Boşanmada Maddi ve Manevi Tazminat (TMK 174): Şartlar, Kusur, Miktar ve Süre

Boşanmada maddi ve manevi tazminat, Türk Medeni Kanunu’nun 174. maddesine göre boşanma yüzünden zarar gören eşin diğer eşten isteyebildiği paradır. Maddi tazminat için isteyen eşin kusursuz veya daha az kusurlu olması, diğer eşin kusurlu olması ve boşanma yüzünden mevcut veya beklenen bir menfaatinin zedelenmesi gerekir. Manevi tazminat için boşanmaya sebep olan olayların kişilik hakkına saldırı oluşturması ve diğer eşin kusurlu olması aranır. Tazminat boşanma davasında istenebilir; istenmemişse boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren bir yıl içinde ayrı dava açılabilir. Miktarı kanun belirlemez, hâkim hakkaniyete göre takdir eder.

TMK 174 ne düzenliyor?

TMK 174 iki fıkradan oluşur. Birinci fıkraya göre mevcut veya beklenen menfaatleri boşanma yüzünden zedelenen kusursuz veya daha az kusurlu taraf, kusurlu taraftan uygun bir maddi tazminat isteyebilir. İkinci fıkraya göre boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf, kusurlu olan diğer taraftan manevi tazminat olarak uygun miktarda bir para ödenmesini isteyebilir.

İki tazminat birbirinden bağımsızdır. Biri istenirken diğeri istenmeyebilir; ikisi birlikte de istenebilir. Şartları da farklıdır. Maddi tazminat, boşanmanın kendisinin yol açtığı ekonomik kaybı karşılar. Manevi tazminat ise boşanmaya götüren olayların kişide yarattığı acı, üzüntü ve onur kırıklığını gidermeye yöneliktir.

Kişilik hakkının zedelenmesi hâlinde manevi tazminat genel olarak Türk Borçlar Kanunu’nun 58. maddesinde de düzenlenir. TMK 174/2, boşanmaya özgü özel bir düzenlemedir. Boşanmaya sebep olan olaylardan doğan manevi zarar bu özel hükme göre değerlendirilir.

Tazminat ile nafaka ve mal paylaşımı arasındaki fark

Boşanmanın malî sonuçları çoğu zaman birbirine karıştırılır. Üç ayrı talep vardır ve her birinin şartı farklıdır:

• Tazminat (TMK 174): Kusura bağlıdır. Boşanmanın veya boşanmaya götüren olayların yarattığı zararı karşılar.
• Yoksulluk nafakası (TMK 175): Yoksulluğa düşme şartına bağlıdır. İsteyenin kusuru daha ağır olmamalıdır; ödeyenin kusuru aranmaz. Nafakanın şartları için yoksulluk nafakası yazımıza bakabilirsiniz.
• Mal rejiminin tasfiyesi (TMK 179 vd.): Kusurdan bağımsız olarak evlilik içinde edinilen malların paylaşımıdır. Kural olarak kusur, katılma alacağını etkilemez.

Düğün takıları ise ayrı bir istemdir; takıların kime ait olduğu ve nasıl istendiği için düğün takıları ve ziynet eşyaları yazımızı okuyabilirsiniz.

Maddi tazminatın şartları

TMK 174/1’in metninden dört şart çıkar.

1. Boşanma kararı verilmiş olmalıdır

Maddi tazminat, boşanma “yüzünden” zedelenen menfaatleri karşılar. Bu nedenle tazminata hükmedilebilmesi için boşanma kararı verilmelidir. Boşanma davası reddedilirse TMK 174’e göre tazminat da verilmez. Ayrılık kararı verilmesi hâlinde tazminatın durumu ayrıca değerlendirilir.

2. İsteyen eş kusursuz veya daha az kusurlu olmalıdır

Kanun, maddi tazminat isteyen eşin kusursuz veya diğer eşten daha az kusurlu olmasını arar. Bu nedenle mahkeme önce kusur dağılımını belirler. Kusuru diğer eşten daha ağır olan eş maddi tazminat isteyemez. Eşit kusur hâlinde de kanun metnine göre “daha az kusurlu” şartı gerçekleşmez; bu durumda maddi tazminat istenemez.

