Kesinleşmiş bir ceza hükmünde cezanın tamamen kaldırılmasını veya daha hafif bir cezaya çevrilmesini gerektiren hukuka aykırılık varsa CMK 310 gündeme gelebilir. Madde, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısına yalnız sınırlı hâllerde re’sen kanun yararına başvuru yetkisi verir.

CMK 310 güncel madde metni

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının kanun yararına başvurması

Madde 310 – (1) 309 uncu maddede belirtilen yetki, aynı maddenin dördüncü fıkrasının (d) bendindeki hâllere özgü olmak üzere ve kanun yararına olarak re’sen Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı tarafından da kullanılabilir.

(2) 309 uncu madde gereğince Adalet Bakanlığı tarafından başvurulduğunda bu yetki, artık Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı tarafından kullanılamaz.

CMK 310 neyi düzenler?

CMK 310, kanun yararına bozma yolunda Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısına doğrudan ve re’sen başvuru imkânı tanır. Ancak bu yetki genel değildir. Yalnız CMK 309/4-d kapsamında cezanın kaldırılması veya daha hafif ceza verilmesi gereken hâller için kullanılabilir.

Başsavcılık, dosyayı kendiliğinden değerlendirerek ilgili Yargıtay ceza dairesinden kanun yararına bozma isteyebilir. Sanık veya hükümlünün başvurusu, Başsavcılığın bu yetkiyi kullanmasını zorunlu hâle getirmez.

CMK 310 hangi kararlarda uygulanabilir?

Öncelikle karar veya hükmün istinaf ya da temyiz incelemesinden geçmeden kesinleşmiş olması gerekir. Buna ek olarak hukuka aykırılığın sonucu, hükümlünün cezasının kaldırılmasını veya daha hafif bir cezaya hükmedilmesini gerektirmelidir.

Usul işleminin yenilenmesini, eksik araştırmanın tamamlanmasını ya da davanın esasını çözmeyen bir kararın yeniden ele alınmasını gerektiren durumlar CMK 310’daki re’sen yetkinin kapsamında değildir. Bunlar, şartları varsa Adalet Bakanlığının CMK 309 kapsamındaki başvurusuna konu olabilir.

Cezanın kaldırılması veya azaltılması ne anlama gelir?

Cezanın kaldırılmasını gerektiren hâlde Yargıtay ceza dairesi doğrudan cezanın kaldırılmasına karar verir. Daha hafif ceza uygulanması gerekiyorsa, daire hafif cezaya doğrudan hükmeder.

Bu düzenlemede amaç, hükümlünün lehine olan ve sonucu doğrudan belirlenebilen hukuka aykırılığı yeni bir yargılama yapılmasına gerek olmadan gidermektir. CMK 310, beraat koşullarının yeniden delil değerlendirmesiyle araştırılmasını sağlayan genel bir inceleme yolu değildir.

Kim CMK 310 yoluna başvurabilir?

Kanundaki re’sen başvuru yetkisi Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısına aittir. Hükümlü, müdafi veya başka bir ilgili doğrudan Yargıtay ceza dairesinde CMK 310 başvurusu açamaz.

İlgililer, hükümdeki lehe hukuka aykırılığı açıklayan gerekçeli bir istemi Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına sunabilir. İstemde kesinleşen karar, ceza hesabı, uygulanması gereken lehe hüküm ve talebin CMK 309/4-d ile bağlantısı açıkça gösterilmelidir.

Adalet Bakanlığı başvurmuşsa ne olur?

Aynı dosya veya hukuka aykırılık hakkında Adalet Bakanlığı CMK 309 uyarınca başvuruda bulunduğunda, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı artık CMK 310’daki re’sen yetkisini kullanamaz.

Bu kural, aynı konuda iki ayrı kanun yararına bozma süreci yürütülmesini önler. Bakanlık başvurusunun varlığı, Başsavcılığın re’sen yetkisi bakımından dosyanın başlangıçta mutlaka kontrol edilmesini gerektirir.

CMK 309 ile CMK 310 arasındaki fark nedir?

