Ceza davasında tanık, ifadesini verdikten sonra kendiliğinden adliyeden ayrılamaz. CMK 208’e göre dinlenen tanığın duruşma salonundan ayrılabilmesi için mahkeme başkanı veya hâkimin izin vermesi gerekir.

Bu kural, tanığa yeniden soru yöneltilmesi, anlatımdaki bir belirsizliğin giderilmesi veya başka bir delille ortaya çıkan çelişkinin açıklatılması ihtimalini korur. İfade tamamlandığında tanık, ayrılmadan önce hâkimin kararını beklemelidir.

CMK 208 Güncel Madde Metni

Tanığın duruşma salonundan ayrılması

Madde 208 – (1) Tanıklar, dinlendikten sonra ancak mahkeme başkanı veya hâkimin izniyle duruşma salonundan ayrılabilir.

CMK 208’in Amacı Nedir?

Hükmün amacı, tanığın beyanı alınmış olsa bile duruşma bakımından kendisine yeniden ihtiyaç duyulabileceğini güvence altına almaktır. Duruşmada yeni bir belge okunabilir, başka bir tanığın anlatımıyla çelişki doğabilir veya taraflar tamamlayıcı soru yöneltmek isteyebilir.

Tanığın izin verilinceye kadar hazır bulunması, mahkemenin bu ihtiyaçlara aynı oturum içinde cevap verebilmesini sağlar. Böylece tanığın yeniden çağrılması nedeniyle oluşabilecek gecikmeler de önlenebilir.

Tanık İfadesini Verdikten Sonra Hemen Ayrılabilir mi?

Hayır. İfadenin sona ermesi, tanığın otomatik olarak salondan veya adliyeden ayrılabileceği anlamına gelmez. Mahkeme başkanı ya da hâkim açıkça izin vermelidir.

Uygulamada hâkim, tanığın dinlenmesi tamamlandığında ayrılabileceğini bildirebilir. Böyle bir açıklama yapılmamışsa tanığın veya mahkeme görevlisinin izin durumunu netleştirmesi gerekir.

Tanık Neden Duruşmada Bekletilebilir?

Tanığın bekletilmesi, beyanın eksik veya hatalı olduğu anlamına gelmez. Mahkeme, yargılamanın ilerleyen bölümünde aynı tanığa ek soru sorulmasının gerekip gerekmeyeceğini değerlendirebilir.

Başka bir tanığın anlatımı, sanığın savunması, bilirkişi açıklaması veya incelenen bir belge yeni bir hususu gündeme getirebilir. Bu durumda ilk tanığın tekrar salona çağrılarak açıklama yapması gerekebilir.

Tanığa Yeniden Soru Sorulabilir mi?

Evet. Gerektiğinde tanığa tamamlayıcı sorular yöneltilebilir. Cumhuriyet savcısı ile müdafi veya vekil sıfatıyla duruşmaya katılan avukatın doğrudan; sanık ve katılanın ise hâkim aracılığıyla soru yöneltme usulü CMK 201 doğrudan soru yöneltme yazısında açıklanmıştır.

Yeni sorular, daha önceki beyanı gereksiz biçimde tekrar ettirmek için değil, olayın aydınlatılması, belirsizliğin giderilmesi veya çelişkinin açıklanması amacıyla yöneltilmelidir. Duruşmanın düzenini mahkeme başkanı veya hâkim sağlar.

Tanık İzin İstemek İçin Ne Yapmalıdır?

Tanık; iş, sağlık, ulaşım veya başka bir nedenle ayrılması gerekiyorsa bunu mahkeme başkanı ya da hâkime bildirmelidir. Talep, tanığın yeniden dinlenmesine ihtiyaç bulunup bulunmadığı değerlendirilerek karara bağlanır.

Tanığın duruşma sırasında doğrudan salonu terk etmesi yerine, izin talebinin duruşmada açıkça karara bağlanmasını beklemesi uygun olur. Verilen iznin tutanakta gösterilmesi, sonradan tereddüt yaşanmasını önler.

Mahkeme Tanığa Ayrılma İzni Vermeyebilir mi?

Evet. Mahkeme, tanığın aynı oturumda yeniden dinlenmesi ihtimali bulunduğunu değerlendirirse bir süre daha hazır kalmasını isteyebilir. Karar, duruşmanın seyri ve tanığın beyanının diğer delillerle bağlantısına göre verilir.

Bekleme ihtiyacının ortadan kalkması hâlinde mahkeme tanığın ayrılmasına izin verebilir. CMK 208 belirli bir bekleme süresi öngörmez; belirleyici olan mahkeme başkanı veya hâkimin iznidir.

Tanık Dinlenmeden Önce Salonda Bulunabilir mi?

Tanıkların duruşmanın başlangıcında salondan dışarı çıkarılması CMK 191 duruşmanın başlaması kapsamında düzenlenir. Amaç, henüz dinlenmemiş tanığın sanığın savunmasından veya diğer tanıkların anlatımından etkilenme ihtimalini azaltmaktır.