3. Diğer eş kusurlu olmalıdır

Kanun tazminatın “kusurlu taraftan” isteneceğini söyler. Diğer eşin hiç kusuru yoksa, örneğin boşanma yalnızca davalının iradesi dışındaki bir sebebe dayanıyorsa, maddi tazminat koşulu oluşmaz. Akıl hastalığı nedeniyle boşanma (TMK 165) buna örnek gösterilebilir; hastalık kural olarak kusur sayılmaz.

4. Mevcut veya beklenen bir menfaat zedelenmiş olmalıdır

Evlilik birliği eşlere ekonomik güvence sağlar. Boşanma ile bu güvence sona erer. Eşin sağladığı geçim desteği, birlikte yaşanan konut düzeni, evlilik nedeniyle meslek hayatına ara vermiş olmanın yarattığı dezavantaj bu tür menfaatlere örnek verilebilir. Zarar gören eş, boşanmasaydı sahip olacağı bu imkânları kaybettiğini ileri sürer. Menfaatin varlığı ve boşanmayla bağlantısı somut olaylarla açıklanmalıdır.

Manevi tazminatın şartları

TMK 174/2’ye göre manevi tazminat için şu şartlar aranır:

• Boşanma kararı: Manevi tazminat da boşanma hükmüne bağlıdır.
• Kişilik hakkına saldırı: Boşanmaya sebep olan olaylar, isteyen eşin kişilik hakkını zedelemiş olmalıdır. Şiddet, ağır hakaret, sadakatsizlik, toplum önünde küçük düşürme bu tür olaylara örnektir.
• Diğer eşin kusuru: Saldırı, kusurlu olan diğer eşten gelmelidir.
• Uygun illiyet: Kişilik hakkını zedeleyen olay, boşanmaya sebep olan olaylardan biri olmalıdır.

Kanun metni, manevi tazminat isteyen eşin kusursuz olmasını maddi tazminattaki gibi açıkça şart koşmaz. Bununla birlikte davacının kendi kusurunun manevi tazminata etkisi yargı uygulamasıyla belirlenir. Bu nedenle kusur dağılımı manevi tazminat talebinde de önemli bir tartışma konusudur.

Her boşanma, kişilik hakkına saldırı içermez. Eşlerin birbirinden soğuması veya geçimsizlik, tek başına manevi tazminat gerektirmeyebilir. Saldırının ağırlığı, olayın kimlerin önünde gerçekleştiği ve süresi değerlendirilir. Hakaret içeren olaylarda manevi tazminatın nasıl değerlendirildiğini hakaret ve küfür nedeniyle boşanma yazımızda ayrıca anlattık.

Kişilik hakkına saldırı sayılabilecek olaylar

Somut olayın özelliklerine göre şu davranışlar kişilik hakkına saldırı olarak değerlendirilebilir:

• Fiziksel şiddet, eziyet ve tehdit.
• Eşe veya ailesine yönelik ağır hakaret ve aşağılama.
• Sadakat yükümlülüğünün ihlali (TMK 185/3) ve bunun çevrede duyulması.
• Eşin özel hayatına ilişkin bilgileri veya görüntüleri başkalarıyla paylaşmak.
• Eşi ekonomik olarak tamamen bağımlı bırakmak, gelirine el koymak.
• Eşi sosyal çevresinden ve ailesinden zorla uzaklaştırmak.

Bu liste örnek niteliğindedir. Aynı davranışın ağırlığı, süresi ve etkisi her dosyada farklı olabilir. Saldırının boşanmaya sebep olan olaylar arasında yer alması da ayrıca gereklidir.

Şartlar ve süreler tablosu

Kusur nasıl belirlenir?

Tazminatın kaderini çoğu zaman kusur belirler. Mahkeme, tarafların ileri sürdüğü ve ispatladığı olaylara göre her eşin kusurlu davranışlarını tespit eder ve bunları karşılaştırır. Sonuçta eşlerden birinin “tam kusurlu”, “ağır kusurlu”, “daha az kusurlu” veya eşlerin “eşit kusurlu” olduğuna karar verilir.

