatma için zorunlu hâlin bulunmasını ve gerekçenin gösterilmesini arar. Yalnız dosyanın devam ediyor olması, gerekçe değerlendirmesinin yerine geçmez. Tedbirin dayandığı risklerin güncelliği ve daha hafif bir yükümlülüğün yeterli olup olmayacağı ele alınmalıdır.

Uzatma kararı da kanuni üst sınırları aşamaz. Dosyanın görevli mahkemesi, suçun özel gruplardan birine girip girmediği ve kişinin çocuk olup olmadığı birlikte belirlenmeden doğru süre hesabı yapılamaz.

Adlî Kontrol Süresi Nasıl Hesaplanır?

Süre hesabında tedbir kararlarının tarihleri, yükümlülüğün kesintisiz devam edip etmediği, kaldırma veya yeniden uygulama kararları ve dosyanın görev alanı birlikte incelenmelidir. Dosyada birden fazla adlî kontrol türü bulunması da kararların ayrı ayrı kontrol edilmesini gerektirebilir.

Sadece kararın verildiği yılı esas alan yaklaşık hesap güvenli değildir. Başlangıç ve değişiklik kararlarının UYAP kayıtları ile tebligat ve duruşma tutanakları üzerinden kronolojik olarak incelenmesi gerekir.

Dört Aylık İnceleme Azami Süreyi Uzatır mı?

Hayır. CMK 110’daki en geç dört aylık inceleme, tedbirin sürmesinin gerekli olup olmadığını denetler. Bu incelemenin yapılması CMK 110/A’daki azami süreleri kendiliğinden uzatmaz.

Periyodik inceleme ile kanuni süre sınırı farklı kurumlardır. Bir tedbir dört ayda bir incelenmiş olsa bile CMK 110/A’daki üst sınıra ulaşıldığında süre yönünden ayrıca değerlendirme yapılmalıdır.

Sık Sorulan Sorular

Adlî kontrol en fazla kaç yıl sürer?

Süre dosyanın görev alanına göre değişir. Ağır ceza dışındaki işlerde uzatmayla toplam üç yıl; ağır cezalık işlerde genel olarak altı yıl, kanunda sayılan özel suç gruplarında yedi yıl olabilir.

Adlî kontrol iki yıl dolunca otomatik uzar mı?

Hayır. Ağır ceza dışındaki işlerde ek bir yıllık süre ancak zorunlu hâl bulunması ve gerekçeli uzatma kararı verilmesiyle uygulanabilir.

Ağır ceza dosyasında temel süre kaç yıldır?

CMK 110/A’ya göre ağır ceza mahkemesinin görevine giren işlerde temel adlî kontrol süresi en çok üç yıldır.

Çocuklarda adlî kontrol süresi aynı mıdır?

Hayır. Kanunda öngörülen adlî kontrol süreleri çocuklar bakımından yarı oranında uygulanır.

Süre dolmadan adlî kontrol kaldırılabilir mi?

Evet. Tedbirin şartları ortadan kalkmışsa azami sürenin dolması beklenmeden kaldırılması veya değiştirilmesi istenebilir.

Dört aylık inceleme sürenin yeniden başlamasına neden olur mu?

Hayır. Periyodik inceleme, tedbirin gerekliliğini denetler; kanuni azami süreyi sıfırlamaz veya kendiliğinden uzatmaz.

Her adlî kontrol yükümlülüğünde aynı süre mi uygulanır?

CMK 110/A genel süre sınırlarını düzenler. Somut hesap için kararın türü, başlangıcı, değişiklikleri ve dosyanın görev alanı birlikte incelenmelidir.

Sonuç

CMK 110/A, adlî kontrolün süresiz devam etmesini önleyen üst sınırlar getirir. Ağır ceza dışındaki işlerde temel süre iki yıl, ağır cezalık işlerde üç yıldır. Uzatma ancak zorunlu hâlde ve gerekçeli kararla yapılabilir; çocuklarda bütün süreler yarı oranında uygulanır.

Azami süre dolmadan tedbirin kaldırılması veya değiştirilmesi istenebileceğinden, başvuru ve itiraz usulü için CMK 111 adlî kontrolün kaldırılması içeriği incelenebilir.

Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Somut olayın suç tarihi, delilleri ve usulî durumu değerlendirilmeden hukuki görüş yerine kullanılamaz.