Ceza davası devam eden kişinin eşi veya kanunî temsilcisi, duruşmaya katılıp katılamayacağını ve mahkemede konuşup konuşamayacağını merak edebilir. CMK 155, sanığın kanunî temsilcisine duruşma gün ve saatinin bildirilmesini; temsilci ile eşin duruşmaya kabul edilerek istemleri üzerine dinlenebilmesini düzenler.

Kanunî temsilci ile eş bakımından en önemli fark bildirimdedir. Kanunî temsilciye duruşma gün ve saati bildirilir. Eşe ise ayrıca tebligat yapılması zorunlu değildir; eş duruşmaya geldiğinde birinci fıkradaki imkândan yararlanır.

CMK 155 Güncel Madde Metni

Kanunî temsilci veya eşin duruşmada hazır bulunması

Madde 155 – (1) Sanığın kanunî temsilcisine duruşma gün ve saati bildirilir ve duruşmaya kabul edilerek istemi üzerine dinlenebilir.

(2) Sanığın eşi hakkında da tebligat yapılmaksızın birinci fıkra hükmü uygulanır.

Kanunî Temsilciye Duruşma Bildirilmek Zorunda mı?

Evet. CMK 155/1, sanığın kanunî temsilcisine duruşma gün ve saatinin bildirilmesini öngörür. Böylece temsilci duruşmanın ne zaman yapılacağını öğrenebilir, salonda hazır bulunabilir ve gerekirse dinlenmesini isteyebilir.

Kanunî temsilcilik, yalnız sanığa yakın olmakla kazanılan bir sıfat değildir. Temsil yetkisinin aile hukuku veya vesayet hükümleri gibi kanunî bir dayanağı bulunmalıdır. Somut dosyada bu sıfatın hangi belgeyle gösterileceği kişinin hukukî durumuna göre değişebilir.

Sanığın Eşi Duruşmaya Girebilir mi?

Evet. Sanığın eşi duruşmaya geldiğinde CMK 155 kapsamında kabul edilebilir ve istemi üzerine dinlenebilir. Ancak kanun, eşe duruşma günü ve saatinin ayrıca tebliğ edilmesini zorunlu tutmaz.

Bu nedenle eşin duruşma tarihini sanıktan, müdafiden veya dosyanın bulunduğu mahkemenin usulüne uygun bilgi kanallarından öğrenmesi gerekebilir. Evlilik sıfatının gerektiğinde doğrulanabilmesi için kimlik bilgilerinin hazır bulundurulması uygulamada yararlı olur.

Eş veya Temsilci Mahkemede Konuşabilir mi?

Kanun, eşin ve kanunî temsilcinin istemi üzerine dinlenebileceğini belirtir. Bu düzenleme, kişinin otomatik olarak tanık veya müdafi sıfatını kazandığı anlamına gelmez. Mahkeme, dinleme talebini yargılamanın konusu ve usulü çerçevesinde değerlendirir.

Dinlenmek isteyen kişi, duruşmada bu talebini açıkça belirtmelidir. Açıklama yapılırken doğrudan bilinen olaylarla sanıktan sonradan öğrenilen hususların birbirine karıştırılmaması önemlidir.

Eş veya Kanunî Temsilci Sanığın Avukatı Yerine Geçer mi?

Hayır. CMK 155 kapsamında duruşmaya katılmak ve dinlenmeyi istemek, müdafilik yetkisi vermez. Eş veya kanunî temsilci, yalnız bu sıfatı nedeniyle dosyayı inceleme, hukukî savunma yapma veya kanun yoluna başvurma bakımından avukatın görevini üstlenemez.

Müdafiin duruşmadaki görevi ve gelmemesinin sonuçları farklı kurallara bağlıdır. Bu konuda CMK 151 avukat duruşmaya gelmezse başlıklı içerik incelenebilir.

Duruşmaya Katılmak Dosyayı İnceleme Hakkı Verir mi?

CMK 155 yalnız duruşmada hazır bulunma ve istem üzerine dinlenme konusunu düzenler. Eşin veya kanunî temsilcinin duruşmaya katılması, tek başına tüm dosyayı inceleme ve belge örneği alma yetkisi doğurmaz.

