Ceza Sorumluluğunu Kaldıran veya Azaltan Diğer Nedenler Nelerdir?

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, bir fiilin suç olarak tanımlanması ve faile ceza verilebilmesi için kural olarak fiilin tipik, hukuka aykırı ve kusurlu olmasını arar. Bununla birlikte, kimi durumlarda fiil tipe uygun olsa dahi ya hukuka aykırılık ortadan kalkar ya da failin kusuru bulunmaz veya azalır. TCK’nın Birinci Kitap, İkinci Kısım, İkinci Bölümünde (m.24–34) düzenlenen bu hâller, uygulamada “ceza sorumluluğunu kaldıran veya azaltan nedenler” olarak adlandırılır ve özellikle kasten/taksirle yaralama, öldürme ve mala zarar verme gibi suçlarda davanın sonucunu doğrudan belirler.

Bu nedenler tek bir kategori değildir; doğru değerlendirme için öncelikle iki ana grup ayırt edilmelidir:

Grup	Hukuki Etkisi	Kapsadığı Hâller
Hukuka uygunluk nedenleri	Fiil baştan itibaren hukuka uygun hâle gelir; ortada suç yoktur	Kanunun hükmü / amirin emri (m.24), meşru savunma (m.25/1), hakkın kullanılması ve ilgilinin rızası (m.26)
Kusurluluğu kaldıran veya azaltan nedenler	Fiil hukuka aykırı (haksız) olarak kalır; ancak fail kusurlu sayılmaz ya da kusuru azalır	Zorunluluk hâli (m.25/2), cebir-tehdit (m.28), haksız tahrik (m.29), hata (m.30), yaş küçüklüğü (m.31), akıl hastalığı (m.32), sağır-dilsizlik (m.33), geçici nedenler/alkol (m.34)

Bu ayrımın pratik sonucu büyüktür: Hukuka uygunluk nedeni varsa fiil suç olmaktan çıktığı için faile ne ceza ne güvenlik tedbiri uygulanır, fiile katılan diğer kişiler de sorumlu tutulmaz. Kusurluluğu kaldıran neden varsa fiil haksız niteliğini korur; bu nedenle faile güvenlik tedbiri uygulanabilir (örneğin akıl hastasına), fiile iştirak eden kusur ehliyetine sahip diğer kişiler cezalandırılabilir ve fiile karşı meşru savunma mümkün olur.

1. Kanunun Hükmü ve Amirin Emri (m.24)

Madde 24, iki ayrı hukuka uygunluk nedenini düzenler. Kanunun hükmünü yerine getiren kimseye ceza verilmez (f.1); bir kamu görevlisinin kanunun kendisine yüklediği yetki ve görevi sınırları içinde kullanması bu kapsamdadır. Yetkili bir merciden verilip yerine getirilmesi görev gereği zorunlu olan emri uygulayan da sorumlu olmaz (f.2).

Maddenin en kritik sınırı üçüncü fıkrasındadır: konusu suç teşkil eden emir hiçbir surette yerine getirilemez; yerine getirilirse hem emri veren hem de yerine getiren sorumlu olur. Yalnızca emrin hukuka uygunluğunun denetlenmesinin kanunca engellendiği hâllerde sorumluluk tek başına emri verene ait olur (f.4).

2. Meşru Savunma (m.25/1)

Meşru savunma, kişiye veya başkasına ait bir hakka yönelmiş haksız bir saldırıyı, hâl ve koşullara göre saldırı ile orantılı biçimde defetme zorunluluğuyla işlenen fiili hukuka uygun kılar. Şartları iki yönlüdür:

Saldırıya ilişkin şartlar: Bir hakka yönelik, haksız ve hâlen var olan (gerçekleşen, gerçekleşmesi veya tekrarı muhakkak olan) bir saldırı bulunmalıdır.
Savunmaya ilişkin şartlar: Savunma, saldırıyı defetmek için zorunlu olmalı, saldırana karşı yapılmalı ve saldırı ile orantılı olmalıdır.

Tüm şartların birlikte gerçekleşmesi hâlinde fiil hukuka uygundur ve faile ceza verilmez. Orantının aşılması ise ayrı bir rejime (m.27) tabidir.

3. Zorunluluk (Iztırar) Hâli (m.25/2)

Zorunluluk hâli, kişinin bilerek neden olmadığı ve başka türlü korunma olanağı bulunmayan ağır ve muhakkak bir tehlikeden kendisini veya başkasını kurtarmak için, tehlikenin ağırlığı ile kullanılan vasıta arasında orantı bulunmak koşuluyla işlediği fiili kapsar. Meşru savunmadan temel farkı, fiilin bir saldırgana değil, çoğu kez masum bir üçüncü kişinin hukuki değerine yönelmesidir. Hâkim görüşe göre zorunluluk hâli bir hukuka uygunluk nedeni değil, kusurluluğu kaldıran bir nedendir; sonucu yine faile ceza verilmemesidir.

