TCK 131 Hakaret Suçunda Şikâyet ve Soruşturma Koşulu

TCK 131 Nedir?

TCK 131, bağımsız bir suç veya ceza hükmü değildir. Hakaret suçunun hangi durumlarda şikâyet üzerine, hangi durumlarda resen soruşturulacağını belirleyen tamamlayıcı bir düzenlemedir.

Maddenin güncel metni şöyledir:

“Kamu görevlisine karşı görevinden dolayı işlenen hariç; hakaret suçunun soruşturulması ve kovuşturulması, mağdurun şikâyetine bağlıdır.”

Mağdur şikâyet etmeden önce ölürse veya suç ölen kişinin hatırasına karşı işlenmişse; ölenin ikinci dereceye kadar üstsoyu ve altsoyu, eşi veya kardeşleri şikâyet hakkını kullanabilir.

Dolayısıyla TCK 131 uygulamasında öncelikle isnat edilen söz veya davranışın TCK 125 kapsamında hakaret oluşturup oluşturmadığı, ardından suçun takibinin şikâyete bağlı bulunup bulunmadığı belirlenir.

Hakaret Suçu Şikâyete Bağlı mıdır?

Hakaret suçunun temel şekli kural olarak şikâyete bağlıdır. Mağdur süresi içinde şikâyette bulunmazsa soruşturma ve kovuşturma yapılamaz.

Aşağıdaki hakaret fiilleri, kural olarak mağdurun şikâyetini gerektirir:

Bir kimseye onur, şeref ve saygınlığını zedeleyebilecek somut fiil isnat edilmesi,
Sövme niteliğindeki ifadeler kullanılması,
Hakaretin sesli, yazılı veya görüntülü iletiyle işlenmesi,
Sosyal medya, mesajlaşma uygulaması veya e-posta üzerinden gerçekleştirilen hakaret,
Hakaretin mağdurun dinî, siyasi, sosyal veya felsefi kanaatlerinden söz edilerek işlenmesi.

Şikâyet hakkı doğrudan mağdura aittir. Tüzel kişilerin hakaret suçunun mağduru olup olamayacağı ve kullanılan ifadelerin belirli gerçek kişilere yönelip yönelmediği ayrıca değerlendirilmelidir.

Kamu Görevlisine Görevinden Dolayı Hakaret

Hakaretin kamu görevlisine karşı ve görevinden dolayı işlenmesi hâlinde suç şikâyete bağlı değildir. Cumhuriyet savcılığı, fiili öğrendiğinde resen soruşturma başlatabilir.

İstisnanın uygulanabilmesi için yalnızca mağdurun kamu görevlisi olması yeterli değildir. Hakaret ile kamu görevinin yerine getirilmesi arasında bağlantı bulunmalıdır.

Örnek: Bir belediye görevlisine gerçekleştirdiği denetim nedeniyle hakaret edilmesi resen soruşturulabilir. Buna karşılık aynı kişiye tamamen özel hayatındaki bir uyuşmazlık sebebiyle hakaret edilmesi kural olarak şikâyete bağlıdır.

Anayasa Mahkemesi, 25.12.2025 tarihli E.2024/173, K.2025/277 sayılı kararında TCK 131/1’deki “Kamu görevlisine karşı görevinden dolayı işlenen hariç” ibaresinin Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin reddine karar vermiştir. Karar 4 Mayıs 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Anayasa Mahkemesi kararı

Hakaret Suçunda Şikâyet Süresi

TCK 73 uyarınca genel şikâyet süresi, mağdurun hakaret fiilini ve faili öğrendiği tarihten itibaren altı aydır. Her iki unsurun da öğrenilmesi gerekir.

Ancak hakaret suçu bakımından ayrıca mutlak bir üst süre bulunmaktadır. Şikâyete bağlı hakaret suçunda şikâyet süresi, fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren her hâlükârda iki yılı geçemez.

Bu nedenle iki süre birlikte dikkate alınmalıdır:

Fiil ve fail öğrenildikten sonra altı ay içinde şikâyette bulunulmalıdır.
Fiil sonradan öğrenilmiş olsa bile suç tarihinden itibaren iki yıl geçtikten sonra şikâyet hakkı kullanılamaz.

Anonim sosyal medya hesabından yapılan hakarette failin kimliğinin sonradan belirlenmesi mümkündür. Bununla birlikte iki yıllık mutlak süre, failin geç öğrenildiği gerekçesiyle aşılamaz.

Şikâyet Nasıl Yapılır?

Şikâyet; Cumhuriyet başsavcılığına, kolluk birimlerine veya CMK 158’de belirtilen yetkili makamlara sözlü ya da yazılı olarak yapılabilir. Sözlü şikâyet tutanağa geçirilir.

