Boşandıktan Sonra Ne Zaman Evlenebilirim? 300 Günlük Bekleme Süresi ve Kaldırma Başvurusu

Türk hukukuna göre önceki evliliği sona eren kadın, kural olarak 300 gün geçtikten sonra yeniden evlenebilir. Boşanmada süre, hâkimin boşanmayı açıkladığı gün değil, kararın kesinleştiği gün başlar. Eşin ölümünde başlangıç ölüm tarihidir. Bu süre içinde doğum yaparsanız bekleme süresi kendiliğinden biter. Önceki evliliğinizden gebe olmadığınız anlaşılıyorsa veya eski eşinizle yeniden evlenmek istiyorsanız, 300 gün dolmadan aile mahkemesinden sürenin kaldırılmasını isteyebilirsiniz. Halk arasında bu süreye iddet süresi denir. Erkek için aynı bekleme süresi yoktur.

300 günü hangi belgedeki tarihten saymalısınız?

Boşanma kararının üzerinde birden fazla tarih olabilir: duruşma günü, gerekçeli kararın yazıldığı gün, tebliğ ve kesinleşme tarihleri. Size gereken, kararın artık olağan kanun yoluyla değiştirilemeyeceğini gösteren kesinleşme şerhindeki tarihtir. Bu şerhi boşanma dosyasından alın. Şerhin belgeye sonradan işlendiği gün ile üzerinde yazan kesinleşme tarihini karıştırmayın. Nüfus Hizmetleri Kanunu m.26 bu ayrımı boşanma ve evliliğin iptalinde düzenler. Hesabı ay üzerinden değil, takvim günü üzerinden yapın.

Örneğin boşanmaya 5 Mart’ta hükmedilmiş ancak karar 21 Nisan’da kesinleşmiş olsun. Hesabı 5 Mart’tan başlatmak nikâhı haftalarca erken planlamanıza yol açar. Eşiniz ölmüşse boşanma dosyası veya kesinleşme şerhi aranmaz; ölüm kaydındaki tarihi kontrol edin. Ayrı evlere taşınmak ya da mahkemeden ayrılık kararı almak evliliği sona erdirmez. Kayıp eş hakkında gaiplik kararı varsa da yalnız bu kararla yeniden evlenilemez; evliliğin feshine de karar verilmiş olmalıdır (TMK m.131).

Doğum, sağlık raporu ve eski eşle evlenme isteği aynı sonucu mu doğurur?

Türk Medeni Kanunu m.132 gebelik bakımından soruyu özellikle “önceki evliliğinden” diye sınırlar. Bir muayene belgesinin neyi gösterdiği önemlidir. Evlenme başvurusundaki genel sağlık raporu ile mahkemenin bu konuda isteyebileceği tıbbi değerlendirme aynı amaca hizmet etmez. Örneğin eski eşiyle evlenmek isteyen bir kadının başvurusunu, başka biriyle evlenecekmiş gibi yalnız gebelik testine bağlamak iki ayrı kanuni sebebi birbirine karıştırır.

Bekleme süresini kaldırmak için nereye, nasıl başvurulur?

Başvuruyu, oturduğunuz yerdeki aile mahkemesine yazacağınız dilekçeyle yapabilirsiniz. Aile mahkemesi bulunmayan yerde aile mahkemesi sıfatıyla görevlendirilmiş asliye hukuk mahkemesine başvurulur. Boşanmayı başka şehirdeki mahkeme sonuçlandırmış olsa da başvuruyu oraya götürme zorunluluğu yoktur. Bu bir çekişmesiz yargı işi, yani bir karşı tarafa hak ihlali isnat etmeden hâkimden belirli bir işlem isteme yoludur. Eski eşinizi davalı göstermeniz veya önceden arabulucuya gitmeniz gerekmez. Görev ve usulün dayanağı 4787 sayılı Kanun m.2 ve 4 ile Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.382, 384 ve 385 hükümleridir.