4. Hakkın Kullanılması ve İlgilinin Rızası (m.26)

Hakkını kullanan kimseye ceza verilmez (f.1); bir hukuk düzeninin tanıdığı hakkın icrası fiili hukuka uygun kılar. İlgilinin rızası ise, kişinin üzerinde mutlak surette tasarruf edebileceği bir hakkına ilişkin olmak koşuluyla, açıkladığı rıza çerçevesinde işlenen fiilden dolayı ceza verilmemesini sağlar (f.2). Rızanın hukuka uygunluk doğurabilmesi için kişinin o hak üzerinde serbestçe tasarruf edebilmesi gerekir; yaşam hakkı gibi vazgeçilemez değerler bakımından rıza tek başına fiili hukuka uygun hâle getirmez.

5. Sınırın Aşılması (m.27)

Bu madde, hukuka uygunluk nedenlerindeki sınırın aşılmasının sonuçlarını düzenler:

Kast olmaksızın sınırın aşılması (f.1): Sınır kast olmaksızın aşılmışsa ve fiil taksirle işlendiğinde de cezalandırılıyorsa, taksirli suçun cezasının altıda birinden üçte birine kadarı indirilerek hükmolunur. Bu, ceza sorumluluğunu azaltan bir hâldir.
Meşru savunmada mazur görülebilir sınır aşımı (f.2): Sınırın aşılması mazur görülebilecek bir heyecan, korku veya telaştan ileri gelmişse faile ceza verilmez. Bu fıkra uygulamada özellikle meşru savunma sınırının korkuyla aşıldığı yaralama ve öldürme olaylarında belirleyicidir.

6. Cebir, Şiddet, Korkutma ve Tehdit (m.28)

Karşı koyamayacağı veya kurtulamayacağı cebir ve şiddet veya muhakkak ve ağır bir korkutma veya tehdit sonucu suç işleyen kimseye ceza verilmez. Bu hâlde fiili maddi olarak gerçekleştiren kişinin iradesi baskı altında olduğundan kusurlu sayılmaz; cebir, şiddet, korkutma veya tehdidi kullanan kişi dolaylı fail olarak suçun faili kabul edilir. Bu, kusurluluğu kaldıran bir nedendir.

7. Haksız Tahrik (m.29)

Haksız tahrik, ceza sorumluluğunu kaldırmaz; azaltır. Haksız bir fiilin meydana getirdiği hiddet veya şiddetli elemin etkisi altında suç işleyen kimseye:

Ağırlaştırılmış müebbet hapis yerine 18–24 yıl, müebbet hapis yerine 12–18 yıl hapis verilir;
Diğer hâllerde cezanın dörtte birinden dörtte üçüne kadarı indirilir.

İndirim oranı, tahriki oluşturan haksız fiilin ağırlığı ile orantılı olarak belirlenir. Tahrikin “haksız” olması, ilk haksız hareketin karşı taraftan gelmiş olması zorunludur; bu husus uygulamada ceza dairelerinin titizlikle denetlediği başlıca konulardandır (kusur ve tahrik değerlendirmesinin denetimine ilişkin: Yargıtay 1. Ceza Dairesi 2025/7445 E., 2026/2663 K., Yargıtay 1. Ceza Dairesi 2024/6611 E., 2026/2925 K.). (Kaynak niteliği: arama sonucu künyesinden — anılan kararlar tahrik/kusur değerlendirmesinin temyiz denetimine konu edildiğini göstermektedir.)

8. Hata (m.30)

Hata, kastı veya kusurluluğu etkileyerek sorumluluğu kaldırabilir ya da değiştirebilir. Madde dört ayrı hata türü öngörür:

Fıkra	Hata Türü	Sonucu
f.1	Suçun maddi unsurlarında hata (fiilin icrası sırasında kanuni tanımdaki maddi unsuru bilmeme)	Fail kasten hareket etmiş sayılmaz; koşulları varsa taksirli sorumluluk saklıdır
f.2	Nitelikli hâllerde hata	Kişi hatasından yararlanır (daha az cezayı gerektiren hâl uygulanır)
f.3	Hukuka uygunluk/kusurluluk koşullarında kaçınılmaz hata	Kişi hatasından yararlanır
f.4	Haksızlık (yasak) hatasında kaçınılmazlık	Kişi cezalandırılmaz

Hatanın sorumluluğu kaldırması, çoğu hâlde hatanın kaçınılmaz olmasına bağlıdır; kaçınılabilir hata kusuru tümüyle ortadan kaldırmaz.

