CMK 318 Yargılamanın Yenilenmesi Başvurusu Hangi Mahkemeye Yapılır?
Yargılamanın yenilenmesi başvurusunda yanlış mahkemeye yönelmek, kesinleşmiş ceza dosyasında zaman ve hak kaybı riski yaratabilir. CMK 318, yenileme isteminin hangi mahkemeye sunulacağını ve ilk incelemenin nasıl yapılacağını düzenler.
CMK 318 Güncel Madde Metni
Yenileme isteminin kabule değer olup olmadığı kararı ve mercii
Madde 318 – (1) Yargılamanın yenilenmesi istemi, hükmü veren mahkemeye sunulur. Bu mahkeme, istemin kabule değer olup olmadığına karar verir.
(2) 303 üncü madde gereğince Yargıtayın doğrudan hüküm kurduğu hâllerde de hükmü vermiş olan mahkemeye başvurulur.
(3) Yargılamanın yenilenmesi isteminin kabule değer olup olmadığına dair olan karar, duruşma yapılmaksızın verilir.
Yargılamanın Yenilenmesi Başvurusu Hangi Mahkemeye Yapılır?
Başvuru, kesinleşen hükmü veren mahkemeye sunulur. Hüküm asliye ceza mahkemesinden çıkmışsa o mahkemeye; ağır ceza mahkemesinden çıkmışsa hükmü veren ağır ceza mahkemesine başvurulur.
Burada belirleyici olan hükmün kesinleştiği veya dosyanın infaz edildiği yer değil, yenilenmesi istenen hükmü hangi mahkemenin verdiğidir. Dosyanın Yargıtay incelemesinden geçmiş olması da kural olarak başvuru merciini değiştirmez.
Başvuruyu Aynı Hâkim mi İnceler?
CMK 318, görevli mercii “hükmü veren mahkeme” olarak belirler. Ancak mahkeme ile hâkim aynı kavram değildir. CMK 23/3 uyarınca önceki yargılamada görev yapan hâkim, yargılamanın yenilenmesi hâlinde aynı işte görev alamaz.
Bu nedenle dilekçe hükmü veren mahkemeye yöneltilir; incelemenin hâkim oluşumu ise hâkimin davaya katılma yasağına ilişkin usul kuralları çerçevesinde belirlenir.
Yargıtay Doğrudan Hüküm Kurmuşsa Nereye Başvurulur?
Yargıtay, CMK 303 kapsamındaki hâllerde hukuka aykırılığı düzelterek doğrudan hüküm kurabilir. CMK 318/2, böyle bir durumda da yenileme isteminin hükmü vermiş olan mahkemeye sunulacağını açıkça belirtir.
Dolayısıyla Yargıtayın düzeltme yoluyla hüküm kurmuş olması, yenileme başvurusunun doğrudan Yargıtaya yapılacağı anlamına gelmez. Somut dosyada ilk hükmü veren mahkeme ve Yargıtay kararının niteliği birlikte incelenmelidir.
Kabule Değerlik İncelemesi Nedir?
Mahkeme ilk aşamada yenileme talebinin esasını bütünüyle çözmez. Önce başvurunun kanunda aranan biçimsel ve yasal koşulları taşıyıp taşımadığını değerlendirir. Bu aşamaya kabule değerlik incelemesi denir.
Başvurunun içeriğinde yenileme nedeninin ve dayanak delillerin açıkça gösterilmesi gerekir. Bu zorunluluklar CMK 317 yenileme isteminin içeriği düzenlemesinden kaynaklanır.
Başvuru kanuni biçimde yapılmamışsa, hiçbir yasal yenileme nedeni gösterilmemişse veya bunu doğrulayabilecek deliller açıklanmamışsa sonraki maddede düzenlenen ret sonucu gündeme gelebilir.
İlk İnceleme Duruşmalı mı Yapılır?
CMK 318/3 uyarınca, yenileme isteminin kabule değer olup olmadığına ilişkin karar duruşma yapılmaksızın verilir. Mahkeme bu aşamada dilekçe, kesinleşmiş hüküm ve sunulan belgeler üzerinden inceleme yapar.
