Boşanma Duruşmasına Başka Şehirden Katılma: E-Duruşma ve Talimat

Boşanma duruşmanız başka şehirdeyse, davaya bakan aile mahkemesinden e-duruşma yoluyla katılmak için izin isteyebilirsiniz. Diğer eşin onayı gerekmez. Ancak mahkeme kabul kararını vermeden ve nereden bağlanacağınız belli olmadan duruşmaya gitmekten vazgeçmeyin. Avukatınızın uzaktan katılımına verilen izin de sizi kapsamaz. Özellikle anlaşmalı boşanmada hâkim her iki eşi bizzat dinlemelidir.

Önce davetiyeye bakın: Sizin mi, avukatınızın mı gelmesi gerekiyor?

Son duruşma tutanağında ve davetiyede hangi işlem için çağrıldığınızı okuyun. Çekişmeli boşanmada, mahkeme şahsen gelmenizi istememişse, kural olarak yetkili avukatınız duruşmayı takip edebilir. Buna karşılık isticvap, hâkimin tarafı belirli olaylar hakkında bizzat sorgulamasıdır. Davetiyede bu işlem yazıyorsa avukatınız sizin yerinize cevap veremez. İsticvap konusu olayların ve gelmemenin sonuçlarına ilişkin ihtarın davetiyede gösterilmesi gerekir. Boşanma sebebi bakımından bir eşin ikrarı, yani aleyhindeki bir olguyu kabul etmesi, hâkimi tek başına bağlamaz.

Başka bir ile taşınmanız, davayı yeni adresinizdeki mahkemeye taşımaz. Adres değişikliğini dosyaya bildirmek ile o şehirden duruşmaya bağlanmayı istemek iki ayrı işlemdir. Başvurunuzu dosyanın görüldüğü mahkemeye yapın. Dosyayı vekille takip etme konusunda boşanma davasında temsil ve vekâletname yazısındaki ayrımlar da yol gösterir.

Hangi süre içinde, nasıl başvurulur?

E-Duruşma Yönetmeliği’nin 8 ve 9. maddelerine göre gerekçeli talep, UYAP mobil uygulamaları, Avukat Portal veya Vatandaş Portal üzerinden duruşma gününden en az iki iş günü önce iletilir. Hâkim ise duruşmadan en az bir iş günü önce karar verir. Araya hafta sonu veya resmî tatil giriyorsa bunları iş günü saymayın. Örneğin arada tatil olmayan bir haftada pazartesi oturumu için cuma günü gönderilen talep iki iş günü koşulunu karşılamaz.

1. Dosyayı ve kişiyi belirtin. Mahkeme adı, esas numarası, oturumun gün ve saatiyle birlikte kimin nereden katılmasını istediğinizi yazın. Tanık için talepte bulunuyorsanız güncel adresini ve hangi olaya tanık olduğunu belirtin.
2. Gerekçeyi belgeleyin. Örneğin yolculuğu engelleyen bir tedavi varsa oturum tarihini ve seyahat güçlüğünü gösteren belgeyi ekleyin. Adliyeden mi, sağlık nedeniyle bulunduğunuz kurumdan mı bağlanmak istediğinizi açıklayın. Portalda ilgili işlem görünmüyorsa süre dolmadan mahkeme kaleminden dosyanızda kullanılabilen yolu öğrenin.
3. Alındı ile kararı ayırın. Gönderim kaydı yalnızca talebin mahkemeye ulaştığını gösterir. UYAP’tan veya bildirilen diğer yoldan kararın sonucunu öğrenin. İzin verilen kişinin, tarihin ve katılım yerinin kendi başvurunuzla örtüştüğünü kontrol edin.

Geç başvuru, yargılamayı uzatma amacı veya uzaktan dinlemeye engel bir hukuki, fiilî ya da teknik neden gerekçeli ret sebebi olabilir. Hastalığı, yaşı veya engelliliği yüzünden mahkemeye gelmekte güçlük çekmesi muhtemel kişilerin taleplerinde uzaktan dinlemeye öncelik verilir. Talep hakkında verilen karar kesindir. Ret hâlinde duruşma günü değişmez. Fiziken de gelemeyecekseniz engeli belgeleyip mazeretinizi ve erteleme isteğinizi ayrıca bildirin. Mahkemenin mazereti kabul ettiğini varsaymayın.

Evden, avukatın bürosundan veya başka bir adliyeden kim bağlanabilir?

Gündelik dilde “SEGBİS ile katılmak” dense de boşanma dosyasında uygulanacak kurallar Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) 149. maddesi ve hukuk yargılamasına ilişkin Yönetmelik’te yer alır. Kişisel bir görüntülü arama, mahkemenin kurduğu bağlantının yerine geçmez. Yönetmelik’in 11 ve 12. maddeleri katılım yeriyle kimlik kontrolünü birlikte düzenler.

