CMK 72 Bilirkişi Ücreti ve Giderleri

Ceza soruşturması veya davasında teknik bir konu için bilirkişi görevlendirildiğinde yalnız rapor değil, ücret ve masraf konusu da gündeme gelir. CMK 72, bilirkişinin emeğinin karşılığını ve görevi nedeniyle yaptığı giderlerin ödenmesini güvence altına alır.

Ücretin belirlenmesinde görevin verildiği tarihte yürürlükte bulunan yıllık tarife esas alınır. Dosyanın kapsamı, uzmanlık alanı ve inceleme için harcanan zaman ise somut tutarın belirlenmesinde etkili olabilir.

CMK 72 Güncel Madde Metni

Bilirkişi gider ve ücreti

Madde 72 – (Değişik: 3/11/2016-6754/47 md.)

(1) Bilirkişiye sarf etmiş olduğu emek ve mesaiyle orantılı bir ücret ile inceleme, ulaşım, konaklama ve diğer giderleri ödenir. Bu konuda, Adalet Bakanlığınca çıkarılan ve her yıl güncellenen tarife esas alınır.

CMK 72 Ne Düzenler?

Madde iki farklı ödeme kalemini düzenler. Birincisi bilirkişinin uzmanlık çalışması, incelemesi ve raporu için ödenen ücrettir. İkincisi ise görevin yerine getirilmesi sırasında oluşan inceleme, ulaşım, konaklama ve diğer giderlerdir.

Bu ayrım önemlidir. Bilirkişi ücreti emek ve zamanın karşılığıdır. Yol, konaklama ve benzeri harcamalar ise şartları oluştuğunda ayrıca karşılanır. Dolayısıyla tarife tutarının bütün masrafları içerdiği varsayımı her durumda doğru değildir.

2026 Yılında Ceza Dosyalarında Bilirkişi Ücreti

2026 Yılı Bilirkişilik Asgari Ücret Tarifesi, 1 Ocak 2026 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Gerçek kişi bilirkişiler bakımından ceza muhakemesindeki temel tutarlar şöyledir:

• Cumhuriyet başsavcılıklarında yürütülen soruşturmalar: 2.200 TL
• Sulh ceza hâkimliklerinde görülen işler: 2.200 TL
• Asliye ceza mahkemelerinde görülen dava ve işler: 3.600 TL
• Ağır ceza mahkemelerinde görülen dava ve işler: 4.100 TL
• Bölge adliye mahkemelerinde görülen işler: 4.200 TL
• Yargıtayda ilk derece mahkemesi sıfatıyla görülen işler: 5.100 TL

Özel hukuk tüzel kişilerine, tarifede sayılan dava ve işler için 5.900 TL bilirkişi ücreti öngörülmüştür. Bu rakamlar asgari tarife tutarlarıdır; her dosyada ödenecek kesin bedelin aynı olacağı anlamına gelmez.

Tarife Tutarı Artırılabilir veya Azaltılabilir mi?

Görevlendirmeyi yapan merci; bilirkişinin niteliğini, uzman teminindeki güçlüğü, dosyanın kapsamını, incelemenin süresini, uyuşmazlığın niteliğini ve keşif gerekip gerekmediğini dikkate alarak tarife ücretini artırabilir.

İşin niteliği gerektiriyorsa ücret indirilebilir. Ayrı araştırma gerektirmeyen seri dosyalarda da uygun miktarda indirim yapılabilir. Bu nedenle listedeki tutarlar, somut dosyanın özelliklerinden bağımsız değişmez bir ödeme olarak değerlendirilmemelidir.

İnceleme, Ulaşım ve Konaklama Giderleri

Bilirkişinin görevin niteliğine uygun inceleme, ulaşım, konaklama, yemek ve diğer olağan giderleri belge karşılığında ayrıca ödenebilir. Ödeme yapılırken rayiç bedeller dikkate alınır ve sunulan belgeler dosyada saklanır.

Ulaşım, konaklama veya rapor hazırlama için harcama yapılması gerekiyorsa bilirkişi avans isteyebilir. Avans, bilirkişinin talebi ve görevlendiren merciin uygun görmesi üzerine, daha sonra ödenecek giderlerden mahsup edilmek üzere verilebilir.

Ek Rapor İçin Ayrı Ücret Ödenir mi?

Görevlendirme kararındaki soruların dışında yeni bir konuda bilgi istenirse, talebin kapsamına göre ek ücret takdir edilebilir.

Buna karşılık bilirkişi raporundaki eksikliğin veya belirsizliğin giderilmesi amacıyla ek rapor istenmişse kural olarak ayrıca ücret ödenmez. Bilirkişinin başlangıçta cevaplaması gereken soruları cevapsız bırakması nedeniyle istenen ek rapor da yeni ücret hakkı doğurmaz.

Raporun içeriği ve rapora itiraz yolları hakkında ayrıntılı bilgi için CMK 67 bilirkişi raporuna itiraz yazısı incelenebilir.

Ücreti Kim Belirler ve Hangi Tarife Uygulanır?

Ücret ve giderler, bilirkişiyi görevlendiren Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme tarafından ilgili mevzuat ve tarife çerçevesinde belirlenir. Bilirkişi ücretinin tayininde raporun teslim tarihi değil, görevlendirmenin yapıldığı tarihte yürürlükte bulunan tarife esas alınır.

Bilirkişinin kim tarafından ve hangi koşullarda atanabileceği CMK 63 bilirkişi atanması kapsamında; inceleme süresi ve dosya üzerindeki yetkileri ise CMK 66 bilirkişi rapor süresi kapsamında düzenlenmiştir.

