Savcılığın kovuşturmaya yer olmadığına dair karar vermesi, her durumda soruşturmanın denetimsiz biçimde sona erdiği anlamına gelmez. Suçtan zarar gören kişi, halk arasında takipsizlik olarak bilinen bu karara iki hafta içinde itiraz edebilir. CMK 173; başvurunun süresini, yetkili mercii, dilekçede bulunması gerekenleri ve inceleme sonunda verilebilecek kararları düzenler.

CMK 173 güncel madde metni

Cumhuriyet savcısının kararına itiraz

Madde 173 – (1) (Değişik: 18/6/2014-6545/71 md.; 2/3/2024-7499/37 md.) Suçtan zarar gören, kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren iki hafta içinde, bu kararı veren Cumhuriyet savcısının yargı çevresinde görev yaptığı ağır ceza mahkemesinin bulunduğu yerdeki sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilir.

(2) İtiraz dilekçesinde, kamu davasının açılmasını gerektirebilecek olaylar ve deliller belirtilir.

(3) (Değişik: 18/6/2014-6545/71 md.) Sulh ceza hâkimliği, kararını vermek için soruşturmanın genişletilmesine gerek görür ise bu hususu açıkça belirtmek suretiyle, o yer Cumhuriyet başsavcılığından talepte bulunabilir; kamu davasının açılması için yeterli nedenler bulunmazsa, istemi gerekçeli olarak reddeder; itiraz edeni giderlere mahkûm eder ve dosyayı Cumhuriyet savcısına gönderir. Cumhuriyet savcısı, kararı itiraz edene ve şüpheliye bildirir.

(4) (Değişik: 25/5/2005-5353/26 md.) Sulh ceza hâkimliği istemi yerinde bulursa, Cumhuriyet savcısı iddianame düzenleyerek mahkemeye verir.

(5) Cumhuriyet savcısının kamu davasının açılmaması hususunda takdir yetkisini kullandığı hâllerde bu madde hükmü uygulanmaz.

(6) (Değişik: 2/1/2017-KHK-680/11 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7072/10 md.) İtirazın reddedilmesi halinde aynı fiilden dolayı kamu davası açılabilmesi için 172 nci maddenin ikinci fıkrası uygulanır.

Takipsizlik kararına kim itiraz edebilir?

Kanun, itiraz hakkını “suçtan zarar gören” kişiye tanır. Bu kavram, isnat edilen suç nedeniyle doğrudan hukuki menfaati etkilenen gerçek veya tüzel kişiyi ifade eder. Yalnız ihbarda bulunmuş olmak, her olayda suçtan zarar gören sıfatını sağlamaz.

Şüphelinin CMK 173 kapsamında KYOK’a itiraz hakkı bulunmaz. Bununla birlikte kararın gerekçesi şüphelinin hukuki durumunu etkiliyorsa, başka usulî başvuru imkânlarının bulunup bulunmadığı somut dosyaya göre değerlendirilir.

İtiraz süresi ne kadardır?

Güncel süre, KYOK kararının suçtan zarar görene tebliğinden itibaren iki haftadır. 7499 sayılı Kanun ile önceki “on beş gün” ibaresi değiştirilmiş ve yeni süre 1 Haziran 2024 tarihinde ve sonrasında verilen kararlar bakımından uygulanmaya başlamıştır.

Süre kararın verildiği tarihten değil, usulüne uygun tebliğden sonra hesaplanır. Tebliğ tarihi, elektronik tebligatın açılma ve kanunen tebliğ edilmiş sayılma zamanı ile resmî tatil günleri süre hesabında önem taşıyabilir.

Kararda itiraz hakkı, süresi ve mercii gösterilmelidir. Buna rağmen süre konusunda tereddüt varsa son gün beklenmeden başvuru yapılması hak kaybı riskini azaltır.

İtiraz nereye yapılır?

İtirazı inceleyen merci, kararı veren Cumhuriyet savcısının yargı çevresinde görev yaptığı ağır ceza mahkemesinin bulunduğu yerdeki sulh ceza hâkimliğidir. Başvurunun başka bir adliyeden sunulması gerekirse dilekçede gönderileceği yetkili hâkimlik açıkça belirtilmelidir.

Karar üzerindeki kanun yolu açıklaması, soruşturma numarası, karar numarası ve kararı veren Cumhuriyet başsavcılığı bilgileri kontrol edilmelidir. Yanlış veya eksik dosya bilgisi, başvurunun ilgili soruşturmayla eşleştirilmesini güçleştirebilir.

İtiraz dilekçesinde neler bulunmalıdır?

CMK 173/2, kamu davasının açılmasını gerektirebilecek olay ve delillerin belirtilmesini zorunlu kılar. Dilekçe yalnız kararın haksız olduğu iddiasına dayanmamalı; soruşturmadaki eksiklikleri ve sonuca etkili delilleri somutlaştırmalıdır.

• İtiraz edilen kararın tarihi ve numarası,
• Tebliğ tarihi ve başvurunun süresinde olduğu,
• Suçtan zarar gören sıfatının dayanağı,
• Olayın kısa ve kronolojik özeti,
• Kararda yanlış veya eksik değerlendirilen deliller,
• Toplanması istendiği hâlde araştırılmayan deliller,
• Kamu davası açılmasını gerektirebilecek hukuki ve maddi nedenler,
• Talep sonucu

dilekçede anlaşılır biçimde gösterilmelidir.

Eksik soruşturma nasıl gösterilir?

“Eksik soruşturma yapıldı” cümlesi tek başına yeterli açıklama değildir. Hangi işlemin yapılmadığı ve bunun olayın aydınlatılmasına nasıl katkı sağlayacağı belirtilmelidir.

