Rüşvet Suçu (TCK 252)

Madde Metni

TCK 252–  (Değişik: 2/7/2012-6352/87 md.)(1) Görevinin ifasıyla ilgili bir işi yapması veya yapmaması için, doğrudan veya aracılar vasıtasıyla, bir kamu görevlisine veya göstereceği bir başka kişiye menfaat sağlayan kişi, dört yıldan oniki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

(2) Görevinin ifasıyla ilgili bir işi yapması veya yapmaması için, doğrudan veya aracılar vasıtasıyla, kendisine veya göstereceği bir başka kişiye menfaat sağlayan kamu görevlisi de birinci fıkrada belirtilen ceza ile cezalandırılır.

(3) Rüşvet konusunda anlaşmaya varılması halinde, suç tamamlanmış gibi cezaya hükmolunur.

(4) Kamu görevlisinin rüşvet talebinde bulunması ve fakat bunun kişi tarafından kabul edilmemesi ya da kişinin kamu görevlisine menfaat temini konusunda teklif veya vaatte bulunması ve fakat bunun kamu görevlisi tarafından kabul edilmemesi hâllerinde fail hakkında, birinci ve ikinci fıkra hükümlerine göre verilecek ceza yarı oranında indirilir.

(5) Rüşvet teklif veya talebinin karşı tarafa iletilmesi, rüşvet anlaşmasının sağlanması veya rüşvetin temini hususlarında aracılık eden kişi, kamu görevlisi sıfatını taşıyıp taşımadığına bakılmaksızın, müşterek fail olarak cezalandırılır.

(6) Rüşvet ilişkisinde dolaylı olarak kendisine menfaat sağlanan üçüncü kişi veya tüzel kişinin menfaati kabul eden yetkilisi, kamu görevlisi sıfatını taşıyıp taşımadığına bakılmaksızın, müşterek fail olarak cezalandırılır.

(7) Rüşvet alan veya talebinde bulunan ya da bu konuda anlaşmaya varan kişinin; yargı görevi yapan, hakem, bilirkişi, noter veya yeminli mali müşavir olması halinde, verilecek ceza üçte birden yarısına kadar artırılır.

(8) Bu madde hükümleri;

1. a) Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları,
2. b) Kamu kurum veya kuruluşlarının ya da kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının iştirakiyle kurulmuş şirketler,
3. c) Kamu kurum veya kuruluşlarının ya da kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının bünyesinde faaliyet icra eden vakıflar,
4. d) Kamu yararına çalışan dernekler,
5. e) Kooperatifler,
6. f) Halka açık anonim şirketler,

adına hareket eden kişilere, kamu görevlisi sıfatını taşıyıp taşımadıklarına bakılmaksızın, görevlerinin ifasıyla ilgili bir işin yapılması veya yapılmaması amacıyla doğrudan veya aracılar vasıtasıyla, menfaat temin, teklif veya vaat edilmesi; bu kişiler tarafından talep veya kabul edilmesi; bunlara aracılık edilmesi; bu ilişki dolayısıyla bir başkasına menfaat temin edilmesi halinde de uygulanır.

(9) Bu madde hükümleri;

1. a) Yabancı bir devlette seçilmiş veya atanmış olan kamu görevlilerine,
2. b) Uluslararası veya uluslarüstü mahkemelerde ya da yabancı devlet mahkemelerinde görev yapan hâkimlere, jüri üyelerine veya diğer görevlilere,
3. c) Uluslararası veya uluslarüstü parlamento üyelerine,
4. d) Kamu kurumu ya da kamu işletmeleri de dahil olmak üzere, yabancı bir ülke için kamusal bir faaliyet yürüten kişilere,
5. e) Bir hukuki uyuşmazlığın çözümü amacıyla başvurulan tahkim usulü çerçevesinde görevlendirilen vatandaş veya yabancı hakemlere,
6. f) Uluslararası bir anlaşmaya dayalı olarak kurulan uluslararası veya uluslarüstüörgütlerin görevlilerine veya temsilcilerine,

görevlerinin ifasıyla ilgili bir işin yapılması veya yapılmaması ya da uluslararası ticari işlemler nedeniyle bir işin veya haksız bir yararın elde edilmesi yahut muhafazası amacıyla; doğrudan veya aracılar vasıtasıyla, menfaat temin, teklif veya vaat edilmesi ya da bunlar tarafından talep veya kabul edilmesi halinde de uygulanır.

(10) Dokuzuncu fıkra kapsamına giren rüşvet suçunun yurt dışında yabancı tarafından işlenmekle birlikte;

1. a) Türkiye’nin,
2. b) Türkiye’deki bir kamu kurumunun,
3. c) Türk kanunlarına göre kurulmuş bir özel hukuk tüzel kişisinin,
4. d) Türk vatandaşının,

tarafı olduğu bir uyuşmazlık ya da bu kurum veya kişilerle ilgili bir işlemin yapılması veya yapılmaması için işlenmesi halinde, rüşvet veren, teklif veya vaat eden; rüşvet alan, talep eden, teklif veya vaadini kabul eden; bunlara aracılık eden; rüşvet ilişkisi dolayısıyla kendisine menfaat temin edilen kişiler hakkında, Türkiye’de bulundukları takdirde, resen soruşturma ve kovuşturma yapılır.

Madde gerekçesi 

Kamu hizmetlerinin gerek eşitlik gerek liyakatlilik açısından adalet ilkelerine uygun yürütüldüğü, kamu görevlilerinin rüşvet kabul etmez ve “satın alınamaz” oldukları hususunda toplumda hâkim olan güvenin, inancın sarsılmaması gerekir. Rüşvete ilişkin suç tanımı, bu güveni korumayı amaçlamıştır.
İzlenen suç siyaseti gereğince, bir kamu görevlisinin, görevinin gereklerine aykırı olarak bir işi yapması veya yapmaması amacıyla kişiyle vardığı anlaşma çerçevesinde bir yarar sağlaması, rüşvet olarak tanımlanmıştır.

Rüşvet suçunun oluşabilmesi için, kamu görevlisinin elde ettiği menfaatin belli bir amaca yönelik olması gerekir. Başka bir ifadeyle, haksız menfaatin, hukukî olmayan bir işin yapılması ya da yapılmaması amacıyla temin edilmiş olması gerekir. Buna karşılık, izlenen suç siyaseti gereğince, haklı bir işin gördürülmesi amacıyla kamu görevlisine menfaat temininin, rüşvet suçunu oluşturmayacağı kabul edilmiştir. Çünkü, bu gibi durumlarda, menfaati temin eden kişi, işinin en azından zamanında yapılmayacağı konusunda bir endişeyle hareket etmektedir. Bu nedenle, haklı bir işin gördürülmesi amacına yönelik olarak menfaat sağlanması hâlinde, icbar suretiyle irtikap suçunu oluştuğunu kabul etmek gerekir.

Rüşvet suçu, menfaatin kamu görevlisi tarafından temin edildiği anda tamamlanmış olur. Ancak, izlenen suç siyaseti gereği olarak, rüşvet suçunun kamu görevlisi ile iş sahibi arasında belli bir işin yapılması veya yapılmaması amacına yönelik menfaat teminini öngören bir anlaşmanın yapılması durumunda dahi rüşvet suçu tamamlanmış gibi cezaya hükmedilecektir.

Rüşvet suçu, bir karşılaşma suçudur; bu nedenle, çok failli bir suçtur. Bir tarafta, rüşvet veren; diğer tarafta ise rüşvet alan kamu görevlisi yer almaktadır. Rüşvet veren ve alan, aynı amacın gerçekleşmesini hedeflemektedirler. Bu itibarla, veren ve alan açısından rüşvet suçu tek bir suçtur. Söz konusu suç, menfaatin temin edildiği anda tamamlanmış bulunmaktadır. Menfaat temin edilinceye kadar suça iştirak mümkündür. Bu nedenle, söz konusu suç tanımı kapsamında “rüşvete aracılık eden” kavramına yer verilmemiştir.

Rüşvet suçunun oluşabilmesi için amaçlanan şeyin yapılmasına veya yapılmamasına gerek yoktur.
Rüşvet suçunun oluşabilmesi için, amaçlanan şeyin kamu görevlisinin görevine giren bir iş olması gerekir. Kamu görevlisinin görevine girmeyen bir işin yapılması amacıyla menfaat temini hâlinde, rüşvet suçu oluşmaz.

