İşe İade Davası: İşten Çıkarılan İşçi Ne Zaman ve Nereye Başvurmalı?

İşvereniniz sizi işten çıkardıysa ve işinize dönmek istiyorsanız ilk adım, fesih bildiriminin size ulaştığı tarihten itibaren bir ay içinde işe iade talebiyle arabuluculuk bürosuna başvurmaktır. İhbar süresince çalışmaya devam etmeniz bu başlangıcı değiştirmez. Anlaşma olmazsa son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde dava açabilirsiniz. Genel işe iade koruması belirsiz süreli sözleşmeyle çalışan ve iş güvencesi şartlarını taşıyan işçiler içindir. Sendikal nedenle çıkarılma ve yer altında çalışma gibi durumlarda farklı kurallar vardır.

Sözleşmeyi kim sona erdirdi?

İşe iade davasında işçi, işverenin yaptığı feshin geçersiz sayılmasını ve işine dönmeyi ister. Gerçek bir istifa, tarafların serbestçe anlaşarak ayrılması veya geçerli bir belirli süreli sözleşmenin süresinin dolması farklıdır. Belgenin başlığında “istifa” yazıyor ama işveren sizi daha önce işten çıkarmışsa olayların sırasını gösterin. Kimin ne zaman ayrılık bildirdiğini, istifa metninin ne zaman imzalatıldığını ve o günkü yazışmaları ayrı ayrı kaydedin. SGK çıkış kodu işverenin ne bildirdiğini gösterir; uyuşmazlığı tek başına çözmez.

İşveren sözlü olarak “yarın gelme” dediyse yazılı bildirim eksikliğini, sürenin mutlaka ileride başlayacağı şeklinde yorumlamayın. Görüşmenin tarihini, sözü kimin söylediğini ve işe alınmadıysanız bunu gören kişileri not edin. Çalışmaya hazır olduğunuzu ve fesih gerekçesini öğrenmek istediğinizi ispatlanabilir biçimde bildirebilirsiniz. Cevabı beklerken bir aylık başvuruyu geciktirmeyin. Ücret, kullanılmayan izin ve işsizlik ödeneği bakımından ilk işlemler için işten çıkarıldıktan sonra yapılabilecekleri ayrıca inceleyebilirsiniz.

Otuz işçi ve altı ay şartı sizin için nasıl hesaplanır?

İşyerinde aynı dönemde birden fazla kişi çıkarılmışsa toplu işçi çıkarmada sayı ve bildirim koşullarını da kontrol edebilirsiniz.

4857 sayılı İş Kanunu’nun 11 ve 18. maddelerine göre önce sözleşmenin niteliğine bakın. Belirli bir işin tamamlanması gibi süreyi haklı kılan nesnel bir neden var mı? Aynı işi kesintisiz yaptığınız hâlde her yıl yeni bir bitiş tarihi mi imzaladınız? Esaslı neden olmaksızın art arda kurulan belirli süreli sözleşmeler başlangıçtan itibaren belirsiz süreli sayılır. Sadece son sözleşmeyi değil, öncekileri ve yaptığınız işi gösteren kayıtları da saklayın.

Otuz işçi için aynı işverenin aynı işkolundaki işyerleri birlikte değerlendirilir. Altı aylık kıdem için aynı işverenin farklı işyerlerinde geçen çalışma süreleri birleştirilir. Bu iki hesap aynı şey değildir. Yer altı işlerinde altı aylık kıdem aranmaz. Bir mağazanın tabelası tek başına işvereni göstermez; bordrodaki şirket unvanını, SGK işyeri sicilini ve fiilen çalışılan yeri karşılaştırın. Personel listesine erişemiyorsanız başvuruyu ertelemeyin. Mahkemeden hangi işyerlerinin hangi tarihe ait kayıtlarının istenmesini talep ettiğinizi belirtin.

İşletmenin bütününü yöneten işveren vekili ve yardımcıları genel korumanın dışındadır. Tek bir işyerini yöneten kişide ise hem işyerinin bütününü yönetme hem de işe alma ve işten çıkarma yetkisi aranır. “Mağaza müdürü” unvanı tek başına yeterli değildir. Adayı kimin seçtiği kadar son onayın kimden çıktığını da görev tanımı, imza yetkisi ve işe alım yazışmalarıyla gösterebilirsiniz.

