Karşılıksız Çek Şikâyeti: Süre, Mahkeme ve Gerekli Belgeler

Karşılıksız çek şikâyeti, çekin üzerindeki düzenlenme tarihine göre kanuni ibraz süresinde bankaya sunulması ve karşılıksızdır işlemi yapılması üzerine değerlendirilir. Hamilin başvurusu icra ceza mahkemesine yöneltilir. Şikâyet hakkı, fiilin öğrenilmesinden itibaren üç ay ve her durumda fiilin işlenmesinden itibaren bir yıl geçmekle düşer. Şirket çekinde ceza sorumlusu, yalnız imzaya bakılarak belirlenemez; mali işleri yürütmekle görevlendirilen yönetim organı üyesi ve ilgili şirket kayıtları araştırılmalıdır. Ceza başvurusu alacağın tahsilini kendiliğinden sağlamaz. Çekin ön ve arka yüzü, banka işlemi, ciro zinciri ve ödeme belgeleri birlikte hazırlanmalıdır. Kısmi ödeme, erken ibraz veya yanlış kişiye yöneltilen başvuru sonucu değiştirebilir.
Önce hangi hakkı kullanmak istediğinizi belirleyin
Ödenmeyen çek üç ayrı ihtiyacı gündeme getirebilir: paranın tahsili, karşılıksızdır işlemine sebebiyet veren kişinin ceza sorumluluğu ve çek düzenleme yasağı. Bunların tamamı aynı dilekçe ve aynı dosyayla çözülmez. Alacaklı açısından ilk iş, bankadaki işlemi belgelemek ve her başvuru için ayrı süre takvimi çıkarmaktır.
5941 sayılı Çek Kanunu’nun 5. maddesi özel bir suç ve yargılama düzeni kurar. Şikâyet dilekçesinde yalnız “borcunu ödemedi” demek yerine, hangi çekin ne zaman ibraz edildiği, banka tarafından hangi işlem yapıldığı ve başvurunun kime yöneltildiği açıklanmalıdır. Dayanak: Çek Kanunu m.3 ve 5.
Ödenmeme, tek başına dolandırıcılık sonucuna da götürmez. Çekin alınmasına yol açan ayrıca hileli bir davranış ileri sürülüyorsa o olayın unsurları ve başvuru yolu bağımsız değerlendirilir. Bu ayrım için borcun ödenmemesi ile dolandırıcılık arasındaki farklar yazısı incelenebilir. Karşılıksız çek başvurusunun özel süresi, başka bir suç iddiası araştırılıyor diye ihmal edilmemelidir.
Çek ibraz süresi nasıl belirlenir?
İbraz, çekin ödeme için muhatap bankaya sunulmasıdır. Türk Ticaret Kanunu’nun 796. maddesine göre çek düzenlendiği yerde ödenecekse on gün, başka bir yerde ödenecekse bir ay içinde ibraz edilmelidir. Süre, çek üzerinde yazılı düzenlenme tarihinin ertesi günü başlar. Şubelerin yalnız isimlerine bakmak yerine düzenlenme ve ödeme yerlerini çek üzerinden karşılaştırın.
Başka ülkede düzenlenen çeklerde aynı kıta için bir ay, ayrı kıtalar için üç ay öngörülür. Avrupa ülkeleri ile Akdeniz’e kıyısı olan ülkeler arasında kanundaki özel aynı kıta kabulü ayrıca dikkate alınır. Son gün tatil gününe rastlarsa takip eden ilk iş gününe uzama kuralı vardır; aradaki tatiller ise hesaba katılır. Dayanak: TTK m.796 ve 816.
İleri tarihli çek daha önce bankaya götürülürse
19 Ekim 2026 itibarıyla yürürlükteki geçici düzenlemeye göre, 31 Aralık 2028’e kadar çekin üzerinde yazılı düzenlenme tarihinden önce ödeme için ibrazı geçersizdir. Süre 7566 sayılı Kanun ile uzatılmıştır. Daha eski kaynaklarda görülen 2025 tarihi güncel sınır değildir. Dayanak: Çek Kanunu geçici m.3/5 ve değişiklik tablosu.