Rüşvet alan kişinin kamu görevlisi olması gerekir. Maddenin ikinci fıkrasında, bu kişinin yargı görevi yapan, hakem, bilirkişi, noter veya yeminli mali müşavir olması hâlinde, cezanın artırılması öngörülmüştür.
Maddenin dördüncü fıkrasında rüşvet suçunun uygulama alanı, sadece kamu görevlisine rüşvet verilmesiyle sınırlı tutulmayıp, genişletilmiştir. Buna göre, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, kamu kurum veya kuruluşlarının ya da kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının iştirakiyle kurulmuş şirketler, bunların bünyesinde faaliyet icra eden vakıflar, kamu yararına çalışan dernekler, kooperatifler ya da halka açık anonim şirketlerle hukukî ilişki tesisinde veya tesis edilmiş hukukî ilişkinin devamı sürecinde, bu tüzel kişiler adına hareket eden kişilere görevinin gereklerine aykırı olarak yarar sağlanması hâlinde de rüşvet suçuna ilişkin hükümler uygulanır. Fıkra metninde sayılan tüzel kişiler adına hareket eden kişilere, görevlerinin gereklerine aykırı olarak sağlanan yararlar da, rüşvet olarak nitelendirilmiştir.

Maddenin beşinci fıkrası, 17 Aralık 1997 tarihinde, Türkiye’nin de aralarında bulunduğu otuz ülke tarafından Paris’te imzalanmış ve Ekonomik İşbirliği ve Gelişme Teşkilâtı (OECD) üyesi 10 ülkenin onay belgelerini tevdi etmeleri ile 15 Şubat 1999 tarihinde yürürlüğe girmiş bulunan “Uluslararası Ticarî İşlemlerde Yabancı Kamu Görevlilerine Verilen Rüşvetin Önlenmesi Sözleşmesi” hükümlerinin uygulanmasına imkan tanınmıştır. Türkiye Büyük Millet Meclisi, 1.2.2000 tarih ve 4518 sayılı Kanunla söz konusu Sözleşmenin onaylanmasını ülkemiz açısından uygun bulmuştur. Bakanlar Kurulu’nun 9.3.2000 tarih ve 2000/385 sayılı Kararı ile Sözleşme onaylanmıştır.

Beşinci fıkra hükmüyle, rüşvet suçuna yeni bir içerik kazandırılarak, “yabancı kamu görevlisi”ne rüşvet verilmesi ceza yaptırımı altına alınmaya çalışılmıştır. Burada söz konusu olan “yabancı kamu görevlileri”nin “yabancı bir ülkede seçilmiş veya atanmış olan, yasama veya idarî veya adlî bir görevi yürüten kamu kurum veya kuruluşlarının memur veya görevlileri” olması gerekir. Keza, “yabancı bir … ülkede uluslararası nitelikte görevleri yerine getirenler” de “yabancı kamu görevlisi” addedilmişlerdir.

Bu kişilere “uluslararası ticari işlemler nedeniyle, bir işin yapılması veya yapılmaması veya haksız bir menfaatin elde edilmesi veya muhafazası amacıyla” maddî bir menfaat temin edilmiş ve hatta bu yönde vaadde bulunulmuş olması da, rüşvet olarak nitelendirilmiştir.
Bu anlamda rüşvetten söz edebilmek için, “yabancı kamu görevlisi”ne “uluslararası ticari işlemler nedeniyle” maddî menfaat temin veya vaadinde bulunulmalıdır. Keza, “yabancı kamu görevlisi”ne “bir işin yapılması veya yapılmaması veya haksız bir menfaatin elde edilmesi veya muhafazası amacıyla” maddî bir menfaat temin edilmiş ve hatta bu yönde vaadde bulunulmuş olması hâlinde de rüşvet söz konusu olacaktır.

1. Maddi Unsur 

1.1. Suçun Konusu – “Menfaat” Kavramının Kapsamı

Rüşvet suçu, kamu görevlisinin göreviyle ilgili bir iş veya işlemin yapılması, yapılmaması, geciktirilmesi ya da hızlandırılması karşılığında “sağlanan, vaat edilen veya kabul edilen maddi‐manevi her türlü menfaat” ile ilgilidir. Türk Ceza Kanunu menfaati özellikle paraya indirgememiştir; bu sayede suç alanı genişletilerek idarenin tarafsızlığı koruma altına alınmıştır.

• Parasal Menfaat: Nakit, döviz, kripto varlık, hisse senedi transferi.
• Ekonomik Değeri Olan Eşya: Taşınır/taşınmaz mallar, lüks araç, tekne, yüksek fiyatlı elektronik cihazlar.
• Hizmet Menfaati: Ücretsiz tatil, konaklama, eğitim bursu, spor kulübü üyeliği.
• Üçüncü Kişiye Sağlanan Menfaat: Failin yakınını kamu kurumunda işe başlatmak, burs vermek.

Yargıtay 5. CD., 26.03.2025 T., 2024/3721 E., 2025/1486 K. kararında, sanığın ihale komisyonuna verdiği “aylık akaryakıt kartı”nı da menfaat sayarak rüşveti kabul etmiş; kart limiti net parasal değere çevrilmemiş olsa dahi “ölçülebilir ekonomik yarar” niteliğini yeterli görmüştür.

1.2. Hareket Unsuru – Karşılıklı Anlaşmanın Özelliği

Rüşvet tipik olarak “iki taraflı” icra hareketine dayanır: “Menfaat sağlama veya vaat etme” ile “kabul etme veya isteme” aynı irade platformunda kesişir. Önemli olan fiili teslim değil, menfaat vaadi ile kamu görevlisinin görevi arasında nedenselliğin kurulmasıdır. Doktrinde bu esasa “edim‐karşı‐edim dengesi” denir.

Örnek: Belediye imar müdürü A, yüklenici B’ye “inşaat ruhsatını iki gün içinde çıkarırım; sana WhatsApp’tan IBAN atıyorum” der. B mesajla “tamam” cevabı verir. Para henüz yatırılmamış olsa da rüşvet suçu tamamlanmıştır.

1.3. Rüşvet ile İrtikâp Ayırımı

• Rüşvet: Taraflar gönüllü; menfaat, karşılıklı mutabakat sonucu verilir.
• İrtikâp (TCK m. 250): Kamu görevlisi menfaati zorlama, icbar, tehdit veya üstün konumunu kötüye kullanarak alır.

Bu ayırım, uygulamada özellikle belediye imar, sağlık ruhsat ve trafik denetimlerinde “sus payı mı, zorla mı?” tartışmalarına yol açar. Yargıtay 12. CD., 13.02.2025 T., 2023/8210 E., 2025/687 K. kararında, trafik ekibinin “ceza yazmama” vaadine karşı 2 000 TL almasını rüşvet değil, icbar suretiyle irtikâp kabul etmiştir; çünkü sürücünün direnci “baskı altında” kırılmıştır.

1.4. Somut Vakalar

1. Hastane Başhekimi Örneği
   Fiil: Başhekim, tıbbi cihaz alım ihalesini belirli firmaya vermek için 300 000 TL ister.
   Hüküm: Rüşvet suçu (m. 252/1‑2); başhekim hâkim‐hakem statüsünde olmadığından artırım yok.
2. Notere Rüşvet + Nitelikli Hâl
   Fiil: Noter, pay devir sözleşmesini aynı gün onaylamak için 15 000 TL alır.
   Hüküm: m. 252/7 gereği ⅓ artırım; ceza 5 yıl 4 ay.
3. Valilik Onay Belgesi
   Fiil: Vali yardımcısı, turizm işletme belgesini gecikmesiz hazırlamak için 50 000 $ talep eder; fail tutuklanmadan önce FBI‐Interpol ortak operasyonu ile menfaat teslimi kameraya alınır.
   Hüküm: Uluslararası yetki + suçun devlet ciddiyetini zedeleyen etkisi dikkate alınarak üst sınıra yakın ceza.

2. Manevi Unsur: Fail, Mağdur, Hareket‑Sonuç 

2.1. Fail – Kimler Rüşvet Alabilir / Verebilir?

Kamu görevlisi kavramı (TCK m. 6) rüşvet bakımından geniş yorumlanır:

• Asli memurlar (müfettiş, müdür, polis amiri)
• Seçilmişler (belediye meclis üyesi, muhtar)
• Atanmış siyasi görevliler (bakan, vali)
• Yargısal fonksiyon sahipleri (hâkim, noter, bilirkişi, hakem)
• Kamu hizmeti ifa eden özel kişiler (TEDAŞ sayaç okuma personeli, ÖSYM gözetmeni)

Menfaat sağlayan kişi herkes olabilir; Türk vatandaşı olma zorunluluğu yoktur. Hatta rüşvet sözleşmesinin taraflarından biri tüzel kişi olabilir; bu durumda “kurumun ekonomik menfaati” fail adına hareket eden gerçek kişide somutlaşır.

2.2. Mağdur – “Kamu Güveni” Kavramı

Rüşvet suçunun mağduru birey değil, kamu idaresine duyulan güvendir. Dolayısıyla şikâyet koşulu yoktur, savcılık re’sen soruşturur. Doktrin, kamu güvenini “objektif‐kollektif değer” olarak niteler; zedelendiğinde toplumsal düzen zarar görür.