Kusur değerlendirmesinde yalnızca ispatlanan olaylar dikkate alınır. Bu nedenle tazminat isteyen eşin, karşı tarafın kusurlu davranışlarını tarih, yer ve delilleriyle anlatması gerekir. HMK 119’a göre dava dilekçesinde iddianın dayanağı olan vakıaların açık özetleri ve her vakıanın hangi delille ispat edileceği gösterilir. Karşı tarafın da davacıya kusur yükleyen olaylar ileri sürebileceği unutulmamalıdır.

Affedilen veya hoşgörüyle karşılanan olaylar kusur değerlendirmesinde farklı ele alınabilir. Örneğin zina veya hayata kast gibi özel sebeplerde affeden eşin dava hakkı yoktur (TMK 161/3, 162/3). Genel sebepte ise affedilen olayların kusura etkisi somut dosyaya göre belirlenir. Evlilik birliğinin temelinden sarsılması sebebinde kusur değerlendirmesi için şiddetli geçimsizlik nedeniyle boşanma davası yazımıza bakabilirsiniz.

Tazminat miktarı nasıl belirlenir?

Kanun bir tutar veya formül öngörmez. TMK 174 “uygun bir maddi tazminat” ve “uygun miktarda bir para” ifadelerini kullanır. TMK 4’e göre kanunun takdir yetkisi tanıdığı konularda hâkim hukuka ve hakkaniyete göre karar verir. Uygulamada değerlendirilen başlıca unsurlar şunlardır:

• Tarafların ekonomik ve sosyal durumu, gelirleri ve malvarlıkları.
• Kusurun ağırlığı ve kusur dağılımı.
• Evliliğin süresi.
• Kişilik hakkına saldırının ağırlığı ve etkisi.
• Zarar gören eşin yaşı, sağlık durumu ve çalışma imkânı.

Bu ölçütler kanun metninde sayılmaz; hakkaniyet değerlendirmesinin unsurları olarak genel kabul görür. Manevi tazminatın amacı zenginleştirmek değil, manevi zararı bir ölçüde gidermektir. Bu nedenle çok yüksek talep edilen miktarlar mahkemece indirilebilir.

Talep miktarının önemi

HMK 26’ya göre hâkim, tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır; talepten fazlasına karar veremez, duruma göre daha azına karar verebilir. Bu nedenle dilekçede istenen miktarın açıkça yazılması gerekir. Talep edilen miktar sonradan artırılmak istenirse ıslah yoluna başvurulabilir. HMK 176 ve 177’ye göre ıslah aynı davada bir kez ve tahkikatın sona ermesine kadar yapılabilir.

Ödeme biçimi

TMK 176/1’e göre maddi tazminatın toptan veya durumun gereklerine göre irat biçiminde, yani düzenli ödemeler hâlinde ödenmesine karar verilebilir. Manevi tazminatın ise irat biçiminde ödenmesine karar verilemez (TMK 176/2). İrat biçiminde ödenmesine karar verilen maddi tazminat, alacaklının yeniden evlenmesi veya taraflardan birinin ölümü hâlinde kendiliğinden kalkar (TMK 176/3). Uygulamada maddi tazminat çoğunlukla toptan istenir.

Tazminat ne zaman ve nasıl istenir?

Boşanma davası içinde

En yaygın yol, tazminatı boşanma davası dilekçesinde veya davalı ise cevap dilekçesinde istemektir. Boşanma kararıyla birlikte tazminat da karara bağlanır. Karşı davada tazminat talebinin ileri sürülmesi de mümkündür. Talebin açıkça yazılması önemlidir; mahkeme istenmeyen bir tazminata kendiliğinden karar vermez.

Boşanmadan sonra ayrı dava

Boşanma davasında tazminat istenmemişse, boşanma kesinleştikten sonra ayrı bir dava açılabilir. TMK 178’e göre evliliğin boşanma sebebiyle sona ermesinden doğan dava hakları, boşanma hükmünün kesinleşmesinin üzerinden bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. TMK m.5 ile TBK m.161 uyarınca hâkim, ileri sürülmedikçe zamanaşımını kendiliğinden dikkate alamaz. Ayrı davada da kusur değerlendirmesi önem taşır ve boşanma kararındaki kusur tespitleri belirleyici olabilir.