Duruşma yapılmaması, dilekçenin önemsiz olduğu anlamına gelmez. Tam tersine başvurunun yasal nedeni, delilleri ve talep sonucu dosya üzerinden anlaşılabilecek açıklıkta hazırlanmalıdır.
Yanlış Mahkemeye Başvurmanın Riski
Yenileme isteminin görevli mahkemeye yöneltilmemesi süreci uzatabilir. Özellikle birden fazla sanığın, ayrılmış dosyaların veya farklı mahkemelerce verilmiş hükümlerin bulunduğu dosyalarda hangi hükmün yenilenmesinin istendiği açıkça belirlenmelidir.
Dilekçede mahkeme adı yanında esas ve karar numarası, hüküm tarihi, kesinleşme bilgisi ve başvurucunun sıfatı gösterilmelidir. Böylece hem merci hem de başvuru konusu hüküm tereddütsüz biçimde belirlenebilir.
Başvuru Öncesi Kontrol Listesi
- Yenilenmesi istenen kesinleşmiş hükmü veren mahkeme belirlenmelidir.
- Esas ve karar numarası ile karar ve kesinleşme tarihleri yazılmalıdır.
- Yasal yenileme nedeni somut olayla ilişkilendirilmelidir.
- Dayanak deliller dilekçede açıklanmalı ve mevcut olanlar eklenmelidir.
- Yargıtayın doğrudan hüküm kurup kurmadığı kontrol edilmelidir.
- İlk incelemenin dosya üzerinden yapılacağı dikkate alınarak dilekçe açık hazırlanmalıdır.
Sık Sorulan Sorular
Yargılamanın yenilenmesi talebi Yargıtaya mı yapılır?
Kural olarak hayır. İstem, yenilenmesi istenen hükmü veren mahkemeye sunulur. Dosyanın daha önce Yargıtaydan geçmiş olması bu kuralı tek başına değiştirmez.
Hükmü veren mahkeme başka adliyeye taşınmışsa ne olur?
Mahkemenin güncel teşkilat içindeki durumu ve dosyanın devredildiği merci belirlenmelidir. Başvuru yapılmadan önce mahkeme kalemi veya adliye tevzi bilgileri kontrol edilmelidir.
Başvuruyu önceki kararı veren aynı hâkim mi inceler?
Dilekçe hükmü veren mahkemeye sunulur. Bununla birlikte önceki yargılamada görev yapan hâkim, CMK 23/3 gereğince yenileme hâlinde aynı işte görev alamaz.
Yargıtay cezayı düzelterek hüküm kurmuşsa başvuru nereye yapılır?
CMK 303 uyarınca Yargıtayın doğrudan hüküm kurduğu hâllerde de hükmü vermiş olan mahkemeye başvurulur.
Kabule değerlik incelemesinde duruşma açılır mı?
Hayır. CMK 318/3 gereğince istemin kabule değer olup olmadığına ilişkin ilk karar duruşma yapılmaksızın verilir.
Mahkeme ilk aşamada tanıkları dinler mi?
Kabule değerlik kararı dosya üzerinden verilir. Talep kabule değer görülürse delillerin toplanmasına ilişkin sonraki usul aşamaları gündeme gelebilir.
Dilekçede sadece kararın yanlış olduğu yazılması yeterli midir?
Hayır. Başvuruda kanuni yenileme nedeni ile bu nedeni destekleyen deliller açıkça gösterilmelidir. Soyut hukuka aykırılık iddiası tek başına yeterli değildir.
Kabule değerlik incelemesinde hangi eksikliklerin ret nedeni olduğu ve iki haftalık görüş süreci CMK 319 kapsamında ayrıca düzenlenmiştir.
Sonuç
CMK 318’e göre yargılamanın yenilenmesi istemi, kesinleşmiş hükmü veren mahkemeye sunulur. Yargıtayın CMK 303 kapsamında doğrudan hüküm kurduğu durumda da merci değişmez. Mahkeme, istemin kabule değer olup olmadığına ilk aşamada duruşma yapmadan karar verir.
Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Somut olayın suç tarihi, delilleri ve usulî durumu değerlendirilmeden hukuki görüş yerine kullanılamaz.
