Ticari Defterlerim Kayboldu: Zayi Belgesi Nasıl Alınır?

Ticari defterleriniz yangın, su baskını, deprem veya hırsızlık gibi bir nedenle kaybolduysa, kaybı öğrendiğiniz tarihten itibaren 30 gün içinde yetkili mahkemeden zayi belgesi istemeniz gündeme gelir. İlk yapılacak iş, kaybolan defterleri ve dönemlerini belirlemek, olayın delillerini korumak ve başvuru süresini hesaplamaktır.

Ancak her “defteri bulamıyorum” açıklaması zayi belgesi almaya yeterli değildir. Kaybın nedeni, saklama koşulları, alınan önlemler ve elektronik kopyaların bulunup bulunmadığı incelenir. Mali müşavire haber vermek, karakola başvurmak veya gazeteye kayıp ilanı vermek, mahkemeye yapılacak başvurunun yerine geçmez.

Zayi belgesi, şirketin kayıp kayıtlar nedeniyle karşılaşabileceği uyuşmazlıklarda önem taşır. Bununla birlikte geçmiş işlemleri doğrulayan, borçları silen veya vergi incelemesini kendiliğinden sona erdiren bir belge değildir.

Defterlerin kaybolduğunu öğrendiğiniz gün ne yapmalısınız?

Öncelikle olayın gerçekleştiği tarih ile defterlerin zarar gördüğünü öğrendiğiniz tarihi ayrı ayrı kaydedin. Depodaki su baskını daha önce gerçekleşmiş, belirli klasörlerin kullanılamaz hâle geldiği sonradan anlaşılmış olabilir. Başvuruda bu zaman çizelgesinin belgelerle açıklanması gerekir.

Güvenlik koşulları elveriyorsa zarar gören alanı, dolapları ve defterleri fotoğraflayın. İtfaiye, kolluk, bina yönetimi veya sigorta eksperi tarafından düzenlenen belgeleri toplayın. Defterlerin bulunduğu yerle olay arasındaki bağlantıyı gösteren kayıtları koruyun.

Elektronik kayıplarda cihazlara gelişigüzel format atmayın. Uzman tarafından yapılacak veri kurtarma çalışmasının, olay kayıtlarını ve dosyaların son durumunu koruyacak şekilde yürütülmesi önemlidir. Kullanılabilir yedekler varsa bunların bütünlüğü ayrıca kontrol edilmelidir.

Aynı gün mali müşavirinizle kayıp envanteri oluşturun. Avukata iletilecek dosyada yalnız “bütün belgeler kayboldu” açıklaması bulunmamalıdır. Hangi şirketin hangi yıl veya ay kayıtlarının etkilendiği gösterilmelidir. Teknik raporların tamamlanmasını beklerken 30 günlük süre geçirilmemelidir.

Zayi belgesi nedir, hangi amaçla alınır?

Zayi belgesi, saklanması gereken ticari defter ve belgelerin kanunda belirtilen koşullarda kayba uğradığının mahkeme tarafından değerlendirilmesi sonucunda verilen belgedir. Temel düzenleme Türk Ticaret Kanunu’nun 82. maddesinin yedinci fıkrasıdır.

Bu başvuru, karşı tarafa bir borç yüklemeyi amaçlayan alacak davasından farklıdır. Mahkeme, belirli defter veya belgelerin hangi olay nedeniyle ve hangi tarihte kaybolduğunu araştırır. Kanun, mahkemeye gerekli gördüğü delilleri toplama yetkisi de tanır.

Belgenin kapsamı önemlidir. Yalnız bir hesap dönemine ilişkin yevmiye defteri hakkında verilen kararın, başka yıllardaki faturaları veya başka şirkete ait kayıtları da kapsadığı kabul edilmemelidir. Başlangıçtaki talep ile mahkemenin verdiği karar birbiriyle karşılaştırılmalıdır.

Hukuki dayanak: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, m.82.

Hangi defter ve belgeler için başvuru yapılabilir?

İşletmenin niteliğine ve saklama yükümlülüğüne göre yevmiye defteri, defteri kebir, envanter defteri, finansal tablolar ve muhasebe kayıtlarının dayanağını oluşturan belgeler değerlendirmeye alınabilir. Ticari yazışmalar da kanundaki saklama düzenlemesi içinde yer alır.

