CMK 252 basit yargılama itirazı, duruşma yapılmadan verilen hükmün yeniden ve duruşmalı olarak değerlendirilmesini sağlayan özel bir başvuru yoludur. Süresinde itiraz edilmeyen hüküm kesinleşir.

2 Mart 2024 tarihli değişiklikten sonra itiraz üzerine dosya, kural olarak hükmü veren hâkimden farklı bir hâkim veya asliye ceza mahkemesi tarafından ele alınır.

CMK 252 Güncel Madde Metni

Basit yargılama usulünde itiraz

Madde 252 – (1) 251 inci madde uyarınca verilen hükümlere karşı itiraz edilebilir. Süresi içinde itiraz edilmeyen hükümler kesinleşir.

(2) İtiraz üzerine hükmü veren mahkemece dosya, o yerde birden fazla asliye ceza mahkemesi bulunması hâlinde tevzi kriterlerine göre belirlenen asliye ceza mahkemesine gönderilir ve bu mahkemece duruşma açılarak genel hükümlere göre yargılamaya devam olunur. Tek asliye ceza mahkemesinin bulunduğu yerlerde ise, aynı mahkemede yetkili başka bir hakim varsa bu hakim tarafından; aksi hâlde adli yargı ilk derece mahkemesi adalet komisyonu başkanınca görevlendirilen hakim tarafından duruşma açılır ve genel hükümlere göre yargılamaya devam olunur. Taraflar gelmese bile duruşma yapılır ve yokluklarında 223 üncü madde uyarınca hüküm verilebilir. Taraflara gönderilecek davetiyede bu husus yazılır. Duruşmadan önce itirazdan vazgeçilmesi hâlinde duruşma yapılmaz ve itiraz edilmemiş sayılır.

(3) Mahkeme, ikinci fıkra uyarınca hüküm verirken, 251 inci madde kapsamında basit yargılama usulüne göre verilen hükümle bağlı değildir. Ancak, itirazın sanık dışındaki kişiler tarafından yapıldığı hâllerde 251 inci maddenin üçüncü fıkrası uyarınca indirim uygulanır.

(4) İtiraz üzerine verilen hükmün sanık lehine olması hâlinde, bu hususların itiraz etmemiş olan diğer sanıklara da uygulanma olanağı varsa bu sanıklar da itiraz etmiş gibi verilen kararlardan yararlanır.

(5) İkinci fıkra uyarınca verilen hükümlere karşı genel hükümlere göre kanun yoluna başvurulabilir.

(6) Birinci fıkradaki itirazın, süresinde yapılmadığı veya kanun yoluna başvuru hakkı bulunmayan tarafından yapıldığı mahkemesince değerlendirildiğinde dosya, 268 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca itirazı incelemeye yetkili olan mercie gönderilir. Mercii bu sebepler yönünden incelemesini yapar ve kararını gereği için mahkemesine gönderir.

(7) Birinci fıkradaki itirazın, yargılama giderine, vekâlet ücretine veya maddi hataya ilişkin olması hâlinde 268 inci maddenin ikinci fıkrası hükmü uygulanır. Mercii bu sebepler yönünden incelemesini yapar ve kararını gereği için mahkemesine gönderir.

Basit Yargılama Kararına İtiraz Edilebilir mi?

Evet. CMK 251 basit yargılama usulü sonucunda verilen hükme karşı itiraz edilebilir. Başvurunun süresinde yapılması gerekir; aksi hâlde hüküm kesinleşir.

İtiraz dilekçesinde hükmün hangi yönlerinin hukuka aykırı görüldüğü, değerlendirilmesi istenen deliller ve talep edilen sonuç açıkça belirtilmelidir.

İtiraz Üzerine Dosyaya Hangi Mahkeme Bakar?

Birden fazla asliye ceza mahkemesinin bulunduğu yerde dosya, tevzi kriterlerine göre belirlenecek başka bir asliye ceza mahkemesine gönderilir. Bu mahkeme duruşma açarak genel hükümlere göre yargılama yapar.

Tek asliye ceza mahkemesi bulunan yerde, aynı mahkemedeki yetkili başka hâkim görevlidir. Böyle bir hâkim yoksa adli yargı ilk derece mahkemesi adalet komisyonu başkanı başka bir hâkim görevlendirir.

İtirazdan Sonra Duruşma Yapılır mı?

Evet. İtiraz üzerine duruşma açılması ve yargılamaya genel hükümlere göre devam edilmesi esastır. Taraflar duruşmaya gelmese dahi yargılama yapılabilir ve yokluklarında CMK 223 kapsamında hüküm verilebilir.

Davetiyede, tarafların gelmemesi hâlinde duruşmanın yapılacağı ve yoklukta hüküm kurulabileceği açıkça yazılmalıdır.