Bu nedenle erken tarihte bankaya gitmiş olmak, daha sonra kanuni sürede yapılması gereken ibrazın yerine geçirilmemelidir. Çekin tarihi, erken başvurunun belgesi ve sonraki geçerli ibraz kaydı ayrı tutulmalıdır. Ayrıca çekin geç ibraz edilmesiyle alacağın her hukuki dayanağıyla ortadan kalktığı sonucu çıkarılamaz; ceza koşulları ile temel ilişkiden kaynaklanabilecek talepler farklıdır.
Bankadaki karşılıksızdır işlemi neden belirleyicidir?
Bankanın sözlü olarak “hesapta para yok” demesi, kanunda düzenlenen işlemin yerine geçmez. Hamilin talebi üzerine çekin arka yüzüne ibraz tarihi, hesap durumu, bankanın ödediği miktar, ibraz edenin bilgileri ve karşılıksız kalan tutar gibi kayıtlar yazılır. Banka yetkilisi ile ibraz edenin imzası da önemlidir. Hamil imzadan kaçınırsa karşılıksızdır işlemi yapılmaz. Dayanak: Çek Kanunu m.3/4.
Çekin tamamının mı, bir bölümünün mü ödenmediğini kontrol edin. Bankanın kanunen ödemekle yükümlü olduğu kısım ile hesapta bulunan para, kalan tutarın belirlenmesini etkiler. Bankanın sorumluluk tutarı zaman içinde güncellendiğinden, eski bir internet yazısındaki sabit rakamı dosyaya taşımayın. Uygulanacak tutarı çekin özellikleri ve ilgili tarih üzerinden bankadan belgelendirin.
Kısmi ödeme kabul edildiğinde banka çekin aslını elinde tutabilir. Bu durumda ön ve arka yüzün onaylı suretinin ücretsiz verilmesi gerekir. Kanun, bu suretin takip ve icra mahkemesine şikâyet bakımından kullanılabilmesini açıkça düzenler; mahkeme isterse asıl çek bankadan gönderilir. Sıradan telefon fotoğrafı ile bankanın onayladığı suret aynı belge değildir. Dayanak: Çek Kanunu m.3/6.
Kısmi ödeme kabul edilmezse de talep üzerine karşılıksızdır işlemi yapılabilir; kanundaki kayıt düzeni gözetilerek çek geri verilir. Bankanın işlem yapmaması hâlinde talebinizi ve verilen cevabı yazılılaştırın. Banka görevlisinin davranışına ilişkin olası sorumluluk, çeki düzenleyen kişi hakkındaki başvuruyla karıştırılmamalıdır.
Kim şikâyet edebilir, ciro zinciri neden incelenir?
Çek Kanunu m.5, hamilin şikâyetini arar. Hamil, yalnızca çekin fotoğrafını bulunduran kişi demek değildir. Çekin türü, teslim ve devir biçimi, cirolar ve başvurucunun hakkı birlikte incelenmelidir. Ciro, çek üzerindeki hakkın devrinde kullanılan imzalı işlemdir; özellikle çekin arka yüzü bu nedenle dosyanın temel parçasıdır.
Cirosu mümkün bir çekte, birbirine bağlı cirolar hakkını gösteriyorsa elinde bulunduran kişi yetkili hamil sayılır. Beyaz ciro, yani devralanın adı yazılmadan yapılan ciro, zincirin değerlendirilmesini kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Dayanak: TTK m.790. Şirket adına başvuruluyorsa şirketin hamil sıfatı ile başvuruyu yapan kişinin temsil yetkisi ayrı gösterilmelidir.
Çek kaybolmuşsa veya kimin elinde olduğu bilinmiyorsa, karşılıksız çek şikâyeti ile kayıp çek işlemlerini aynı sorun gibi ele almayın. Çek iptali ve ödeme yasağı rehberi bu farklı ihtiyacı açıklar. İbraz sonrasında devir veya başka bir çek borçlusunun ödeme yapması gibi durumlarda da şikâyet yetkisi varsayımla belirlenmemelidir.