Anlaşmalı boşanmada tazminat

TMK 166/3’e göre anlaşmalı boşanmada hâkim, boşanmanın malî sonuçları ve çocukların durumu hakkında tarafların kabul ettiği düzenlemeyi uygun bulmalıdır. Taraflar protokolde tazminat ödenmesini kararlaştırabilir veya karşılıklı olarak tazminat talep etmeyeceklerini belirtebilir. TMK 184/5’e göre boşanmanın fer’i sonuçlarına ilişkin anlaşmalar hâkim tarafından onaylanmadıkça geçerli olmaz. Protokolde tazminat konusunun açık yazılması, sonradan çıkabilecek uyuşmazlıkları önler. Ayrıntılar için anlaşmalı boşanma yazımıza bakabilirsiniz.

Özel boşanma sebeplerinde tazminat

Tazminat yalnızca genel boşanma sebebinde değil, özel sebeplere dayanan davalarda da istenebilir. Ancak her özel sebebin tazminata etkisi farklıdır.

Zina ve hayata kast

Zina (TMK 161) ve hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış (TMK 162), kusurlu davranışın en ağır biçimleridir. Bu sebeplerle boşanmada karşı tarafın kusuru çoğu zaman açıktır ve kişilik hakkına saldırı da genellikle olayın doğasından anlaşılır. Bu nedenle bu davalarda manevi tazminat talebi sık gündeme gelir. Bunun yanında TMK 236/2’ye göre zina veya hayata kast nedeniyle boşanma hâlinde hâkim, kusurlu eşin artık değerdeki payını hakkaniyete uygun olarak azaltabilir veya kaldırabilir. Bu pay azaltımı tazminattan ayrı bir sonuçtur ve mal rejiminin tasfiyesi davasında istenir. Tazminat alınmış olması, pay azaltımını kendiliğinden engellemez; ikisi farklı kurumlardır.

Terk ve suç işleme

Terk (TMK 164) ve küçük düşürücü suç işleme veya haysiyetsiz hayat sürme (TMK 163) da kusura dayanan sebeplerdir. Bu davalarda tazminat talebi, terk eden veya suç işleyen eşin kusurunun ağırlığına göre değerlendirilir. Örneğin eşini ve çocuklarını haklı bir sebep olmadan uzun süre yalnız bırakan eşin davranışı, diğer eşin ekonomik menfaatlerini doğrudan zedeleyebilir.

Akıl hastalığı ve fiili ayrılık

Akıl hastalığı nedeniyle boşanmada (TMK 165) hastalık kural olarak kusur sayılmadığı için tazminat koşulları genellikle oluşmaz. TMK 166/4’e dayanan fiili ayrılık davasında ise boşanma, önceki davanın reddinden sonra ortak hayatın yeniden kurulamamasına dayanır. Bu davada tazminat istenip istenemeyeceği, tarafların kusur durumunun nasıl belirleneceğine bağlıdır ve somut dosyaya göre değerlendirilir.

Tazminat talebine karşı savunma

Tazminat talebiyle karşılaşan eşin de savunma imkânları vardır. Bunlar talebin tamamen reddine veya miktarın indirilmesine yol açabilir.

İlk savunma kusur dağılımına ilişkindir. Davalı eş, davacının da kusurlu davranışlarını ispat ederse davacı “daha az kusurlu” olmaktan çıkabilir. Bu durumda maddi tazminat koşulu ortadan kalkar. İkinci savunma zararın varlığına ilişkindir. Davacının kendi geliri ve malvarlığı yüksekse, boşanmanın onun ekonomik menfaatlerini zedelemediği ileri sürülebilir. Üçüncü savunma miktara ilişkindir. Davalının ödeme gücü sınırlıysa, hakkaniyete uygun miktarın daha düşük olması gerektiği savunulabilir. Son olarak boşanmadan sonra açılan ayrı davada bir yıllık zamanaşımı itirazı ileri sürülebilir.

Savunmanın da dilekçede açıkça yazılması ve delillerle desteklenmesi gerekir. Karşı tarafa kusur yükleyen olaylar zamanında ileri sürülmezse, sonradan ileri sürülmesi iddia ve savunmanın genişletilmesi yasağıyla karşılaşabilir.