Ücret veya Gider Ödenmeyebilir mi?

Bilirkişi, görevlendirme kararına aykırı biçimde rapor düzenlerse görevlendiren merci ücret veya gider ödenmemesine karar verebilir. Aykırılığın ağırlığına göre ödeme tamamen kaldırılmak yerine azaltılabilir.

Bu konu, bilirkişinin yalnız gecikmesi ya da çağrıya uymamasıyla karıştırılmamalıdır. Görevini yapmayan bilirkişi hakkındaki usul ve yaptırımlar CMK 71 görevini yapmayan bilirkişi yazısında ayrıca açıklanmıştır.

Vergi Kesintisi ve Giderlerin Ödenmesi

Tarifeye göre bilirkişi ücretinden ilgili vergi kesintileri yapıldıktan sonra kalan tutar bilirkişiye ödenir. Belgelendirilmiş giderler ise ayrı bir sarf kararına dayanılarak ve kesinti yapılmadan ödenir.

Bu nedenle bilirkişinin eline geçen net ücret ile görevlendirme kararında görülen brüt ücret aynı olmayabilir. Gider ödemelerinin ücret kaleminden ayrı gösterilmesi, olası uyuşmazlıkların önlenmesi bakımından önem taşır.

Dosyanın Tarafları Bilirkişi Ücretini Öder mi?

Ceza muhakemesinde bilirkişi giderinin hangi aşamada kim tarafından karşılanacağı, yargılama giderlerine ilişkin kurallarla birlikte değerlendirilir. Taraflardan avans veya gider talep edilmesi ile bilirkişiye yapılan ödeme aynı hukuki konu değildir.

Somut dosyada gider yükümlülüğünün kime ait olacağı; soruşturma veya kovuşturma evresi, verilen karar ve yargılama giderleri hükümleri dikkate alınarak belirlenir. Yalnız CMK 72’ye bakılarak taraflardan birinin nihai gider sorumluluğu hakkında sonuç çıkarılamaz.

Uygulamada Dikkat Edilmesi Gerekenler

• Görevlendirme tarihi ile uygulanacak tarife yılı kontrol edilmelidir.
• Ücret ile ulaşım, konaklama ve inceleme giderleri ayrı kalemlerdir.
• Gider belgeleri süresinde ve dosyayla ilişkilendirilerek sunulmalıdır.
• Ek raporun yeni bir sorudan mı yoksa ilk rapordaki eksiklikten mi kaynaklandığı belirlenmelidir.
• Ücrette artırım veya indirim yapılmışsa bunun somut dosya koşullarıyla bağlantısı incelenmelidir.
• Görevlendirme kararına aykırı raporun ödeme üzerinde sonuç doğurabileceği unutulmamalıdır.

Sık Sorulan Sorular

CMK 72’ye göre bilirkişiye hangi ödemeler yapılır?

Bilirkişiye emeği ve zamanı karşılığında ücret; inceleme, ulaşım, konaklama ve diğer uygun giderleri için ayrıca gider ödemesi yapılır.

2026’da savcılık soruşturmasındaki bilirkişi ücreti ne kadardır?

Gerçek kişi bilirkişi için 2026 asgari tarife tutarı Cumhuriyet başsavcılığında yürütülen soruşturmalarda 2.200 TL’dir. Dosyanın özelliklerine göre artırım veya indirim gündeme gelebilir.

2026’da ağır ceza mahkemesi bilirkişi ücreti ne kadardır?

Gerçek kişi bilirkişi için ağır ceza mahkemelerinde görülen dava ve işlerde 2026 asgari tarife tutarı 4.100 TL’dir.

Bilirkişinin yol ve konaklama masrafı ücrete dahil midir?

Hayır. Görevin niteliğine uygun ve belgelendirilen ulaşım, konaklama, yemek ve diğer olağan giderler bilirkişi ücretinden ayrı değerlendirilebilir.

Eksik bilirkişi raporu için yeniden ücret ödenir mi?

Raporun eksik veya belirsiz olması nedeniyle açıklama ya da ek rapor istenirse kural olarak ayrıca ücret ödenmez. Yeni sorular yöneltilmesi hâlinde ek ücret takdir edilebilir.

Bilirkişi ücreti tarifedeki tutardan yüksek olabilir mi?

Evet. Uzman teminindeki güçlük, dosyanın kapsamı, inceleme ve keşif süresi gibi ölçütlerle ücret artırılabilir. İşin niteliğine göre indirim de yapılabilir.

Hangi yılın bilirkişi ücret tarifesi uygulanır?

Bilirkişinin görevlendirildiği tarihte yürürlükte bulunan tarife uygulanır. Raporun daha sonraki yılda teslim edilmesi tek başına yeni yıl tarifesini uygulanır hâle getirmez.

Sonuç

CMK 72, bilirkişinin uzmanlık emeğinin karşılıksız kalmamasını ve görev nedeniyle yaptığı uygun giderlerin karşılanmasını sağlar. Uygulanacak tutar belirlenirken görevlendirme tarihindeki yıllık tarife ile dosyanın somut özellikleri birlikte dikkate alınır.

Bilirkişi ücreti, belgelendirilmiş giderler, ek rapor ve vergi kesintisi birbirinden ayrı değerlendirilmelidir. Özellikle taraflardan talep edilen gider avansı ile bilirkişiye yapılacak nihai ödeme aynı kavram değildir.

Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Somut olayın suç tarihi, delilleri ve usulî durumu değerlendirilmeden hukuki görüş yerine kullanılamaz.