Şirket çekinde ceza sorumluluğu nasıl araştırılır?
Çek karşılığını ilgili hesapta bulundurmakla yükümlü kişi kural olarak çek hesabının sahibidir. Hesap bir tüzel kişiye aitse kanun, mali işleri yürütmekle görevlendirilen yönetim organı üyesini esas alır. Böyle bir belirleme yapılmamışsa yönetim organını oluşturan gerçek kişiler bakımından değerlendirme gerekir. Dayanak: Çek Kanunu m.5/2.
Bu düzenleme, şirketteki her muhasebe çalışanının veya her ortağın otomatik olarak cezalandırılacağı anlamına gelmez. “Mali işler müdürü” unvanı, yönetim organı üyeliğini ve kanundaki görevlendirmeyi tek başına kanıtlamaz. Çeki imzalayan kişiyle karşılığı bulundurma yükümlüsü de her olayda aynı olmayabilir. Kişisel sorumluluk, görev ve ilgili tarihler üzerinden kurulmalıdır.
Ceza sorumluluğunun şahsiliği ve kast da gözden kaçırılmamalıdır. Kast, suçun kanuni unsurlarının bilerek ve istenerek gerçekleştirilmesidir. Bankada karşılık bulunmaması, kişinin görevine ve davranışına ilişkin bütün araştırmanın yerini tutmaz. Hesap üzerindeki yetkiyi etkileyen kararlar ve görev değişiklikleri, yalnız alacaklı açıklamasıyla değil belgeleriyle incelenir. Dayanak: TCK m.20 ve 21.
Ticaret sicili kayıtları, yönetim organı kararları, mali işlere ilişkin görev dağılımı ve bankadaki hesap belgeleri bu nedenle istenir. Yalnız bugünkü sicil görüntüsü yeterli olmayabilir; çekin düzenlenmesi ve ibrazı çevresindeki değişiklikler tarih sırasıyla çıkarılmalıdır. Elinizde olmayan şirket içi kararın hangi kurum veya kişiden getirtilmesini istediğinizi açıklayın. Bilinmeyen görevlendirmeyi yapılmış gibi yazmayın.
Gerçek kişi hesap sahipleri için ayrıca temsilci aracılığıyla çek düzenlenmesine ilişkin özel hüküm vardır. Şirketlere ilişkin mali yönetim kuralı, gerçek kişi hesabına aynen uygulanmaz. Çek düzenleme ve hesap açma yasağının muhatapları da adli para cezasının kişisel sorumluluk incelemesiyle özdeş değildir. Dayanak: Çek Kanunu m.5/1 ve 5/3.
Karşılıksız çek görevli mahkeme ve yetkili yer
Bu suçtan dolayı açılacak dava icra mahkemesinde, uygulamadaki adıyla icra ceza mahkemesinde görülür. Kanun özel bir doğrudan şikâyet usulü öngörür. Başvuruyu yalnız genel bir savcılık şikâyeti gibi hazırlamak veya tahsil dosyasına dilekçe bırakmak, özel yargılama yolunun doğru kullanıldığı anlamına gelmez.
Yer bakımından kanunda dört alternatif bağlantı vardır: çekin tahsil için bankaya ibraz edildiği yer, çek hesabının açıldığı banka şubesinin bulunduğu yer, hesap sahibinin yerleşim yeri veya şikâyetçinin yerleşim yeri. İcra takibinin açıldığı yer, bu bağlantılardan birini taşımıyorsa tek başına özel yetki sebebi olarak kabul edilmemelidir. Dayanak: Çek Kanunu m.5/1.
Seçilen yerin dosyayla bağlantısını banka kaydı veya yerleşim yeri belgesiyle açıklayın. Dilekçeye “yetkilidir” yazılması, maddi bağlantının gösterilmesinin yerini tutmaz. Karşılıksız çek suçu için önödeme, uzlaşma ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin hükümler uygulanmaz. Ticari alacak davasında gündeme gelebilecek ön başvurular, bu özel ceza şikâyetinin koşulu gibi sunulmamalıdır. Dayanak: Çek Kanunu m.5/10.