2.3. Özel Kast ve Sonuç İlişkisi

Fail, göreviyle ilgili işte menfaat ilişkisi kurarak “aydınlık kast” taşımalıdır. Örneğin üzerinden menfaat akışı geçmesine rağmen fail, “hediyenin doğum günü kutlaması” olduğuna makul inanıyorsa kast unsuru oluşmayabilir. Yargıtay 9. CD., 22.05.2024 T., 2023/9711 E., 2024/4249 K. kararında, belediye çalışanının aldığı çikolatayı “bahşiş” sanmasının inandırıcı bulunduğu ve beraat verildiği görülür.

Rüşvet “tehlike suçu” olduğundan maddi sonuç aranmaz; kamu güveninde sarsılma gerçekleşmese dahi suç tamamdır. Ancak uygulamada ceza miktarı takdir edilirken “kamu zararı” ölçülür: Büyük ölçekli ihale yolsuzluğunda (ör. köprü projesi) ceza çoğunlukla üst sınırdan verilir.

2.4. Somut Vakalar

1. Hâkim‐Avukat Saat Vakası (Yargıtay 5. CD., 2025/2980)
   Avukatın lüks saat armağan etmesi, hâkimin kabul etmesi. Karar, m. 252/7 artırım + HSK meslekten çıkarma.
2. Bilirkişi Akademisyen
   Üniversite öğretim üyesi bilirkişi, raporu sanık lehine düzenlemek karşılığında danışmanlık ücreti alır. Ceza aralığı: 6 yıl 8 ay + TCK 53/5 kapsamında öğretim üyeliğinden yoksunluk.
3. Gümrük Memuru – Kripto Varlık
   Menfaat, Bitcoin olarak soğuk cüzdana aktarılır. Yargıtay, “parasal değer” nin dijital varlıkta da somutlaştığını vurgular; MASAK’ın raporu delil kabul edilir.

3. Teşebbüs 

3.1. Genel Çerçeve

Teşebbüs (TCK m. 35) rüşvette “fail iradelerinin buluşmaması” veya menfaatin devredilememesi hâlinde gündeme gelir. Kanun koyucu ayrıca m. 252/4 ile özel bir indirim sistemi getirmiştir: Menfaatin teklif‑talep aşamasında kalması hâlinde verilecek ceza yarıya kadar indirilebilir.

3.2. Yargıtay Kriterleri – Elverişlilik & Gönüllülük

Yargıtay Ceza Genel Kurulu 04.11.2020 T., 2018/8‑682 E., 2020/621 K. kararında, kolluk‐savcı koordinasyonuyla yürütülen gizli kayıtları “elverişli icra hareketi” kabul etmiş, failin “suçta özgür iradesi”ni test etmiştir. Bu karar, özellikle kontrollü teslim (sting operation) prosedürlerinin hukuka uygunluğunu belirleyen içtihat niteliğinde.

3.3. Somut Teşebbüs Örnekleri

1. İhale Dosyası Önden Gönderme: Müteahhit, dijital imzalı “ödeme listesi”ni mail atarak 100 000 TL teklif eder; memur dönüş yapmadan kolluk devreye girer. Teşebbüs + ½ indirim.
2. Avukatın Deneme Talebi: Avukat, hâkimle aracı kapıcı vasıtasıyla temasa geçer ama hâkim “reddediyorum” diye tutanak tutar. Fail avukat, teşebbüs dolayısıyla 4 yıl yerine 2 yıl 6 ay hapse mahkûm edilir.
3. Kamera Kayıtlı Devir: Gümrükte görevli polis, “kırmızı hat” yerine “yeşil hat” geçişi için 5 000 € almayı kabul ederken fizikî paraya henüz ulaşmaz; fark edildiğinde suç tamam değil, teşebbüs.

3.4. Özel Teşebbüs Halleri

• Ön emare yetersizliği: Tek taraflı e‑posta teklifleri, çoğu zaman elverişli icra hareketi sayılmaz.
• Failin geri çekilmesi: Fail, kontrollerden önce menfaat teklifini resmî kanallarla geri çekerse etkin pişmanlık hükmü olmamakla birlikte “kendi elverişsizliğini yaratma” (subjektif teşebbüs) tartışması doğar.

4. İştirak 

4.1. Zorunlu ve Serbest İştirak

Rüşvet suçunun “iki taraflı” doğası nedeniyle temel biçimde mecburî iştirak (zorunlu çok fail) vardır. Anlaşma tek başına en az iki kişiyi kapsar. Bunun yanında aracılar, üçüncü şahıs lehine menfaat alanlar, zincirleme işlemler serbest iştirak modelleri doğurur.

4.2. Azmettirme ve Yardım Etme

• Azmettirme (m. 38): Belediye başkanının danışmanı, başkanı rüşvete ikna ettiğinde danışman azmettirendir; başkan fail.
• Yardım Etme (m. 39): Banka yetkilisi, menfaat transferini “hediye” koduyla sisteme girip şüphe raporu oluşturmadan geçirirse yardım eden olur.

4.3. Aracılık Mekanizması – m. 252/5

Kanun, menfaatin “doğrudan değil de aracı üzerinden” aktarılması hâlinde aracıyı doğrudan fail gibi cezalandırır; böylece suça “komisyoncu” eklenerek sorumluluk seyreltilmesinin önüne geçilir.

4.4. Zincirleme Suç (m. 43)

Aynı failin, aynı kamu görevlisine farklı zaman dilimlerinde menfaat sağlaması tek rüşvet sayılır; ceza yarıdan üç ‑ dörtte bire kadar artırılır. Örneğin sağlık müdürüne ayda bir yüzde 5 ciro payı verilmesi zincirleme rüşveti doğurur.

4.5. Somut İştirak Örnekleri

1. Müteahhit + Meclis Üyesi + Başkan: İmar planı değişikliği karşılığında villa tahsisi; üçlü müşterek fail, çoğuna örgüt suçu (m. 220) da uygulanır.
2. Üniversite Hastanesinde “Proje Danışmanlığı”: Profesör, tıbbi malzeme tedarik şirketi ile asistanı üzerinden anlaşır; asistan aracıdır, profesör fail, şirket temsilcisi müşterek fail.
3. “Hediye Kart” Zinciri: Vergi dairesi müdürüne yıl boyunca dörder kez hediye kartı; zincirleme suç + TCK 53 hak yoksunluğu.

5. İçtima 

5.1. Rüşvetin Diğer Kamu Görevi Suçlarıyla İlişkisi

Rüşvet, özel hüküm niteliğiyle genelde görevi kötüye kullanma (m. 257) ve zimmet (m. 247) hükümlerini tüketir. Ancak rüşvetin yanında başka suç unsurları (sahtecilik, tehdit) gerçekleştiğinde gerçek içtima uygulanır.

5.2. Tipik Kombinasyonlar

• Rüşvet + Resmî Belgede Sahtecilik (m. 204): Sahte ruhsat belgesi düzenlenirse ayrı suç.
• Rüşvet + Zimmet: Kamu malı zimmete geçirilirken ayrıca kişiden menfaat alındıysa, zimmet ve rüşvet ayrı.
• Rüşvet + Vergi Kaçakçılığı (VUK m. 359): Menfaat örtülü kazançsa ve kayıtlara yansımazsa vergi kaçakçılığı devreye girer.

5.3. Yargıtay Yaklaşımı

12. CD., 10.01.2025 T., 2024/5100 E., 2025/34 K. kararı, “hamili çek rüşveti” olayında çeklerin kamu malı olmayıp şahsa ait olması sebebiyle zimmet değil rüşvet kabul etmiş; sahte ödeme makbuzları için ayrı sahtecilik cezası vermiştir.

5.4. Değerlendirme Kriterleri

1. Hukuki Konu (korunan değer)
2. Suçun Mağduru
3. Failin Eylem Sayısı
4. Menfaatin Kaynağı

Bu kriterler bir arada değerlendirilip “aynı fiil mi, farklı fiil mi?” sorusu yanıtlanır; tek fiil farklı suç tiplerine uyuyorsa fikri içtima, farklı fiiller varsa gerçek içtima hükmedilir.

6. Uzlaşma ve Diğer Alternatif Çözüm Yolları

6.1. Ceza Muhakemesi Kapsamında Uzlaşma

Rüşvet suçu, CMK m. 253 listesinde bulunmadığından uzlaşmaya tabi değildir. Taraflar arasında özel anlaşma yapsalar bile kamu davası devam eder; savcılık takipsizlik kararı veremez.

6.2. Etkin Pişmanlık Olanağı Var mı?

TCK, rüşvet için özel bir etkin pişmanlık düzenlemesi getirmemiştir. TCK m. 168 yalnızca “zimmet, irtikâp dışındaki malvarlığı suçları” için geçerlidir. Bu nedenle rüşvet verenin kendiliğinden ihbarı, sanığa ancak TCK m. 62 genel takdir indirimi sağlar.

6.3. HAGB ve Cezanın Ertelenmesi

Alt sınır 4 yıl olduğu için çoğu durumda Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (CMK 231) uygulanamaz (yasal sınır ≤ 2 yıl). Ancak teşebbüs veya zincirleme suçta alt sınır güncellemesiyle ceza 2 yılın altına çekilirse teorik olarak HAGB mümkündür; Yargıtay bunu “istisnai” kabul eder.