9. Yaş Küçüklüğü (m.31)

Yaş küçüklüğü, kusur yeteneğini (algılama ve davranışı yönlendirme yeteneğini) ilgilendirir ve yaş dilimine göre kademelidir:

Yaş Dilimi	Ceza Sorumluluğu
0–12 yaş (12 yaşını doldurmamış)	Ceza sorumluluğu yoktur; kovuşturma yapılamaz, yalnızca çocuklara özgü güvenlik tedbiri uygulanabilir
12–15 yaş	Algılama/yönlendirme yeteneği yoksa sorumluluk yoktur (güvenlik tedbiri); yetenek varsa indirimli ceza (ağırlaştırılmış müebbet yerine 12–15 yıl, müebbet yerine 9–11 yıl; diğer cezaların yarısı indirilir, her fiil için ceza 7 yılı geçemez)
15–18 yaş	Ceza verilir ancak indirilir (ağırlaştırılmış müebbet yerine 18–24 yıl, müebbet yerine 12–15 yıl; diğer cezaların üçte biri indirilir, her fiil için ceza 12 yılı geçemez)

10. Akıl Hastalığı (m.32)

Akıl hastalığı nedeniyle, işlediği fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılayamayan veya bu fiille ilgili davranışlarını yönlendirme yeteneği önemli derecede azalmış olan kişiye ceza verilmez; ancak hakkında güvenlik tedbirine hükmolunur (f.1). Bu derecede olmamakla birlikte yönlendirme yeteneği azalmış olan kişiye ise indirimli ceza uygulanır (ağırlaştırılmış müebbet yerine 25 yıl, müebbet yerine 20 yıl; diğer hâllerde ceza altıda birden fazla olmamak üzere indirilebilir) ve ayrıca akıl hastalarına özgü güvenlik tedbirine hükmolunur (f.2). Maddenin ikinci fıkrasındaki güvenlik tedbirine ilişkin cümle 24/12/2025 tarih ve 7571 sayılı Kanun’un 14. maddesiyle güncellenmiştir.

11. Sağır ve Dilsizlik (m.33)

Madde 33, yaş küçüklüğüne ilişkin kademeli sorumluluk rejimini, gelişim koşulları farklı olan sağır ve dilsizler için yaş sınırlarını yukarı kaydırarak uygular: 12 yaş yerine 15, 15 yaş yerine 18, 18 yaş yerine 21 yaş esas alınır. Böylece sağır ve dilsiz kişiler bakımından kusur yeteneğinin daha ileri yaşlarda tam olarak gelişebileceği kabul edilmiştir.

12. Geçici Nedenler, Alkol veya Uyuşturucu Madde Etkisinde Olma (m.34)

Geçici bir nedenle ya da irade dışı alınan alkol veya uyuşturucu madde etkisiyle, fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılayamayan veya yönlendirme yeteneği önemli derecede azalmış olan kişiye ceza verilmez (f.1). Buna karşılık iradi olarak alınan alkol veya uyuşturucu madde etkisinde suç işleyen kişi bu korumadan yararlanamaz (f.2); bu kişi fiili tam kusur yeteneğiyle işlemiş gibi sorumlu tutulur.

Etkilerine Göre Toplu Görünüm

Etki	İlgili Hükümler
Ceza sorumluluğunu tamamen kaldıran	m.24, m.25, m.26, m.27/2, m.28, m.30/1 (kastı kaldırır), m.30/3-4, m.31/1, m.32/1, m.33, m.34/1
Ceza sorumluluğunu azaltan (indirim)	m.27/1 (sınırın aşılması), m.29 (haksız tahrik), m.31/2-3 (yaş), m.32/2 (azalmış akıl hastalığı)

Sonuç

Ceza sorumluluğunu kaldıran veya azaltan nedenler, bir fiilin tipe uygun olmasına rağmen failin cezalandırılmaması ya da cezasının indirilmesi sonucunu doğuran ve uygulamada davanın seyrini belirleyen kurumlardır. Değerlendirmede ilk ve en önemli adım, somut nedenin bir hukuka uygunluk nedeni mi (fiili suç olmaktan çıkarır) yoksa kusurluluğu kaldıran/azaltan bir neden mi (fiil haksız kalır, fail kusursuz sayılır veya kusuru azalır) olduğunu belirlemektir; çünkü güvenlik tedbiri uygulanıp uygulanmayacağı, iştirak edenlerin sorumluluğu ve fiile karşı meşru savunma yapılıp yapılamayacağı bu ayrıma bağlıdır. Meşru savunma sınırının korkuyla aşılması, haksız tahrik indirimi ve kusur yeteneğine ilişkin akıl hastalığı/yaş değerlendirmeleri gibi konular fiilen bilirkişi ve adli rapora dayandığından, sürecin bir avukatla takibi hak kaybını önler.