Karşılıksız çek şikâyet süresi ne kadardır?
İcra ve İflas Kanunu m.347 uyarınca fiilin öğrenilmesinden itibaren üç ay ve her hâlde işlenmesinden itibaren bir yıl geçmekle şikâyet hakkı düşer. Bu iki sınır birlikte kontrol edilir. Bir yıllık üst sınır, fiili öğrendikten sonra üç ayı geçiren kişiye kalan aylarda başvurma hakkı vermez. Genel altı aylık şikâyet süresini bu dosyaya uygulamak hatalıdır.
Bankada karşılıksızdır işleminin yapıldığı tarih ve hamilin bunu öğrendiği tarih bu nedenle belgelenmelidir. Tarihler farklı ileri sürülüyorsa farkın nedenini gösteren kayıt bulunmalıdır. Sadece dilekçeye daha geç bir öğrenme tarihi yazmak süre sorununu çözmez. Birden fazla çek varsa her biri için ayrı ibraz, işlem ve öğrenme satırı oluşturulmalıdır.
Ödeme görüşmelerinin sürmesi, ihtar gönderilmesi veya icra takibi başlatılması nedeniyle şikâyet süresinin kendiliğinden durduğu varsayılmamalıdır. Karşı tarafın “gelecek ay ödeyeceğim” mesajı ödeme iradesi bakımından belge olabilir; süresinde şikâyetin yerine geçmez. Dayanak: İİK m.347 ve Çek Kanunu m.5.
| İşlem | Süre veya şart | Başlangıç | Önemli istisna veya ayrım | Dayanak |
|---|---|---|---|---|
| Aynı yerde ödenecek çekin ibrazı | 10 gün | Yazılı düzenlenme tarihinin ertesi günü | Son gün tatilse ilk iş gününe uzar | TTK 796, 816 |
| Başka yerde ödenecek çekin ibrazı | 1 ay | Yazılı düzenlenme tarihinin ertesi günü | Yabancı ülke ve kıta kuralları ayrıca kontrol edilir | TTK 796 |
| Karşılıksız çek şikâyeti | 3 ay; ayrıca 1 yıllık üst sınır | Sırasıyla fiilin öğrenilmesi ve işlenmesi | Bir yıl, üç aylık süreyi uzatmaz | İİK 347, Çek Kanunu 5 |
| Çekten doğan başvurma hakkı | 3 yıllık zamanaşımı | İbraz süresinin bitimi | Ceza şikâyeti süresi değildir; temel ilişki ayrıca incelenir | TTK 814 |
| Şikâyet duruşması | Belirlenen gün ve saatte katılma veya vekille temsil | Mahkemenin duruşma günü | Mahkeme bizzat hazır bulunmayı isteyebilir | İİK 349 |
| Çek yasağı sonrası bildirim | 10 gün | Yasağın tebliği | Önceden düzenlenen, henüz tahsil edilmeyen çeklerin listesi bankaya verilir | Çek Kanunu 5/7 |
| İstinafa açık hükme başvuru | 2 hafta | Hükmün gerekçesiyle tebliği | 1 Haziran 2024 ve sonrası kararlar için; eski kararlar geçiş hükmüne tabidir | CMK 273, geçici 6 |
Tablodaki süreler aynı hukuki nitelikte değildir. İbraz süresi, şikâyet hakkının düşmesi ve alacak zamanaşımı ayrı kurallardır. Tatil gününe ilişkin çek ibrazı açıklaması da bütün yargılama süreleri için tek bir hesap yöntemi olarak kullanılmamalıdır.
Dilekçeden sonra duruşma ve delil takibi
Şikâyet dilekçeyle veya sözlü beyanla yapılabilir. İİK m.349, duruşma günü belirlenmesini ve tarafların çağrılmasını düzenler. Özellikle şikâyetçi belirlenen zamanda gelmez ve vekil de göndermezse şikâyet hakkı düşer. Dosyayı açtıktan sonra yalnız ödeme beklemek, duruşma takibini gereksiz kılmaz.