Pay defteri, yönetim kurulu karar defteri ve genel kurul toplantı ve müzakere defteri gibi muhasebeyle doğrudan ilgili olmayan şirket defterleri de TTK m.64 kapsamında ticari defterdir. Kaybın bu defterlere ilişkin olması, konuyu yalnız muhasebe hesabı olmaktan çıkarabilir; şirket kararlarının ve ortaklık kayıtlarının ispatı da etkilenebilir.

Dilekçede defterin adı, yılı, varsa noter veya sicil açılış bilgileri, elektronik kayıtlarda dönem ve dosya türü belirtilmelidir. Birden fazla şirket aynı adreste faaliyet gösteriyorsa belgeler şirketler arasında ayrılmalıdır.

Hiç oluşturulmamış bir kayıt ile oluşturulduktan sonra kaybolmuş kayıt farklıdır. Zayi başvurusu, zamanında tutulmamış defterlerin sonradan tutulmuş gibi gösterilmesini sağlamaz.

Defterler kaç yıl saklanmalıdır?

TTK m.82’de sayılan defter ve belgeler için genel saklama süresi 10 yıldır. Sürenin başlangıcı, ilgili kayıt veya belgenin türüne göre belirlenen takvim yılının sonudur. Örneğin ticari defter bakımından son kaydın yapıldığı yılın bitişi esas alınır.

Vergi Usul Kanunu m.253 ise kendi kapsamındaki defter ve belgeler için ilgili yılı izleyen takvim yılından başlayan beş yıllık muhafaza yükümlülüğü düzenler. Bu farklılık, ticari defterleri beşinci yılın sonunda güvenle imha edebileceğiniz anlamına gelmez.

Aynı belge birden fazla saklama yükümlülüğüne tabi olabilir. Devam eden dava, inceleme ve özel mevzuat da değerlendirilmelidir. Arşiv imhası yapılırken yalnız vergi bakımından genel süreye bakılması ciddi ispat sorunlarına yol açabilir.

Kaynaklar: TTK m.82 ve VUK m.253.

Hangi kayıplar zayi belgesi verilmesini sağlayabilir?

Kanunda yangın, su baskını, yer sarsıntısı gibi afetler ve hırsızlık belirtilmiştir. Ancak böyle bir olayın gerçekleşmesi, işyerindeki bütün kayıtların kaybolduğunu tek başına göstermez. Talep edilen belgelerin gerçekten olaydan etkilendiği açıklanmalıdır.

Mahkeme saklama yerini, güvenlik önlemlerini, olayın oluş şeklini ve tacirin davranışını inceleyebilir. TTK m.18’deki basiretli davranma yükümlülüğü bu değerlendirmede önem taşır. Önlenebilir bir arşiv düzensizliği ile alınan önlemlere rağmen meydana gelen kayıp aynı durumda değildir.

Defterin taşınma sırasında bulunamaması, araçta bırakılması veya yanlışlıkla atılması gibi olaylarda sonuç peşinen söylenemez. Somut olay, özen yükümlülüğü ve kanundaki zayi koşulları birlikte değerlendirilmelidir.

Olay tutanağına gerçekte kaybolmayan belgelerin eklenmesi veya öğrenme tarihinin değiştirilmesi hukuki çözüm değildir. Sonradan ortaya çıkan çelişkiler başvurunun güvenilirliğini zedeler ve başka sorumluluklar doğurabilir.

Zayi belgesi başvuru süresi 15 gün mü, 30 gün mü?

Güncel TTK m.82/7 uyarınca süre 30 gündür. Süre, zıyaın öğrenildiği tarihten itibaren değerlendirilir. 7417 sayılı Kanun’un 55. maddesiyle 2022 yılında eski 15 günlük süre 30 güne çıkarılmıştır.

Bu süre hak düşürücü nitelikte ele alınır. Kaybın öğrenilmesine rağmen bilirkişi raporunun, sigorta incelemesinin veya savcılık soruşturmasının sonuçlanması beklenmemelidir. Başvuruda mevcut deliller sunulup diğer kayıtların getirtilmesi istenebilir.

Otuz gün, 30 iş günü olarak anlaşılmamalıdır. Başlangıç tarihi, son gün ve varsa özel süre düzenlemesi somut olay üzerinden hesaplanmalıdır. Vergi idaresince tanınan bir süre uzatımının mahkemeye başvuru süresini de kendiliğinden uzattığı varsayılmamalıdır.