Dilekçede önceki evliliğin nasıl ve hangi tarihte sona erdiğini, ardından hangi nedenle sürenin kaldırılmasını istediğinizi yazın. Örneğin eski eşinizle yeniden evlenecekseniz iki kişinin kimliğini, boşanma dosyasını ve ortak evlenme iradesini belirtin. Eski eşin imzalı beyanı bu iradeyi göstermeye yarar. Başka biriyle evlenmek istiyorsanız onunla nikâh tarihi almış olmanız tek başına kaldırma sebebi değildir.

Kimlik ve nüfus kaydı kişiyi ve medeni hâli, kesinleşme şerhli ilam veya ölüm belgesi süre başlangıcını gösterir. Sağlık belgesine dayanıyorsanız tarihini ve hangi incelemeye ilişkin olduğunu belirtin. Elinizde rapor yoksa dilekçede gerekli incelemenin yaptırılmasını isteyebilirsiniz. Mahkeme eksik gördüğü kaydı isteyebilir, sağlık kuruluşuna sevk edebilir veya ilgilileri dinleyebilir. Kanun her dosyanın aynı gün sonuçlanmasını öngörmez. Harç ve gider avansını başvuru tarihindeki tarifeye göre adliyenin veznesinden öğrenin; ödeme gücünüz yoksa mali durum belgelerinizle adli yardım talep edebilirsiniz.

Başvuru giderlerini ödeyemiyorsanız

Adli yardımı, bekleme süresinin kaldırılması işine bakacak aile mahkemesinden isteyin. Kendi ve ailenizin geçimini önemli ölçüde zorlaştırmadan giderleri ödeyemediğinizi ve asıl talebinizin açıkça dayanaktan yoksun olmadığını göstermeniz gerekir. Gelir veya işsizlik kaydı kazancınızı, banka ve malvarlığı belgeleri ödeme imkânınızı, kira ve zorunlu bakım giderleri geçim yükünüzü açıklar. Bunları, boşanmanın kesinleşmesini veya ölümü gösteren belge ve dayandığınız kaldırma sebebiyle birlikte sunun. Yabancı başvurucularda ayrıca karşılıklılık şartı kontrol edilir (HMK m.334 ve 336).

Mahkeme yardımın tamamına veya bir kısmına karar verebilir. Kararın harç, gider avansı ve gerekli inceleme giderlerinden hangilerini kapsadığını okuyun. Adli yardım, önceden ödenmiş giderleri geri alma yolu değildir; ertelenen giderlerin iş sonunda tahsili ayrıca değerlendirilir. Sonuçta ödeme yükümlülüğü veya kanuni şartlarla muafiyet söz konusu olabilir. Yardım kararı, bekleme süresinin kaldırıldığı anlamına gelmez (HMK m.335, 337/3 ve 339).

Adli yardım reddedilirse hangi süreyi izlemelisiniz?

Adli yardımın reddi ile bekleme süresini kaldırma talebinin reddi farklıdır. Adli yardım reddine karşı, ret kararının tebliğinden itibaren iki hafta içinde kararı veren mahkemeye dilekçeyle itiraz edebilirsiniz. Ret gerekçesi, tebliğ belgesi ve mali belgeleri birlikte inceleyin. Örneğin mahkeme yalnız gelir kaydını esas aldıysa zorunlu kira ve bakım giderlerinizin neden ödeme gücünüzü sınırladığını belgeleriyle açıklayın. Dosyayı inceleyecek mahkemeye gönderen, kararı veren mahkemedir. Aynı yerde ilgili hukuk mahkemesinin birden çok dairesi varsa numara olarak sonraki daire, son daire için ilk daire; tek daire varsa aynı işlere bakan en yakın mahkeme inceleme yapar. İtiraz üzerine verilen karar kesindir. Ödeme gücünüz sonradan ciddi biçimde azalırsa yeni durumu belgeleyerek yeniden yardım isteyebilirsiniz (HMK m.337).