İİK m.351’de şikâyetçinin dilekçe veya beyanında gösterdiği delillerle bağlı olduğu düzenlenmiştir. Bu nedenle çek sureti, banka kayıtları, şirket görev dağılımı ve ödeme belgeleri başlangıçta somutlaştırılmalıdır. Erişemediğiniz bir kaydı da adı, bulunduğu yer ve ispat edeceği olguyla gösterin. “Sonra eklerim” düşüncesiyle önemli delilleri başvurudan çıkarmayın. Dayanak: İİK m.349–351.
Karar geldiğinde önce hangi kararın verildiğini ayırın. Çek yasağına itiraz ile suç hakkında verilen hükme karşı kanun yolu aynı değildir. Çek Kanunu m.5/1 yasağa itiraz için İİK m.353/1’e gönderme yaparken, suç hükümlerinin kanun yollarında İİK m.353/2 uyarınca CMK hükümleri uygulanır. Karar türü, tarihi ve tebliğ kaydı üzerinden süre kontrolü yapılmalıdır; başka bir karar için yazılmış süreyi otomatik kullanmayın.
İstinafa açık bir hüküm söz konusuysa, 1 Haziran 2024 ve sonrasında verilen kararlar bakımından başvuru süresi, hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğinden itibaren iki haftadır. İstem hükmü veren mahkemeye sunulur. Daha eski kararların geçiş kuralı farklıdır; ayrıca her kararın istinafa açık olduğu varsayılmamalıdır. Dayanak: CMK m.273 ve geçici m.6/1-c.
Hangi yaptırım uygulanır, ödeme neyi değiştirir?
Kanun, her bir çek bakımından bin beş yüz güne kadar adli para cezası öngörür. Hükmedilen ceza, çek bedelinin karşılıksız kalan miktarından az olamaz. Bu para cezası alacaklıya ödenen çek bedeli değildir. Mahkeme ayrıca çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağına karar verir; yargılama sırasında da koruma tedbiri olarak yasak uygulanabilir. Dayanak: Çek Kanunu m.5.
AYM’nin 26 Temmuz 2017 tarihli E.2016/191, K.2017/131 sayılı kararının, 10 Ekim 2017’de yürürlüğe giren iptal etkisi önemlidir. Ceza alt sınırına faiz ile takip ve yargılama giderlerinin eklenmesini öngören bölüm iptal edilmiştir. Bu, karşılıksız çek suçunun tümüyle kaldırıldığı anlamına gelmez. Etki, resmî konsolide metnin 5. madde dipnotu ve yürürlük tablosunda gösterilmiştir.
Ödemeyle davanın düşmesi ise farklıdır. Karşılıksız kalan tutarın, çek üzerindeki düzenlenme tarihine göre kanuni ibraz tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt faiziyle tamamen ödenmesi hâlinde yargılama sırasında düşme; mahkûmiyet kesinleştikten sonra hükmün bütün sonuçlarıyla kaldırılması düzenlenmiştir. Şikâyetten vazgeçmede de aynı hüküm uygulanır. Ceza alt sınırındaki iptal, bu ödeme koşulundaki faizi kaldırmış değildir. Dayanak: Çek Kanunu m.6.
Kısmi ödeme veya taksit sözü tek başına tam ödeme sonucunu doğurmaz. Protokolde hangi çeke ne kadar ödeme yapıldığını ve vazgeçme beyanının kapsamını açık yazın. Karşılıksız çekte hapis sınırı ve infaz ayrı yazıda ele alınmıştır; alacaklıya ödeme ile devlete adli para cezası ödemesi karıştırılmamalıdır.
Tahsil dosyasıyla ilişki ve özel durumlar
Ceza başvurusuyla birlikte alacağın tahsili için uygun takip yolu değerlendirilebilir. İİK m.167 kambiyo senetlerine özgü takip imkânını düzenler. TTK m.808 ise zamanında ibraz ve ödenmemenin usulüne uygun belirlenmesini başvurma hakları bakımından ele alır. Tahsil sürecinin belgeleri ile ceza dosyasının belgeleri kesişse de amaçları farklıdır.
