Vasiyeti Yerine Getirme Görevlisi Evi Satabilir mi? Yetki ve İtiraz Yolları

Vasiyetnamede görevli olarak adınızın yazması, terekeye ait evi tek başınıza satmanıza yetmez. Vasiyeti yerine getirme görevlisi, kendisine verilen işin sınırları içinde malları korur, alacakları toplar ve vasiyette öngörülen edimleri yerine getirir. Örneğin kiradaki evin kirasını tahsil edebilir. Aynı evi satmak ise ayrı bir işlemdir: Miras bırakanın önceden üstlendiği bir devir borcu veya olağan giderleri karşılayacak ölçüde bir işlem yoksa sulh hâkiminin yetki vermesi gerekir. Bu nedenle ilk bakılacak iki belge, vasiyetnamenin görevi tarif eden kısmı ile mahkemenin size yaptığı bildirimdir.

Vasiyetnamede adım yazıyor. Görevi kabul etmiş sayılır mıyım?

“Piyanomu yeğenime bırakıyorum” ifadesi, yeğeni bir malın alacaklısı yapabilir. “Piyanonun yeğenime teslimini kardeşim sağlasın” ifadesinde ise kardeşe verilen iş, tek bir teslimle sınırlı olabilir. “Son isteklerimi yerine getirmek üzere kardeşimi görevlendiriyorum” sözü daha geniş bir göreve işaret eder. Bir cümleyi metnin kalanından ayırmayın. Kim mal alacak, kim işlem yapacak ve hangi mallar bu işin kapsamına giriyor? Bunları ayırmadan tapuda veya bankada bütün tereke adına işlem yapmayın. Tereke, ölen kişiden kalan mal, hak ve borçların bütünüdür.

Türk Medeni Kanunu’nun 550. maddesine göre görevliyi vasiyetnameyle miras bırakan seçer; görevi o kişiye sulh hâkimi bildirir. Görevlinin işe başladığı sırada kendi işlemleriyle hak edinebilme ve borç altına girebilme ehliyetine sahip olması gerekir. Görevi istemiyorsanız hâkimin bildiriminden başlayarak 15 gün içinde kabul etmediğinizi sulh hâkimine bildirin. Süresinde bildirmezseniz görevi kabul etmiş sayılırsınız. Yakınınızın size vasiyetnamenin fotoğrafını göndermesi hâkimin bildirimi değildir. Buna karşılık, mahkemeden gelen evrakı aile içinde konuşmuş olmak da ret beyanı yerine geçmez. Dosya numarasını belirterek verdiğiniz beyanın kayda giriş belgesini saklayın.

Belge henüz evdeyse ilk iş, onu bulan kişinin vasiyetnamenin aslını sulh hâkimine teslim etmesidir. Vasiyetnameyi miras bırakanın son yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesi açar. Açılma dosyası varsa görev bildiriminin yapılıp yapılmadığını, kime ve hangi tarihte ulaştığını oradan kontrol edin. Mahkemenin vasiyetnameyi okuması tek başına bir satış izni vermez.

Göreve başlarken neyi kayda almalıyım?

Genel yetkiyle görevlendirildiyseniz gecikmeden, mümkünse mirasçıların da katılımıyla, malları, alacakları ve borçları listeleyin (TMK m. 552). Ev için tapu kaydını, kira getiren dükkân için sözleşmeyi ve son ödemeyi, banka borcu için ölüm tarihindeki bakiye ile sonradan işleyen kalemleri ayrı kaydedin. Varlığı tartışmalı borcu kesinleşmiş ödeme gibi göstermeyin. Tapuda mirasçılar adına kayıt yapılacaksa miras intikali için gereken belgeleri ayrıca hazırlayın. Anahtarı veya bir eşyayı teslim aldığınızda kimden, hangi tarihte, hangi amaçla aldığınızı yazın. Yönetim için malı elinizde bulundurmanız, onun sahibi olduğunuz anlamına gelmez.

Listeden sonra yaklaşan vadeleri çıkarın. Tahsil ettiğiniz kira, ödediğiniz prim ve yaptırdığınız onarım ayrı belgelerle izlenebilsin. Mirasçılar daha sonra bir harcamaya itiraz ederse yalnız banka dekontu paranın nereye gittiğini, yalnız fatura ise kimin ödeme yaptığını tam olarak açıklamayabilir. Sözleşmeyi, faturayı ve ödeme kaydını aynı işlem altında saklamak bu boşluğu kapatır. Görevlinin hazırladığı bu liste, mirasçının borçlar karşısındaki sorumluluğunu belirleyen mahkemece tutulan resmî defter değildir.

Görev iki kişiye verildiyse vasiyetnameden veya işin niteliğinden başka bir sonuç çıkmadıkça birlikte hareket edilir. Birinin görevi kabul etmemesi, edememesi veya görevinin sonradan bitmesi hâlinde, vasiyetnamede aksine düzenleme yoksa diğeri devam eder. Birlikte çalışmaları gerekse bile her biri acele durumda gerekli işlemi tek başına yapabilir (TMK m. 551). Örneğin su basan depoda hasarın büyümesini önlemek için acil onarım yaptırılması ile depoyu satmak aynı yetkiye dayanmaz. Aciliyeti gösteren fotoğrafı, servis kaydını ve diğer görevliye yapılan bildirimi saklayın.