Varsayımsal örnek: On aydır çalıştığınız mağazada 18, aynı şirketin aynı işkolundaki diğer mağazasında 14 işçi olsun. Genel koruma için yalnızca ilk mağazaya bakıp sayı şartını kaybettiğinizi düşünmeyin. İkinci mağaza aynı marka altında bağımsız bir işverene aitse, sırf tabela ortak diye 32 işçi sonucuna da varılamaz.

İşverenin gösterdiği gerekçeye nasıl itiraz edilir?

İşveren, iş güvencesi kapsamındaki olağan fesihte sebebi yazılı, açık ve kesin olarak bildirmelidir. Davranışınız veya veriminiz gerekçe gösteriliyorsa fesih öncesinde savunmanız alınmalıdır. İş Kanunu m.25/II’deki koşulları taşıyan haklı nedenle derhâl fesih saklıdır. İşverenin bildirimde yalnızca bu madde numarasını yazması olayın gerçekleştiğini kanıtlamaz. İşletmenin küçülmesi gibi bir gerekçede ise mesele kişisel savunma değil, işletme kararının sizin görevinizi gerçekten etkileyip etkilemediğidir.

Geçerli sebebi işveren ispatlar. Performans gerekçesinde hedefin ne olduğunu, ne zaman bildirildiğini ve değerlendirmenin hangi dönemi kapsadığını sorun. Bölümün kapandığı söylenmişse eski görevinizle yeni iş ilanındaki görevleri karşılaştırın. Aynı unvanla fakat başka bir şehirde ve başka sorumluluklarla açılan ilan, sizin kadronuzun korunduğunu tek başına göstermez.

İşçi, bildirilen sebebin arkasında başka bir neden bulunduğunu ileri sürüyorsa bu iddiayı desteklemelidir. Örneğin gebelik nedeniyle fesih iddiasında işverenin gebeliği ne zaman öğrendiği, o tarihten önceki değerlendirmeler ve benzer çalışanlara nasıl davranıldığı önemlidir. İş Kanunu m.5 kapsamında ayrımcılık olasılığını güçlü biçimde gösteren bir durum ortaya konulursa, ihlal bulunmadığını işveren ispatlar.

Sendikal fesihte genel eşiklerle yetinmeyin. 6356 sayılı Kanun m.25 özel koruma sağlar. Otuz işçi veya altı aylık kıdem bulunmaması, sendikal nedenle fesih iddiasını kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Üyelik ya da faaliyet tarihini, işverenin buna tepkisini ve fesihle bağlantısını gösterin. Sendikal neden saptanırsa sendikal tazminat en az bir yıllık ücrettir; işçinin işe dönmek için başvurmasına veya işverenin işe başlatmasına bağlı değildir. Aynı nedenle ayrıca genel işe başlatmama tazminatı ödenmez. İşe iade davası açılmaması tek başına sendikal tazminat istemeye engel değildir.

Arabuluculuk başvurusuna ne yazılır?

İşin yapıldığı yerdeki veya karşı tarafın yerleşim yerindeki arabuluculuk bürosuna başvurun. Birden fazla karşı taraf varsa bunlardan birinin yerleşim yeri de seçilebilir. Büro yoksa görevlendirilen yazı işleri müdürlüğüne başvurulur. Talebi “feshin geçersizliği ve işe iade” olarak açıkça belirtin. Yalnız “ücretim ödenmedi” demek aynı talep değildir. Alt işveren üzerinden çalıştıysanız bordrodaki işvereni, işi fiilen yürüttüğünüz işletmeyi ve feshi kimin bildirdiğini başvuruda ayrı gösterin. İşyerinin sahibi ile iş sözleşmesinin tarafı her zaman aynı kişi değildir. Güncel kanunda, işe dönüş anlaşmasını baştan her iki işverenin birlikte katılıp aynı yönde irade açıklaması şartına bağlayan bir hüküm yoktur. Bu, işçiyi kimin işe başlatacağının ve ödemeyi kimin üstlendiğinin belirsiz bırakılabileceği anlamına gelmez.