Varsayımsal örnekler

Örnek 1: İşini bırakan eşin maddi ve manevi tazminat talebi

Elif, evlendikten sonra eşinin isteğiyle öğretmenlikten ayrılır ve on iki yıl çocuklarına bakar. Eşi Can, son iki yılda Elif’i sürekli aşağılar ve ailesinin önünde küçük düşürür. Elif boşanma davası açar ve hem maddi hem manevi tazminat ister. Mahkeme Can’ı ağır kusurlu, Elif’i ise hafif kusurlu bulur.

Sonucu değiştiren olgu: Kusur dağılımı. Elif daha az kusurlu bulunduğu için maddi tazminat şartı oluşur. Meslekten ayrılmış olması ve Can’ın gelirine dayanan geçim düzeninin sona ermesi, zedelenen menfaati açıklar. Aşağılama ve aile önünde küçük düşürme, kişilik hakkına saldırı olarak manevi tazminata dayanak olur. Mahkeme Elif’i eşit kusurlu bulsaydı, maddi tazminat isteyemezdi.

Gerekli belgeler: İşten ayrılma belgesi ve hizmet dökümü (meslek kaybını göstermek için), Can’ın gelir belgeleri ve malvarlığı bilgisi (miktarın belirlenmesi için), aşağılama olaylarını gören tanıklar (kişilik hakkına saldırıyı ve kusuru ispatlamak için) ve hukuka uygun elde edilmiş mesajlar (olayların tarihini göstermek için).

Örnek 2: Boşanmadan sonra açılan tazminat davası

Murat ile Ayşe çekişmeli davada boşanır. Mahkeme Ayşe’yi tam kusurlu bulur; ancak Murat davada tazminat istememiştir. Boşanma kararı 1 Mart’ta kesinleşir. Murat, aynı yılın 15 Aralık’ında manevi tazminat davası açar.

Sonucu değiştiren olgu: Kesinleşme tarihi ile dava tarihi arasındaki süre. Dava, kesinleşmeden itibaren bir yıl dolmadan açıldığı için TMK 178’deki süre içindedir. Murat davayı ertesi yılın 1 Mart’ından sonra açsaydı, Ayşe’nin zamanaşımı itirazında bulunması hâlinde dava reddedilebilirdi. Boşanma kararındaki kusur tespiti, Murat’ın talebini destekleyen en önemli belgedir.

Gerekli belgeler: Kesinleşme şerhli boşanma kararı (süreyi ve kusur tespitini göstermek için), boşanma dosyasındaki tanık beyanları ve deliller (kişilik hakkına saldırıyı göstermek için) ve tarafların gelir belgeleri (miktarın belirlenmesi için).

Ayrı tazminat davasında hangi mahkemeye başvurulur?

Boşanma dosyası sürüyorsa TMK 174 kapsamındaki talebinizi o dosyada, maddi ve manevi tazminat tutarlarını ayrı ayrı göstererek ileri sürün. Boşanma kesinleştikten sonra açılacak bağımsız tazminat davasında görevli mahkeme yine aile mahkemesidir. Aile mahkemesi bulunmayan yerde bu işlere bakmakla görevlendirilmiş asliye hukuk mahkemesine başvurulur. Dilekçede önceki boşanma dosyasının mahkemesini ve numarasını belirtin; kesinleşme şerhli kararı ekleyin (4787 sayılı Kanun m.2 ve 4).

Boşanmadan sonra yalnız tazminat için açılan davada genel yetki kuralı, davalının dava tarihindeki yerleşim yeridir (HMK m.6). Boşanma davasının şehir seçeneklerini düzenleyen TMK m.168 ile boşanma sonrasındaki nafakada alacaklının yerleşim yerine başvuru imkânı veren TMK m.177’yi bu bağımsız tazminat talebine otomatik olarak uygulamayın. Aynı dilekçede başka bir talep de bulunuyorsa onun yetki ve birlikte görülme koşulları ayrıca incelenmelidir.

Dilekçede hangi talep, hangi belgeyle açıklanmalı?