İki haftalık süre, 1 Haziran 2024 ve sonrasında verilen ret kararları içindir. Daha önce verilen kararlarda eski bir haftalık süre uygulanır. Geçişte karar tarihini, sürenin başlamasında tebliğ tarihini esas alın (7499 sayılı Kanun m.37/10-c, geçici m.1 ve m.40). Aşağıda açıklanan, bekleme süresinin kaldırılması hakkındaki esas kararın öğrenilmesinden başlayan istinaf süresiyle bu itiraz süresini karıştırmayın.

Talep kabul edilirse mahkeme kaleminden kesinleşme durumunu ve kararın nüfusa bildirilip bildirilmediğini öğrenin. Sürenin kaldırılması kararı ile nikâh için düzenlenen evlenme izin belgesi farklı belgelerdir. TMK m.139’daki altı aylık geçerlilik, evlenme izin belgesinin verildiği tarihten başlar; mahkemenin süreyi kaldırdığı günden başlamaz. Nikâh tarihi belirlemeden önce evlendirme memurluğunun kaydı görebildiğini kontrol edin. Kaldırma kararı önceki evliliğin sona erdiğini ispat yükünü veya diğer evlenme şartlarını ortadan kaldırmaz.

Boşanma yurt dışında gerçekleştiyse hangi tarih esas alınır?

Önce iki soruyu ayırın: Önceki evliliğin sona erdiği Türkiye’de kayda geçmiş mi? Yeniden evlenmek isteyen kişi hangi ülke vatandaşı? Türkiye’de nikâh yapılacak olması, her yabancıya doğrudan 300 günlük Türk bekleme süresinin uygulanacağı anlamına gelmez. 5718 sayılı Kanun m.13 uyarınca evlenme ehliyeti ve şartları kural olarak her kişinin evlenme anındaki millî hukukuna, evlenmenin şekli ise işlemin yapıldığı ülkenin hukukuna tabidir.

İki vatandaşlığınız varsa hangisi dikkate alınır?

Türkiye’de nikâha başvururken hangi pasaportu sunduğunuz tek başına belirleyici değildir. 5718 sayılı Kanun’un 4 ve 13. maddelerine göre hem Türk hem başka bir devletin vatandaşıysanız evlenme şartlarınız Türk hukukuna göre değerlendirilir. Örneğin yabancı ülkede boşanmanız iki ay önce kesinleşmişse, diğer ülkenin hukukunda bekleme süresi bulunmaması tek başına Türkiye’de hemen evlenmenize yetmez. Önce boşanmanın nüfus kaydınıza geçip geçmediğine, ardından doğumla sürenin bitip bitmediğine veya mahkemeden kaldırılmasını istemenize imkân veren bir sebep bulunup bulunmadığına bakın.

Türk vatandaşlığınız yoksa ve iki devletin vatandaşıysanız, hangisiyle daha sıkı bağınız olduğu önem taşır. Örneğin sürekli yaşadığınız ve aile hayatınızı sürdürdüğünüz ülke bu bağı açıklamaya yardımcı olabilir. Nüfus Hizmetleri Uygulama Yönetmeliği m.23/2 uyarınca uygulanacak millî hukukunuzda bekleme süresi yoksa evlendirme memurluğu Türk hukukundaki 300 günü aramaz. Bu durumda ilk adım, süreyi kaldırmak için dava açmak değil, kimliğinizi, vatandaşlığınızı ve önceki evliliğin sona erdiğini gösteren belgelerle nikâh dosyanızda hangi evlenme ehliyet belgesinin gerektiğini memurluktan öğrenmektir.

Türk vatandaşıysanız ve yabancı boşanmaya rağmen nüfusta evli görünüyorsanız, yalnız bekleme süresini kaldırma talebi kayıt sorununu çözmez. Kesinleşmiş yabancı karar, kesinleşmeyi gösteren belge ve gerekli onaylı tercümelerle tescil şartlarını kontrol edin. 5490 sayılı Kanun m.27/A koşulları varsa karar, yetkili dış temsilcilikte veya belirlenen nüfus müdürlüğünde tescil edilebilir. Kural birlikte başvurudur; taraflardan biri ölmüş veya yabancıysa Türk vatandaşı diğer taraf tek başına da başvurabilir. İdari tescil mümkün değilse yabancı mahkeme kararının Türkiye’de tanınması gerekebilir. Yabancı boşanmanın tescili ve tanınması yazısında iki yolun belgeleri ayrı açıklanmıştır.