Katılım yeri, yüzünüzün görülmesine ve sesinizin açıkça duyulmasına elverişli olmalıdır. Başka biri yanıtlarınızı yönlendirmemelidir. Türkiye’de başka bir ilden katılmakla yabancı bir ülkeden dinlenmek aynı işlem değildir. Yurt dışındaysanız ülkeyi, adresinizi ve hangi işlem için çağrıldığınızı mahkemeye bildirin; Türkiye içindeki bir adliye için verilen iznin yurt dışındaki evinizi de kapsadığını varsaymayın.

Talimat duruşmasında sizi hangi hâkim dinler?

E-duruşmada soruları, dosyaya bakan hâkim eş zamanlı bağlantıyla sorar. İstinabede ise dosyaya bakan mahkeme belirli bir işlemi başka yer mahkemesine yaptırır. Örneğin yargı çevresi dışındaki bir tanık için talimat yazılırsa tanığı bulunduğu yerin hâkimi, asıl mahkemenin belirlediği konularda dinler. Tutanak boşanma dosyasına gönderilir. Taraflar dinlemede hazır bulunup açıklama yapabilir; tanığın istinabeyle dinleneceği yer, gün ve saatin kendinize bildirilmesini isteyebilirsiniz (HMK m. 197 ve 259). Tanık listesini verme yükümlülüğü ayrıca devam eder.

İsticvap için özel sıra vardır. Mahkeme tanığı kendiliğinden de uzaktan dinleyebilir. Eşlerin üzerinde serbestçe tasarruf edemediği işlerde ilgililer için de kendiliğinden bu yolu seçebilir. Başka ilde oturan ve mahkemeye bizzat gelemeyen tarafın öncelikle sesli ve görüntülü bağlantıyla dinlenmesi öngörülür. Bulunduğu yerde bu bağlantıyla isticvap mümkün değilse başka yer mahkemesi istinabe yoluyla sorgulamayı yapar. Hastalık, engellilik veya benzeri sebeple gelemeyecek durumda olan kişi bulunduğu yerde isticvap olunur (HMK m. 172; Yönetmelik m. 10). Bir tanığın talimatla dinlenmesine izin verilmiş olması, eşe de o adliyeye gidip boşanmayı kabul ettiğini bildirme hakkı vermez.

Anlaşmalı boşanmada imzalı protokolü göndermek yeterli mi?

Hayır. Türk Medeni Kanunu’nun 166. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca evlilik en az bir yıl sürmüş olmalı, eşler birlikte başvurmalı veya biri diğerinin davasını kabul etmelidir. Hâkim her iki eşi bizzat dinler, iradelerini serbestçe açıkladıklarına kanaat getirir ve boşanmanın mali sonuçlarıyla çocuklara ilişkin düzenlemeyi uygun bulursa anlaşmalı boşanmaya karar verebilir. Hâkim protokolde değişiklik önerirse her iki eşin de değişikliği kabul etmesi gerekir. Avukatın katılımı, imzalı protokol veya önceden kaydedilmiş bir video, bu dinlemenin yerine geçmez.

Örneğin farklı şehirlerde yaşayan iki eşin imzaladığı protokolde çocuğun diğer ebeveynle görüşme günlerinin duruşmada değiştirilmesi önerilsin. Bir eş için e-duruşma izni verilmiş olsa bile diğer eşin de hangi yolla bizzat dinleneceği belirlenmelidir. Bağlantısı kesilen eşin öneriyi duyduğu ve kabul ettiği sonucuna varılamaz. Dinlemenin tamamlanmasını ve ortak iradenin tutanağa doğru geçirilmesini isteyin.

31 Ekim 2026’dan sonra hangi beyanlarda imza önemini koruyor?

7589 sayılı Kanun’un 22 ve 26. maddeleri uyarınca HMK m. 149/4, 31 Ekim 2026’da yürürlüğe girdi. O tarihten itibaren uzaktan katılmasına karar verilen kişi için kural olarak elle atılan imzaya ilişkin hükümler uygulanmıyor. Kanun altı işlemi bu kolaylığın dışında bırakıyor: bir olguyu ikrar etmek, yemin etmek, davanın geri alınmasına muvafakat etmek, davadan feragat etmek, davayı kabul etmek ve sulh olmak. Usul değişikliği daha önce tamamlanmış işlemleri geriye dönük olarak değiştirmez. Devam eden dosyada belirleyici olan yalnızca davanın açılış günü değildir. Hangi beyanın ne zaman verildiğine bakın.

Örneğin kendi adresinizi düzeltmenizle davanızdan feragat ettiğinizi söylemeniz aynı sonucu doğurmaz. Yönetmelik m. 13/4 uyarınca davayı sona erdiren feragat, kabul veya sulh beyanı için mahkeme yeni duruşma günü belirler; beyan mahkeme huzurunda yenilenip tutanak imzalanınca geçerlilik kazanır. İmzanın gerektiği diğer işlemlerde aynı maddenin beşinci ve altıncı fıkraları, ilgili adliyede imza alınmasını ve UYAP’a entegre güvenli elektronik imza yolunu düzenler. Uzaktan katılım izni verilmesi, protokoldeki bütün şartların kabul edildiği anlamına gelmez. İmza istisnasında yeminin sayılması da boşanma sebeplerinin ispatı için eşe yemin teklif edilebileceği anlamına gelmez (TMK m. 184).

