Bölge adliye mahkemesi ceza dairesinin kesin kararında önemli bir hukuka aykırılık bulunduğu düşünülüyorsa CMK 308/A gündeme gelebilir. Bu yol, bölge adliye mahkemesi Cumhuriyet başsavcılığının kullanabildiği olağanüstü bir itiraz yoludur.

CMK 308/A güncel madde metni

Bölge adliye mahkemesi Cumhuriyet başsavcılığının itiraz yetkisi

Madde 308/A – (Ek: 20/7/2017-7035/23 md.)

(1) (Değişik cümle: 28/3/2023-7445/22 md.) Bölge adliye mahkemesi ceza dairelerinin kesin nitelikteki kararlarına karşı bölge adliye mahkemesi Cumhuriyet başsavcılığı, re’sen veya istem üzerine, kararın kendisine verildiği tarihten itibaren bir ay içinde kararı veren daireye itiraz edebilir. Sanığın lehine itirazda süre aranmaz. (Ek cümleler: 28/3/2023-7445/22 md.) Sanık aleyhine itiraz edilebilmesi için kararı etkileyecek nitelikte esaslı bir hatanın bulunması zorunlu olup, bu itiraz sanık veya müdafiine daire tarafından tebliğ olunur. Tebligat, ilgililerin dava dosyasından belirlenen son adreslerine yapılmasıyla geçerli olur. İlgililer, tebliğden itibaren iki hafta içinde yazılı olarak cevap verebilir. (Değişik cümleler: 17/10/2019-7188/30 md.) Daire, mümkün olan en kısa sürede itirazı inceler ve yerinde görürse kararını düzeltir; görmezse dosyayı itirazı incelemek üzere ceza daireleri başkanlar kuruluna gönderir. Kurula gönderilen itiraz hakkında, kararına itiraz edilen dairenin başkanı veya görevlendireceği üye tarafından kurula sunulmak üzere bir rapor hazırlanır. (Ek cümleler: 17/10/2019-7188/30 md.) Kurulun itirazın kabulüne ilişkin kararları, gereği için dairesine gönderilir. Kurulun verdiği kararlar kesindir. Dörtten fazla ceza dairesi olan bölge adliye mahkemelerinde Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından daire başkanları arasından belirlenen ve dört üyeden oluşan başkanlar kurulu bu incelemeyi yapar. Başkanlar kurulunun bu maddeye ilişkin çalışma usul ve esasları, Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından belirlenir.

CMK 308/A itirazı nedir?

CMK 308/A, bölge adliye mahkemesi ceza dairelerinin kesin nitelikteki kararlarına karşı özel bir denetim mekanizmasıdır. İtiraz yetkisi, ilgili bölge adliye mahkemesi Cumhuriyet başsavcılığına aittir.

Başsavcılık bu yetkiyi kendiliğinden veya ilgililerin istemi üzerine kullanabilir. Ancak sanık, müdafi, katılan ya da vekili doğrudan başkanlar kuruluna başvuramaz; başsavcılığa gerekçeli istem sunabilir.

Hangi kararlara karşı CMK 308/A uygulanır?

Bu yol, bölge adliye mahkemesi ceza dairesinin kesin nitelikteki kararlarına karşı kullanılabilir. Karar temyize açıksa kural olarak olağan temyiz yolu izlenir. Hangi istinaf kararlarının temyiz edilebileceği CMK 286 temyiz edilebilen kararlar kapsamında değerlendirilmelidir.

Kararın kesin olup olmadığı; suçun niteliği, verilen ceza, hüküm türü ve kanundaki özel düzenlemeler dikkate alınarak belirlenir. Yalnız kararın üzerinde “kesin” yazmasıyla yetinilmemelidir.

CMK 308/A itiraz süresi ne kadardır?

Başsavcılık, kararın kendisine verildiği tarihten itibaren bir ay içinde itiraz edebilir. Bu süre, 2 Mart 2024 tarihli 7499 sayılı Kanun ile “otuz gün” yerine “bir ay” olarak değiştirilmiştir.

Sanığın lehine yapılacak itirazda süre aranmaz. Aleyhe itiraz ise hem bir aylık süreye hem de kararı etkileyecek nitelikte esaslı bir hatanın bulunması şartına bağlıdır.

Sanık aleyhine itirazın şartları nelerdir?

Sanık aleyhine itiraz edilebilmesi için sıradan veya sonuca etkisiz bir yanlışlık yeterli değildir. Kararı etkileyecek nitelikte esaslı bir hata bulunmalıdır.