Elektronik Defter Genel Tebliği’nin 7.1 numaralı bölümündeki süre de 21 Mayıs 2024 tarihli değişiklikle 30 gün olarak düzenlenmiştir. Eski metinlere dayanan 15 günlük açıklamalar güncel genel kural olarak kullanılmamalıdır.

Kaynak: 21 Mayıs 2024 tarihli Resmî Gazete, değişiklik m.9.

Zayi belgesi hangi mahkemeden alınır?

Ticari işletmenin bulunduğu yerdeki görevli asliye ticaret mahkemesine başvurulur. Ayrı asliye ticaret mahkemesi bulunmayan yerde görev, ticaret mahkemesi sıfatıyla asliye hukuk mahkemesinde yerine getirilir. Mahkemelerin yargı çevresi de kontrol edilmelidir.

Başvuru, kanun gereği hasımsızdır. Bu nedenle sırf kayıtları muhafaza ettiği için mali müşavir veya inceleme yaptığı için vergi dairesi otomatik olarak davalı gösterilmez.

HMK m.382, ticari defterlerin zıyaı nedeniyle belge verilmesini çekişmesiz yargı işi olarak düzenler. Bu başvurunun kendisi için dava şartı arabuluculuk aranmaz. Kayıptan sorumlu olduğu ileri sürülen kişiye karşı ayrıca tazminat istenmesi hâlinde ise o talebin görev ve arabuluculuk koşulları ayrıca incelenir.

Şirkete ait defterlerde başvurunun şirket adına, yetkili temsilci veya vekil aracılığıyla yapılması gerekir. Ortaklık sıfatı ile şirketi temsil yetkisi birbirinin yerine geçmez.

Dilekçede hangi bilgiler yer almalıdır?

Dilekçe, olayın zaman çizelgesini anlaşılır biçimde göstermelidir. Özellikle şu bilgiler hazırlanmalıdır:

1. Başvuran tacirin veya şirketin kimliği ve işletme adresi.
2. Kaybolan defter ve belgelerin türü, yılı veya dönemi.
3. Kayıtların nerede ve kimin sorumluluğunda saklandığı.
4. Zayi olayının nasıl meydana geldiği.
5. Olayın ve kaybın öğrenildiği tarihler.
6. Kaybı önlemek için alınmış tedbirler.
7. Arama, yedek kontrolü ve veri kurtarma çalışmalarının sonucu.
8. Her açıklamanın hangi belge veya tanıkla desteklendiği.
9. Hangi defter ve belgeler için zayi belgesi istendiği.

“Geçmiş yıllara ait bütün evraklar” gibi belirsiz ifadeler yerine mümkün olduğunca ayrıntılı liste kullanılmalıdır. Fatura gruplarında tarih, seri veya numara aralığı; elektronik kayıtlarda şirket, dönem ve dosya türü belirtilmesi incelemeyi kolaylaştırır.

Hangi deliller toplanmalıdır?

Delil dosyası üç soruya cevap vermelidir: Olay gerçekten meydana geldi mi, istenen belgeler o yerde bulunuyor muydu ve bu olay nedeniyle kullanılamaz hâle geldi mi?

İtfaiye raporu, kolluk tutanağı, olay yeri görüntüleri, sigorta ekspertizi, arşiv teslim tutanağı ve bina yönetimi kayıtları bu amaçla kullanılabilir. Noter açılış kayıtları veya ticaret sicili belgeleri, defterin varlığını ve kimliğini göstermeye yardımcı olur.

Dijital kayıplarda sunucu kayıtları, erişim geçmişi, yedekleme raporları, teknik servis tespitleri ve saklama kuruluşunun cevabı önemlidir. Yalnız ekran görüntüsü, dosyanın geri getirilemez biçimde kaybolduğunu her zaman göstermez.

Delillerin kaybolma ihtimali varsa HMK m.400 ve devamındaki delil tespiti yolu değerlendirilebilir. Bununla birlikte delil tespiti talebinin, zayi belgesi başvurusunun süresini kendiliğinden koruduğu düşünülmemelidir.

Defterler mali müşavirde kaybolduysa ne olur?

Defterlerin mali müşavirde veya dış arşiv şirketinde tutulması, tacirin saklama yükümlülüğünü kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Belgelerin teslim edildiği tarih, teslim listesi, arşiv koşulları ve kayıp bildirimi incelenmelidir.

Mali müşavirin ofisinde yangın çıkması ile dosyaların kimde olduğunun bilinmemesi aynı şekilde değerlendirilmez. Öncelikle olayın gerçek niteliği ve kayıpların kapsamı belirlenir. Meslek mensubundan alınan açıklama yararlı olsa da mahkemeye sunulacak diğer delillerin yerini tek başına tutmaz.

