Bir hâkim veya mahkeme kararına itiraz edilmesi, kararın uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz. Bu nedenle itiraz devam ederken kararın hukuki sonuç doğurması mümkündür. CMK 269, gerekli durumlarda kararın uygulanmasının ayrıca geri bırakılabilmesine imkân tanır.

CMK 269 güncel madde metni

İtirazın kararın yerine getirilmesinde etkisi

Madde 269 – (1) İtiraz, kararın yerine getirilmesinin geri bırakılması sonucunu doğurmaz.

(2) Ancak, kararına itiraz edilen makam veya kararı inceleyecek merci, geri bırakılmasına karar verebilir.

Madde metni 8 Eylül 2026 tarihinde yürürlükteki 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu üzerinden kontrol edilmiştir.

CMK 269 neyi düzenler?

CMK 269, itiraz başvurusunun kararın uygulanmasına etkisini belirler. Temel kural, itirazın icrayı veya yerine getirmeyi otomatik olarak durdurmamasıdır.

Bir kararın itiraza açık olup olmadığı CMK 267 itiraz edilebilen kararlar kapsamında; başvurunun süresi ve mercii ise CMK 268 itiraz usulü kapsamında değerlendirilir.

İtiraz kararın uygulanmasını durdurur mu?

Hayır. Kanundaki açık istisnalar dışında, yalnız itiraz dilekçesi verilmesi kararın uygulanmasını durdurmaz. Başvurunun yapılmış olması ile kararın yerine getirilmesinin geri bırakılması birbirinden ayrı konulardır.

Örneğin uygulanmakta olan bir koruma tedbirine itiraz edilmesi, tedbirin sırf başvuru nedeniyle sona erdiği anlamına gelmez. Yetkili makamın ayrıca geri bırakma kararı vermesi gerekir.

Kararın yerine getirilmesinin geri bırakılması nedir?

Geri bırakma, itiraz incelenirken kararın uygulanmasının geçici olarak durdurulmasıdır. Bu karar itirazın esasının kabul edildiği anlamına gelmez; inceleme tamamlanıncaya kadar ortaya çıkabilecek sonuçları sınırlamaya yöneliktir.

İtirazın kabulü veya reddi daha sonra ayrıca karara bağlanır. Geri bırakma talebi bu nedenle itiraz nedenlerinden ayrı ve açık biçimde gerekçelendirilmelidir.

Geri bırakma kararını kim verebilir?

CMK 269 iki makamı yetkili kılar. Bunlardan ilki, itiraz edilen kararı veren hâkim veya mahkemedir. İkincisi ise itirazı incelemekle görevli mercidir.

İtiraz dilekçesi önce kararı veren mercie sunulduğundan, geri bırakma talebi aynı dilekçede bu makama yöneltilebilir. Dosya inceleme merciine gönderilmişse talep yetkili inceleme mercii tarafından da değerlendirilebilir.

Geri bırakma kendiliğinden incelenir mi?

Kanun, geri bırakma kararı verilebileceğini belirtmekle birlikte bunun her itirazda zorunlu olduğunu söylemez. Uygulamada geri bırakma isteniyorsa talebin dilekçede açıkça belirtilmesi önemlidir.

Talep; kararın hemen uygulanması hâlinde doğabilecek sonuçlar, itirazın dayanakları ve geri bırakmayı gerekli kılan somut olgularla açıklanmalıdır. Soyut ve genel ifadeler yerine dosyaya özgü nedenler gösterilmelidir.

Hangi durumlarda geri bırakma talep edilebilir?

İtiraza konu kararın derhâl uygulanması telafisi güç veya geri döndürülmesi zor bir sonuç oluşturabilecekse geri bırakma talebi gündeme gelebilir. Ancak talebin kabulü, kararın niteliğine ve somut dosyanın şartlarına bağlıdır.

Kanunda belirli bir karar için itirazın durdurucu etkisi ayrıca düzenlenmişse öncelikle o özel hüküm uygulanır. CMK 269, özel düzenleme bulunmadığında başvurulacak genel kuraldır.

Geri bırakma talebinde neler yazılmalıdır?

