İstinaf dilekçesi doğrudan bölge adliye mahkemesine gönderilmeden önce hükmü veren mahkeme tarafından belirli koşullar yönünden kontrol edilir. CMK 276 istinaf isteminin reddi, başvurunun geç yapılması, hükmün istinafa kapalı olması veya başvuranın bu hakka sahip bulunmaması hâllerini düzenler.
Ret kararı kanun yolu denetimini tamamen sona erdirmeyebilir. Başvuru sahibi, ret kararının tebliğinden itibaren iki hafta içinde bölge adliye mahkemesinden bu konuda karar vermesini isteyebilir.
CMK 276 Güncel Madde Metni
İstinaf isteminin hükmü veren mahkemece reddi
Madde 276 – (1) İstinaf istemi, kanunî sürenin geçmesinden sonra veya aleyhine istinaf yoluna başvurulamayacak bir hükme karşı yapılmışsa ya da istinaf yoluna başvuranın buna hakkı yoksa, hükmü veren mahkeme bir kararla dilekçeyi reddeder.
(2) İstinaf başvurusunda bulunan Cumhuriyet savcısı veya ilgililer, ret kararının kendilerine tebliğinden itibaren iki hafta içinde bölge adliye mahkemesinden bu hususta bir karar vermesini isteyebilirler. Bu takdirde dosya bölge adliye mahkemesine gönderilir. Ancak, bu nedenle hükmün infazı ertelenemez.
İstinaf Dilekçesi Hangi Nedenlerle Reddedilir?
Hükmü veren mahkemenin ret yetkisi üç nedenle sınırlıdır: başvurunun kanuni süreden sonra yapılması, hükmün istinafa kapalı olması veya başvuran kişinin kanun yolu hakkının bulunmaması.
Mahkeme bu aşamada istinaf nedenlerinin haklı olup olmadığını incelemez. Esasa ilişkin inceleme bölge adliye mahkemesine aittir.
Süre Geçtiği İçin Ret Kararı
İstinaf süresi, gerekçeli hükmün tebliğinden itibaren iki haftadır. Süre hesabı ve başvurunun nasıl yapılacağı CMK 273 istinaf süresi yazısında açıklanmıştır.
Başvurunun son gününde mahkemeye verilmesi veya kanundaki usule uygun biçimde kayda geçirilmesi gerekir. Tutuklu sanıklar için ceza infaz kurumu aracılığıyla yapılan başvurunun kayıt tarihi önem taşır.
İstinafa Kapalı Hükme Başvuru
Kanunun kesin saydığı hükümler ile CMK 272’de belirtilen bazı adlî para cezası ve beraat hükümleri istinafa kapalıdır. Ayrıntılı sınırlar CMK 272 istinaf edilebilen kararlar yazısında yer almaktadır.
Hükmün istinafa kapalı olduğu anlaşılırsa ilk derece mahkemesi dilekçeyi reddeder. Kararın kanun yolu bildiriminin hatalı olması ayrıca değerlendirilmelidir.
Başvuru Hakkı Olmayan Kişi Kimdir?
Kanun yoluna Cumhuriyet savcısı, şüpheli veya sanık, katılan ve kanunda gösterilen diğer ilgililer başvurabilir. Müdafi, vekil, eş ve yasal temsilci bakımından özel hükümler bulunur.
Başvuran kişinin hükümden hukuken etkilenmemesi veya kanunda tanınan sıfatı taşımaması hâlinde dilekçe reddedilebilir. Başvuru hakkının kapsamı CMK 260 kapsamında incelenmiştir.
Ret Kararına Karşı Ne Yapılabilir?
Cumhuriyet savcısı veya ilgili kişi, ret kararının tebliğinden itibaren iki hafta içinde bölge adliye mahkemesinden karar vermesini isteyebilir. Talep yine dosyaya sunulur ve dosya bölge adliye mahkemesine gönderilir.
Başvuruda ret nedeninin neden hatalı olduğu açıkça belirtilmelidir. Süre tartışılıyorsa tebliğ ve evrak kayıtları; başvuru hakkı tartışılıyorsa ilgili sıfatı gösteren belgeler sunulabilir.
Ret Kararına Başvuru İnfazı Durdurur mu?
Hayır. CMK 276, ret kararına karşı bölge adliye mahkemesine yapılan başvurunun hükmün infazını ertelemeyeceğini açıkça düzenler.
Bu durum, süresinde ve kabul edilebilir bir istinaf başvurusunun kesinleşmeye etkisini düzenleyen CMK 275 hükmünden ayrılır.
Ret İncelemesinde Hangi Belgeler Önemlidir?
Gerekçeli karar tebliğ belgesi, istinaf dilekçesinin havale veya UYAP kayıt tarihi, başvuranın sıfatını gösteren belgeler ve hükmün kanun yolu bildirimi incelenmelidir.
Başvurunun yanlış mercie verilmesi söz konusuysa kanun yolunda yanılmaya ilişkin koruyucu düzenleme de gündeme gelebilir.
Sık Sorulan Sorular
İstinaf dilekçesini kim reddeder?
Kanundaki üç ret nedeninden biri varsa hükmü veren ilk derece mahkemesi dilekçeyi reddeder.
Geç istinaf başvurusu reddedilir mi?
Evet. Kanuni süreden sonra yapılan istem kural olarak reddedilir.
Ret kararına karşı süre kaç haftadır?
Ret kararının tebliğinden itibaren iki hafta içinde bölge adliye mahkemesinden karar istenebilir.
Ret kararına başvuru nereye yapılır?
Talep üzerine dosya bölge adliye mahkemesine gönderilir ve ret koşulları orada incelenir.
Ret kararına başvuru infazı durdurur mu?
Hayır. Kanun bu başvurunun hükmün infazını ertelemeyeceğini belirtir.
İstinaf gerekçesi yetersiz diye ilk derece mahkemesi ret verebilir mi?
CMK 276’daki ret nedenleri süre, istinafa elverişlilik ve başvuru hakkıyla sınırlıdır.
Bölge adliye mahkemesi ret kararını kaldırabilir mi?
Ret koşullarının oluşmadığını belirlerse başvurunun kanun yolu incelemesine devam edilmesini sağlayabilir.
Başvuru reddedilmezse dilekçenin karşı tarafa tebliği, iki haftalık cevap süresi ve dosyanın bölge adliye mahkemesine gönderilmesi CMK 277 istinafa cevap yazısında açıklanmıştır.
Sonuç
CMK 276 uyarınca istinaf istemi süresinde değilse, hüküm istinafa kapalıysa veya başvuranın hakkı yoksa dilekçe ilk derece mahkemesince reddedilir. Ret kararının tebliğinden itibaren iki hafta içinde bölge adliye mahkemesine başvurulabilir; ancak bu başvuru infazı kendiliğinden ertelemez.
Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Somut olayın suç tarihi, delilleri ve usulî durumu değerlendirilmeden hukuki görüş yerine kullanılamaz.