Kirayı toplamak, daireyi satmak ve ipotek kurmak arasında ne fark var?

Görevli, vasiyetnamenin çizdiği sınırlar içinde terekeyi yönetir. Bu amaçla malların fiilen kendisine teslim edilmesini isteyebilir, alacakları tahsil eder ve borçları öder. Eşya bir yakına saklaması için bırakılmışsa mirasçının emanet eşyayı kimden isteyebileceği ayrıca önem taşır. Ancak mülkiyeti devretmek veya mal üzerinde ipotek gibi sınırlı bir ayni hak kurmak, başkasına mal üzerinde doğrudan hak kazandırır. Bu işlemler için TMK m. 553’te ayrıca aranan yetkiyi kontrol etmek gerekir.

Örnek: Bir dairenin küçük bir su tesisatı gideri, terekenin hesabındaki paradan karşılanabiliyor olsun. Görevli faturayı ödeyebilir. Aynı gideri gerekçe göstererek dairenin tamamını satışa çıkarması, gider olağan diye yetkisiz yapılabilecek bir işlem hâline gelmez. Buna karşılık miras bırakan sağlığında geçerli bir sözleşmeyle tam o daireyi devretmeyi üstlenmişse önce sözleşme, tapu kaydı ve alıcının edimini yerine getirip getirmediği incelenir. Bu defa soru yeni satışın gerekli olup olmadığı değil, mevcut devir borcunun doğup doğmadığıdır.

Yetki talebinde vasiyetname ve göreve ilişkin bildirimle birlikte malı tanımlayan kaydı, borcu ya da nakit ihtiyacını gösteren belgeleri ve öngörülen işlem koşullarını sunun. Örneğin “borç var” demek yerine hangi borcun ne zaman ödeneceğini, mevcut paranın neden yetmediğini ve satışı düşündüğünüz malın değerini açıklayın. Görev bildirimi ve tasarrufa izin verilmesi, Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 382/2-c ve 383 kapsamında sulh hukuk mahkemesinin baktığı çekişmesiz yargı işleridir. İzin için bir mirasçıyı davalı göstermek veya önce arabuluculuğa gitmek gerekmez. Başvuruda mevcut tereke veya vasiyetnamenin açılması dosyasını belirtin. Koruma tedbirlerinde miras bırakanın yerleşim yeri sulh hâkimi yetkilidir (TMK m. 589); diğer çekişmesiz işlerde özel yetki hükmü yoksa talepte bulunanın veya ilgililerden birinin oturduğu yer mahkemesi yetkilidir (HMK m. 384).

Paylaşımı kim yapar, vasiyet edilen malı kimden isterim?

Görevli paylaşım için plan hazırlar; bu, payları kendi tercihine göre değiştirme veya çekişmeli bir malın kime ait olduğuna karar verme yetkisi değildir. Mirasçılar evi paylaşmak için satış istiyorsa miras kalan taşınmazın ortaklığın giderilmesi yoluyla satışı ayrı bir işlemdir. Genel görev kapsamında terekeyle ilgili dava ve icra takiplerinde miras ortaklığını temsil eder, mirasçıların açtığı ve göreviyle ilgili davalara katılabilir. Açtığı veya kendisine karşı açılan davaları ve takipleri mirasçılara bildirmelidir. Bir mirasçının kişisel borcu için açılan dava sırf o kişi mirasçı diye görevlinin işi olmaz.

Size belirli bir mal bırakılmışsa, TMK m. 600 uyarınca isteminizi vasiyeti yerine getirme görevlisine, böyle bir görevli yoksa yasal veya atanmış mirasçılara yöneltirsiniz. Vasiyetnamede başka bir zaman belirlenmemişse alacak, vasiyet yükümlüsünün mirası kabulü veya ret hakkının düşmesiyle istenebilir hâle gelir. Mal teslim edilmez ya da hak devredilmezse teslim veya devir talep edilebilir; vasiyet belirli bir davranış ise kanun, yerine getirilmemesinden doğan zararın giderilmesini öngörür. Görevliyi denetleyen hâkime şikâyet etmek bu talepler için açılacak davanın yerini tutmaz. Vasiyet alacaklısının dava hakkı için on yıllık zamanaşımı, kazandırmayı öğrenmekle, borç daha sonra istenebilir hâle geliyorsa o sonraki tarihte başlar (TMK m. 602).

Vasiyetnamede kimse görevlendirilmemiş, mirasçılar da malı nasıl yöneteceklerinde anlaşamamış olabilir. Mirasçılardan biri, TMK m. 640 uyarınca paylaşmaya kadar miras ortaklığına temsilci atanmasını sulh hukuk mahkemesinden isteyebilir. Bu temsilci yetkisini vasiyetnameden almaz. Terekenin mahkemece resmen yönetilmesi de ayrı bir yoldur. TMK m. 592’deki koşullar gerçekleşmişse ve ölen kişi bütün tereke üzerinde yetkili bir vasiyeti yerine getirme görevlisi atamışsa, önemli bir engel bulunmadıkça yönetim o kişiye verilir.