Başvuruda mümkün olduğu ölçüde şu bilgiler bulunmalıdır:

Hakaret içeren söz, mesaj veya paylaşım,
Fiilin gerçekleştiği tarih,
Şüphelinin kimliği veya bilinen hesap bilgileri,
Paylaşım bağlantısı ve ekran görüntüsü,
Mesaj kayıtları, tanıklar ve diğer deliller,
Açık şikâyet ve cezalandırma talebi.

Yalnızca olayın bildirilmesi her zaman şikâyet iradesinin bulunduğunu göstermeyebilir. Dilekçede failin cezalandırılmasının açıkça talep edilmesi ispat sorununu azaltır.

Mağdur Şikâyet Etmeden Önce Ölürse

TCK 131/2, hakaret mağdurunun şikâyette bulunmadan önce ölmesi ihtimalini özel olarak düzenler. Bu durumda ikinci dereceye kadar üstsoy ve altsoy, eş veya kardeş şikâyette bulunabilir.

Aynı kişiler, TCK 130 kapsamında ölen kişinin hatırasına karşı işlenen hakaret yönünden de şikâyet hakkına sahiptir.

Bu düzenleme, şikâyet hakkını bütün mirasçılara vermemektedir. Kanunda sayılan yakınlık ilişkilerinden birinin bulunması gerekir.

Şikâyetten Vazgeçme

Şikâyete bağlı hakaret suçunda mağdurun şikâyetinden vazgeçmesi, kural olarak kamu davasının düşmesine neden olur. Vazgeçme, hüküm kesinleşinceye kadar sonuç doğurabilir.

Şikâyetin geri alınması ile şikâyetten vazgeçme aynı kavram olarak kullanılabilse de ceza hukuku bakımından vazgeçmenin sanık tarafından kabul edilmesi gerekebilir. Birden fazla failin bulunduğu olaylarda şikâyetin bölünmezliği ilkesi de dikkate alınır.

Kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret resen soruşturulduğundan, mağdur kamu görevlisinin şikâyetinden vazgeçmesi davayı kendiliğinden düşürmez.

Önödeme ve Uzlaştırma

7571 sayılı Kanun’la yapılan değişiklik sonucunda şikâyete bağlı hakaret fiilleri önödeme kapsamına alınmış ve uzlaştırma kapsamından çıkarılmıştır. TBMM, düzenlemenin amacını yüz yüze veya gıyapta işlenen hakaret suçlarının önödeme kapsamına alınması olarak açıklamıştır. 7571 sayılı Kanun bilgileri

Önödeme teklifinin süresinde ve usulüne uygun şekilde yerine getirilmesi hâlinde kamu davası açılmaz; dava açılmışsa düşme kararı verilebilir. Kamu görevlisine görevinden dolayı işlenen TCK 125/3-a kapsamındaki hakaret ise bu önödeme sisteminin dışında kalmaktadır.

Maddi ve Manevi Unsur, Teşebbüs ve İştirak

TCK 131 bağımsız suç olmadığından kendisine özgü maddi unsur, manevi unsur, fail, mağdur, teşebbüs veya iştirak hükümleri bulunmamaktadır. Bu konular TCK 125’teki hakaret suçuna göre belirlenir.

Şikâyet şartı, suçun oluşumuna değil soruşturma ve kovuşturmanın yürütülebilmesine ilişkindir. Hakaret fiili gerçekleşmiş olsa bile geçerli şikâyet bulunmadığında mahkûmiyet kararı verilemez.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

Hakaret suçunda görevli mahkeme asliye ceza mahkemesidir. Yetkili mahkeme kural olarak suçun işlendiği yer mahkemesidir.

İnternet ve sosyal medya paylaşımlarında paylaşımın yapıldığı, içeriğin öğrenildiği ve zararın meydana geldiği yerler bakımından yetki tartışması doğabilir. Somut olayda CMK’nın genel ve özel yetki hükümleri birlikte değerlendirilmelidir.

Yaptırım ve Zamanaşımı

TCK 131 ayrıca bir ceza öngörmez. Uygulanacak yaptırım, hakaretin TCK 125’teki şekline göre belirlenir. Basit hakaretin cezası üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır. Nitelikli hâller ve aleniyet artırım sebebi oluşturabilir.

Hakaret suçunda genel dava zamanaşımı kural olarak sekiz yıldır. Bununla birlikte şikâyete bağlı fiillerde altı aylık şikâyet süresi ve iki yıllık mutlak üst süre geçirilmişse dava zamanaşımı dolmamış olsa bile soruşturma yürütülemez.