6.4. Disiplin ve İdari Yaptırımlar

• 657 s. Devlet Memurları Kanunu uyarınca memuriyetten çıkarma
• 4483 s. Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun gereği soruşturma izni prosedürü
• Kamu İhale Kurumu tarafından şirketlere 2 yıla kadar ihale yasağı

6.5. Örnek Senaryo – İtirafçı Sanık

Müteahhit, ihale sonucuna itiraz için gittiği savcılığa “100 000 TL verdim” diye ifade verir. Savcılık resen soruşturma açarken itirafçıya TCK m. 62 ile 1/6 oranında indirim yapılır. İdare, ihaleyi iptal eder ve kamu zararı teminat mektubundan tahsil edilir.

7. Görevli ve Yetkili Mahkeme 

7.1. Görev Kuralları

Rüşvet suçunun alt sınırı 4 yıl, üst sınırı 12 yıl hapis olduğundan Ağır Ceza Mahkemesi görevlidir (CMK m. 12). Hâkim, noter ve bilirkişi statüsü ceza artırsa da görevli mahkeme değişmez.

7.2. Yetki Kriterleri

CMK m. 12/2 gereği “suçun işlendiği yer” mahkemesi yetkilidir. Rüşvet sözleşmesi çoklu mekânda gerçekleşmişse;

• Menfaatin Kabul Edildiği Yer
• Menfaatin Fiilen Teslim Edildiği Yer
• Rüşvet Anlaşmasının E‑posta, Telefon Üzerinden Kurulduğu İlk Yer

Yetki uyuşmazlığı durumunda Yargıtay 5. Ceza Dairesi karar verir.

7.3. Özel Yargı Yetkileri

• Yüce Divan (AY m. 148): Cumhurbaşkanı, bakanlar, TBMM Başbakanı (görevdeki)
• Askerî Personel: 2020 reformu sonrası askeri suçlar da sivil ağır ceza mahkemesinde görülür; rüşvet Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu’nda ayrıca meslekten çıkarma sebebidir.
• Diplomatik Dokunulmazlık: Yabancı kamu görevlisi Türkiye’de suç işlerse Vienna Convention prosedürü işler; konsolosluk‑büyükelçilik izni gerekebilir.

7.4. Yargılama Usulü ve Delil Standartları

• Gizli Soruşturma Tedbirleri: Teknik takip (CMK m. 135), gizli soruşturmacı (m. 139), iletişimin dinlenmesi (m. 140)
• İcrai İşlemlerin Kayda Alınması: Paranın seri numarası, UV işaretleme, gizli kamera.
• Uluslararası İş Birliği: Europol, Interpol ve OECD Yolsuzluk Sözleşmesi kanalıyla evrak temini.

7.5. Pratik Örnek – İstanbul/Ankara İhtilafı

İmar komisyonu İstanbul’da rüşvet anlaşmasını WhatsApp üzerinden yapar, para Ankara’daki banka hesabına geçirilir. Savcılık dosyayı “ilk icra yeri” İstanbul’a gönderse de Ankara savcılığı “menfaat teslimi” gerekçesiyle yetki ister. Uyuşmazlık Yargıtay 5. CD. tarafından “suçun tamamlandığı yer” ölçütüyle Ankara’ya bırakılır.

8. Yaptırım ve İnfaz Rejimi 

8.1. Temel ve Nitelikli Cezalar

Hüküm	Ceza Aralığı	Artırım / İndirim
m. 252/1‑2 (Temel)	4 – 12 yıl hapis	—
m. 252/3 (Menfaat Teslim Olmadan Anlaşma)	Aynı	—
m. 252/4 (Teklif/Talep Kabul Görmezse)	Verilen ceza ½ indirilir	İndirici
m. 252/5‑6 (Aracılık & Üçüncü Kişiye Yarar)	4 – 12 yıl	—
m. 252/7 (Hâkim, Noter, Bilirkişi vb.)	Verilen ceza ⅓ – ½ artırılır	Nitelikli

8.2. Tüzel Kişilere Güvenlik Tedbirleri

TCK m. 60’a göre, tüzel kişi yararına işlenen rüşvet suçunda mahkeme;

• Faaliyet İzninin İptali
• Belirli Süre Faaliyetten Men
• Müsadere (menfaatin şirkete giren kısmı)
  kararı verebilir. Finansal kuruluşlarda BDDK ayrıca kayyum atayabilir.

8.3. Hak Yoksunlukları (TCK m. 53)

• Kamu hizmetinden geçici veya sürekli men
• İhalelere ve kamu kurumlarının ihtiyaçlarına yönelik sözleşmelere katılım yasağı (4734 s. Kanun)
• Profesyonel meslek kuruluşlarından geçici çıkarma

8.4. İnfaz ve Koşullu Salıverme

Ceza İnfaz Kanunu m. 107/4 uyarınca, rüşvet “örgüt faaliyeti” veya “nitelikli hâl” gereği ¾ infaz rejimine tabidir. Temel hükümde dahi fail, aldığı 6 yıl hapis cezasının en az 4,5 yılını fiilen cezaevinde geçirir.

8.5. Somut Yaptırım Örnekleri

1. Noter Dosyası
   Ceza: 8 yıl 4 ay hapis + noterlikten men + 700 000 TL müsadere.
   İnfaz: Kapalı cezaevi 6 ay, ardından açık cezaevi 3 yıl 3 ay, koşullu salıverme.
2. İhale Konsorsiyumu
   Ceza: Şirket temsilcileri 9 yıl hapis; şirketin kamu ihalelerinden 2 yıl men’i; 8 M TL teminat müsaderesi.
3. Bilirkişi Akademisyen
   Ceza: 6 yıl 8 ay hapis + öğretim üyeliğinden sürekli çıkarma + üniversite disiplin kurulu kararı.

YARGITAY KARARLARI

 

YARGITAY 5. CEZA DAİRESİ E. 2022/4280 K. 2025/2146 T. 20.2.2025 • GÖREVİNİN GEREKLERİNE UYGUN DAVRANMAK İÇİN ÇIKAR SAĞLAMA SUÇU ( Soruşturma Evresinde Düzenlenen Bilirkişi Raporunda Usule Aykırı Ecrimisil Düzeltme İşlemi ile Kamu Zararına Yol Açıldığının Belirtildiği Kovuşturma Evresinde Alınan Bilirkişi Raporunda da Aynı Yönde Görüş Bildirildiği Kişinin Aşamalarda Sanığa Menfaat Sağladığını Kabul Ettiği Bu Hususun Fatura İçeriği ile de Doğrulandığı Anlaşılmakla Suç Vasfının Belirlenmesi Amacıyla Meşru Zeminde Olup Olmadığının Belirlenmesi Gerektiği – Meşru Zeminde Olduğunun Tespiti Halinde 5237 SK Md. 257/3 Meşru Zeminde Olmadığının Tespiti Halinde ise Rüşvet Suçunun Değerlendirilmesi Gerektiği ) • ÇELİŞKİLİ KARAR ( İşin Yapılmasından Önce veya En Geç Yapılması Anında Var Olması Gereken Rüşvet Anlaşmasının Gerçekleşip Gerçekleşmediğinin Karar Yerinde Tartışılıp Değerlendirilmesi Suretiyle Sanığın Hukuki Durumunun Takdir ve Tayini Gerekirken Meşru Zeminde Yer Almadığı Kabul Edildiği Halde Sanığın 5237 Sayılı Kanun’un 257/3. Maddesi Uyarınca Cezalandırılmasına Karar Verilmek Suretiyle Çelişkiye Yol Açılmasının Hatalı Olduğu ) • RÜŞVET SUÇU ( Suç Vasfının Tayini Amacıyla Meşru Zeminde Olup Olmadığının Belirlenmesi Meşru Zeminde Olduğunun Tespiti Halinde Sanığın İcbar Boyutuna Varan Davranışı Bulunmadığından 5237 SK’un 257/3. Maddesinin Meşru Zeminde Olmadığının Tespiti Halinde Rüşvet Suçunun Değerlendirilmesi Bu Kapsamda İşin Yapılmasından Önce veya En Geç Yapılması Anında Var Olması Gereken Rüşvet Anlaşmasının Gerçekleşip Gerçekleşmediğinin Değerlendirilmesi Gerekirken Meşru Zeminde Yer Almadığı Kabul Edildiği Halde Sanığın 5237 SK’un 257/3. Maddesi Uyarınca Cezalandırılmasına Karar Verilerek Çelişkiye Yol Açılması Hatalı Olduğu )

