Ceza davasında deliller tartışıldıktan ve son söz sanığa verildikten sonra mahkeme kararını oluşturmak üzere müzakereye geçer. CMK 227, bu karar görüşmesine kimlerin katılabileceğini sınırlandırarak hâkimlerin dış etkiden uzak biçimde değerlendirme yapmasını güvence altına alır.

CMK 227 Güncel Madde Metni

Müzakereye katılacak hâkimler

Madde 227 – (1) Müzakerede ancak karara ve hükme katılacak hâkimler bulunur.

(2) Mahkeme başkanı, hâkim ve savcı yardımcıları ile mahkemesinde staj yapmakta olan avukat adaylarının müzakere sırasında hazır bulunmalarına izin verebilir.

Karar Müzakeresi Nedir?

Karar müzakeresi, mahkemenin duruşmada ortaya konulan delilleri, iddia ve savunmaları, uygulanacak hukuk kurallarını ve verilecek hükmü kendi içinde değerlendirdiği aşamadır. Duruşma taraflara açık bir tartışma alanıyken müzakere, karar verecek hâkimlere özgü kapalı bir değerlendirme sürecidir.

Müzakere, kararın açıklanmasından önce yapılır. Delillerin tartışılması ve son sözün sanığa verilmesine ilişkin sıra CMK 216 kapsamında tamamlandıktan sonra mahkeme heyeti karar görüşmesine geçer.

Müzakereye Kimler Katılabilir?

Temel kural açıktır: Müzakerede yalnız karara ve hükme katılacak hâkimler bulunabilir. Toplu mahkemede bunlar başkan ve kararı verecek üyelerdir. Tek hâkimli mahkemede ise kararı verecek hâkim değerlendirmesini kendisi yapar.

Karar ve hükmün oybirliği veya oyçokluğuyla verilmesi ve karşı oyun tutanağa geçirilmesi CMK 224 hükümlerine tabidir. CMK 227 ise o oylamaya giden kapalı görüşmede kimlerin bulunabileceğini belirler.

Cumhuriyet Savcısı Müzakerede Bulunabilir mi?

Hayır. Duruşma savcısı iddia makamını temsil eder ve karar verecek hâkimlerden biri değildir. Bu nedenle Cumhuriyet savcısı mahkemenin karar müzakeresine katılamaz.

Savcının esas hakkındaki görüşü duruşmada açıklanır ve savunma bu görüşe karşı beyanda bulunabilir. Kararın hâkimler arasında görüşülmesi ise iddia makamından bağımsız yürütülür. Kanunda yer alan “hâkim ve savcı yardımcıları” ifadesi, davada iddia makamını temsil eden Cumhuriyet savcısını değil mesleğe hazırlık statüsündeki yardımcıları ifade eder.

Sanık, Müdafi veya Katılan Müzakereye Girebilir mi?

Sanık, müdafi, katılan, katılan vekili, mağdur ve diğer taraflar müzakerede bulunamaz. Bu kişiler iddia, savunma ve taleplerini duruşma sırasında mahkemeye sunar. Müzakere başladıktan sonra karar heyetinin iç değerlendirmesine katılamazlar.

Bu ayrım savunma hakkını ortadan kaldırmaz. Mahkeme, hükmü yalnız duruşmada ortaya konulan ve tarafların tartışabildiği delillere dayandırabilir. Bu güvence CMK 217 delillerin takdiri kapsamında düzenlenmiştir.

Zabıt Kâtibi veya Bilirkişi Müzakerede Bulunabilir mi?

Zabıt kâtibi, bilirkişi ve tanık karar veya hükme katılacak hâkim değildir. Bu nedenle CMK 227’nin temel kuralı uyarınca müzakerede bulunamazlar. Bilirkişi teknik görüşünü, tanık bildiklerini ve zabıt kâtibi duruşma işlemlerini yargılamanın ilgili aşamasında ortaya koyar; hükmün iç değerlendirmesine katılmaz.

Duruşma işlemleri ile kararların tutanakta nasıl yer aldığı CMK 221 duruşma tutanağının içeriği yazısında açıklanmıştır. Müzakerenin kapalı olması, duruşma tutanağında hükmün ve gerekli usul işlemlerinin gösterilmesi zorunluluğunu değiştirmez.

Hâkim ve Savcı Yardımcıları Müzakerede Bulunabilir mi?

Mahkeme başkanı, hâkim ve savcı yardımcılarının müzakere sırasında hazır bulunmasına izin verebilir. Bu düzenleme, onların mesleki eğitim ve gözlem amacıyla görüşmeyi izlemesine imkân tanır.