Zayi belgesi süreci ile kusurlu kişiden zarar talebi ayrı konulardır. Hizmet sözleşmesi, kusur, zarar ve nedensellik bağına göre sorumluluk araştırılabilir. Karşı tarafın sorumluluğu kabul etmesini beklemek, tacirin kendi başvuru süresini geçirmesine neden olmamalıdır.

E-Defter silindiyse doğrudan zayi davası mı açılır?

Önce kaydın gerçekten kaybolup kaybolmadığı ve geçerli kopyaların temin edilip edilemeyeceği araştırılır. Muhasebe programının açılmaması, şifre sorunu veya tek cihazın bozulması, bütün e-Defterlerin zayi olduğu anlamına gelmez.

Elektronik Defter Genel Tebliği m.7.1; mücbir sebep nedeniyle kayıtların bozulması, silinmesi, zarar görmesi veya işlem görememesi yanında dosyaların saklama hizmeti veren özel entegratörden veya GİB’den temin edilememesi durumunu düzenler.

Bu nedenle şirketin kendi arşivi, hizmet aldığı kuruluş ve ilgili GİB kayıtları kontrol edilmelidir. Başvurular ile verilen cevaplar saklanmalı; hangi dönem dosyalarının geri alınabildiği açıkça belirlenmelidir. Bu araştırma yürütülürken mahkemeye başvuru süresi ayrıca izlenmelidir.

Mahkemeden zayi belgesi alınmasından sonra, belge ve istenen diğer bilgilerle GİB’e yazılı başvuru yapılır. Kayıtların yeniden oluşturulması ve ilgili dosyaların sisteme yeniden yüklenmesi, Tebliğ’deki yazılı izin süreci kapsamında yürütülür. Mahkeme kararının tek başına teknik yükleme izni olduğu varsayılmamalıdır.

Kaynak: Elektronik Defter Genel Tebliği, m.4.4 ve 7.1.

Berat dosyası varsa defter de korunmuş sayılır mı?

E-Defter dosyası ile berat dosyası aynı kayıt değildir. Tebliğ, bunların birbiriyle ilişkili şekilde elektronik ortamda muhafazasını öngörür. Yalnız beratın bulunması, defter içeriğinin eksiksiz biçimde sunulabildiği anlamına gelmeyebilir.

Benzer şekilde muhasebe programından alınan sıradan çıktı, usulüne uygun elektronik defter dosyasının yerine kendiliğinden geçmez. Dosyanın bütünlüğü, imza veya mühür bilgileri ve görüntülenebilirliği teknik olarak kontrol edilmelidir.

Veri kurtarma raporunun “disk arızalı” demekle yetinmemesi yararlıdır. Hangi kayıtların bulunamadığı, hangi yedeklerin incelendiği ve verinin geri getirilebilir olup olmadığı açıklanmalıdır. Rapordaki teknik sonuçlar ile mahkemeden istenen belgenin kapsamı uyumlu olmalıdır.

Vergi incelemesi başladıysa nasıl hareket edilmelidir?

Defter ve belge isteme yazısı geldiyse yazıyı cevapsız bırakmayın. Hangi dönem kayıtlarının istendiğini, tebliğ tarihini, ibraz yerini ve verilen süreyi kontrol edin. Mevcut belgeler ile kayıp olanları birbirinden ayırarak durumu yazılı biçimde açıklayın.

VUK m.13, 15 ve 256, mücbir sebep hâllerini, bunların sürelere etkisini ve ibraz yükümlülüğünü düzenler. Mücbir sebebin ilgili yükümlülüğün yerine getirilmesini gerçekten engellediği gösterilmelidir. Mahkemeye başvurulduğuna ilişkin belge ve sonradan alınan karar da ilgili dosyaya sunulabilir.

Zayi belgesi alınması, bütün vergi işlemlerinin otomatik olarak hukuka aykırı hâle geldiği anlamına gelmez. Kayıp ile inceleme konusu dönem arasındaki bağlantı, mevcut diğer kayıtlar ve işlemin hukuki dayanağı ayrıca değerlendirilir.

Vergi tarhiyatı veya ceza işlemi tesis edilirse buna ilişkin başvuru süresi ayrı izlenmelidir. Zayi dosyasındaki kararın beklenmesi, başka bir dava süresinin korunmasını kendiliğinden sağlamaz.