Çek, bir satış veya hizmet borcu nedeniyle alınmışsa temel işleme ait faturayı, teslim belgesini ve hesap hareketlerini de saklayın. Çek bedeli tahsil edildiğinde aynı borcun fatura üzerinden ikinci kez tahsil edilmemesi gerekir. Ödenmeyen fatura ve cari hesap alacağının tahsili yazısı, bu temel ilişkinin belge düzenini ayrıca açıklar.
Çekin teminat için verildiği söyleniyorsa sözleşme, teslim tutanağı ve teminatın kullanılma koşulları incelenmelidir. Tek bir “teminattır” açıklamasından bütün ceza ve takip sonuçları çıkarılamaz. Teminat çekinin icraya konulması yazısı borçlu yönünden farklı başvuru ve belge ihtiyaçlarını açıklar.
Konkordato, ödeme yasağı veya şirket yönetimine müdahale eden bir karar varsa ilgili kararın tam metni ve tarihleri dosyaya alınmalıdır. Salt “şirket konkordatoda” bilgisiyle ceza sorumluluğunun veya şikâyet süresinin otomatik ortadan kalktığı söylenmemelidir. Bu özel durumların somut karara göre ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
Belgeler ve uygulanabilir kontrol listesi
- Çekin ön ve arka yüzü: Düzenlenme tarihi, yerler, tutar ve ciro zincirini birlikte gösterir.
- Asıl çek veya bankanın onaylı sureti: Kısmi ödeme sonrasında aslın bankada kalması hâlinde kanuni başvurunun belge temelini sağlar.
- Banka işlem ve ödeme kayıtları: İbraz tarihini, karşılıksız kalan miktarı ve kısmi tahsilatı ayırır.
- Şirket ve temsil kayıtları: Başvurucunun yetkisini, hesap sahibini ve sorumluluğu araştırılan kişinin ilgili tarihteki görevini gösterir.
- Ödeme dökümü ve protokol: Hangi çek borcunun ne ölçüde kapandığını ve beyanların kapsamını ortaya koyar.
- Başvuru alındısı, tebligat ve duruşma bilgileri: Süresinde başvuruyu ve sonraki işlem takvimini izlemeyi sağlar.
Hazırlığı şu sırayla yapabilirsiniz: Önce her çekin bilgilerini ayırın. Ardından ibraz ve öğrenme tarihlerini belgeleyin. Hamil sıfatını ve sorumlu kişiyi araştırın. Yetkili mahkemeyle bağlantıyı belirleyin. Delilleri göstererek süresinde başvurun. Son olarak duruşmaları ve her yeni ödemeyi ayrı ayrı takip edin. Alacağın tahsil yolunu bu işlemlerden bağımsız olarak değerlendirmeyi unutmayın.
İki varsayımsal örnek
Varsayımsal örnek 1: Bankanın kısmi ödeme yapması
Hamil çeki kanuni sürede sunmuş, banka bir kısmını ödemiş ve kalan tutar için işlem yapmıştır. Çekin aslı bankada kaldığı için hamil başvuramayacağını düşünmektedir. Çözüm, bankanın ön ve arka yüzü içeren onaylı suretini almaktır; bu suretin şikâyette kullanılması kanunda düzenlenmiştir. Sonucu değiştiren olgu, gerçekte ödeme ve karşılıksızdır işleminin hangi tutarlara ilişkin olduğudur. Belge olarak onaylı suret, ödeme dekontu ve işlem tarihi birlikte hazırlanmalıdır.
Varsayımsal örnek 2: İmza sahibi ile mali yönetim üyesi farklıysa
Şirket çekini bir yetkili imzalamış, mali işleri yürütmekle başka bir yönetim organı üyesi görevlendirilmiştir. Şikâyetin yalnız imza sahibine yöneltilmesi sorumluluk incelemesini eksik bırakabilir. Belirleyici olgu, ilgili dönemde geçerli görev dağılımıdır; yönetim kararı ve tarihsel sicil kayıtları araştırılmalıdır. Böyle bir görevlendirme yoksa yönetim organındaki gerçek kişilere ilişkin kanun kuralı değerlendirilir. Örnek, herhangi bir kişinin kesin suçlu olduğunu değil, neden imzadan daha geniş belge incelemesi gerektiğini gösterir.