Görevli hesap vermiyorsa mirasçı ne isteyebilir?

Önce denetlenmesini istediğiniz işlemi belirleyin. Görevli dairenin kirasını topladıysa hangi ayın ödemesinin kayıtlarda görünmediğini yazın; kira sözleşmesini, varsa kiracının ödeme belgesini ve görevliye yönelttiğiniz soruyu ekleyin. Bir satış hazırlığı varsa hangi taşınmazın hangi koşullarda devredilmek üzere olduğunu ve gecikmenin neyi tehlikeye attığını belirtin. Sulh hâkiminden ilgili kayıtların istenmesini, işlemin incelenmesini veya malın korunması için gereken önlemin alınmasını talep edebilirsiniz. Hâkim şikâyet üzerine ya da kendiliğinden harekete geçebilir.

Her görüş ayrılığı görevden alma nedeni değildir. Yetersizlik, görevin kötüye kullanılması veya ağır ihmal tespit edilirse sulh hâkimi göreve son verir. Bu karara karşı tebliğden başlayarak 15 gün içinde asliye hukuk mahkemesine itiraz edilebilir; itiraz üzerine verilen karar kesindir (TMK m. 555). Bu süre ilk şikâyetin süresi veya görevi kabul etmeme süresi değildir. Tasarruf izni gibi diğer çekişmesiz yargı kararlarında ise özel hüküm yoksa hukuki yararı olan ilgili, kararı öğrendiği tarihten itibaren iki hafta içinde istinafa başvurabilir (HMK m. 387). Önce elinizdekinin görev bildirimi, izin kararı veya görevden alma kararı olduğunu belirleyin.

Görevlinin özen borcuna aykırı davranışı yüzünden zarar doğmuşsa, TMK m. 556 ilgililere karşı vekil gibi sorumluluk öngörür. Denetim başvurusu ile zararın ödenmesi talebini ayırın. Örneğin tahsil edilmiş bir kira bedelinin kayıp olduğunu ileri süren mirasçı, hangi tutarın ödendiğini, tereke hesabına neyin geçmediğini ve bunun zarara nasıl yol açtığını göstermelidir. Görevden alma kararı tek başına zarar miktarını belirlemez.

Ücret ve görevden ayrılma nasıl ele alınır?

Görevli yaptığı hizmet için uygun ücret isteyebilir. Kanun terekenin belli bir yüzdesini kendiliğinden ücret saymaz. Yapılan işlerin tarihini, kapsamını ve ayrıca karşılanan masrafları kaydedin. Görevi kabul ettikten sonra ayrılmak isterseniz sulh hâkimine beyanda bulunun. Kanun görevin uygunsuz bir zamanda bırakılmasına izin vermez (TMK m. 554). Örneğin terekeyi ilgilendiren bir davada cevap süresi dolmak üzereyse dosya numarasını, son günü, elinizdeki belgeleri ve devredilmesi gereken işi hâkime bildirin. Görevlinin ölümü veya atanmasını geçersiz kılan bir sebebin varlığı ise görevi kendiliğinden sona erdirir.

Bu açıklamalar Türk hukukunun uygulandığı güncel miraslar içindir. Eski dosyalarda önce ölüm tarihini belirleyin: 4722 sayılı Kanun m. 17 mirasçılık ve mirasın geçişini ölüm tarihinde yürürlükte olan hukuka bağlar. Yurt dışı bağlantısı varsa ölenin vatandaşlığı, son yerleşim yeri ve malın bulunduğu ülke ayrı ayrı önem taşır. 5718 sayılı Kanun m. 20 ve 43 uyarınca kural olarak mirasta ölenin millî hukuku, Türkiye’deki taşınmazlarda Türk hukuku uygulanır. Mirasın açılma sebepleri, kazanılması ve paylaşımı için malın bulunduğu ülkenin hukuku ayrıca dikkate alınır. Mirasa ilişkin davalarda ölenin Türkiye’deki son yerleşim yeri, bu yoksa tereke mallarının bulunduğu yer Türk mahkemelerinin yetkisi bakımından önemlidir. Yabancı bir belgenin görevliye Türkiye’deki evi satma yetkisi verdiğini bu incelemeyi yapmadan kabul etmeyin.

Elinizde bir bildirim varsa önce teslim tarihini ve dosya numarasını kaydedin. Görevi üstleniyorsanız ilk listenizi ve yaklaşan vadeleri hazırlayın. Satış veya ipotek gündemdeyse imzadan önce işlemin dayanağını kontrol edin. Bir mirasçı olarak itiraz edecekseniz de bütün yönetimden yakınmak yerine incelenmesini istediğiniz işlemi ve onu gösteren belgeyi belirtin.

Mevzuat kontrol tarihi: 7 Kasım 2026.