YARGITAY 5. CEZA DAİRESİ E. 2022/91 K. 2025/1142 T. 21.1.2025 • RÜŞVET VERME SUÇU ( 5271 Sayılı Kanun’un 225/1. Maddesinde Yer Alan “Hüküm Ancak İddianamede Unsurları Gösterilen Suça İlişkin Fiil ve Faili Hakkında Verilir” Şeklindeki Düzenleme Karşısında Hükmün Konusunun İddianamede Gösterilen Eylemden İbaret Olması Gerektiği Açıklanan ve Suç Oluşturduğu İleri Sürülen Fiilin Dışına Çıkılması Davaya Konu Edilmeyen Bir Eylemden Dolayı Yargılama Yapılması ve Açılmayan Davadan Hüküm Kurulmasının Yasaya Aykırı Olduğu ) • İDDİANAMEDE GÖSTERİLMEYEN EYLEMDEN HÜKÜM KURULMASI ( İddianamede Sanık Hakkında Rüşvet Verme Suçundan Usulüne Uygun Şekilde Açılmış Kamu Davası Bulunmadığı Hususu Nazara Alınmadan Hüküm Kurulmasının Hatalı Olduğu )

YARGITAY 5. CEZA DAİRESİ E. 2022/3866 K. 2024/11905 T. 12.12.2024 • RÜŞVET ALMA VE VERME ( Sanıklar Hakkında Rüşvet Verme Suçundan Mahkumiyet Hükümleri Kurulmuş İse de Kamu Davasına Dayanak Teşkil Eden İddianamede Sanık Hakkında Sanıklardan Rüşvet Aldığına Dair Bir İsnada Yer Verilmemesi ile Rüşvet Alma ve Verme Eylemleri Arasındaki Hukuki ve Fiili Bağlantı Nazara Alınıp Bu Kapsamda Her İki Suçun Birlikte Değerlendirilerek Oluşacak Ortak Kanaate Göre Karar Verilmesi Gerektiği ) • USULÜNE UYGUN AÇILMIŞ BİR KAMU DAVASI BULUNMAMASI ( Sanıklar Hakkında Rüşvet Verdikleri İddiasıyla Kamu Davası Açıldığı Halde … Yönünden Anılan Sanıklardan Rüşvet Aldığına Dair Bir İsnada Yer Verilmediği ve Bu Hususta Usulüne Uygun Açılmış Bir Kamu Davası Bulunmadığı Halde Yazılı Şekilde Mahkumiyet Hükümleri Kurularak 5271 Sayılı Kanun’un 225. Maddesine Muhalefet Edilmesinin Hukuka Aykırı Olduğu ) • RÜŞVET ALMA VE VERME EYLEMLERİ ARASINDAKİ HUKUKİ VE FİİLİ BAĞLANTI ( Kamu Davasına Dayanak Teşkil Eden İddianamede Sanık Hakkında Sanıklardan Rüşvet Aldığına Dair Bir İsnada Yer Verilmemesi ile Rüşvet Alma ve Verme Eylemleri Arasındaki Hukuki ve Fiili Bağlantı Nazara Alınıp Bu Kapsamda Her İki Suçun Birlikte Değerlendirilerek Oluşacak Ortak Kanaate Göre Karar Verileceği )

YARGITAY 5. CEZA DAİRESİ E. 2021/14789 K. 2024/11807 T. 11.12.2024 • RÜŞVET ALMA SUÇU ( Mahkemece Sanığın Atılı Suçları İşlediğine Dair Her Türlü Şüpheden Uzak Delil Bulunmadığından Bahisle Beraatine Hükmolunduğu Ayrıca Aynı Eylemler Nedeniyle Sanığın Zincirleme Biçimde İcrai Davranışla Görevi Kötüye Kullanma Suçundan Hapis Cezası ile Cezalandırılmasına ve Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılmasına Karar Verildiği – İlk Derece Mahkemesince Rüşvet Alma Suçundan Karar Verilmesine Yer Olmadığına Karar Verilmesi Gerekirken Vasfın Bölünemeyeceği Göz Ardı Edilerek Rüşvet Alma Suçundan Ayrıca Beraat Kararı Verilmesi Suretiyle Karışıklığa Sebebiyet Verilmesi Hatalı Odluğu ) • İCRAİ DAVRANIŞLA GÖREVİ KÖTÜYE KULLANMA SUÇU ( Sanığın Beraatine Hükmolunduğu Ayrıca Aynı Eylemler Nedeniyle Sanığın Zincirleme Biçimde İcrai Davranışla Görevi Kötüye Kullanma Suçundan Hapis Cezası ile Cezalandırılmasına ve Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılmasına Karar Verildiği – İlk Derece Mahkemesince Rüşvet Alma Suçundan Karar Verilmesine Yer Olmadığına Karar Verilmesi Gerekirken Vasfın Bölünemeyeceği Göz Ardı Edilerek Rüşvet Alma Suçundan Ayrıca Beraat Kararı Verilmesi Suretiyle Karışıklığa Sebebiyet Verilmesi Hatalı Olduğu )

YARGITAY 5. CEZA DAİRESİ E. 2021/5501 K. 2024/11598 T. 3.12.2024 • İCBAR SURETİYLE İRTİKAP SUÇU ( Suç Vasfının Belirlenebilmesi Açısından Dış Ülkelerden Alınan Sürücü Belgelerinde Noter Tercümesi Bulunması Gerekip Gerekmediği Gerekmekte İse Bulunmaması Halinde Ne Şekilde Yaptırım Uygulanacağı Misafir Plakalı Aracın Ruhsat Sahibi Dışında Bir Kişi Tarafından Kullanılmasının İdari Yaptırımı Gerektirip Gerektirmediği Katılanın Aracının Yediemin Otoparkına Çekilmesi İçin Geçerli Bir Yasal Dayanak Bulunup Bulunmadığı Araştırılarak Varılacak Sonuca Göre Eylemin İcbar Suretiyle İrtikap ya da Rüşvet Alma Suçlarından Hangisini Oluşturduğunun Tespiti Gereği ) • RÜŞVET ALMA SUÇU ( Katılanın Sanıklara Para Verme Amacının Tespit Edilen Eksiklikler Karşısında Aleyhine İdari Yaptırım Uygulanmamasını Sağlamak ve Bu Bağlamda Katılanın da Meşru Zeminde Olup Olmadığı Araştırılarak Varılacak Sonuca Göre Eylemin İcbar Suretiyle İrtikap ya da Rüşvet Alma Suçlarından Hangisini Oluşturduğunun Tespit Edilmesi Sonrasında Sanıkların Hukuki Durumunun Takdir ve Tayini Gerektiği ) • SUÇ VASFININ TESPİTİ ( Katılanın Sanıklara Para Verme Amacının Tespit Edilen Eksiklikler Karşısında Aleyhine İdari Yaptırım Uygulanmamasını Sağlamak ve Bu Bağlamda Katılanın da Meşru Zeminde Olup Olmadığı Araştırılarak Varılacak Sonuca Göre Eylemin İcbar Suretiyle İrtikap ya da Rüşvet Alma Suçlarından Hangisini Oluşturduğunun Tespit Edilmesi Sonrasında Sanıkların Hukuki Durumunun Takdir ve Tayini Zorunluluğu )

YARGITAY 3. CEZA DAİRESİ E. 2023/12656 K. 2024/14963 T. 25.11.2024 • SİLAHLI TERÖR ÖRGÜTÜNE ÜYE OLMA SUÇU ( Müşterek Fail Yahut Yardım Eden Sıfatı İle Katılmayan ve Suçun İşlenmesinde Katkısı Bulunmayan Fetö/Pdy Silahlı Terör Örgütünün Hiyerarşik Yapısına da Dahil Olduğuna Dair Yeterli Delil Bulunmayan Örgütsel Nitelikte Eylem ve Faaliyeti Tespit Edilemeyen Sanığın Atılı Suçlardan Beraatine Karar Verileceği ) • TEMEL CEZANIN BELİRLENMESİ ( Rüşvet Suçu – Mahkemece Hukuka Vicdana Dosya Kapsamına Uygun Şekilde Alt Sınırdan Makul Düzeyde Uzaklaşılarak Bir Cezaya Hükmedilmesi Gerektiği Gözetilmeden Teşdidin Derecesinde Fazla Ceza Tayin Edilmesinin Yasaya Aykırı Olduğu ) • RÜŞVET SUÇU ( Rüşvet Anlaşmasının Sağlanması İçin Rüşvet Alan ve Verenin Tanışmasını ve İrtibatını Sağladığı Yine Rüşvet Teminine Aracılık Ettiği Anlaşılan Sanığın Eylemlerinin TCK’nın 252/5 Md. Uyarınca Rüşvete Aracılık Etme Suçunu Oluşturduğu Gözetilmeden TCK’nin 252/1-7 Md. Gereğince Rüşvet Verme Suçundan Hüküm Kurulması Suretiyle Fazla Ceza Tayin Edildiği ) • AVUKAT SANIK ( Rüşvet Suçu – Sanığın Eylemlerinin Avukatlık Mesleğinden Dolayı Yahut Görevinin İfası Sırasında İşlenen Eylemlerden Olmadığı/Avukatlık Mesleğinin Kendisine Sağladığı Herhangi Yetkiyi Kötüye Kullanma Olarak Değerlendirilmeyeceği Gözetilmeden TCK’nin 252/1-7 Md. Gereğince “Yargı Görevini Yapan” Sıfatıyla Rüşvet Verme Suçundan Hüküm Kurulmasının Hatalı Olduğu ) • TEKERRÜR ( Rüşvet Suçu – İddianamede Talep Edilmemesi Karşısında Sanığa 5271 S. CMK’nın 226. Md. Gereğince Ek Savunma Hakkı Tanınmadan TCK’nın 58/9. Md. Uygulanmasının Doğru Görülmediği )