Kaynaklar

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.24 (Kanunun hükmü ve amirin emri), m.25 (Meşru savunma ve zorunluluk hâli), m.26 (Hakkın kullanılması ve ilgilinin rızası), m.27 (Sınırın aşılması), m.28 (Cebir, şiddet, korkutma ve tehdit), m.29 (Haksız tahrik), m.30 (Hata), m.31 (Yaş küçüklüğü), m.32 (Akıl hastalığı), m.33 (Sağır ve dilsizlik), m.34 (Geçici nedenler, alkol veya uyuşturucu madde etkisinde olma)
Yargıtay 1. Ceza Dairesi 2025/7445 E., 2026/2663 K.
Yargıtay 1. Ceza Dairesi 2024/6611 E., 2026/2925 K.
Yargıtay 1. Ceza Dairesi 2025/4597 E., 2026/3048 K.

YARGI KARARLARI

YARGITAY CEZA GENEL KURULU E. 2023/1-361 K. 2025/398 T. 15.10.2025 • KASTEN ÖLDÜRME SUÇU ( Maktulün Üzerindeki Tabanca ile Sanık ve Akrabası Olan Üç Çocuğun Bulunduğu Yere Doğru Ateş Etmeye Başladığı Bu Ateş Üzerine Sanığın da Sığındığı Yerden Tüfekle Maktule Doğru İki El Ateş Ettiği Maktulün Vücudunun Sağ Yanından İsabet Alarak Hayatını Kaybettiği – Sanığın ise Barajda Balık Tuttukları Sırada Yanlarında Duran Maktulün Araçtan İndikten Sonra Kendilerine Küfrederek Ateş Ettiğini Kendisini ve Yanındakileri Savunmak İçin Sığındığı Yerden Tüfekle İki El Ateş Ettiğini Savunduğu Sanığın Bu Beyanını Nişanlısı ve Yanındaki Tanıkların Doğruladıkları/Eylemin Meşru Savunma Şartlarında Gerçekleştiği ) • MEŞRU SAVUNMA ( Maktulün Eşi Katılanın Maktulün Araç Kullanırken Araç İçinde Yaralandığını İleri Sürdüğü – Sol Kolunu Kullanan Maktulün Bu Nedenle Ateş Edemediğine İlişkin Aşamalarda Değişiklikler de Gösteren Beyanlarına Sürücü Mahallinde Kan Lekesi Bulunmadığını Belirten Olay Yeri Tespit Raporu ile Maktulün Vücudunun Sağ Yanından İsabet Aldığına Sol Kolunda İsabet Bulunmadığına İlişkin Otopsi Raporu Karşısında İtibar Edilemeyeceği/Sanığın Kendisine ve Yanındakilere Maktul Tarafından Yöneltilen Silahlı Saldırıyı O Anki Hâl ve Şartlara Göre Saldırıyla Orantılı Biçimde Defetme Zorunluluğuyla Hareket Ettiği ) • SALDIRIYI DEFETME ( Maktulün Belindeki Yedek Şarjörde Sekiz Merminin Daha Bulunduğu Olay Yerinde Maktulün Silahından Ateşlenmiş Sekiz Adet Boş Kovan ile Araç Patinaj İzinin Bulunduğu – Sanığın Kendisine ve Yanındakilere Maktul Tarafından Yöneltilen Silahlı Saldırıyı O Anki Hâl ve Şartlara Göre Saldırıyla Orantılı Biçimde Defetme Zorunluluğuyla Hareket Ettiği Eylemini Meşru Savunma Şartlarında Gerçekleştirdiği Kabul Edilmesi Gerektiği )