Duruşmadan önce belge, imza ve gider hazırlığı nasıl yapılır?

Belge hazırlığını boşanma davasında delil sunma süreleri ile birlikte ele alın. Tebliğ tarihinin kontrolü için e-tebligat ve UYAP üzerinden süre takibi yazısını inceleyebilirsiniz.

Oturumda sunacağınız belgeyi yalnız kameraya göstermekle yetinmeyin. Yönetmelik m. 13/7, uzaktan katılan tarafın veya avukatının UYAP üzerinden belge iletmesine izin verir. Belgenin okunabilir dosyasını hazırlayın, doğru mahkeme ve esas numarasına gönderildiğini gösteren kaydı saklayın. Bu olanak, daha önce verilmiş belge sunma süresini uzatmaz; duruşmaya kadar beklemeden dosyanızdaki süreyi ayrıca kontrol edin.

İmza alınması gereken ve Yönetmelik m. 13/5 kapsamında başka adliyede imzalanan tutanak, görevli tarafından taranarak mahkemesine gönderilir. El yazısıyla imzalanan aslı da posta yoluyla dosyasına iletilir. Bu posta gideri, talepte bulunanın yatırdığı avanstan karşılanır. Bu nedenle imza işlemi öngörülmüşse, dosyadaki avansın yeterli olup olmadığını ve bir tamamlama bildirimi bulunup bulunmadığını kalemden kontrol edin. Bu gideri her e-duruşma için geçerli sabit bir katılım ücreti olarak değerlendirmeyin. Güvenli elektronik imzayla imza alınabilmesi ve elle imzanın gerekmediği işlemler, yukarıdaki koşullara göre ayrıca belirlenir.

Duruşma günü, mahkemenin belirlediği saatte hem izin verilen katılım yerinde hem sistemde hazır olmalısınız. Kendi cihazınızdan bağlanmanıza izin verilmişse kamera, mikrofon, bağlantı ve gerekli imza aracını önceden kontrol edin. Adliyeden katılacaksanız tahsisli bölümü öğrenin ve kimlik kontrolüne zaman ayırın. Bu hazırlığın dayanağı, Yönetmelik m. 13/5–7 ve 17 hükümleridir; teknik hazırlık, mahkemenin katılım izninin yerine geçmez.

Bağlantı kesilirse veya talep kabul edilmeden duruşma kaçırılırsa ne yapılır?

Ses veya görüntü kesildiğinde soruyu duymadığınızı hemen bildirin. Yönetmelik m. 13/8 uyarınca bağlantı yeniden açılır; aksaklık sürerse gerekçe tutanağa yazılarak e-duruşma sonlandırılır. Arızanın saatini ve sistemin verdiği hata mesajını not edin, mahkemeye bildirin ve tutanağı kontrol edin. Gerekirse teknik sorunun kaynağının Bakanlıktan sorulmasını isteyin. Duruşmanın sesini veya görüntüsünü kendiniz kaydetmeyin.

İzin alıp vaktinde hazır bulunan taraf veya avukatın kusuru olmadan teknik nedenlerle e-duruşma yapılamazsa, o kişi yönünden HMK m. 150/1 uygulanmaz. Buna karşılık cevapsız bir başvuruyu izin sayıp hiç katılmamak bu korumadan yararlanmak için yeterli değildir. Usulüne uygun çağrıya rağmen iki taraf da dosyayı takip etmezse dosya işlemden kaldırılabilir. Yalnız bir taraf gelirse onun talebine göre duruşma diğerinin yokluğunda sürebilir veya dosya işlemden kaldırılabilir.

İlk iş olarak tutanaktan dosyanın durumunu öğrenin. Dosya işlemden kaldırılmışsa yenileme için üç ay, kararın verildiği işlemden kaldırma tarihinden başlar. İlk bir ay geçtikten sonra yenilemede yeniden harç alınır; üç ay içinde yenilenmeyen dava açılmamış sayılır (HMK m. 150/4 ve 5). Duruşmaya katılmama ve dosyanın yenilenmesi yazısı bu sonraki aşamayı ele alır. Oturumunuz henüz yapılmadıysa bugün kontrol etmeniz gereken üç belge davetiye, başvuru alındısı ve mahkemenin katılım kararıdır. Duruşmaya nereden ve kimin katılabileceğini sonuncusu belirler.

Bu yazı, boşanma duruşmasına başka şehirden katılma yolları hakkında genel bilgi verir; kişiye özel hukuki görüş değildir. Davetiyede istenen işlem, mahkemenin katılım iznindeki yer ve kişi bilgileri ile duruşma tarihi, sizin dosyanızda izlenecek yolu ve imza koşullarını değiştirebilir.