Türkiye’de tanınan yabancı boşanmada başlangıç, yabancı kararın kesinleştiği tarihtir. Örneğin karar bir yıl önce yabancı ülkede kesinleşmiş, Türk nüfus kaydına bu hafta işlenmişse sırf kayıt yeni diye 300 gün yeniden başlamaz. Bu tarihin dayanağı 5718 sayılı Kanun’un 59. maddesidir.

Mahkemenin ret kararıyla nikâh memurunun reddi nasıl ayrılır?

Aile mahkemesi sürenin kaldırılması talebinizi reddetmişse gerekçeye bakın: Önceki evliliğin sona erdiği mi belgelenemedi, yoksa dayandığınız kaldırma sebebi mi gösterilemedi? Çekişmesiz yargıda hukuki yararı olan ilgili, özel hüküm saklı kalmak üzere, kararı öğrendiği tarihten itibaren iki hafta içinde istinafa başvurabilir (HMK m.387). Dilekçeyi kararı veren mahkemeye sunarken gerekçenin hangi kayıtla çeliştiğini belirtin.

Evlendirme memurluğu, örneğin süre aslında dolduğu hâlde eski nüfus kaydına bakıp başvuruyu reddetmişse bu başka bir işlemdir. Memurluktan yazılı ret gerekçesini alın. TMK m.137 ve 138 uyarınca evleneceklerden her biri bu ret kararına karşı mahkemeye başvurabilir. Bekleme süresine dayalı ret hakkındaki itiraz evrak üzerinden incelenir ve kesin karara bağlanır. Burada mahkemeden istediğiniz şey, ilk kez süreyi kaldırması değil, memurluğun işlemini incelemesidir.

Süre dolmadan nikâh yapılmışsa veya çocuk doğmuşsa

TMK m.154’e göre bekleme süresine uyulmaması tek başına yapılmış evliliği geçersiz kılmaz. Bu, memurun başvuru sırasında süreyi görmezden gelebileceği anlamına gelmez. Bir kural nikâhtan önce yapılacak incelemeyi, diğeri gerçekleşmiş evliliğin durumunu düzenler.

Bir diğer ayrım çocuğun soybağıdır. TMK m.285’te, evliliğin sona ermesinden itibaren 300 gün içinde doğan çocuk bakımından önceki kocanın baba sayılması kuralı vardır. Anne bu sırada yeniden evlenmişse m.290 gereğince ikinci eş baba sayılır; bu karine çürütülürse ilk koca baba sayılır. Karine, aksinin kanundaki yolla ispatına kadar geçerli kabuldür. Bekleme süresinin kaldırılması çocuğun babasını belirlemez veya nüfusta yazan babayı değiştirmez. İhtiyaç buysa soybağının reddi ayrı bir taleptir.

Nikâh başvurusundan önce kesinleşme veya ölüm tarihiyle güncel nüfus kaydını yan yana koyun. Süre dolduysa ya da doğumla bittiyse önce kaydı kontrol ettirin. Süre devam ediyorsa dilekçenizi evlenmek istediğiniz kişiye ve gösterebileceğiniz kaldırma sebebine göre hazırlayın.

Mevzuat kontrol tarihi: 10 Kasım 2026.

Bu yazı, yeniden evlenmeden önceki bekleme süresi hakkında genel bilgi verir; kişiye özel hukuki görüş değildir. Sizin başvurunuzda boşanma kararının kesinleşme tarihi, evlenme anındaki vatandaşlığınız ve varsa doğum kaydı, mahkemeye başvurmanız gerekip gerekmediğini değiştirebilir.