Örneğin olay yerini gören belirli bir tanığın dinlenmemesi, mevcut kamera kaydının istenmemesi, banka hareketlerinin incelenmemesi veya çelişkili uzman raporunun giderilmemesi somutlaştırılabilir. Elde edilmesi mümkün olmayan ya da olayla ilgisiz delillerin genel ifadelerle sıralanması başvuruyu güçlendirmez.

Sulh ceza hâkimliği soruşturmayı genişletebilir mi?

Hâkimlik, karar vermek için soruşturmanın genişletilmesini gerekli görürse yapılması gereken işlemleri açıkça belirterek ilgili Cumhuriyet başsavcılığından talepte bulunabilir. Delil toplama işlemleri başsavcılık tarafından yerine getirilir.

Bu aşama doğrudan iddianame düzenlenmesi anlamına gelmez. İstenen işlemler tamamlandıktan sonra elde edilen sonuçlar, kamu davası açılmasını gerektirecek yeterli neden bulunup bulunmadığı bakımından değerlendirilir.

İtiraz kabul edilirse ne olur?

Sulh ceza hâkimliği istemi yerinde bulursa Cumhuriyet savcısı iddianame düzenleyerek görevli ve yetkili mahkemeye verir. CMK 170 iddianame hükümleri uyarınca suçlanan olayların ve delillerin iddianamede gösterilmesi gerekir.

İtirazın kabulü mahkûmiyet kararı değildir. Yalnız soruşturmanın kamu davasına dönüşmesi sonucunu doğurur. Suçlama, deliller ve savunmalar kovuşturma aşamasında mahkeme önünde tartışılır.

İtiraz reddedilirse ne olur?

Kamu davası açılması için yeterli neden bulunmazsa hâkimlik istemi gerekçeli olarak reddeder, itiraz edeni giderlere mahkûm eder ve dosyayı savcılığa gönderir. Savcı kararı itiraz edene ve şüpheliye bildirir.

Ret sonrasında aynı fiil hakkında yeniden dava açılması, CMK 172 takipsizlik kararı hükümlerindeki güvencelere bağlıdır. Yeterli şüphe oluşturabilecek yeni delil elde edilmeli ve sulh ceza hâkimliği bu konuda karar vermelidir.

Her savcılık kararına CMK 173 uyarınca itiraz edilir mi?

Hayır. CMK 173/5, Cumhuriyet savcısının kamu davasını açmama konusunda takdir yetkisini kullandığı hâlleri kapsam dışında bırakır. Bu ayrım özellikle CMK 171/1’de cezayı kaldıran şahsî sebep niteliğindeki etkin pişmanlık veya şahsî cezasızlık sebebi nedeniyle verilen kararlar bakımından önem taşır.

Buna karşılık kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararına yönelik başvuru, CMK 171/2’de ayrıca CMK 173 hükümlerine bağlanmıştır. Bu nedenle kararın adı, dayandığı fıkra ve kanun yolu açıklaması birlikte incelenmelidir.

İtiraz öncesi dosyada hangi belgeler incelenmelidir?

KYOK kararı, tebliğ belgesi, şikâyet dilekçesi, ifade tutanakları, bilirkişi veya uzman raporları ve dosyaya sunulan diğer deliller birlikte değerlendirilmelidir. Dosyaya erişim mümkünse soruşturma sırasında talep edilen fakat toplanmayan deliller de belirlenmelidir.

İtiraz gerekçesi kararın her cümlesine cevap vermek zorunda değildir. Sonucu değiştirebilecek maddi hata, eksik araştırma veya hukuki değerlendirme açık, kısa ve belgelerle bağlantılı biçimde ortaya konulmalıdır.

Sık sorulan sorular

Takipsizlik kararına itiraz süresi 15 gün mü?

1 Haziran 2024 ve sonrasında verilen kararlar bakımından güncel süre, tebliğden itibaren iki haftadır.

İtirazı savcılık mı inceler?

Hayır. İtirazı, kanunda belirtilen yerdeki sulh ceza hâkimliği inceler.

İtiraz dilekçesine delil eklemek gerekir mi?

Kanun, kamu davasının açılmasını gerektirebilecek olay ve delillerin belirtilmesini arar. Mevcut belgelerin eklenmesi ve toplanmayan delillerin somutlaştırılması önemlidir.

İtiraz kabul edilince şüpheli cezalandırılır mı?

Hayır. Savcı iddianame düzenler; suçlama ve deliller mahkeme önünde değerlendirilir.

Eksik soruşturma varsa hâkimlik ne yapabilir?

Yapılması gereken işlemleri açıkça belirterek soruşturmanın genişletilmesini Cumhuriyet başsavcılığından isteyebilir.

İtiraz reddedilirse aynı olay yeniden soruşturulabilir mi?

Yeterli şüphe oluşturacak yeni delil ve CMK 172/2 kapsamında sulh ceza hâkimliği kararı bulunmadan aynı fiilden kamu davası açılamaz.

Her ihbarcı itiraz edebilir mi?

Hayır. CMK 173 itiraz hakkını suçtan zarar görene tanır; yalnız ihbarda bulunmak bu sıfatı her durumda sağlamaz.

Sonuç

CMK 173 kapsamında takipsizlik kararına itiraz, tebliğden itibaren iki hafta içinde yapılmalıdır. Etkili bir başvuru; suçtan zarar gören sıfatını, soruşturmadaki somut eksiklikleri ve kamu davası açılmasını gerektirebilecek delilleri açıkça göstermelidir. Süre, yetkili hâkimlik ve kararın hangi kanun hükmüne dayandığı birlikte kontrol edilmelidir.

Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Somut olayın suç tarihi, delilleri ve usulî durumu değerlendirilmeden hukuki görüş yerine kullanılamaz.