YARGITAY 5. CEZA DAİRESİ E. 2021/3004 K. 2024/11178 T. 19.11.2024 • RÜŞVET SUÇU ( Resmi Belgede Sahtecilik Suçundan Başlatılan Soruşturma Kapsamında Rüşvet Suçu Henüz Resmi Makamlarca Öğrenilmeden Kendi Anlatımı İle Rüşvet Suçunun Ortaya Çıkmasını Sağlayan Sanık Hakkında 5237 Sayılı Kanun’un 254/2. Maddesinde Yer Alan Etkin Pişmanlık Hükümlerinin Uygulanması Gerektiğinin Gözetilmemesinin Hatalı Olduğu ) • ETKİN PİŞMANLIK ( Rüşvet – Vize Süresinin Dolması Üzerine Ülkesine Dönmeyen Pasaportuna Tahdit Girilmesi Gerekirken Havalimandan Giriş Yaptığının Tespit Edilmesi Üzerine Resmi Belgede Sahtecilik Yapıldığından Bahisle Başlayan Soruşturma Kapsamında Rüşvet Suçu Henüz Resmi Makamlarca Öğrenilmeden Anlatımı İle Rüşvet Suçunun Ortaya Çıkmasını Sağlayan Sanık Hakkında 5237 Sayılı Kanun’un 254/2. Maddesinde Yer Alan Etkin Pişmanlık Hükümlerinin Uygulanması Gerektiği ) • FAZLA CEZA TAYİNİ ( Sanığın Rüşvet Alma Diğer Sanıkların İse Rüşvet Verme Eylemleri Yönünden Sanıklar Hakkında Tek Hüküm Kurulup Zincirleme Suç Nedeniyle Aynı Kanun’un 43. Maddesi Uygulanmak Suretiyle Artırım Yapılarak Ceza Belirlenmesi Gerekirken Sanığın İki Kez Rüşvet Alma Diğer Sanıkların İse İki Kez Rüşvet Verme Suçundan Cezalandırılmaları Suretiyle Fazla Ceza Tayininin Kanuna Aykırı Bulunduğu ) • BELLİ HAKLARI KULLANMAKTAN YOKSUN BIRAKILMA ( 5237 Sayılı Kanun’un 53/1-A Maddesindeki Hak ve Yetkileri Kötüye Kullanmak Suretiyle Atılı Suçu İşlediği Kabul Edilen Sanık Hakkında Aynı Kanun’un 53/5. Maddesi Gereğince Cezasının İnfazından Sonra Başlamak Üzere Hükmolunan Cezanın Yarısından Bir Katına Kadar Bu Hak ve Yetkinin Kullanılmasının Yasaklanmasına Karar Verilmesi Gerektiği )

YARGITAY 5. CEZA DAİRESİ E. 2022/7600 K. 2024/10198 T. 8.10.2024 • RÜŞVET ALMA VE RÜŞVET VERME SUÇU ( Sanıklar Hakkında Suç İşlemek Amacıyla Örgüt Kurma Suçu Kapsamında İletişimin Tespiti Dinlenmesi ve Kayda Alınması Tedbiri Kararlarının İcrası Sırasında Tüm Sanıkların Kendi Arasında Yapılan Görüşmelerin Konuşma Dökümlerinin Tutanak Altına Alındığı Yargılamaya Konu Rüşvet Alma ve Rüşvet Verme Suçlarından Soruşturma Başlatıldığı – Delillerin Hukuka Uygun Olup Olmadığı Belirlenerek Hukuka Uygun Olmadığının Anlaşılması Durumunda Suçun Sübutunda Kanıt Olarak Kullanılamayacağı Dikkate Alınıp Bunlara Dair Kayıtlar Dışlandıktan Sonra Diğer Delillerin Değerlendirilmesi Gerektiği ) • HUKUKA AYKIRI DELİL ( Rüşvet Alma ve Rüşvet Verme Suçlarından Usûlünce Alınan Bir İletişimin Tespiti Dinlenmesi ve Kayda Alınması Kararının Bulunup Bulunmadığı Suç Unsuru Olan Görüşme İçeriklerinin İletişimin Dinlenilmesi Sırasında mı Yoksa Kayıtların Tutanak Altına Alınmasından Sonra mı Fark Edildiğine İlişkin Tüm Bilgi ve Belgelerin Dosyaya Alınması Sonrası Delillerin Hukuka Uygun Olup Olmadığı Belirlenerek Hukuka Uygun Olmadığının Anlaşılması Durumunda Kanıt Olarak Kullanılamayacağı Dikkate Alınıp Bunlara Dair Kayıtlar Dışlandıktan Sonra Sanıkların Hukuki Durumunun Belirlenmesi Gerektiği ) • SANIĞIN ÖLÜMÜ ( Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi Üzerinden Temin Edilen Nüfus Kayıtlarından Sanıkların Vefat Ettikleri Anlaşılmakla Bu Hususlar Mahallinde Araştırılarak 5237 Sayılı TCK’nın 64 ve 5271 Sayılı CMK’nın 223/8. Maddeleri Gereğince Bir Karar Verilmesi Gerektiği )

YARGITAY 5. CEZA DAİRESİ E. 2022/2178 K. 2024/9463 T. 24.9.2024 • GÖREVİ KÖTÜYE KULLANMA İHALEYE FESAT KARIŞTIRMA RÜŞVET ZİMMET VE İKNA SURETİYLE İRTİKAP SUÇLARI ( Dava Zamanaşımı Süresinin Gerçekleştiği Anlaşıldığından Açılan Kamu Davalarının Zamanaşımı Nedeniyle Ayrı Ayrı Düşmesine Karar Verilmesi Gereği ) • DAVA ZAMANAŞIMI ( Zimmet İle Rüşvet Alma ve Rüşvet Verme Suçlarından Verilen Hükümler Yönünden Zamanaşımını Kesen Son İşlem Olan Sorgu İşlemleri İle İnceleme Günü Arasında Asli Dava Zamanaşımı Süresinin Diğer Suçlar Yönünden İse Suç Tarihleri İle İnceleme Günü Arasında İlaveli Dava Zamanaşımı Süresinin Gerçekleştiği/Kamu Davalarının Ayrı Ayrı Düşmesine Karar Verilmesi Gerektiği ) • SANIĞIN HÜKÜMDEN SONRA VEFAT ETMESİ ( İhaleye Fesat Karıştırma Zimmet Rüşvet Alma İrtikap ve Görevi Kötüye Kullanma Suçları – Bu Husus Mahallinde Araştırılarak Sonucuna Göre 5237 Sayılı Kanun’un 64 ve 5271 Sayılı Kanun’un 223/8. Maddeleri Gereğince Bir Karar Verilmesi Gerektiği )

YARGITAY 5. CEZA DAİRESİ E. 2022/9840 K. 2024/8690 T. 11.7.2024 • RÜŞVET VERME SUÇU ( İddianamede Sanık Hakkında Rüşvet Verme Suçu ile İlgili Herhangi Bir Anlatıma ve Sevk Maddesine Yer Verilmediği – Bu İtibarla Söz Konusu Olaylar Bakımından Bu Sanık Hakkında Usulüne Uygun Kamu Davası Açılmadığı Halde Kurulan Beraat Hükümlerine Yönelik İstinaf Başvurularının Esastan Reddine Karar Verilmek Suretiyle 5271 Sayılı Kanun’un 225/1. Maddesine Muhalefet Edilmesinin Hatalı Olduğu ) • SEVK MADDESİ ( İddianamede Sanık Hakkında Rüşvet Verme Suçu ile İlgili Herhangi Bir Anlatıma ve Sevk Maddesine Yer Verilmediği – Söz Konusu Olaylar Bakımından Bu Sanık Hakkında Usulüne Uygun Kamu Davası Açılmadığı Halde Kurulan Beraat Hükümlerine Yönelik İstinaf Başvurularının Esastan Reddine Karar Verilmek Suretiyle 5271 Sayılı Kanun’un 225/1. Maddesine Muhalefet Edilmesinin Hatalı Olduğu ) • RÜŞVET ALMA VE RÜŞVET VERME SUÇU ( Kamu Görevlisi Olan Sanıklara Yüklenen Rüşvet Alma İsnatlarının 5237 Sayılı Kanun’un Mülga 257/3. Maddesinde Düzenlenen Görevinin Gereklerine Uygun Davranmak İçin Çıkar Sağlama ve İcrai Davranışla Görevi Kötüye Kullanma Suçunu Kamu Görevlisi Olmayan Sanıklara Yüklenen Rüşvet Verme Eylemlerinin ise Aynı Kanun’un 40/2. Maddesi Uyarınca Özgü Suç Niteliğindeki Bu Suçlara İştirak Etme Olarak Değerlendirilmesi Gerektiği – Suç Tarihinden Temyiz İncelemesi Tarihine Kadar 12 Yıllık Olağanüstü Dava Zamanaşımı Süresinin Gerçekleşmiş Olduğu )