“Bütün zararlarım ödensin” ifadesi yerine maddi tazminat için hangi ekonomik menfaatin boşanmayla kaybedildiğini, manevi tazminat için hangi olayın kişilik hakkını zedelediğini ayrı başlıklarda yazın. Her olayın tarihini, nerede gerçekleştiğini ve hangi belge veya tanıkla ispatlanacağını gösterin. Örneğin hizmet dökümü çalışmaya ara verilen dönemi gösterir; ara verme sebebinin evlilikle bağlantısını tek başına kanıtlamayabilir. Bu bağlantı için yazışma, tanık veya diğer kayıtları da açıklamak gerekir. Her tanığın bizzat gördüğü veya duyduğu olayı belirtmek, yalnız isim listesi vermekten daha açıklayıcıdır (HMK m.119).

Mesaj veya fotoğraf sunarken kaynağını ve elde edilme biçimini değerlendirin. Karşı tarafın hesabına izinsiz girmek veya haberleşmesini hukuka aykırı biçimde ele geçirmek, delilin değerlendirilmemesi sonucunu doğurabilir. Mahkemeye sunulabilen her kayıt hukuka uygun delil değildir (HMK m.189/2). İstenen iki tazminat tutarını ayrı ayrı belirtin; talep sınırının hâkimin verebileceği kararı etkilediğini unutmayın (HMK m.26).

Bağımsız tazminat davasının dilekçesi size tebliğ edildiyse cevap süresi kural olarak iki haftadır. Cevabı bu sürede hazırlamak çok zor veya imkânsızsa süre dolmadan mahkemeden bir defaya mahsus, bir ayı geçmeyen ek süre isteyebilirsiniz. Verilen ek süre asıl cevap süresinin bitiminden başlar; sadece talepte bulunmak ek süre verildiği anlamına gelmez (HMK m.127). Tebliğ kaydını, cevap dilekçesini ve varsa ek süre kararını birlikte saklayın.

Bir yıllık süre için hangi tarih kontrol edilmeli?

TMK m.178’de başlangıç, boşanma hükmünün kesinleşmesidir. Duruşma günü, gerekçeli kararın yazıldığı gün ve kesinleşme günü aynı olmak zorunda değildir. Dosyadan kesinleşme şerhini alın ve bu kaydın boşanma hükmüne ilişkin olduğunu kontrol edin. Tazminat veya başka bir sonuç yönünden inceleme devam ediyor olması, boşanma hükmünün de mutlaka kesinleşmediği anlamına gelmez. Yalnız dosyanın genel durumunu gösteren ekrandan süre hesabı yapmayın.

Bu süre zamanaşımıdır. Hâkim, ileri sürülmedikçe zamanaşımını kendiliğinden dikkate alamaz; bu sonuç TMK m.5 ile birlikte uygulanan TBK m.161 hükmüne dayanır. Davalıysanız kesinleşme ve yeni dava tarihini karşılaştırıp zamanaşımı savunmanızı usulüne uygun zamanda açıklayın. Davacıysanız karşı tarafın bu savunmayı yapmayacağına güvenerek beklemeyin. Görüşmelerin sürmesi veya tek başına ihtar gönderilmesi, TBK m.154’te sayılan zamanaşımını kesen işlemlerle aynı değildir. Borcun kabulü, dava veya takip gibi bir işlem varsa tarihi ve kapsamı belgesiyle incelenmelidir.

Dava açmadan önce hazırlanacak belgeler

Sık yapılan hatalar

• Tazminatı dilekçede hiç istememek veya miktarı yazmamak.
• Karşı tarafın kusurlu davranışlarını tarih ve delil göstermeden genel ifadelerle anlatmak.
• Kendi kusurunu gösteren olayları yok saymak ve kusur tartışmasına hazırlıksız girmek.
• Tazminat ile nafaka ve mal paylaşımı taleplerini birbirine karıştırmak.
• Anlaşmalı boşanma protokolünde tazminat konusunu belirsiz bırakmak.
• Boşanmadan sonra ayrı dava için bir yıllık süreyi kaçırmak.

Sık sorulan sorular

Boşanmada tazminat almak için tamamen kusursuz olmak gerekir mi?

Maddi tazminat için kusursuz olmak şart değildir; diğer eşten daha az kusurlu olmak yeterlidir. Eşit kusur veya daha ağır kusur hâlinde maddi tazminat istenemez. Manevi tazminatta kusurun etkisi yargı uygulamasıyla belirlenir.