İtiraz Eden Duruşmadan Önce Vazgeçebilir mi?

Duruşmadan önce itirazdan vazgeçilirse duruşma yapılmaz ve başvuru hiç yapılmamış sayılır. Bunun sonucunda basit yargılama usulüyle verilen ilk hüküm geçerliliğini korur.

Vazgeçmenin hükmün kesinleşmesine etkisi bulunduğundan, bu irade açıklamasından önce başvuru süresi ve dosyanın hukuki durumu birlikte değerlendirilmelidir.

Yeni Mahkeme İlk Hükümle Bağlı mıdır?

Hayır. İtirazı inceleyerek duruşma açan mahkeme, basit yargılama sonunda verilen ilk hükümle bağlı değildir. Delilleri genel hükümlere göre değerlendirerek farklı bir karar kurabilir.

İtiraz sanık dışındaki bir kişi tarafından yapılmışsa CMK 251’deki dörtte bir ceza indirimi korunur. Sanığın itirazı bakımından aynı koruma açıkça öngörülmediğinden yaptırım sonucu ayrıca değerlendirilmelidir.

Lehe Karar Diğer Sanıklara Uygulanır mı?

İtiraz üzerine verilen hüküm sanık lehineyse ve lehe sonucun itiraz etmeyen diğer sanıklara uygulanması mümkünse, onlar da itiraz etmiş gibi karardan yararlanır.

Bu genişleme otomatik olarak her dosyada gerçekleşmez. Lehe değerlendirmenin diğer sanıkların fiili ve hukuki durumu bakımından uygulanabilir olması gerekir.

Yeni Hükme Karşı Kanun Yoluna Gidilebilir mi?

İtiraz sonrası duruşmalı yargılama sonunda verilen hükme karşı genel hükümlere göre kanun yoluna başvurulabilir. Kararın niteliğine göre istinaf veya kanunda öngörülen diğer yol gündeme gelebilir.

Hüküm türlerinin hukuki sonuçları için CMK 223 hüküm türleri yazısı incelenebilir.

Süresiz veya Yetkisiz Kişinin İtirazı Nasıl İncelenir?

Mahkeme, itirazın süresinde yapılmadığını veya başvuranın kanun yoluna başvurma hakkı bulunmadığını değerlendirirse dosyayı CMK 268/2 uyarınca yetkili itiraz merciine gönderir. Merci incelemesini yalnız bu sebepler yönünden yapar.

Yargılama Gideri veya Maddi Hataya İtiraz

Başvuru yalnız yargılama gideri, vekâlet ücreti veya maddi hataya ilişkinse dosya yeniden duruşmalı yargılama sürecine girmez. CMK 268/2 uyarınca yetkili merci bu sınırlı sebepleri inceler ve kararını mahkemesine gönderir.

Sık Sorulan Sorular

Basit yargılama hükmüne itiraz edilebilir mi?

Evet. CMK 252, basit yargılama usulüyle verilen hükümlere karşı itiraz yolunu açıkça düzenler.

İtiraz edilmezse ne olur?

Süresi içinde itiraz edilmeyen basit yargılama hükmü kesinleşir.

İtirazdan sonra duruşma yapılır mı?

Evet. Kural olarak başka bir hâkim veya asliye ceza mahkemesi duruşma açarak genel hükümlere göre yargılama yapar.

Duruşmaya gitmezsem karar verilebilir mi?

Evet. Davetiyede ihtar bulunması koşuluyla taraflar gelmese dahi duruşma yapılabilir ve yoklukta hüküm kurulabilir.

İtirazdan vazgeçilebilir mi?

Duruşmadan önce vazgeçilirse duruşma yapılmaz ve başvuru hiç yapılmamış sayılır.

İtiraz üzerine daha farklı bir ceza verilebilir mi?

Yeni mahkeme ilk hükümle bağlı değildir. İtirazı kimin yaptığı ve dörtte bir indirimin korunup korunmadığı ayrıca değerlendirilir.

İtiraz sonrası hükme karşı istinaf mümkün mü?

Yeni hükme karşı genel hükümler uyarınca, kararın niteliğine göre ilgili kanun yoluna başvurulabilir.

Sonuç

CMK 252, basit yargılama hükmüne itiraz edildiğinde dosyanın farklı bir hâkim veya mahkeme önünde duruşmalı olarak yeniden ele alınmasını sağlar. Süre, başvuran kişi, ceza indiriminin durumu ve yoklukta karar ihtimali başvurudan önce birlikte incelenmelidir.

Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Somut olayın suç tarihi, delilleri ve usulî durumu değerlendirilmeden hukuki görüş yerine kullanılamaz.