YARGITAY 5. CEZA DAİRESİ E. 2022/7382 K. 2024/8031 T. 4.7.2024 • RÜŞVET ALMA VE RÜŞVET VERME SUÇU ( Rüşvet Verme Suçundan Kamu Davası Açılan Kişilerin ya da Yakınlarının Hangi Tarihlerde Doğum ya da Kürtaj İşlemlerinin Yapıldığı Tape Kayıtları ile Doğum ve Kürtaj İşlemlerine İlişkin Her Olay Ayrı Ayrı Değerlendirilip Rüşvet Anlaşmasının Ne Zaman Yapıldığı Doğum ve Kürtaj İşinin Ne Zaman Yapıldığı Paranın Ne Zaman Verildiği Hususlarında Rapor Aldırılması Sonra Para Alıp Vermeye İlişkin Anlaşmanın Tıbbi Müdahaleden Önce Olduğunun Tespiti Halinde Rüşvet Alma ve Verme Suçlarının Daha Sonra Olduğunun Tespiti Halinde Görevi Kötüye Kullanma Suçunun Oluşacağı Gözetilerek Karar Verilmesi Gerektiği ) • BİLİRKİŞİ RAPORU ( Rüşvet Verme Suçundan Kamu Davası Açılan Kişilerin ya da Yakınlarının Hangi Tarihlerde Doğum ya da Kürtaj İşlemlerinin Yapıldığı Tape Kayıtlarındaki Tespitler ile Sanık Tarafından Yapılan Doğum ve Kürtaj İşlemlerine İlişkin Her Bir Olayın Ayrı Ayrı Değerlendirilerek Rüşvet Anlaşmasının Ne Zaman Yapıldığı Doğum ve Kürtaj İşinin Ne Zaman Yapıldığı Paranın Ne Zaman Verildiği Hususlarında Gerektiği Takdirde Bu Konuda Hastane ve Tape Kayıtlarından Anlayan Bilirkişilerden Oluşacak Heyetten Rapor Aldırılması Gerektiği ) • GÜVENİ KÖTÜYE KULLANMA SUÇU ( Para Alıp Vermeye İlişkin Anlaşmanın Yapılacak Tıbbi Müdahaleden Önce Olduğunun Tespiti Halinde Rüşvet Alma ve Verme Suçlarının Daha Sonra Olduğunun Belirlenmesi Halinde ise Görevi Kötüye Kullanma Suçunun Oluşacağı Gözetilmeden Karar Verilmesinin Hatalı Olduğu ) • BEYANLAR ARASINDA ÇELİŞKİ ( Rüşvet Veren Konumunda Olan Sanıkların Beyanları Arasındaki Çelişki de Göz Önüne Alındığında Hangi Beyana Neden Üstünlük Tanındığı Denetime Olanak Verecek Şekilde Karar Yerinde Tartışılmadan Eksik Araştırma ve Yetersiz Gerekçe ile Hükümler Kurulmasının Doğru Olmadığı )

YARGITAY 5. CEZA DAİRESİ E. 2022/10316 K. 2024/6546 T. 30.5.2024 • RÜŞVET ALMA SUÇU ( Rüşvet Suçuna Konu Paranın Kamu Görevlisi Olan Sanıklara Görevlerinin Gereklerine Aykırı Olan Bir İşi Yapmaları İçin Verilip Verilmediği Hususunun Hiçbir Duraksamaya Yer Vermeyecek Şekilde Belirlenmesi Gerektiği ) • İDARİ YAPTIRIM KARARLARININ DOSYA ARASINA ALINMASI ( Rüşvet Alma Suçu – Kamyonların İletişimin Tespiti Tutanaklarında Rüşvet Anlaşmasına Delil Olarak Kabul Edilen Görüşme Tarihlerinde Tonaj Fazlası Yük Taşıyıp Taşımadıklarının Araştırılarak Varsa İlgili İdari Yaptırım Kararlarının Onaylı Birer Suretinin de Dosya Arasına Alınmasından Sonra Sanıkların Hukuki Durumlarının Takdir ve Tayini Gerektiği )

YARGITAY 5. CEZA DAİRESİ E. 2022/5774 K. 2024/5730 T. 16.5.2024 • RÜŞVET ( Mahkumiyetlere Konu Olup Sanıklardan Rüşvet Alma İle Rüşvet Almaya Teşebbüs ve Rüşvet Alma İle … Aracılığıyla Rüşvet Verme Eylemleri Yönünden Sanıklar Hakkında 5237 S. Kanun’un 252. Maddesi Uyarınca Tek Hüküm Kurulup Zincirleme Suç Nedeniyle Aynı Kanun’un 43. Maddesi Uygulanmak Suretiyle Artırım Yapılarak Ceza Belirlenmesi Gerektiği ) • SANIĞIN HÜKÜMDEN SONRA ÖLDÜĞÜ ( UYAP Sisteminden Temin Edilen Nüfus Kaydından Anlaşıldığından Bu Husus Mahallinde Araştırılarak Sonucuna Göre 5237 S. Kanun’un 64 ve 5271 S. Kanun’un 223/8. Md.leri Uyarınca Bir Karar Verilmesi Lüzumu Bozmayı Gerektirdiği )

YARGITAY  5. CEZA DAİRESİ E. 2021/14886 K. 2024/2542 T. 6.3.2024 • RÜŞVET SUÇU ( Sanığın Araç Ruhsatı İle Fenni Muayeneye Esas Belgelerini Diğer Sanığa Söz Konusu Araçlar Bizzat Şubeye Getirip Araçların Trafiğe Çıkabilir Durumda Oldukları Tespit Edilmişçesine Resmi Belge Tanzim Etmesi İçin Teslim Ettiği ve Yaptıkları Anlaşma Gereği Ruhsat Başına Bu Şahsa Para Verdiğinin Anlaşıldığı/Suça Konu Araçlara İlişkin Ruhsat Trafik Tescil ve Muayene Evrakının Temini İle Gerektiğinde Bilirkişi Raporu Alınarak Sanıkların Hukuki Durumlarının Takdir ve Tayini Gereği ) • ARAÇ MUAYENE İŞLEMİ ( Rüşvet Suçu – Araçların “Araç Trafik Tescil ve Müracaat Formu” Düzenlenmesine Engel Durumlarının Olmadığının Tespiti Halinde İsnat Olunan Eylemin Görevinin İfasıyla İlgili Bir İşi Yapmak ve Buna İştirak Suçunu Oluşturacağı/Suça Konu Araçlara İlişkin Ruhsat Trafik Tescil ve Muayene Evrakı Temin Edilerek ve Gerektiğinde Bilirkişi Raporu Alınarak Bir Karar Verilmesi Gerekirken Eksik İnceleme ve Yetersiz Gerekçeyle Kurulan Hükmün Hukuka Aykırı Bulunduğu ) • BİLİRKİŞİ RAPORU ( Mahkemece Bilirkişi Raporu Alınarak Suça Konu Araçlara Usulsüz Şekilde Muayene İşlemi Yapılıp Yapılmadığının Belirlenmesi Gerektiği )

YARGITAY 5. CEZA DAİRESİ E. 2022/5061 K. 2024/809 T. 25.1.2024 • RÜŞVET VERME VE RÜŞVET ALMA SUÇU ( Sanıklara Atılı Suça Konu İfadeler Dahil Tüm Soruşturma Evrakı Hükme Esas Alınan Tape Kayıtları ile Sanıklar Hakkında Uygulanan Tedbirlere Konu Mahkeme Kararlarının Suretlerinin Dosya İçerisine Alınması Akabinde Tedbir Kararlarına Konu Suçların ve Hakkında Tedbir Uygulanan Sanıkların Tespit Edilmesi Gerektiği ) • GÖRÜŞME KAYITLARI ( Kararların Rüşvet Suçu Dışında Başkaca Suç veya Suçlardan Alınmış Olduğu Saptanırsa Rüşvet Suçunun İşlendiği Yönündeki Tesadüfi Görüşme Kayıtlarına Rastlanıldığında Bu Hususun Cumhuriyet Başsavcılığına Bildirilip Bildirilmediği Bildirilmiş ise Bildirilme Şekli ve Zamanı Araştırılıp İlgili Evrak Aslının Adli Emanete Aldırılması ile Onaylı Bir Suretinin de Dosyaya Konularak Kanıt Değerinin Bulunup Bulunmadığının Belirlenmesi Gerektiği ) • HUKUKA AYKIRI DELİL ( Rüşvet Suçunun İşlendiği Yönündeki Tesadüfi Görüşme Kayıtları Cumhuriyet Başsavcılığına Bildirilmemiş ise ve Rüşvet Suçundan Alınmış Bir Tedbir Kararı da Yoksa Başka Suç ya da Suçlardan Devam Eden Tedbir Kararlarına Konu Tape Kayıtlarının Rüşvet Suçunda Kullanılamayacağı ve Suçun Sübutunda Delil Olarak Değerlendirilemeyeceği – Hukuka Aykırı Deliller Dışlandığında Rüşvet Suçunun Anlaşma da Dahil Tüm Unsurlarının Oluşup Oluşmadığı Rüşvet Anlaşmasına Varılıp Varılmadığı Değerlendirilmesi Gerektiği )