Danıştay uygulamasında hangi ayrım önemlidir?

Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunun 23 Ekim 2024 tarihli, E.2024/352, K.2024/968 sayılı kararında, defter ve belgelerin ibraz edilmemesine dayanan vergi işlemleri incelenmiştir.

Kurul, ibraz etmemenin sonuçları değerlendirilmeden önce defter ve belge isteme yazısının usulüne uygun tebliğ edilip edilmediğinin araştırılması gerektiğini belirtmiştir. Somut olayda tebligat yönünden tespit edilen aykırılıklar nedeniyle vergi ve cezaların kaldırılması sonucunu uygun bulmuştur. danistay.gov.tr

Bu kararın konusu doğrudan zayi belgesi verilmesi değildir. Uygulama bakımından gösterdiği nokta, defter kaybını açıklarken ibraz talebinin hukuka uygunluğunun da incelenmesidir. Karardaki geçmiş döneme ait tebligat hükümleri, günümüzdeki her işleme aynen aktarılmamalıdır.

Defter kaybı ceza sorumluluğu doğurur mu?

Gerçek bir kayıp olayı tek başına herkesin suç işlediği anlamına gelmez. Buna karşılık kayıtların bilerek gizlenmesi, yok edilmesi veya değiştirilmesi farklı hukuki sonuçlar doğurabilir.

VUK m.359’da defter ve belgelerin gizlenmesine ilişkin düzenleme bulunmaktadır. Belirli koşullarda incelemeye yetkili kişilere ibraz etmeme de bu kapsamda değerlendirilebilir. Ancak usulüne uygun istem, saklama yükümlülüğü, kaybın nedeni ve kişinin davranışı incelenmeden ceza sorumluluğu hakkında kesin sonuç kurulamaz.

Zayi belgesi başvurusunun reddedilmesi de tek başına mahkûmiyet kararı değildir. Ceza soruşturması varsa savunma bu dosyanın delilleri ve suçun unsurları üzerinden kurulmalıdır. Şirket, mali müşavir ve teknik hizmet sağlayıcısının rollerinin ayrı ayrı ortaya konulması önemlidir.

Zayi belgesi alacak davasını kazandırır mı?

Zayi belgesi, kayıp defterin içinde bulunduğu ileri sürülen her kaydın doğru olduğunu kanıtlamaz. Şirketin bir müşteriden alacaklı olduğunu göstermek için sözleşme, fatura, teslim belgesi, banka hareketi ve yazışmalar gibi diğer delillere ihtiyaç devam edebilir.

HMK m.222, ticari defterlerin delil olarak kullanılmasının koşullarını düzenler. Defterlerin sunulamamasının etkisi, ilgili dava ve mevcut diğer deliller üzerinden değerlendirilir.

Bu nedenle belge kaybı yaşandığında yalnız zayi dosyasına odaklanılmamalıdır. Devam eden tahsil, tazminat, ortaklık veya iflas uyuşmazlıklarında hangi iddianın hangi alternatif belgeyle ispatlanabileceği de çalışılmalıdır.

Başvuru reddedilirse ne yapılabilir?

Önce ret gerekçesi incelenmelidir. Sürenin geçirilmesi, kaybın kanıtlanamaması, saklama yükümlülüğünün veya başvuranın sıfatının bulunmaması farklı değerlendirmeler gerektirir.

HMK m.387 uyarınca çekişmesiz yargı kararlarına karşı, özel düzenlemeler saklı kalmak üzere, hukuki yararı bulunan ilgililer kararın öğrenilmesinden itibaren iki hafta içinde istinaf yoluna başvurabilir. Somut dosyada öğrenme, tebligat ve kanun yolu bildirimi birlikte kontrol edilmelidir.

Aynı olayı farklı tarihlerle yeniden anlatmak süre sorununu çözmez. İstinaf başvurusunda hangi hukuki veya delile ilişkin değerlendirmeye itiraz edildiği açıklanmalıdır. Bu sırada vergi, ceza veya ticari dava dosyalarındaki diğer yükümlülükler ayrıca takip edilmelidir.

Yeni defter açtırmak veya ilan vermek yeterli mi?

Yeni defter açılması, geçmiş defterin neden sunulamadığını kendiliğinden açıklamaz. Noter ve sicil işlemleri, mahkemenin zayi değerlendirmesinden ayrı yürütülür. Defterin türü ve tutulduğu sistem dikkate alınarak sonraki kayıtların nasıl sürdürüleceği belirlenmelidir.