YARGITAY CEZA GENEL KURULU E. 2022/1-287 K. 2025/365 T. 1.10.2025 • KASTEN ÖLDÜRME SUÇU ( Yerel Mahkemenin Sanığın Eylemini Haksız Tahrik Kapsamında Değerlendirip Meşru Müdafaa ve Sınırın Aşılmasını Kabul Etmemesi Yönündeki Direnen Kararının Kanuna Uygun Olduğu Bu Nedenle Dosyanın Uygulamanın Denetlenmesi Amacıyla Yargıtay Özel Dairesine Gönderilmesi Gerektiği ) • KASTEN ÖLDÜRME SUÇUNDA MEŞRU MÜDAFAA VE HAKSIZ TAHRIK ( Mahkemenin Sanığın Maktule Karşı Kullandığı Aşırı ve Doğrudan Hayati Bölgelere Yönelik Silahlı Gücün Meşru Müdafaa veya Sınırın Aşılması Şartlarını Taşımadığı Ancak Maktulün Borç Tahsili Amacıyla İş Yerine Gelerek Tehdit ve Hakaret Etmesi Nedeniyle Eylemin Haksız Tahrik Altında İşlendiği Yönündeki Değerlendirmesinin ve Direnme Kararının İsabetli Olduğu ) • MEŞRU MÜDAFAA KOŞULLARININ OLUŞMADIĞININ TESPİTİ ( Sanığın Maktulü Etkisiz Hale Getirme Olanağı Varken ve Yakın Mesafeden Kaçma İmkânı Bulunurken Doğrudan Hayati Bölgelere Ateş Etmesi Olay Yerindeki Silahın Emniyeti Kapalı Bulunması ve Maktulün Savunma Fırsatı Bulamaması Gibi Olguların Meşru Müdafaa Savunmasını Desteklemediği Nazara Alındığında Mahkemenin Bu Konudaki Değerlendirmesinin Yerinde Olduğu)

YARGITAY CEZA GENEL KURULU E. 2021/1-388 K. 2024/4 T. 17.1.2024 • OLASI KASTLA NİTELİKLİ ÖLDÜRME SUÇU ( Polis Memuru Sanığın Olay Gecesi Göreve Çağrıldığı Ölenin İçerisinde Olduğu Grubun Uyarılara Rağmen Taş ve Benzeri Cisimleri Aralarında Sanığın da Yer Aldığı Görevli Polislerin Bulunduğu Yöne Savurdukları Bu Taşlı Sopalı Saldırıların Başkalarının Mal ve Can Güvenliğini Tehlikeye Düşürmesi Nedeniyle Polis Memuru Sanığın Tabancasını Çıkararak Havaya Uyarı Atışları Yaparken Koşu Hâlinde Bir Anlığına Elini Dik Tutamaması Sonucu Yaptığı Atışlardan Birinin Ölenin de İçinde Bulunduğu Grubun İstikametine Doğru Yapıldığı – Sanığın Bilinçli Taksirle Hareket Ettiği ) • BİLİRNÇLİ TAKSİR ( Öleni Tanımayan Sanığın Kasten Öldürme veya Kasten Yaralama Suçunu İşlemek Maksadıyla Ateş Ettiğine İlişkin Şüpheden Uzak Somut Delil Bulunmadığı – Olayın Meydana Geldiği Zaman Dilimi Şehir Merkezine Yayılmış Olan Saldırı ve Mala Zarar Verme Olaylarının Boyutu Değerlendirildiğinde 17 Yılık Polis Memuru Olan ve Silah Kullanma Konusunda Yeterli Eğitim Almış Sanığın Ceza Sorumluluğunu Kaldıran Nedenlerde Sınırı Kast Olmaksızın Aştığı/Sanığın Silah Kullanımındaki Dikkatsizliği Nedeniyle Öngördüğü Ancak İstemediği Ölüm Neticesine Bilinçli Taksirle Yol Açtığının Kabulü Gerektiği ) • POLİS MEMURUNUN SİLAH KULLANIMINDA DİKKATSİZLİĞİ ( Olayın Meydana Geldiği Zaman Dilimi Şehir Merkezine Yayılmış Olan Saldırı ve Mala Zarar Verme Olaylarının Boyutu Değerlendirildiğinde 17 Yılık Polis Memuru Olan Ve Silah Kullanma Konusunda Yeterli Eğitim Almış Sanığın Ceza Sorumluluğunu Kaldıran Nedenlerde Sınırı Kast Olmaksızın Aştığı – Hükmün Sanığın Eyleminin Bilinçli Taksirle Bir Kişinin Ölümüne Neden Olma Suçunu Oluşturduğunun Gözetilmemesi İsabetsizliğinden Bozulması Gerektiği )

YARGITAY 1. CEZA DAİRESİ E. 2025/2898 K. 2025/5389 T. 1.7.2025 • KASTEN YARALAMA ( Sanığın Kendisine ve Aile Bireylerine Yönelen Haksız Saldırıyı Saldırıyla Orantılı Bir Şekilde Defetme Zorunluluğunda Bulunup Bulunmadığı Bu Sınırı Olay Anındaki Koşullar Birlikte Değerlendirilerek Mazur Görülebilecek Bir Heyecan Korku ve Telaşla Aşıp Aşmadığı 5237 S. Kanun’un 25/1 ve 27/2. Maddelerinde Düzenlenen Meşru Savunma veya Sınırının Aşılması Müesseselerinin Uygulanıp Uygulanmayacağının Karar Yerinde Tartışılmamasının Hukuka Aykırı Bulunduğu ) • MEŞRU SAVUNMA ( Kasten Yaralama – Sanığın Kendisine ve Aile Bireylerine Yönelen Haksız Saldırıyı Saldırıyla Orantılı Bir Şekilde Defetme Zorunluluğunda Bulunup Bulunmadığı Bu Sınırı Olay Anındaki Koşullar Birlikte Değerlendirilerek Mazur Görülebilecek Bir Heyecan Korku ve Telaşla Aşıp Aşmadığı 5237 S. Kanun’un 25/1 ve 27/2. Maddelerinde Düzenlenen Meşru Savunma veya Sınırının Aşılması Müesseselerinin Uygulanıp Uygulanmayacağının Karar Yerinde Tartışılması Gerektiği )