YARGITAY 5. CEZA DAİRESİ E. 2022/4863 K. 2024/737 T. 24.1.2024 • RÜŞVET VERME SUÇU ( Kamu Görevlisi Olan Sanıklara İsnat Olunan Fiillerin Sübutu Halinde Suç Tarihinde Yürürlükte Bulunan 5237 Sayılı Kanun’un 257. Maddesinin Üçüncü Fıkrasında Düzenlenen Görevi Kötüye Kullanma Suçunu Oluşturacağı Kamu Görevlisi Olmayan Sanıklara Yönelik İsnatların İse Aynı Kanun’un 40. Maddesinin İkinci Fıkrası Uyarınca Özgü Suç Niteliğindeki Bu Suça İştirak Suçunu Oluşturacağı Gözetilmeden Yanılgılı Değerlendirme İle Rüşvet Alma ve Rüşvet Verme Suçlarından Mahkumiyet Hükümleri Kurulmasının Hatalı Olduğu ) • İLETİŞİMİN TESPİTİ DİNLENMESİ VE KAYDA ALINMASI TEDBİRİ ( Rüşvet Verme Suçu – Sanıklar Hakkında İhaleye Fesat Karıştırma Suçundan İletişimin Tespiti Dinlenmesi ve Kayda Alınması Tedbiri Uygulanırken Karar Tarihlerinde Katalog Suçlar Arasında Sayılan Rüşvet Suçunun İşlendiği Yönündeki Tesadüfi Görüşme Kayıtlarına Rastlanıldığı/Rüşvet Suçunun Tüm Unsurlarını Oluşturup Oluşturmadığının Ortaya Konulması Gerektiği ) • VEKALET ÜCRETİ ( Hüküm Tarihinde Yürürlükte Bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi Uyarınca Kendisini Vekille Temsil Ettiren Katılan Hazine Lehine Vekalet Ücreti Takdir Edilmesi Gereği )

YARGITAY 5. CEZA DAİRESİ E. 2022/7835 K. 2024/571 T. 18.1.2024 • RÜŞVET ALMA ( Mağdurun Olay Tarihinde ATM’den İki Kez 360 TL Para Çektiğinin Anlaşılması Karşısında Mağdurun Bu Hususa İlişkin Beyanının Tespiti Sonrasında Sanıkların Hukuki Durumlarının Takdir ve Tayini Yerine Eksik İnceleme ve Yanılgılı Değerlendirmeler Sonucu Hükümler Kurulmasının İsabetsizliği ) • İŞTİRAK ( Rüşvet Alma – Sanığın Suça Ne Şekilde İştirak Ettiği Karar Yerinde Tartışılıp Değerlendirilmeden “…Aynı Ekipte Görev Yapan Polis Memurlarının Birbirlerinden Haberdar Olmamasının Kabul Edilemeyeceği Kendisinin Tutanaktan ve …’ın …’A Para Vermesinden Haberinin Olmadığının Kabulünün Hayatın Olağan Akışına da Aykırı Olduğu…” Şeklindeki Yasal ve Yeterli Olmayan Gerekçeyle Sanığın Mahkumiyetine Karar Verilmesinin Hukuka Aykırı Olduğu ) • MAĞDUR BEYANI ( Rüşvet Alma – Mağdurun Olay Tarihinde ATM’den İki Kez 360 TL Para Çektiğinin Anlaşılması Karşısında Mağdurun Bu Hususa İlişkin Beyanının Tespiti Sonrasında Sanıkların Hukuki Durumlarının Takdir ve Tayini Gerektiği )

YARGITAY 5. CEZA DAİRESİ E. 2022/5767 K. 2023/12450 T. 20.12.2023 • RÜŞVET SUÇU ( Rüşvete Konu Menfaatin Sanık Tarafından Sağlandığına İlişkin Bir Delil Olmadığı ve Rüşvet Anlaşmasının Varlığı Nasıl ve Hangi Tarihte Yapıldığı Hususlarının Somut Delillerle Ortaya Konulamadığı Anlaşılmakla Sanıkların Müsnet Suçları İşlediklerine Dair Mahkumiyetlerine Yeterli Delil Bulunmadığından Atılı Suçlardan Beraatlerine Karar Verilmesi Gerektiği ) • MAHKUMİYETE YETER KESİN VE İNANDIRICI DELİL ( Rüşvet Suçu – Sanıkların Atılı Suçları İşlediklerine Dair Mahkumiyetlerine Yeterli Her Türlü Şüpheden Uzak Kesin ve İnandırıcı Delil Bulunmadığı Halde Atılı Suçlardan Beraatleri Yerine Yanılgılı Değerlendirme Sonucu Mahkumiyetlerine Karar Verilmesinin Hukuka Aykırılığı )

YARGITAY 5. CEZA DAİRESİ E. 2021/4628 K. 2023/12448 T. 20.12.2023 • RÜŞVET VERMEYE YARDIM ETME ( HAGB Kararının Hazinece İtiraz Edilmeden Kesinleştiği Denetim Süresinin de Bu Tarihten Sonra Başladığı Hükmün Açıklanmasına Neden Olan Suçun İse Kesinleşme Tarihinden Önce İşlendiği ve Denetim Süresi İçinde Kasıtlı Bir Suç İşlendiğinden Bahisle Hükmün Açıklanma Koşullarının da Bulunmadığı Dikkate Alınmadan İhbar Üzerine Suça Sürüklenen Çocuk Hakkında Açıklanması Geri Bırakılan Hükmün Kesinleşmeden Açıklanmasına Karar Verilerek Hüküm Tesisinin Hukuka Aykırı Görüldüğü ) • HÜKMÜN KESİNLEŞMEDEN AÇIKLANMASI ( Rüşvet Vermeye Yardım Atma – HAGB Kararının Hazinece İtiraz Edilmeden Kesinleştiği Denetim Süresinin de Bu Tarihten Sonra Başladığı Hükmün Açıklanmasına Neden Olan Suçun İse Kesinleşme Tarihinden Önce İşlendiği ve Denetim Süresi İçinde Kasıtlı Bir Suç İşlendiğinden Bahisle Hükmün Açıklanma Koşullarının da Bulunmadığı Dikkate Alınmadan İhbar Üzerine Suça Sürüklenen Çocuk Hakkında Açıklanması Geri Bırakılan Hükmün Kesinleşmeden Açıklanmasına Karar Verilerek Hüküm Tesisinin İsabetsizliği )

YARGITAY 5. CEZA DAİRESİ E. 2020/6685 K. 2023/11911 T. 6.12.2023 • RÜŞVET VERME SUÇU ( Sanıklar Arasında Rüşvet Anlaşması Yapıldığına Dair Dosya Kapsamında Somut Bir Delilin Bulunmadığı Nazara Alındığında Suç Tarihinde Kamu Görevlisi Olan Sanıkların Eylemlerinin TCK’nun 257. Md.sinin 1. Fıkrasındaki Suçu Kamu Görevlisi Olmayan Sanığın Eylemlerinin İse Söz Konusu Suça Azmettirme Suçunu Oluşturacağının Gözetilmemesinin Hatalı Olduğu ) • GÖREVİ KÖTÜYE KULLANMA SUÇU ( Suç Tarihinde Kamu Görevlisi Olan Sanıkların Eylemlerinin TCK’nun 257. Md.sinin 1. Fıkrasındaki Suçu Kamu Görevlisi Olmayan Sanığın Eylemlerinin İse İşbu Suça Azmettirme Suçunu Oluşturacağının Kabulü Gerektiği ) • OLAĞAN ZAMANAŞIMI SÜRESİ ( Görevi Kötüye Kullanma Suçu -TCK’nun 67. Md.sinin 2. Fıkrasının A Bendi Uyarınca Zamanaşımı Süresini Kesen Son İşlemin Sanıkların Sorguları Olduğu ve Bu Tarihlerden Temyiz İncelemesi Tarihine Kadar 8 Yıllık Olağan Zamanaşımı Sürelerinin Gerçekleşmiş Olduğunun Anlaşıldığı )

AV. İLTAN EKMEKÇİOĞLU