• İtiraz edilen kararın tarihi, konusu ve dosya numarası,
• Kararın uygulanmasının doğuracağı somut sonuçlar,
• Bu sonuçların neden telafisi güç olacağı,
• İtirazın temel hukuki ve maddi dayanakları,
• Uygulamanın hangi aşamaya kadar geri bırakılmasının istendiği,
• Talebi destekleyen mevcut belge ve bilgiler.

Başvuru hakkı bulunan kişiler CMK 260 kanun yoluna başvurma hakkı çerçevesinde belirlenir. Kanun yolunun veya merciin yanlış gösterilmesi hâlinde CMK 264 ayrıca dikkate alınmalıdır.

İtiraz ile geri bırakma talebi arasındaki fark

İtiraz, kararın hukuka uygunluğunun yetkili merci tarafından denetlenmesini amaçlar. Geri bırakma talebi ise bu inceleme sonuçlanıncaya kadar kararın uygulanmamasına yöneliktir.

İtirazın kabul edilmesi kararın kaldırılması veya değiştirilmesi sonucunu doğurabilir. Geri bırakma ise geçici niteliktedir ve tek başına kararın hukuka aykırı bulunduğunu göstermez.

Geri bırakma kararı verilmezse ne olur?

Kararı veren makam veya inceleme mercii geri bırakma kararı vermezse, itiraz süreci devam ederken karar uygulanabilir. İtirazın sonradan kabul edilmesi ihtimali, kural olarak bu sonucu baştan durdurmaz.

Bu nedenle zaman bakımından hassas dosyalarda yalnız itiraz başvurusu yapmakla yetinilmemeli; gerekiyorsa geri bırakma talebi açıkça ve gecikmeden sunulmalıdır.

Uygulamada dikkat edilmesi gerekenler

Kararın öğrenildiği tarih ile itiraz süresi öncelikle belirlenmelidir. Geri bırakma talebi hazırlanırken kararın uygulanma aşaması ve ortaya çıkabilecek somut etkiler dosyadan kontrol edilmelidir.

İtiraz dilekçesinin teslim edildiğini gösteren kayıt saklanmalıdır. Kararın uygulanmasının kendiliğinden durduğu varsayımıyla hareket edilmesi ciddi hak kayıplarına yol açabilir.

Geri bırakma talebiyle birlikte itirazın esas incelemesinde savcı ve karşı tarafın cevabı ile gerekli araştırmaların nasıl yürütülebileceği CMK 270 itiraz incelemesi kapsamında açıklanmıştır.

Sık sorulan sorular

İtiraz dilekçesi verildiğinde karar otomatik durur mu?

Hayır. CMK 269 uyarınca itiraz, kararın yerine getirilmesini kendiliğinden geri bırakmaz.

Kararın uygulanmasını kim durdurabilir?

İtiraz edilen kararı veren makam veya itirazı inceleyecek yetkili merci geri bırakma kararı verebilir.

Geri bırakma talebi itiraz dilekçesinde yazılabilir mi?

Evet. Talebin açıkça belirtilmesi ve somut nedenlerle desteklenmesi uygun olur.

Geri bırakma kararı itirazın kabul edildiği anlamına gelir mi?

Hayır. Geri bırakma geçici bir önlemdir; itirazın esası daha sonra ayrıca değerlendirilir.

Her itirazda geri bırakma kararı verilmesi zorunlu mudur?

Hayır. Yetkili makam kararın niteliğini ve somut olayın şartlarını değerlendirerek karar verir.

Özel hüküm itiraza durdurucu etki tanıyabilir mi?

Evet. Kanunda belirli bir karar için özel sonuç düzenlenmişse o hüküm genel CMK 269 kuralından önce uygulanır.

Geri bırakma talebi reddedilirse itiraz sona erer mi?

Hayır. Geri bırakma talebinin kabul edilmemesi, kararın esasına yönelik itiraz incelemesini kendiliğinden sona erdirmez.

Sonuç

CMK 269’a göre itiraz, kararın uygulanmasını otomatik olarak durdurmaz. Bunun için kararı veren makamın veya inceleme merciinin ayrıca geri bırakma kararı vermesi gerekir. Acil sonuç doğurabilecek kararlarda bu talep, somut gerekçelerle birlikte açıkça ileri sürülmelidir.

Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Somut olayın suç tarihi, delilleri ve usulî durumu değerlendirilmeden hukuki görüş yerine kullanılamaz.