YARGITAY 1. CEZA DAİRESİ E. 2023/2184 K. 2025/1931 T. 11.3.2025 • KASTEN ÖLDÜRME SUÇU ( Maktulün Gece Vakti Sayılan Bir Zamanda Sanıkların Evine Katılanı Zorla Kaçırmak Amacıyla Elinde Biber Gazı ve Bıçaklarla Gelip Kapıyı Tekmeleyerek İçeriye Girmesi Sanıkları Kesici Delici Aletle Yaralaması ve Tehdit İçerikli Sözler Söylemesi Karşısında Sanıkların Eylemlerinin Meşru Savunma Koşulları Altında Gerçekleştirdiğinin Kabulü Gereği ) • MEŞRU SAVUNMA ( Kasten Öldürme Suçu – Gelişen Haksız ve Olayın Meydana Geldiği Yer ve Zamana Göre Kişilerin Hayatına ve Vücut Dokunulmazlığına Yönelik Ciddi Endişe ve Korku Yaratan Eylemlerini Defetmeye Yönelik Olarak Gerçekleştirilen Sanıkların Eylemlerinin 5237 Sayılı Kanun’un 25/1. Maddesi Kapsamında Değerlendirilmemesinin Hukuka Aykırılığı ) • SANIKLARIN EYLEMLERİNİN HAYAT VE VÜCUT DOKUNULMAZLIĞINA YÖNELİK CİDDİ ENDİŞE VE KORKU YARATAN EYLEMLERİ DEFETMEYE YÖNELİK OLMASI ( Sanıkların Eylemlerinin 5237 Sayılı Kanun’un 25/1. Maddesi Kapsamında Meşru Savunma Koşulları Altında Gerçekleştirdikleri Kabulüyle Haklarında Beraat Kararları Verilmesi Gerektiği )

YARGITAY 4. CEZA DAİRESİ E. 2023/11262 K. 2025/18612 T. 19.11.2025 • HAKARET SUÇU ( Sanığın Belediye Başkanlığına Yazdığı Dilekçesi Nedeniyle Cezalandırılmasına Karar Verildiği/Dilekçede Geçen İfadelerin Şikayet Hakkı Kapsamında Değerlendirilmesi Gerektiği Anlaşılmakla Hakaret Suçunun Unsurlarının Oluşmadığı Gözetilmeden Sanığın Beraati Yerine Mahkûmiyetine Karar Verilmesinin Hukuka Aykırı Olduğu ) • HAKKINI KULLANAN KİMSEYE CEZA VERİLMEYECEĞİ ( 5237 SK 26. Maddesinde “Hakkını Kullanan Kimseye Ceza Verilmez.” Hükmü Haiz Olup Yasal Hakkın Kullanılması Nedeniyle Kişilerin Cezalandırılamayacağı ) • ŞİKAYET HAKKININ KULLANIMI ( Sanığın Belediye Başkanlığına Yazdığı Dilekçesinde Geçen İfadelerin Şikayet Hakkı Kapsamında Değerlendirilmesi Gerektiği/Hakaret Suçunun Unsurlarının Oluşmadığı Gözetilerek Sanığın Beraatine Karar Verilmesi Gerektiği )

YARGITAY CEZA GENEL KURULU E. 2023/9-544 K. 2024/38 T. 24.1.2024 • CİNSEL TACİZ SUÇU ( Her Ne Kadar Yerel Mahkemece Sanığın Cinsel Taciz Suçundan Mahkûmiyetine Karar Verilmiş İse de 15 Yaşını Bitirmiş Olayları Algılama ve Davranışlarını Yönlendirme Yeteneği Gelişmiş Olan Mağdurenin Rızası Dahilinde Sanık İle Cinsel İçerikli Konuşma Yaptığının Anlaşılması Hukuken Geçerli Bulunan Rızanın Fiili Suç Olmaktan Çıkacağı Bu Şekilde Sanığa Atılı Suçun Unsurları İtibarıyla Oluşmadığının Kabulü Gerektiği ) • RIZA İLE CİNSEL İLİŞKİYE GİRİLMESİ ( Mahkemece Sanığın Cinsel Taciz Suçundan Mahkûmiyetine Karar Verilmiş İse de 15 Yaşını Bitirmiş Olayları Algılama ve Davranışlarını Yönlendirme Yeteneği Gelişmiş Olan Mağdurenin Rızası Dahilinde Sanık İle Cinsel İçerikli Konuşma Yaptığının Anlaşılması Hukuken Geçerli Bulunan Rızanın Fiili Suç Olmaktan Çıkacağı Bu Şekilde Sanığa Atılı Cinsel Taciz Suçunu Unsurları İtibarıyla Oluşmadığı )