Boşanmada manevi tazminat ne kadar olur?

Kanun belirli bir miktar öngörmez. Hâkim; tarafların ekonomik durumunu, kusurun ağırlığını ve saldırının etkisini dikkate alarak hakkaniyete göre karar verir. Bu nedenle her dosyada farklı bir sonuç çıkabilir.

Erkek eş de boşanmada tazminat isteyebilir mi?

Evet. TMK 174 cinsiyete göre ayrım yapmaz; şartları taşıyan her eş tazminat isteyebilir. Erkek eşin diğer hakları için boşanmada erkeğin hakları yazımıza bakabilirsiniz.

Boşanma davasında tazminat istemedim, sonradan isteyebilir miyim?

Evet, boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren bir yıl içinde ayrı bir dava açabilirsiniz (TMK 178). Bu süre geçtikten sonra karşı taraf zamanaşımı itirazında bulunursa dava reddedilebilir.

Manevi tazminat aylık ödenebilir mi?

Hayır. TMK 176/2’ye göre manevi tazminatın irat biçiminde ödenmesine karar verilemez. Maddi tazminat ise toptan veya irat biçiminde ödenebilir.

Eşit kusurda tazminat alınır mı?

Maddi tazminat için kanun, isteyen eşin kusursuz veya daha az kusurlu olmasını arar; eşit kusurda bu şart oluşmaz. Manevi tazminat bakımından ise kişilik hakkına saldırı ve karşı tarafın kusuru değerlendirilir. Sonuç somut dosyaya göre değişir.

Talep ettiğim miktardan fazlasına karar verilebilir mi?

Hayır. HMK 26’ya göre hâkim talep sonucuyla bağlıdır ve talepten fazlasına karar veremez. Miktarı artırmak için tahkikat sona erinceye kadar bir kez ıslah yapılabilir.

Anlaşmalı boşanmada tazminat istenebilir mi?

Taraflar protokolde tazminat ödenmesini kararlaştırabilir. Hâkim bu düzenlemeyi uygun bulursa boşanma kararıyla birlikte onaylar. Protokolde tazminat talep edilmeyeceği yazılmışsa, sonradan tazminat istenmesi bu anlaşmayla çelişir.

Akıl hastalığı nedeniyle boşanmada tazminat istenebilir mi?

TMK 174 tazminatın kusurlu taraftan isteneceğini söyler. Akıl hastalığı kural olarak kusur sayılmadığı için bu sebeple boşanmada tazminat koşulları genellikle oluşmaz. Ancak hastalık dışında kusurlu davranışlar varsa bunlar ayrıca değerlendirilir.

Tazminat kararı ne zaman kesinleşir ve tahsil edilir?

Tazminat hükmü kanun yollarına başvurulmaz veya başvuru reddedilirse kesinleşir. Kesinleşmenin ve icra takibinin zamanlamasına ilişkin ayrıntılar somut karara ve yargı uygulamasına göre değişebilir. Ödeme yapılmazsa icra yoluyla tahsil edilebilir.

Mevzuat ve Resmî Kaynaklar

• 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu

Sonuç

Boşanmada tazminat, boşanmanın kendiliğinden doğurduğu bir hak değildir. Maddi tazminat için daha az kusurlu olmak ve zedelenen bir menfaat göstermek, manevi tazminat için ise kişilik hakkına saldırıyı ve karşı tarafın kusurunu ispat etmek gerekir. Kusur dağılımı her iki talebin de merkezindedir. Talebin miktarıyla birlikte dilekçede açıkça yazılması, boşanmadan sonra istenecekse bir yıllık sürenin kaçırılmaması önemlidir. Boşanma sebeplerinin genel görünümü için boşanma sebepleri rehberine bakabilir, somut durumunuzun değerlendirilmesi için Kadıköy boşanma avukatı sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

Av. İltan Ekmekçioğlu

Bu yazı, boşanmada maddi ve manevi tazminat hakkında genel bilgi verir; kişiye özel hukuki görüş değildir. Boşanma hükmünün kesinleşme tarihi, onaylanan protokolün içeriği, dilekçedeki talep tutarları ve kusuru gösteren deliller, tazminatın istenip istenemeyeceğini ve izlenecek yolu değiştirebilir.