İzin verilmesi zorunlu değildir; yetki mahkeme başkanına aittir. Yardımcıların hazır bulunması, karara veya oylamaya katılabilecekleri anlamına gelmez. Karar yetkisi yalnız davada hükme katılacak hâkimlerdedir.

Avukat Adayları İçin İstisna Nasıl Uygulanır?

Mahkemede staj yapan avukat adaylarının da mahkeme başkanının izniyle müzakere sırasında hazır bulunması mümkündür. Bu, avukatlık stajının eğitim boyutuna ilişkin sınırlı bir istisnadır.

Stajyer avukat görüş bildirmez, oy kullanmaz ve kararın oluşumuna katılmaz. Yalnızca izin verilen ölçüde gözlemci olarak bulunabilir. Müzakere kapsamında öğrenilen bilgilerin gizliliğine uyulması gerekir.

2022 Değişikliği Ne Getirdi?

CMK 227’nin ikinci fıkrasındaki ifade 23 Haziran 2022 tarihli 7413 sayılı Kanun’un 21. maddesiyle değiştirilmiştir. Güncel metinde “hâkim ve savcı yardımcıları” ile mahkemede staj yapan avukat adayları yer almaktadır.

Bu değişiklik, mesleğe kabul sistemindeki hâkim ve savcı yardımcılığı modeline uyum sağlamıştır. İlk kabul metniyle sonraki değişiklik birbirine karıştırılmamalıdır; bugün uygulanacak kural güncel fıkradır.

Müzakerenin Sınırlı Katılımla Yapılmasının Amacı

Sınırlı katılım, hâkimlerin dosyayı serbestçe tartışabilmesini ve hükmün dış müdahaleden uzak oluşturulmasını sağlar. İddia ve savunma makamlarının eşit mesafede tutulması, mahkemenin tarafsızlığı bakımından önemlidir.

Örneğin ağır ceza mahkemesinde karar verecek başkan ve üyeler müzakereye katılır; duruşma savcısı dışarıda kalır. Başka bir örnekte mahkeme başkanı, eğitim amacıyla bir hâkim ve savcı yardımcısının görüşmeyi izlemesine izin verebilir; ancak yardımcı oy kullanamaz.

Sık Sorulan Sorular

Karar müzakeresi duruşma salonunda mı yapılır?

Müzakerenin nerede yapılacağından çok, yalnız kanunun izin verdiği kişilerin bulunması önemlidir. Uygulamada heyet dış etkiden uzak kapalı bir ortamda görüşür.

Duruşma savcısı kararı veren heyete katılır mı?

Hayır. Cumhuriyet savcısı iddia makamıdır ve mahkemenin karar müzakeresinde bulunamaz veya oy kullanamaz.

Sanığın avukatı müzakereyi izleyebilir mi?

Hayır. Müdafi savunmasını duruşmada sunar; mahkemenin kapalı karar görüşmesine katılamaz.

Stajyer avukat müzakereye girebilir mi?

Mahkemede staj yapan avukat adayı, mahkeme başkanının izin vermesi hâlinde yalnız gözlem amacıyla hazır bulunabilir.

Hâkim ve savcı yardımcısı oy kullanabilir mi?

Hayır. Hazır bulunma izni karar yetkisi vermez. Oy yalnız karara ve hükme katılacak hâkimler tarafından kullanılır.

Zabıt kâtibi müzakereyi tutanağa geçirir mi?

Zabıt kâtibi karar verecek hâkim olmadığı için müzakereye katılmaz. Hüküm ve kanunda belirtilen işlemler duruşma tutanağında ayrıca gösterilir.

Müzakereye yetkisiz kişinin katılması neden önemlidir?

Bu durum mahkemenin karar oluşturma sürecine ve usul güvencelerine ilişkin bir aykırılık iddiası doğurabilir. Somut etkisi, dosyanın koşulları ve başvurulacak kanun yolu çerçevesinde değerlendirilmelidir.

Sonuç

CMK 227’ye göre karar müzakeresinde yalnız hükme katılacak hâkimler bulunur. Cumhuriyet savcısı, taraflar, müdafiler, bilirkişiler ve zabıt kâtibi bu görüşmeye katılamaz. Hâkim ve savcı yardımcıları ile mahkemede staj yapan avukat adayları ise yalnız mahkeme başkanının izniyle ve oy hakkı olmadan hazır bulunabilir.

Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Somut olayın suç tarihi, delilleri ve usulî durumu değerlendirilmeden hukuki görüş yerine kullanılamaz.