Başvurunun numarasını ve tarihini saklayın. Büroya başvurudan son tutanağa kadar hak düşürücü süre işlemez, zamanaşımı durur. Arabulucu görevlendirilmesinden itibaren üç hafta içinde görüşmeyi sonuçlandırır; zorunlu hâlde en fazla bir hafta uzatabilir. Bunlar arabulucunun süreleridir. İşçinin dava açacağı iki hafta, anlaşamama son tutanağının düzenlendiği tarihle başlar. Büroyla ilgili yetki itirazı kabul edilirse kararın tebliğinden itibaren bir hafta içinde yetkili büroya başvurulduğunda ilk başvuru tarihi korunur.

İşveren geri almayı kabul ediyorsa anlaşmaya üç şeyi yazın: işbaşı tarihi, boşta geçen süre için ödenecek ücret ve diğer hakların parasal tutarı, işe başlatılmazsanız ödenecek tazminatın parasal tutarı. Biri eksikse kanun işe başlatma konusunda anlaşma sağlanmamış sayar. Anlaşmadaki tarihte işçi işe başlamazsa fesih geçerli hâle gelir. Yalnızca ödeme yapılmıyorsa arabuluculuk anlaşmasındaki alacağın tahsilini ayrıca değerlendirin.

Anlaşma olmazsa dava nerede açılır ve hangi belgeler gerekir?

7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.2, 3 ve 6 uyarınca davayı, davalının dava tarihindeki yerleşim yerinde veya işin yapıldığı yerdeki iş mahkemesinde açabilirsiniz. İş mahkemesi bulunmayan yerde asliye hukuk mahkemesi bu sıfatla bakar. Taraflar anlaşırsa uyuşmazlık aynı iki haftalık sürede özel hakeme de götürülebilir. Davada işverenin bildirdiği fesih nedenini, buna neden itiraz ettiğinizi ve işe dönüş talebinizi belirtin.

Arabuluculuk yapıldıysa son tutanağın aslını veya arabulucunun onayladığı örneğini dilekçeye ekleyin. Yalnızca ek eksikse mahkeme, ihtarla bir haftalık kesin süre verir. Arabulucuya hiç başvurulmamışsa aynı tamamlama yolu yoktur; dava usulden reddedilir. Bu nedenle verilen ret kararı kesinleştikten sonra resen tebliğ edildiğinde iki hafta içinde arabulucuya başvurulabilir. Bu istisnayı ilk bir aylık süreyi isteğe bağlı uzatan bir yol olarak görmeyin.

Arabuluculukta anlaşma olursa ücret, aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit karşılanır. Anlaşma olmazsa ilk iki saat için ücret Bakanlık bütçesinden ödenir; iki saati aşan kısım, aksi kararlaştırılmadıkça eşit paylaşılır. Bu ödemeler dava açılırsa yargılama giderleri arasında değerlendirilir.

Dava açarken harç ve gider avansı, gerektiğinde tanık ve bilirkişi gideri gündeme gelir. Sonuçta yargılama giderleri kural olarak haksız çıkan tarafa yüklenir.

Dava giderlerini karşılayamıyorsanız ne yapabilirsiniz?

Kendinizin ve ailenizin geçimini önemli ölçüde zorlaştırmadan dava giderlerini ödeyemiyorsanız, işe iade davasına bakacak iş mahkemesinden adli yardım isteyebilirsiniz. Dilekçede feshe neden itiraz ettiğinizi ve dayandığınız delilleri de gösterin. Sadece işsiz olduğunuzu söylemek yerine gelir ve malvarlığınızı, bakmakla yükümlü olduğunuz kişileri ve düzenli giderlerinizi açıklayın. SGK hizmet dökümü çalışma durumunu, banka hesapları gelir ve birikimleri, kira sözleşmesi gibi belgeler ise düzenli giderleri gösterir. Bunlar kapalı bir belge listesi değildir; mahkeme mali durumu ve talebin açıkça dayanaktan yoksun olup olmadığını birlikte değerlendirir.