Gazeteye kayıp ilanı verilmesi de mahkeme kararının yerine geçmez. İlanın başka bir işlem bakımından işlevi bulunması, TTK m.82/7’deki başvuru ihtiyacını ortadan kaldırmaz.

Kayıp evrak arasında çek bulunuyorsa ayrıca çekin iptali ve ödeme yasağı süreci değerlendirilmelidir. Ticari defter için alınan zayi belgesi, kayıp çekin üçüncü kişi tarafından kullanılmasını kendiliğinden önlemez. Bu ayrım için çek iptali ve ödeme yasağı rehberi incelenebilir.

İki kısa uygulama örneği

Örnek 1: Bir şirketin arşivini su basmış ve belirli yıllara ait fiziksel yevmiye defterleri kullanılamaz hâle gelmiştir. Şirket; olay tutanağı, fotoğraflar, defter açılış bilgileri ve dönem listesini hazırlayarak başvuru süresini izlemelidir. Kararın yalnız istenen ve ispatlanan defterleri kapsayabileceği dikkate alınmalıdır.

Örnek 2: Şirket bilgisayarındaki muhasebe klasörü silinmiştir. Saklama kuruluşundan ilgili dönemin geçerli e-Defter ve berat dosyaları geri alınabiliyorsa bütün kayıtların zayi olduğu söylenemez. Kopyalar da temin edilemiyorsa kaybın nedeni ve kapsamı teknik olarak belgelenerek mahkeme ve GİB süreçleri değerlendirilir.

Sık sorulan sorular

Zayi belgesi e-Devlet üzerinden alınır mı?

Ticari defterlere ilişkin zayi belgesi mahkemenin değerlendirmesiyle verilir. Belge sorgulama hizmetleri veya elektronik başvuru olanakları, yargısal incelemenin yerine geçmez.

Şirket ortağı tek başına başvurabilir mi?

Şirkete ait defterler bakımından şirketin temsil yetkisi kontrol edilmelidir. Sadece ortak olmak, şirket adına her işlemi yapma yetkisi vermez.

Defterleri eski müdür vermiyorsa zayi belgesi istenir mi?

Defterin belirli bir kişinin elinde bulunması ile kaybolması farklı olgulardır. Teslim talebi, şirket içi yetkiler ve gerekirse yargısal koruma yolları değerlendirilmelidir. Gerçekte mevcut belge kaybolmuş gibi gösterilmemelidir.

Zayi davası ne kadar sürer?

Delillerin toplanması, kurum cevapları, keşif ve bilirkişi ihtiyacı süreyi etkiler. Başvuru için tanınan 30 gün, mahkemenin aynı sürede karar vermek zorunda olduğu anlamına gelmez.

Zayi belgesi alınca kaybolan belgeleri araştırmayı bırakabilir miyim?

Hayır. Mevcut kopyaların bulunması ve kullanılabilir kayıtların korunması, vergi ödevleri ve devam eden davalar bakımından önemini korur. Sonradan bulunan kayıtlar ilgili dosyalarda dürüst biçimde açıklanmalıdır.

Sonuç

“Ticari defterlerim kayboldu” durumunda önce kaybın kapsamı ve öğrenme tarihi belirlenmeli, ardından 30 günlük başvuru süresi korunmalıdır. Olayın belgelenmesi, doğru şirket adına başvuru ve kayıp defterlerin dönemler itibarıyla açıklanması sürecin temelidir.

Elektronik kayıtlarda GİB ve saklama kuruluşundaki kopyalar araştırılmalı; yeniden oluşturma işlemi ilgili izin süreciyle yürütülmelidir. Vergi incelemesi, ceza soruşturması ve ticari davalar ise kendi delil ve süre kurallarıyla ayrıca takip edilmelidir.

Kaynakça

Mevzuat kontrolü: 4 Ekim 2026.

1. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, özellikle m.4, 5, 5/A, 18, 64 ve 82.
2. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, özellikle m.222, 382, 385, 387 ve 400.
3. 213 sayılı Vergi Usul Kanunu, özellikle m.13, 15, 253, 256 ve 359.
4. Elektronik Defter Genel Tebliği, güncel metin, özellikle m.4.4 ve 7.1.
5. 21 Mayıs 2024 tarihli e-Defter Tebliği değişikliği.
6. Danıştay VDDK, 23.10.2024, E.2024/352, K.2024/968.