CMK 208 ise tanık dinlendikten sonraki aşamayı düzenler. Dolayısıyla “dinlenmeden önce dışarıda bekleme” ile “dinlendikten sonra izinle ayrılma” farklı kurallardır.

Tanığa Hangi Uyarılar Yapılır?

Tanığa gerçeği söylemesinin önemi, doğruyu söylememesi hâlindeki sonuçlar, yemin ve izinsiz ayrılmama yükümlülüğü anlatılır. Bu başlangıç işlemleri CMK 53 tanığa yapılacak uyarılar yazısında ele alınmıştır.

Tanığın yükümlülükleri anlaşılır biçimde açıklanmalıdır. Tanık, kendisine yöneltilen soruyu anlamadıysa açıklama isteyebilir; hatırlamadığı bir hususu hatırlıyormuş gibi anlatmak zorunda değildir.

SEGBİS ile Dinlenen Tanık Bakımından Kural Nasıl Uygulanır?

Tanık görüntülü ve sesli iletişim tekniğiyle başka bir adliyeden dinleniyorsa, bağlantının sona erdirilmesi de dinleme işleminin tamamlanmasına bağlıdır. Tanığın görevli birimden ayrılması, mahkemenin başka soru veya işlem bulunmadığını belirlemesinden sonra gerçekleşmelidir.

Teknik bağlantının kapatılması, tanığın beyanı üzerindeki değerlendirmeyi sona erdirmez. Beyanın tutanağa doğru geçirilmesi ve tarafların soru hakkının kullanılması yine önemini korur.

Tanığın Beyanı ile Başka Delil Çelişirse Ne Olur?

Duruşmada incelenen belge, görüntü veya diğer tanık anlatımıyla bir çelişki ortaya çıkarsa mahkeme ilk tanığa yeniden soru yöneltebilir. Tanığın salonda bekletilmesi, çelişkinin aynı oturum içinde açıklığa kavuşturulmasına imkân sağlar.

Delillerin ortaya konulması ve hangi taleplerin reddedilebileceği CMK 206 delillerin reddi kapsamında ayrıca değerlendirilir.

Tanık Açısından Pratik Olarak Nelere Dikkat Edilmelidir?

Tanık, çağrı kâğıdında belirtilen tarih ve saatte hazır olmalı; kimlik belgesini yanında bulundurmalıdır. Dinleme tamamlandıktan sonra hâkimin ayrılma iznini beklemeli ve kendisine yeniden ihtiyaç duyulup duyulmadığını öğrenmelidir.

Zorunlu bir ayrılma nedeni varsa mümkün olduğunca erken bildirilmelidir. Tanığın adres ve iletişim bilgilerindeki değişiklikleri doğru açıklaması, ileride yeniden çağrılması gerekirse tebligat sorunlarını azaltır.

Sık Sorulan Sorular

Tanık ifade verdikten sonra adliyeden ayrılabilir mi?

Tanık ancak mahkeme başkanı veya hâkimin izin vermesinden sonra duruşma salonundan ayrılabilir.

Hâkim tanığı neden salonda bekletir?

Tanığa yeniden soru sorulması, bir çelişkinin açıklanması veya yeni ortaya konulan delil hakkında beyanının alınması gerekebilir.

Tanık ayrılmak için kimden izin istemelidir?

İzin verme yetkisi mahkeme başkanı veya hâkime aittir. Ayrılma ihtiyacı duruşmada bu makama bildirilmelidir.

Tanık dinlenmeden önce salonda oturabilir mi?

Kural olarak tanıklar duruşmanın başlangıcında dışarı çıkarılır ve sıraları geldiğinde ayrı ayrı dinlenir.

Tanığa ikinci kez soru sorulabilir mi?

Evet. Olayın aydınlatılması için gerekirse tanığa tamamlayıcı sorular yöneltilebilir.

CMK 208 tanığın ne kadar bekleyeceğini belirler mi?

Hayır. Maddede belirli bir süre yoktur; tanık, mahkeme başkanı veya hâkim izin verinceye kadar ayrılmamalıdır.

SEGBİS ile dinlenen tanık bağlantıyı kapatabilir mi?

Tanık, dinleme işlemi ve sorular tamamlanıp mahkemenin bilgisi dâhilinde bağlantı sona erdirildikten sonra ayrılmalıdır.

Sonuç

CMK 208’e göre tanığın dinlenmiş olması, kendiliğinden ayrılma hakkı vermez. Tanık ancak mahkeme başkanı veya hâkimin izniyle duruşma salonundan ayrılabilir.

Kural; tamamlayıcı soru sorulması, çelişkilerin giderilmesi ve delillerin aynı oturum içinde sağlıklı biçimde tartışılması ihtiyacını korur. Tanık, ifadesi bittikten sonra izin durumunu netleştirmeden salonu terk etmemelidir.

Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Somut olayın suç tarihi, delilleri ve usulî durumu değerlendirilmeden hukuki görüş yerine kullanılamaz.