Sıkça sorulan sorular
İcra takibi açmadan şikâyet edebilir miyim?
Çek Kanunu m.5, şikâyeti önceden icra takibi açılması koşuluna bağlamaz. Bununla birlikte süresinde ibraz, banka işlemi ve diğer suç koşulları bulunmalıdır. Takip açılmamış olması ile şikâyet belgelerinin eksik olması farklı meselelerdir.
Bir yıl dolmadıysa üç aylık süreyi geçirebilir miyim?
Hayır. Fiili öğrendikten sonraki üç aylık sınır ayrıca uygulanır. Bir yıllık süre, öğrenmeden bağımsız üst sınırdır; bekleme hakkı sağlamaz.
Bankanın verdiği fotokopi yeterli olur mu?
Kısmi ödeme hâlinde kanunun aradığı belge, ön ve arka yüzü gösteren banka onaylı surettir. Onaysız fotokopiyle bu özel düzenlemeden yararlanılacağı varsayılmamalıdır. Aslın nerede olduğu da başvuruda açıklanmalıdır.
Şirketin bütün ortakları cezalandırılır mı?
Ortaklık sıfatı tek başına yeterli değildir. Mali işleri yürütmekle görevlendirilen yönetim organı üyesi, böyle bir belirleme yoksa organı oluşturan gerçek kişiler bakımından kanuni düzenleme incelenir. Kişinin ilgili dönemdeki görevi belgelendirilmelidir.
Duruşmaya gitmezsem dosya kendiliğinden devam eder mi?
Şikâyetçinin gelmemesi ve vekil göndermemesi, İİK m.349 uyarınca şikâyet hakkının düşmesine yol açar. Bu nedenle duruşma günü izlenmelidir. Mahkemenin bizzat katılmaya ilişkin ayrıca bir emri varsa o da dikkate alınır.
Çek şikâyetinden vazgeçme borcu da siler mi?
Vazgeçmenin ceza dosyasındaki sonucu ile alacaktan vazgeçme aynı işlem değildir. Ancak protokolde ayrıca ibra veya alacaktan feragat beyanları bulunabilir. Metnin tamamı okunmadan yalnız başlığına göre karar verilmemelidir.
Borçlu yeni bir çek verirse ilk şikâyet süresi yenilenir mi?
Yeni çek verilmesi, önceki fiile ilişkin şikâyet süresini kendiliğinden yeniden başlatan bir işlem olarak kabul edilmemelidir. Eski çekin iadesi, ödeme ve borcun sona ermesiyle ilgili anlaşma ayrıca incelenir. Her çek için ayrı tarih ve belge kaydı tutulmalıdır.
Adli para cezası bana mı ödenir?
Hayır. Adli para cezası, alacaklıya çek bedelinin ödenmesi değildir. Tahsil talebi ve Çek Kanunu m.6 kapsamındaki ödeme ayrıca değerlendirilir.
Çek çok eskiyse bu kurallar aynen uygulanır mı?
Olay tarihi, yürürlük değişiklikleri ve geçiş hükümleri kontrol edilmeden güncel metin geçmişe taşınmamalıdır. Özellikle 2016 değişiklikleri ile daha sonraki geçici düzenlemeler ayrı önem taşır. Eski dosyada çek, ibraz, karar ve kesinleşme tarihleri birlikte hazırlanmalıdır.
Banka karşılıksızdır işlemi yaptıysa mahkûmiyet kesin mi?
Hayır. Banka kaydı önemli bir delildir; hamilin yetkisi, süre, sorumlu kişi ve diğer koşulların yargısal incelemesinin yerine geçmez. Ödeme ve savunma belgeleri de dosyada değerlendirilir.
Av. İltan Ekmekçioğlu.
Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır. Somut olay, çekin özellikleri, ilgili tarihler, banka ve şirket belgeleriyle değerlendirilmelidir. Her sürenin niteliği ve kaçırılmasının sonucu aynı değildir.