YARGITAY CEZA GENEL KURULU E. 2021/14-264 K. 2023/704 T. 26.12.2023 • KİŞİYİ HÜRRİYETİNDEN YOKSUN KILMA SUÇU ( Sanıkların Mağdurların Dışarıda Zarar Görmemeleri İçin Arabalarında Kalmalarına İzin Verdikleri Kendilerinin de Mağdurlarla Birlikte Aynı Arabada Kaldıklarının Kabul Edildiği/Mağdurların Kendi Özgür İradeleri İle Serbestçe Hareket Etme Haklarına Yönelik Gerçekleştirilen Eylemle İlgili Gösterdikleri Rızanın Suç Bakımından Bir Hukuka Uygunluk Nedeni Olarak Kabul Edilemeyecek Nitelikte Bulunması Karşısında Sanığın Eyleminin Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma Suçunu Oluşturduğunun Kabulü Gerektiği ) • MAĞDURUN RIZASININ HUKUKA UYGUNLUK NEDENİ SAYILMAMASI ( Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma Suçu – Suçun Temel Şekli İçin Saik Aranmaması ve Suç Tarihi İtibarıyla Henüz On Beş Yaşını Tamamlamayan Mağdurların Kendi Özgür İradeleri İle Serbestçe Hareket Etme Hakkının Niteliği İtibarıyla Üzerinde Mutlak Surette Tasarrufta Bulunabilecekleri Bir Hak Olmadığı/Eylemle İlgili Gösterilen Rıza Suç Bakımından Hukuka Uygunluk Nedeni Olarak Kabul Edilemeyecek Olup Sanığın Eyleminin Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma Suçunu Oluşturduğu ) • SUÇUN HENÜZ ON BEŞ YAŞININ TAMAMLAMAYAN MAĞDURA YÖNELİK İŞLENMESİ ( Sanığın Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma Suçunu Olay Tarihi İtibarıyla Henüz On Beş Yaşının Tamamlamayan Mağdurlara Yönelik Olarak İşlediği/Sanık Hakkında TCK’nun 109. Md.sinin 3. Fıkrasının F Bendinin Uygulanması Gerektiği )

YARGITAY CEZA GENEL KURULU E. 2021/8-428 K. 2023/635 T. 29.11.2023 • KİŞİYİ HÜRRİYETİNDEN YOKSUN KILMA ( Suçun Temel Şeklinin Oluşumu İçin Özel Kast Aranmaması ve Suç Tarihi İtibarıyla Henüz On Beş Yaşını Tamamlamayan Mağdurun Kendi Özgür İradesi İle Serbestçe Hareket Etme Hakkı Niteliği İtibarıyla Üzerinde Mutlak Surette Tasarrufta Bulunabileceği Bir Hak Olmadığından Bu Hakkının İhlaline Yönelik Olarak Gerçekleştirilen Eylemle İlgili Gösterdiği Rızanın Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma Suçu Bakımından Bir Hukuka Uygunluk Nedeni Olarak Kabul Edilemeyecek Nitelikte Olduğu ) • SUÇTA HATA ( Bilerek ve İstenerek Gerçekleştirilen Suça Konu Eylem Nedeniyle Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma Suçunun Unsurları İtibarıyla Oluştuğunun Ancak Mağdura Karşı Herhangi Bir Cinsel Davranışı Bulunmayan ve Ortaokul Mezunu Olan Suça Sürüklenen Çocuğun Bilgi Düzeyi Gördüğü Eğitim İçinde Bulunduğu Sosyal ve Kültürel Çevre Koşulları Göz Önünde Bulundurulduğunda İşlediği Fiilin Haksızlık Oluşturduğu Konusunda Kaçınılmaz Bir Hataya Düştüğünün Kabul Edilmesi Gerektiği ) • RIZA ( Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma – Suç Tarihi İtibarıyla Henüz On Beş Yaşını Tamamlamayan Mağdurun Kendi Özgür İradesi İle Serbestçe Hareket Etme Hakkı Niteliği İtibarıyla Üzerinde Mutlak Surette Tasarrufta Bulunabileceği Bir Hak Olmadığından Bu Hakkının İhlaline Yönelik Olarak Gerçekleştirilen Eylemle İlgili Gösterdiği Rızanın Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma Suçu Bakımından Bir Hukuka Uygunluk Nedeni Olarak Kabul Edilemeyecek Nitelikte Olduğu )