• CMK 309’daki başvuru süreci Adalet Bakanlığının yazılı bildirimiyle başlar.
• CMK 310’da Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı sınırlı hâllerde re’sen hareket eder.
• CMK 309 farklı bozma sonuçlarını kapsar; CMK 310 yalnız 309/4-d hâllerine özgüdür.
• CMK 310, cezanın kaldırılması veya daha hafif ceza verilmesi gereken durumlarla sınırlıdır.
• Adalet Bakanlığı başvurmuşsa Başsavcı aynı konuda CMK 310 yetkisini kullanamaz.

CMK 310’daki yetki, Yargıtay dairesi kararına karşı yapılan CMK 308 Başsavcı itirazından da farklıdır. CMK 308 daha önce Yargıtay ceza dairesince verilmiş bir kararı konu alırken, CMK 310 olağan kanun yolu incelemesinden geçmeden kesinleşen alt derece kararlarındaki belirli lehe hatalara ilişkindir.

İstemde hangi bilgiler bulunmalıdır?

• Kararı veren mahkeme ile esas ve karar bilgileri,
• Kararın tebliğ ve kesinleşme durumu,
• İstinaf veya temyiz incelemesinden geçmediğine ilişkin açıklama,
• Uygulanmayan veya yanlış uygulanan hukuk kuralı,
• Cezanın neden kaldırılması ya da azaltılması gerektiği,
• Doğru ceza hesabı veya uygulanması gereken lehe hüküm,
• Karar örneği ve iddiayı doğrulayan belgeler.

Talebin yalnız sonuca değil, lehe sonucun hangi yasal nedenden doğduğuna dayanması gerekir. Soyut adaletsizlik iddiası CMK 310 kapsamının belirlenmesi için yeterli değildir.

Sık sorulan sorular

1. CMK 310 olağan bir temyiz yolu mudur?

Hayır. Olağan kanun yolu incelemesinden geçmeden kesinleşmiş kararlar için öngörülmüş olağanüstü ve sınırlı bir yoldur.

2. Hükümlü doğrudan CMK 310 başvurusu yapabilir mi?

Doğrudan ilgili Yargıtay ceza dairesine başvuramaz; Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına gerekçeli istem sunabilir.

3. Başsavcılık istem üzerine başvurmak zorunda mıdır?

Hayır. CMK 310’daki yetki re’sen niteliktedir ve sunulan istem Başsavcılığı bağlamaz.

4. CMK 310 her hukuka aykırılık için kullanılabilir mi?

Hayır. Yalnız CMK 309/4-d kapsamında cezanın kaldırılması veya daha hafif ceza verilmesi gereken hâllerle sınırlıdır.

5. Adalet Bakanlığı başvurmuşsa Başsavcı ayrıca başvurabilir mi?

Hayır. CMK 309 gereğince Bakanlık başvurduğunda Başsavcının CMK 310 yetkisi artık kullanılamaz.

6. Başvuru kabul edilirse yeniden yargılama yapılır mı?

CMK 309/4-d kapsamında Yargıtay ceza dairesi cezanın kaldırılmasına veya daha hafif cezaya doğrudan hükmeder.

7. Yargıtay incelemesinden geçen hüküm CMK 310’a konu olur mu?

Hayır. Kanun yararına bozma, istinaf veya temyiz incelemesinden geçmeden kesinleşen karar ve hükümler içindir.

Kesinleşmiş mahkûmiyetin sahte belge, gerçeğe aykırı tanıklık veya sonucu değiştirebilecek yeni delil nedeniyle yeniden ele alınması ise CMK 311 hükümlü lehine yargılamanın yenilenmesi kapsamında değerlendirilir.

Sonuç

CMK 310, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısına hükümlü lehine sonuç doğuran belirli hukuka aykırılıklar için re’sen kanun yararına başvurma yetkisi verir. Yetki yalnız cezanın kaldırılması veya azaltılması gereken durumlarda kullanılabilir ve Adalet Bakanlığının başvurmasıyla sona erer.

Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Somut olayın suç tarihi, delilleri ve usulî durumu değerlendirilmeden hukuki görüş yerine kullanılamaz.