Aleyhe itiraz, karar dairesi tarafından sanığa veya müdafiine tebliğ edilir. Tebligat, dava dosyasından belirlenen son adrese yapılmakla geçerli olur. Sanık veya müdafi, tebliğden itibaren iki hafta içinde yazılı cevap verebilir.

İtirazı önce kim inceler?

İtiraz önce kararı veren bölge adliye mahkemesi ceza dairesince incelenir. Daire itirazı yerinde görürse kendi kararını düzeltir.

Daire itirazı yerinde görmezse dosyayı ceza daireleri başkanlar kuruluna gönderir. Kurula sunulmak üzere, kararına itiraz edilen dairenin başkanı veya görevlendireceği üye tarafından rapor hazırlanır.

Başkanlar kurulu nasıl karar verir?

Ceza daireleri başkanlar kurulu itirazı değerlendirir. İtirazın kabulüne ilişkin karar gereğinin yapılması için ilgili daireye gönderilir. Kurulun verdiği kararlar kesindir.

Dörtten fazla ceza dairesi bulunan bölge adliye mahkemelerinde incelemeyi, Hâkimler ve Savcılar Kurulunca daire başkanları arasından belirlenen dört üyeli başkanlar kurulu yapar. Çalışma usul ve esasları Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından belirlenir.

CMK 308 ile CMK 308/A arasındaki fark nedir?

CMK 308 Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının itirazı, Yargıtay ceza dairesi kararlarına ilişkindir ve gerektiğinde Yargıtay Ceza Genel Kurulunda incelenir.

CMK 308/A ise bölge adliye mahkemesi ceza dairesinin kesin kararına yöneliktir. Yetki bölge adliye mahkemesi Cumhuriyet başsavcılığındadır; itirazın sonraki inceleme mercii ceza daireleri başkanlar kuruludur.

Başsavcılığa sunulacak istem nasıl hazırlanmalıdır?

• Kararı veren ceza dairesi ile dosya ve karar bilgileri doğru belirtilmelidir.
• Kararın neden kesin nitelikte olduğu kontrol edilmelidir.
• İtirazın sanık lehine mi aleyhine mi istendiği açıklanmalıdır.
• Hukuka aykırılık ve bunun kararın sonucuna etkisi somutlaştırılmalıdır.
• Aleyhe itiraz isteniyorsa esaslı hatanın ne olduğu gösterilmelidir.
• Karar ve ilgili belgeler düzenli biçimde eklenmelidir.

Sık sorulan sorular

1. Sanık doğrudan başkanlar kuruluna itiraz edebilir mi?

Hayır. İtiraz yetkisi bölge adliye mahkemesi Cumhuriyet başsavcılığına aittir; sanık başsavcılığa istem sunabilir.

2. CMK 308/A her istinaf kararına uygulanır mı?

Hayır. Madde, bölge adliye mahkemesi ceza dairelerinin kesin nitelikteki kararlarına ilişkindir.

3. Başsavcılık istem üzerine itiraz etmek zorunda mıdır?

Hayır. İlgilinin istemi, başsavcılığın itiraz yetkisini kullanmasını zorunlu hâle getirmez.

4. Sanık lehine itirazda süre var mıdır?

Hayır. Kanun, sanık lehine itiraz bakımından süre aranmayacağını düzenler.

5. Sanık aleyhine itirazın süresi nedir?

Kararın başsavcılığa verildiği tarihten itibaren bir aydır ve kararı etkileyecek esaslı hata bulunmalıdır.

6. Aleyhe itiraza cevap süresi ne kadardır?

Sanık veya müdafi, itirazın tebliğinden itibaren iki hafta içinde yazılı cevap verebilir.

7. Başkanlar kurulunun kararına karşı yeniden itiraz edilebilir mi?

Hayır. CMK 308/A, kurulun verdiği kararların kesin olduğunu belirtir.

Sonuç

CMK 308/A, bölge adliye mahkemesi ceza dairesinin kesin kararındaki önemli hukuka aykırılıkların yeniden incelenmesini sağlar. Lehe itirazda süre yoktur; aleyhe itiraz bir aylık süre, esaslı hata ve savunmaya cevap imkânı şartlarına bağlıdır. İtiraz önce karar dairesinde, gerekirse ceza daireleri başkanlar kurulunda incelenir.

Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Somut olayın suç tarihi, delilleri ve usulî durumu değerlendirilmeden hukuki görüş yerine kullanılamaz.