YARGITAY CEZA GENEL KURULU E. 2019/15-552 K. 2022/192 T. 22.3.2022 • MALA ZARAR VERME SUÇU ( İzinsiz Dut Ağacının Kesilmesi/Olay Tarihi İtibarıyla Taşınmazların Kime veya Kimlere Ait Olduğu Araştırılıp Taşınmaz Üzerinde Bulunan Bütünleyici Parça Niteliğindeki Ağacın Taşınmazın Arzından Ayrı Bir Mülkiyet Hakkına Konu Olamayacağı da Dikkate Alınarak Sonucuna Göre TCK 26/2 Maddesinde Düzenlenen Hukuka Uygunluk Nedeninin Bulunup Bulunmadığının Belirlenmesi Gerektiği Gözetilmeden Eksik Araştırma İle Karar Verildiği ) • 75 YAŞINDAKİ 3 ADET DUT AĞACINI KATILANDAN İZİN ALMADAN KESME ( Mala Zarar Verme – Dosya Kapsamında Yer Alan Fotoğraflar ve Kolluk Tarafından Düzenlenen Olay Yeri Basit Krokisi de Göz Önünde Bulundurulmak Suretiyle Söz Konusu Ağaçların Söküldükleri Yerlerin Hangi Taşınmaz veya Taşınmazlar İçinde Bulunduğuna İlişkin Kadastro Bilirkişisinden Yeniden Rapor Alınarak Bu Hususun Tespit Edilmeye Çalışılması Gereği ) • HAKKIN KULLANILMASINDA RIZA ( 75 Yaşındaki 3 Adet Dut Ağacını Katılandan İzin Almadan Kesme/Mala Zarar Verme – Olay Tarihi İtibarıyla Taşınmazların Kime veya Kimlere Ait Olduğu Araştırılıp Taşınmaz Üzerinde Bulunan Bütünleyici Parça Niteliğindeki Ağacın Taşınmazın Arzından Ayrı Bir Mülkiyet Hakkına Konu Olamayacağı da Dikkate Alınarak Sonucuna Göre TCK 26/2 Maddesinde Düzenlenen Hukuka Uygunluk Nedeninin Bulunup Bulunmadığının Belirlenmesi Gerektiği )

YARGITAY CEZA GENEL KURULU E. 2018/8-200 K. 2021/156 T. 20.4.2021 • KASTEN YARALAMA ( Eylemin Ateşli Silah İle Yakın Mesafeden Ateş Edilmek Suretiyle İşlenmiş Olması ve Katılandaki Yaralanmanın Boyutu Dikkate Alındığında Yerel Mahkemece “Suçun İşleniş Biçimi Suçun İşlendiği Zaman ve Yer Suç Konusunun Önem ve Değeri Failin Kastının Ağırlığı” Göz Önünde Bulundurularak Temel Cezanın 2 Yıl Hapis Olarak Belirlenmesinde İsabetsizlik Bulunmadığı ) • YAKIN MESAFEDEN ATEŞ EDİLMESİ ( Katılanın Yaralanmasının Basit Tıbbi Müdahale İle Giderilemez Nitelikte Olduğu/Katılandaki Yaralanmanın Boyutu Dikkate Alındığında Yerel Mahkemece “Suçun İşleniş Biçimi Suçun İşlendiği Zaman ve Yer Suç Konusunun Önem ve Değeri Failin Kastının Ağırlığı” Göz Önünde Bulundurularak Temel Cezanın 2 Yıl Hapis Olarak Belirlenmesinde İsabetsizlik Bulunmadığı – Kasten Yaralama ) • HAKSIZ TAHRİK ( Olay Tarihi İtibarıyla Onbeş Yaşını Bitirmemiş Olduğundan Rızası Geçerli Olmayan Tanığa Karşı Katılan Tarafından Gerçekleştirilen Cinsel Davranışların Sanık Lehine TCK’nın 29. Maddesi Kapsamında Tahrik Hükmünün Uygulanmasını Gerektiren Haksız Bir Davranış Olduğunun ve Sanığın Katılandan Kaynaklanan Bu Haksız Fiilin Oluşturduğu Hiddetin Etkisi Altında Hareket Ederek Silahla Kasten Yaralama Suçunu İşlediğinin Kabulü Gerektiği )