Adli yardım, kabul edilen kapsamda giderlerden geçici muafiyet sağlar; davanın sonunda hiçbir ödeme çıkmayacağı anlamına gelmez. Talep reddedilirse tebliğden itibaren iki hafta içinde kararı veren mahkemeye dilekçeyle itiraz edebilirsiniz. Daha önce ödenmiş giderler bu yardımın kapsamına girmez. Bu nedenle talebi giderleri yatırmadan önce veya dava dilekçesiyle birlikte açıkça belirtin. Bu koşullar HMK m.334 ile 339 arasında düzenlenmiştir. İşe iade için arabuluculuk ve dava sürelerini ayrıca takip edin.

İşe iade hükmüne karşı hangi yola başvurulur?

İlk derece hükmüne karşı istinaf süresi, gerekçeli kararın usulüne uygun tebliğinden itibaren iki haftadır. İşe iade uyuşmazlığında bölge adliye mahkemesinin hükmü kesindir; bu hüküm için ayrıca temyiz aşaması beklenmez. Süre ve giderlerin dayanağı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.120, 326, 334 ve 345 ile İş Mahkemeleri Kanunu m.7 ve 8’dir.

Davayı kazanınca ne zaman işbaşı yapılır, hangi ödeme istenir?

İşe iade hükmü, kendiliğinden işbaşı tarihi belirlemez. Kesinleşen kararın tebliğinden itibaren on iş günü içinde işverene işe başlamak istediğinizi bildirin. Noter zorunlu değildir; başvurunun içeriğini ve ulaştığı tarihi gösterebileceğiniz bir yol seçin. İşveren davet gönderirse işyeri, görev ve başlangıç tarihini kontrol edin. Davet eski işinizden farklı bir görev ya da ücret içeriyorsa farkı yazılı olarak belirtin; hiç cevap vermemek yerine işe dönüş iradenizi belgeleyin. Süresinde başvurmazsanız fesih geçerli sayılır.

İşveren başvurunuz üzerine bir ay içinde işe başlatırsa çalıştırılmadığınız dönemin en çok dört ayına ait ücret ve doğmuş diğer haklar ödenir. Fesihte ödenmiş kıdem tazminatı ve peşin ihbar ücreti, kanundaki mahsup kuralıyla bu ödemeden düşülür. İşe başlatmama tazminatı doğmaz.

İşveren süresinde işe başlatmazsa boşta geçen süreye ait ücret ve diğer haklara, genel kuralda dört ile sekiz aylık ücret arasında belirlenen işe başlatmama tazminatı eklenir. Mahkeme bu iki kalemi dava tarihindeki ücreti esas alarak ayrı parasal tutarlar hâlinde belirler. Dört aylık üst sınır her iki ödemenin de dörder aylık aynı bordro toplamından çıkacağı anlamına gelmez. Boşta geçen sürede hangi yan hakların doğduğunu ve çalıştırılmayan sürenin uzunluğunu ayrıca inceleyin. Bildirim süresi verilmemiş ve peşin ihbar ücreti de ödenmemişse bu ücret ayrıca gündeme gelir.

Fesih geçerli bulunursa genel işe iade yoluna özgü bu iki ödeme doğmaz. Bu sonuç, daha önce çalışıp karşılığını almadığınız günlerin ücretini ortadan kaldırmaz. Kıdem ve ihbar tazminatı da feshin türüne ve her alacağın kendi şartlarına göre ayrıca değerlendirilir.

Bugün yapacağınız ilk iş, fesih bildiriminin size ulaştığı tarihi belgesiyle kaydetmek ve arabuluculuk başvurusunda geri dönmek istediğiniz işi açıkça belirtmektir. Dosyanız daha ilerideyse süreyi o aşamanın belgesinden takip edin: dava için son tutanağı, işe başlama başvurusu için kesinleşen kararın tebliğ belgesini esas alın.

Mevzuat kontrol tarihi: 11 Kasım 2026.

Bu yazı, işe iade talebinin koşulları ve başvuru yolları hakkında genel bilgi verir; kişiye özel hukuki görüş değildir. Fesih bildiriminin size ulaştığı tarih, arabuluculuk son tutanağı ve sözleşmenizin niteliği, başvuru süresini ve yararlanabileceğiniz korumayı değiştirebilir.