Dosya inceleme hakkı müdafi ve suçtan zarar gören vekili bakımından CMK 153 dosya inceleme hakkı kapsamında ayrıca değerlendirilir.

Eşin Duruşmaya Gelmemesi Yargılamayı Durdurur mu?

CMK 155, eşe duruşma günü ve saatinin tebliğini zorunlu tutmadığından eşin gelmemesi kural olarak yalnız bu madde nedeniyle duruşmanın ertelenmesini gerektirmez. Eşin hazır bulunması sanığın duruşmada bulunma yükümlülüğü veya müdafiin göreviyle aynı değildir.

Kanunî temsilci bakımından ise bildirim yükümlülüğünün yerine getirilip getirilmediği dosya üzerinden kontrol edilmelidir. Bunun yargılamaya etkisi, sanığın hukukî durumu ve somut usul işlemiyle birlikte değerlendirilir.

Duruşma Öncesinde Ne Yapılabilir?

• Duruşmanın tarihi, saati ve salonu doğru biçimde öğrenilmelidir.
• Kanunî temsilcilik sıfatını gösteren belge ve kimlik hazır bulundurulmalıdır.
• Eş, evlilik sıfatının doğrulanması ihtimaline karşı kimliğini yanında bulundurmalıdır.
• Dinlenme isteniyorsa talep duruşmada açıkça belirtilmelidir.
• Açıklanacak hususlar önceden müdafiyle değerlendirilmelidir.

Ceza avukatının müdafi olarak görevleri ile aile bireylerinin süreçteki konumu aynı değildir. Ayrımın kapsamı için ceza avukatının görevleri yazısına da bakılabilir.

Sık Sorulan Sorular

Sanığın eşine duruşma günü tebliğ edilir mi?

CMK 155/2, eş hakkında ayrıca tebligat yapılmaksızın birinci fıkra hükmünün uygulanacağını belirtir. Bu nedenle eşe duruşma gününün tebliği zorunlu değildir.

Sanığın eşi duruşmaya kendiliğinden gelebilir mi?

Evet. Eş, ayrıca tebligat yapılmamış olsa da duruşmaya gelerek CMK 155 kapsamındaki hakkını kullanabilir.

Kanunî temsilciye duruşma tarihi bildirilir mi?

Evet. Sanığın kanunî temsilcisine duruşma gün ve saatinin bildirilmesi gerekir.

Eş duruşmada ifade verebilir mi?

Eş, dinlenmesini isteyebilir. Ancak bu imkân, kendiliğinden tanık veya müdafi sıfatı kazandırmaz; talep yargılamanın usulü içinde değerlendirilir.

Kanunî temsilci duruşmanın tamamını izleyebilir mi?

CMK 155, kanunî temsilcinin duruşmaya kabulünü öngörür. Somut duruşmadaki diğer usul kararları ve yargılamanın niteliği ayrıca dikkate alınır.

Eş sanık adına savunma yapabilir mi?

Hayır. Eşin duruşmada bulunması ve dinlenmesi, müdafilik yetkisi vermez. Hukukî savunma sanık ve müdafii tarafından yürütülür.

Eşin duruşmaya gelmemesi davayı erteler mi?

Eşe tebligat zorunlu olmadığından, eşin gelmemesi kural olarak yalnız CMK 155 nedeniyle duruşmanın ertelenmesini gerektirmez.

Sonuç

CMK 155, sanığın kanunî temsilcisinin duruşmadan haberdar edilmesini ve temsilci ile eşin duruşmaya kabul edilerek istemleri üzerine dinlenebilmesini sağlar. Kanunî temsilciye bildirim yapılması gerekirken eşe ayrıca tebligat zorunlu değildir. Bu kişilerin duruşmaya katılması müdafilik, taraf veya tanık sıfatını kendiliğinden doğurmaz. Somut dosyada temsil yetkisi, bildirim işlemi ve dinlenme talebi ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Somut olayın suç tarihi, delilleri ve usulî durumu değerlendirilmeden hukuki görüş yerine kullanılamaz.